COĞRAFİ İŞARETLER VE GASTRONOMİ TURİZMİ REHA KILIÇHAN ERCİYES ÜNİVERSİTESİ TURİZM FAKÜLTESİ
SUNUMUN İÇERİĞİ Coğrafi işaret kavramı Coğrafi işaretin işlevleri Coğrafi işaretlerin ekonomik önemi Türkiye de coğrafi işaretler Coğrafi İşaretlerin Gastronomi Turizmi Açısından Değerlendirilmesi
COĞRAFİ İŞARET KAVRAMI Coğrafi işaret; belirgin bir niteliği, ünü veya diğer özellikleri itibariyle kökenin bulunduğu bir yöre, alan, bölge veya ülke ile özdeşleşmiş bir ürünü gösteren işarettir. Coğrafi işaretten söz edebilmek için: a) Coğrafi sınırları belirlenmiş bir alan olmalı, b) Bu alana ait doğa ve beşeri unsurlardan kaynaklanan bir ürün olmalı, c) Ürünün ayırt edici özellikleri ile coğrafya arasında bağlantı olmalı, d) Ürünün üretimi, işlenmesi ve diğer işlemlerinin: Tamamı bu alanda En az biri bu alanda gerçekleşiyorsa Tüm/esas nitelikleri bu yöre kaynaklı Ününün buradan kaynaklanması yeterli MENŞE ADI MAHREÇ İŞARETİ (Isparta gülü) (Bozdağ kestane şekeri)
Menşe adı nedir? a) Coğrafi sınırları belirlenmiş bir yöre, alan, bölge veya çok özel durumlarda ülkeden kaynaklanan bir ürün olması; b) Tüm veya esas nitelik veya özellikleri bu yöre, alan veya bölgeye özgü doğa ve beşeri unsurlardan kaynaklanan bir ürün olması. c) Üretimi, işlenmesi ve diğer işlemlerinin tümüyle bu yöre, alan veya bölge sınırları içinde yapılan bir ürün olması. Ör: Van Otlu peyniri, Anzer balı Ait oldukları coğrafi bölgenin dışında üretilemezler. Çünkü ürün niteliklerini, ancak ait olduğu yöre içinde üretildiği takdirde kazanabilir. Antep fıstığı
Mahreç işareti nedir? a) Coğrafi sınırları belirlenmiş bir yöre, alan, veya bölgeden kaynaklanan bir ürün olması; b) Belirgin bir niteliği, ünü veya diğer özellikleri itibariyle bu yöre, alan veya bölge ile özdeşleşmiş bir ürün olması; c) Üretimi, işlenmesi ve diğer işlemlerinden en az birinin belirlenmiş yöre, alan veya bölge sınırları içinde yapılan bir ürün olması. Ör: Trabzon ekmeği Ürünün özelliklerinden en az birinin o yöreye ait olmakla birlikte, yöre dışında da üretilebilmesi söz konusudur. Hereke halısı
COĞRAFİ İŞARETİN İŞLEVLERİ I. Asli İşlevleri Ayırt etmek (Markalarla benzer) Coğrafi kaynak belirtmek (Kökeninin mutlaka bir yere dayanması) Üretim metodunu ve kaliteyi garanti etmek (Tescil şartnamesi ile garanti altına alınır,denetimlerle sürdürülür) Pazarlama aracı olmak
II. Tali İşlevleri Yerel üretimi ve kırsal kalkınmayı desteklemek Geleneksel bilgi ve kültürel değerleri korumak Turizme katkıda bulunmak Ürün taklitçiliği ile mücadele Görece nazar boncuğu
Pazarlama Aracı Olarak Ürün farklılaştırma ile standartlaşmayı önler. Kemalpaşa tatlısı Kaynaklandıkları coğrafyanın tanıtımını yapar (Turizm ile ilişkili). Ör: Hereke, İnegöl, Mustafakemalpaşa Uluslararası boyutta ülke imajı ve prestijinde de önemli pay üstlenirler. Ör: Türk lokumu, kebabı; Champagne Fransa nın bir sembolüdür. Ürün Taklitçiliği ile Mücadele Özellikle GOÜ kökenli ürünler için yasal koruma önemli. - Antigua kahvesi dünya pazarında, %30-40 nın gerçek olduğu tahmin ediliyor - Darjeeling çayı üretim 10 milyon kg, satılan 40 milyon kg (2002)
Geleneksel Bilgi ve Kültürel Değerleri Korumak Yerel değerleri yaşatıp korumak, o kültürü yaşatmakla eşdeğerdir. Nesilden nesile sözlü aktarımla ilerleyen geleneksel ve kültürel birikimin, ürünün özgün niteliğinin bozulmadan yazıya aktarılmasını sağlar. Gelişen bölgesel kimlik, bölgedeki diğer üreticiler için de kullanılabilir duruma gelir. Tüketicilerin bölgenin kültürü hakkında bilgi sahibi olmasına imkân verirler. Ör: Erzincan bakır işlemeciliği
Turizme Katkıda Bulunmak Ürünün kaynaklandığı coğrafi yerin bizzat reklamını yaparak kırsal/ kültürel turizmi çeker. Bu sayede: - Hem o ürünün hem de o yörede üretilen diğer ürünlerin talebi artar. - Yörede sunulan hizmetler gelişir (Restoran, hediyelik eşya, otel işletmeciliği...). Fransa ve İtalya da şarap turları Gıda müzeleri ( Proscciutto Museum, Parmesan Museum...) Parmesan Museum Prosciutto Museum
COĞRAFİ İŞARETLERİN EKONOMİK ÖNEMİ Avrupa Komisyonu nun Eurobarometer anketine göre: Tüketicileri bu ürünleri satın almaya teşvik eden temel güdüler (1999): Yer ve üretim metodunun garanti edilmesi : % 56 Kökeninin garanti edilmesi ve kalite : % 37 % 43 ü, coğrafi işaretli ürünler için % 10, % 8 i, coğrafi işaretli ürünler için % 20, fazla ödeme yapmaya razıdır. SONUÇ: Avrupa nın yaklaşık yarısı üretim kökeni ve metodunun garanti edildiği ürünler için fazla ödemeye razıdır.
Coğrafi İşaretli Ürün Ek Fiyat Gemlik zeytini %75 ek fiyat (TL/kg ) Bresse tavuğu (Fransa) Beyaz et fiyatının 4 katı Champagne (Fransa) 12 $ 40 $ Antigua kahvesi çekirdeği (Guatemala) 0,5 $ 1,5$ Parma jambonu (İtalya) 39 liret/kg 42 liret/kg Toscano yağları (İtalya) Jamao kahvesi (Dominik Cumhuriyeti) Tescilden sonra %20 daha fazla fiyat Tescilden sonra 67 USD 107 USD
Türkiye Kırsal kalkınmaya ve bölge ekonomisine önemli katkıları vardır. İstihdam sağlama.(malatya kayısısı 250.000 kişiye; Ege pamuğu en az 100.000 kişiye) Fransa 607 adet coğrafi işaretli ürün, ekonomide 18 milyar değerinde gelir yaratmış.(2004) En az 53.000 kişiye doğrudan istihdam. (2004) İtalya Ekonomide 18 milyar değerinde gelir yaratmıştır.(2002) Toplam 300.000 kişiye istihdam sağlamış.(2002) İspanya 3,5 milyar değerinde gelir yaratmıştır.(2002) Malatya kayısısı
Sonuç olarak; Ekonomik önemi açısından coğrafi işaretli ürünler; Değer yaratmakta İstihdam ve üretim alanlarında canlılık yaratmakta Kaliteye yönlendirmekte Kırsal nüfusu korumak ve göçü önlemekte Geleneksel bilgi ve kültürel değerleri korumakta Ürün taklitçiliği ile mücadelede kullanılabilen potansiyel araçlardır.
TÜRKİYE DE COĞRAFİ İŞARETLER Haksız rekabet hükümleri ve marka hukuku 555 sayılı Coğrafi İşaretlerin Korunması Hakkında KHK, KHK nin Uygulama Şeklini Gösterir Yönetmelik(27.06.1995) Coğrafi İşaretlerin ve Geleneksel Özellikli Ürün Adlarının Korunması Hakkında Kanun Tasarısı
555 Sayılı KHK ye Göre Koruma Kapsamındaki Ürünler Coğrafi işaret tanımına ve koşullarına uygun Doğal ürünler Tarım ürünleri Maden ürünleri El sanatları ürünleri Mevzuatta belirtilen şartları taşıyan sanayi ürünleri
Kimler başvuru yapabilir? Ürünün üreticisi olan gerçek veya tüzel kişiler Tüketici dernekleri Konu ve coğrafi yöre ile ilgili kamu kuruluşları Gümüşhane Pestili Gümüşhane Kömesi
BAŞVURU İÇİN NELER GEREKLİ? Başvuru aşağıdaki bilgi ve belgeleri içermelidir: Başvuru sahibine ilişkin kimlik bilgileri Ürünün adı Ürünün tanımı (fiziksel, kimyasal ve benzeri ayırt edici özellikleri) Menşe / mahreç işaretin kullanılacağı (ürünün üretildiği) yöre, alan veya bölgenin coğrafi sınırlarını açıkça tanımlayan ve belirleyen bilgi, belge,harita Ürünün menşe/mahreç işareti tanımının hangisine uyduğunu gösterir deliller Denetim yapısı Coğrafi işaretin kullanım biçimi (markalama, etiketleme...) Başvuru ücreti (108 TL) Ayvalık zeytinyağı
Başvuru Formatı Başvuru Tarihi ve No: Enstitü tarafından kaydedilecektir. Başvuru Sahibi, Adresi: Başvuru sahibinin tam ve açık adı yer almalıdır. Ürünün Adı: Korumaya konu olacak ürünün adı yazılacaktır. Coğrafi İşaretin Adı: Coğrafi işaretin tam adı yazılacaktır. Örneğin Malatya Kayısısı Coğrafi İşaretin Türü: Menşe ad/ mahreç işareti tanımlarından biri. (Destekleyici bilgi ve belgeler eklenerek) Kullanım Biçimi: Markalama, etiketleme veya işaretleme şekillerinden birisi. Markalama; üreticilerin marka ile birlikte coğrafi işareti ürünlerinin üzerinde kullanmalarıdır. Etiketleme ise; başvuru sırasında görsel örneği belirlenmiş etiketin üretilen tüm ürünlerde kullanılmasıdır. Ürünün Tanımı ve Ayırt Edici Özellikleri: Ürünün ve gerekiyorsa hammaddelerinin genel özellikleri, boyutu, rengi, fiziksel, kimyasal, mikrobiyolojik vb. ilgili özelliklerini açıklayıcı teknik bilgiler bulunmalıdır. Üretim alanına ait iklim, toprak ve beşeri faktör özelliklerinin ürün üzerindeki ayırt edici etkileri ayrıntılarıyla belirtilmedir.
Başvuru Formatı Üretim Alanı: Ürünün üretildiği coğrafi alan, ayrıntılı olarak belirtilmelidir. Bu bilgiler, gerekiyorsa harita ile desteklenebilir. Örnek: Malatya ili sınırları vb. Mahreç İşareti ise Üretim Alanında Gerçekleşmesi Zorunlu Bulunan Özellikler Üretim Metodu: Aynı tür ürüne ait genel üretim metotlarından ziyade, tescile konu ürünün -varsa- yöreye özgü özellikler taşıyan üretim metodu, tüm detaylarıyla açıklanmalıdır. Denetleme:Ürünün üretimi, işlenmesi veya ilgili diğer işlemleri hakkında yeterliğe sahip, yasal kuruluş biçimine bakılmaksızın herhangi bir dernek, birlik veya benzeri örgütten oluşan tarafsız bir denetim sistemi oluşturulmalıdır. Oluşturulan denetim sistemi; görevini tam olarak yerine getirmek için yeterli personel, ekipman ve diğer olanaklara sahip olmalıdır. Denetim sistemi, üretim aşamalarının yanı sıra şikayet halinde de denetim yapabilmelidir. Ayrıca denetimde yer alan her bir kuruluştan alınacak, denetimlerin 555 Sayılı KHK hükümlerine uygun olarak yerine getireceğine ilişkin resmi onaylı ve kişi adı belirtmeyen taahhütnamelerin başvuru formuna eklenmesi gerekmektedir
İnceleme TESCİL PROSEDÜRÜ Eksiklikleri giderme Gerekli şartları taşıyan başvurular Resmî Gazete ile coğrafi işaretin üretim alanını kapsayan ilde yayımlanan bir yerel gazetede yayımlanması (Mahreç işaretlerde ek olarak, başvurunun Resmi Gazete de ilan edildiğine ilişkin bilgi ilanı, yurt çapında dağıtımı olan en yüksek tirajlı günlük iki gazeteden birinde ilan yoluyla yayımlanır.) 6 aylık itiraz süreci Tescil (İtiraz yoksa) İzmit Pişmaniyesi
İtiraz olursa; İlgili herkes, Enstitü nezdinde itirazda bulunabilir. Başvuru sahibinin de görüşü alınarak başvuru ve itiraz konuda uzman kuruluşa gönderilir Başvurunun reddedilmesi İtirazın reddedilmesi, tescil Değişikliğe uğramış başvurunun yeniden yayımlanması (itiraza açık değil) Çorum leblebisi
DENETİM Yerel bölgede denetim mekanizması tarafından yürütülür. Ülke çapında ise Tarım Bakanlığı uhdesindedir. CEZALAR İhlal tespit edildiğinde; 2 yıl ila 4 yıl arasında hapis cezası, 20 bin ila 40 bin TL arasında para cezası verilebilir.
TÜRKİYE'DE TESCİL EDİLEN COĞRAFİ İŞARET TÜM DÜNYADA GEÇERLİ MİDİR? Hayır. Türkiye'de tescil edilen coğrafi işaretler sadece Türkiye sınırları içinde geçerlidir. Paris Sözleşmesi'ne göre, koruma istenilen her ülkede ayrı müracaatta bulunulabilir. AB için, Avrupa Komisyonu na başvurulabilir.
Sonuç olarak; Türkiye azımsanmayacak ölçüde Coğrafi İşaret potansiyeline sahip! Ancak; Bu ürünlerin ekonomiye sağlayacağı potansiyel katma değerden yeterince faydalanılmadığı, Ürün değerinin geliştirilemediği, Bu konuda yeterli bilincin olmadığı görülmektedir.
Toplam Tescilli Coğrafi İşaret Sayısı = 180 Toplam 208 Adet coğrafi işaret başvurusunun işlemleri devam etmektedir...
COĞRAFİ İŞARETİN ADI BAŞVURU VE KORUMA TARİHİ TESCİL NO ADANA KEBABI 15.08.2003 65 ADAPAZARI DARTILI KEŞKEK 26.10.2009 168 ADAPAZARI ISLAMA KÖFTESİ 26.10.2009 167 AFYON KAYMAĞI 31.12.2003 115 AFYON MERMERİ 31.12.2003 114 AFYON PASTIRMASI 31.12.2003 73 AFYON SUCUĞU 31.12.2003 74 AKBAŞ TÜRK ÇOBAN KÖPEĞİ 03.05.2001 53 AKÇAABAT KÖFTESİ 31.07.2008 132 AKHİSAR DOMAT ZEYTİNİ 04.11.2010 166 AKHİSAR USLU ZEYTİNİ 04.11.2010 165 AKKUŞ ŞEKER FASULYESİ 26.03.2010 156 AKŞEHİR KİRAZI 14.11.2003 75 ANAMUR MUZU 12.06.2001 56 ANDIRIN TİRŞİĞİ 06.05.2010 172 ANTAKYA KÜNEFESİ(TATLI) 14.04.2006 101 ANTEP BAKLAVASI 28.03.2005 95 ANTEP FISTIĞI 18.09.1997 27 ARAPGİR KÖHNÜ ÜZÜMÜ 24.08.2006 96 AYDIN İNCİRİ 09.12.2003 90 AYVALIK ZEYTİNYAĞI 18.03.2004 88
COĞRAFİ İŞARETİN ADI BAŞVURU VE KORUMA TARİHİ TESCİL NO BAFRA PİDESİ 20.05.2005 119 BARTIN İŞİ TEL KIRMA 08.11.2004 125 BAYAT TÜRKMEN KİLİMİ 28.04.2000 29 BAYRAMiÇ BEYAZI 17.09.2010 157 BERGAMA EL HALISI 21.06.1996 14 BERGAMA KOZAK ÇAM FISTIĞI 21.10.2008 146 BEYPAZARI KURUSU 31.12.2009 173 BODRUM MANDARİNİ 03.12.2009 162 BOYABAT ÇEMBERİ 26.12.2007 126 BOZDAĞ KESTANE ŞEKERİ 16.08.1999 28 BURDUR CEVİZ EZMESİ 22.05.2008 117 BURDUR ŞİŞ KÖFTESİ 09.08.2010 155 BÜNYAN EL HALISI 21.06.1996 5 ÇAĞLAYANCERİT CEVİZİ 21.12.2011 175 ÇANAKKALE EL HALISI 21.06.1996 19 ÇARŞIBAŞI KEŞANI 08.06.2004 103 ÇAY İLÇESİ VİŞNESİ 21.10.2005 91 ÇELİKHAN TÜTÜNÜ 12.04.2002 66 ÇİMİN ÜZÜMÜ 23.11.2000 37 ÇORUM LEBLEBİSİ 15.08.2001 42 ÇUBUK TURŞUSU 14.02.2006 99
COĞRAFİ İŞARETİN ADI BAŞVURU VE KORUMA TARİHİ TESCİL NO DAMAL BEBEĞİ 06.05.2002 48 DENİZLİ LEBLEBİSİ 20.02.2008 134 DENİZLİ TRAVERTENİ 09.01.2008 151 DEVELİ CIVIKLISI 17.09.2004 110 DEVREK BASTONU 10.07.2003 71 DİYARBAKIR KARPUZU 03.12.2007 111 DİYARBAKIR ÖRGÜ PEYNİRİ 15.02.2010 170 DÖŞEMEALTI EL HALISI 21.06.1996 16 EDİRNE BEYAZ PEYNİRİ 10.05.2004 93 EDİRNE TAVA CİĞERİ 18.05.2006 128 EDREMİT KÖRFEZ BÖLGESİ ZEYTİNYAĞLARI 29.04.2003 87 EGE İNCİRİ / AEGEAN FİG 06.02.2003 80 EGE PAMUĞU / AEGEAN COTTON 06.02.2003 67 EGE SULTANİ ÜZÜMÜ / AEGEAN SULTANAS 06.02.2003 61 ELAZIĞ ÖKÜZGÖZÜ ÜZÜMÜ 01.10.2007 108 ERZİNCAN BAKIR İMALAT VE EL İŞLEMECİLİĞİ SANATI 25.06.2001 38 ERZİNCAN TULUM PEYNİRİ 21.08.2000 30 ERZURUM CİVİL PEYNİRİ 17.12.2007 116 ERZURUM KADAYIF DOLMASI 01.03.2010 161 ERZURUM KÜFLÜ CİVİL PEYNİRİ(GÖĞERMİŞ PEYNİR) 01.03.2010 164 ESKİŞEHİR ÇİĞBÖREĞİ (ÇİBÖREK) 19.04.2010 163 ESKİŞEHİR LÜLE TAŞI 27.10.1997 26 EŞME YÖRÜK KİLİMİ 21.06.1996 23 EZİNE PEYNİRİ 24.02.2006 86 FİNİKE PORTAKALI 26.04.2006 106
COĞRAFİ İŞARETİN ADI BAŞVURU VE KORUMA TARİHİ TESCİL NO GAZİANTEP BAKIR EL İŞLEMECİLİĞİ 19.07.2010 159 GAZİANTEP SEDEF EL İŞLEMECİLİĞİ 22.07.2010 160 GELENEKSEL TÜRK AHUDUDU LİKÖRÜ 03.05.2005 149 GELENEKSEL TÜRK ÇİLEK LİKÖRÜ 03.05.2005 148 GELENEKSEL TÜRK GÜL LİKÖRÜ 03.05.2005 102 GELENEKSEL TÜRK KAYISI LİKÖRÜ 03.05.2005 104 GELENEKSEL TÜRK VİŞNE LİKÖRÜ 03.05.2005 147 GEMLİK ATI 03.05.2001 39 GEMLİK ZEYTİNİ 05.03.2003 76 GİRESUN TOMBUL FINDIĞI 18.09.2000 31 GÖRDES EL HALISI 21.06.1996 20 GÖRECE NAZAR BONCUĞU 23.04.2003 70 GÜMÜŞHANE DUT PESTİLİ 23.01.2004 63 GÜMÜŞHANE KÖMESİ 23.01.2004 62 GÜNEY EGE ZEYTİNYAĞLARI 29.04.2003 79 HELLİM / HALLOUMİ 10.10.2008 133 HEREKE İPEK HALISI 21.06.1996 1 HEREKE YÜN EL HALISI 21.06.1996 3 HEREKE YÜN İPEK EL HALISI 21.06.1996 2 ISPARTA GÜLÜ 01.12.2005 83 İNCE ISPARTA HASGÜL EL HALISI 21.06.1996 21 İNEGÖL KÖFTE 08.08.2002 78 İSABEY ÇEKİRDEKSİZİ(ÜZÜM) 10.11.2004 81 İSKİLİP DOLMASI 14.02.2005 130 İSKİLİP TURŞUSU 14.02.2005 131 İSPİR KURU FASÜLYESİ 07.07.2008 141 İZMİT PİŞMANİYESİ 11.09.2000 34 İZNİK ÇİNİSİ 27.12.2004 137
COĞRAFİ İŞARETİN ADI BAŞVURU VE KORUMA TARİHİ TESCİL NO JİRKAN KİLİMİ 21.06.1996 22 KADINHANI TAHİNLİ PİDESİ 15.06.2010 171 KALE BİBERİ 18.12.2008 139 KALECİK KARASI ÜZÜMÜ 07.06.2005 89 KANGAL BALIKLI KAPLICASI 06.05.2002 46 KANGAL KOYUNU 06.05.2002 47 KARAMÜRSEL SEPETİ 06.11.2006 143 KARNAVAS DUT PEKMEZİ 12.08.2005 112 KARS EL HALISI 21.06.1996 8 KARS TÜRK ÇOBAN KÖPEĞİ 03.05.2001 40 KAYSERİ MANTISI 22.05.2006 113 KAYSERİ PASTIRMASI 13.09.2000 36 KAYSERİ SUCUĞU 13.09.2000 35 KEMALPAŞA TATLISI 13.07.2001 51 KESAN SATIR ET 09.07.2008 153 KIRKAĞAÇ KAVUNU 01.11.2006 107 KONYA ETLİ DÜĞÜN PİLAVI 21.01.2009 142 KULA EL HALISI 21.06.1996 13 KÜTAHYA ÇİNİSİ 20.05.2004 77
COĞRAFİ İŞARETİN ADI BAŞVURU VE KORUMA TARİHİ TESCİL NO MALATYA KAYISISI 31.07.2000 32 MARAŞ BİBERİ 26.12.2001 43 MARAŞ DONDURMASI 20.11.2002 82 MARAŞ TARHANASI 29.07.2010 154 MARDİN İKBEBET 27.12.2007 121 MARDİN İMLEBES (BADEM ŞEKERİ) 28.01.2008 124 MARDİN KABURGA DOLMASI 22.10.2007 123 MARDİN KİBE 27.12.2007 122 MARDİN SEMBUSEK 27.12.2007 120 MARDİN TAŞI 22.07.2009 145 MERSİN CEZERYESİ 06.09.2001 44 MİLAS EL HALISI 21.06.1996 15 MUSTAFAKEMALPAŞA PEYNİR TATLISI 16.05.2001 50 MUSTAFAKEMALPAŞA TATLISI 16.05.2001 49 MUT KAYISISI (YAŞ SOFRALIK) 28.06.2005 92 NİZİP ZEYTİNYAĞI 18.08.2009 158 OLTU CAĞ KEBABI 14.05.2007 127 OSMANİYE YER FISTIĞI 07.02.2002 54 ÖDEMİŞ PATATESİ 26.03.2002 45 PAZIRIK EL HALISI 21.06.1996 10 PERVARİ BALI 27.05.2003 59 PROSCIUTTO DI PARMA (PARMA HAM / PARMA JAMBONU) 18.12.2007 169 RAKI 15.04.2009 136 RİZE BEZİ (FERETİKO) 31.03.2005 98
COĞRAFİ İŞARETİN ADI BAŞVURU VE KORUMA TARİHİ TESCİL NO SAFRANBOLU SAFRANI 21.05.2009 144 SALİHLİ KİRAZI 11.08.2006 100 SALİHLİ ODUN KÖFTE 11.08.2006 97 SAMSUN KAZ TİRİDİ 27.12.2011 174 SAMSUN SİMİDİ 20.03.2012 176 SCOTCH WHISKY (İSKOÇ VİSKİSİ) 02.06.2008 150 SİİRT BATTANİYESİ 24.02.2003 57 SİİRT BÜRYAN KEBABI 24.02.2003 68 SİİRT FISTIĞI 24.06.2003 85 SİİRT PERDE PİLAVI 24.02.2003 58 SİMAV EL HALISI 21.06.1996 4 SİVAS EL HALISI 21.06.1996 6 SİVAS KÖFTESİ 01.02.2006 140 SOĞANLI BEBEĞİ 28.04.2003 64 SÜMER KARS EL HALISI 21.06.1996 12 SÜPER İNCE KİLİM 21.06.1996 24 ŞANLIURFA BİBERİ 25.08.2000 33 ŞANLIURFA ÇİĞ KÖFTE 31.05.2006 109
COĞRAFİ İŞARETİN ADI BAŞVURU VE KORUMA TARİHİ TESCİL NO TARSUS BEYAZI ÜZÜM TOPACIK 22.09.2003 69 TARSUS ŞALGAMI 26.11.2004 84 TARSUS YAYLA BANDIRMASI 10.12.2004 105 TAŞKÖPRÜ SARIMSAĞI 28.05.2009 135 TAŞPINAR EL HALISI 21.06.1996 7 TAVŞANLI LEBLEBİSİ 09.07.2002 60 TERME PİDESİ 31.03.2008 129 TRABZON TELKARİYE VE HASIRI 22.09.2006 94 TÜRK RAKISI 25.12.1996 25 TÜRK TAZISI 03.05.2001 41 TÜRKMEN EL HALISI 21.06.1996 9 UŞAK HALISI 07.01.2010 152 YAĞCIBEDİR EL HALISI 21.06.1996 17 YAHYALI EL HALISI 21.06.1996 18 YAMULA PATLICANI 27.11.2007 138 YUNTDAĞI EL HALISI 21.06.1996 11 ZİLE PEKMEZİ 20.10.2006 118
Coğrafi İşaretlerin Gastronomi Turizmi Açısından Değerlendirilmesi Soyut kültürel mirasın somut olarak yansıması olan yiyecek ve içecek kültürümüz yavaş yavaş tükenmeye yüz tutmaktadır. Küreselleşme ile birlikte hızlı yemeğe dayalı tek düze bir yemek kültürü oluşmaya başlatırken yöresel ve geleneksel gastronomik değerler yavaş yavaş kaybolmaya başlamıştır. Coğrafi işaretler; yöresel gastronomik mirasın korunması, tanıtılması ve ekonomik değer katma aracı olması bakımından son derece önem arz etmektedir.
Coğrafi İşaretlerin Gastronomi Turizmi Açısından Değerlendirilmesi Ülkelerin turizm potansiyellerinin tanıtılmasında kendi mutfak kültürlerinin kullanılma isteği gün geçtikçe önem kazanmaktadır. Yeme-içmenin bilime ve sanata dönüştürülmesi olarak değerlendirilen gastronomi artık turizmle bütünleşmeye ve ülke tanıtımlarında aktif bir rol üstlenmeye başlamıştır.
Coğrafi İşaretlerin Gastronomi Turizmi Açısından Değerlendirilmesi Gastronomi, turizm deneyiminin ayrılmaz bir parçası olarak değerlendirilmekte ve bazı durumlarda temel seyahat motivasyonu olabilmektedir. Yapılan bir araştırmada turistlerin şarap turlarına katılmak için tur başına $937 ödedikleri ve bu tutarın ¼ nin sadece şarap odaklı aktivitelere ayrıldığını ortaya konulmuştur. Yiyecek ile ilgili yapılan seyahatlerde ise her bir tur için $1,194 harcama yapıldığı ve 1/3 nin sadece yiyecekler ile ilgili aktivitelere ayrıldığı ifade edilmiştir (Schmantowsky, 2008).
Coğrafi İşaretlerin Gastronomi Turizmi Açısından Değerlendirilmesi Coğrafi işaretlerin son yıllarda birçok ürünle ilgili tüketicilerin korunması, yerel ürünlere ve kaliteli ürünlere güven duymasını sağlamasının yanı sıra kırsal bölgelerin gelişimi için ve kültürel mirasın korunması için yasal ve ekonomik bir araç olduğunu ifade edilmektedir (Kanvd.,2012; Bozgeyik,2009; Zagrafos,2008). Roqueford bölgesinde üretilen Roqueford peynirleri ile de ünlü olup, coğrafi işarete sahip Arfini ve arkadaşları (2011) Roqueford peynirinin bölgesinde meydana getirdiği değişiklikleri ele aldığı çalışmasında coğrafi işaretin bölgede iş imkanlarının %50 sini oluşturmada etkili olduğunu ortaya koymuştur.
Coğrafi İşaretlerin Gastronomi Turizmi Açısından Değerlendirilmesi Coğrafi işaretlemeye konu olan ürünlerin genellikle yiyecek, içecek, alkollü içecekler ve şarap gibi tarıma dayalı ürünler olabileceği gibi el sanatları ürünleri de olabilmektedir. Başvurusu devam eden ürünlerin listesi incelendiğinde yöresel yemek ve tarım ürünlerinin ağırlıkta olduğu görülmektedir.
Coğrafi İşaretlerin Gastronomi Turizmi Açısından Değerlendirilmesi Coğrafi işaretleme sistemi; yöresel ve yerel değerler ile geleneksel gastronomik mirası koruma altına alarak, yerel tarımsal faaliyetleri destekleyen, yöresel ürünlere ekonomik değer katan ve coğrafi işareti alan bölgenin tanıtımını sağlayan bir sistem olarak karşımıza çıkmaktadır.
Gastronomi Turizmi Hareketliliğinde Coğrafi İşaretlemenin Rolü Sürdürülebilir gastronomi turizmi hareketliliği içerisinde coğrafi işaretleri önemli kılan özelliğin yerel ürün ve tatların bu sistem içerisinde koruma altına alınması ve bunun yerel ekonomik kalkınmada bir kalkınma aracı olarak kullanılabileceği olgusu olup, kültürel ve yerel mirasın hem korunması hem de sürdürülebilirliğini sağlaması açısından oldukça büyük bir önem arz etmektedir. Coğrafi işaretler sürdürülebilir gastronomi turizmi hareketliliğinin motivasyon faktörü olan geleneksel üretimi, geleneksel yaşam kültürünü, kültürün sunduğu farklı lezzetleri, tarımsal, otantik, yerel yöresel yiyecek, içecek ve tatları koruyup, tanıtarak ve özellikle bölgenin turizm potansiyelini destekleyerek söz konusu destinasyona turist çekmede etkili olmakta ve buna bağlı olarak da söz konusu olan yörelerde yerel kalkınmaya destek sağlayan bir unsur olarak karşımıza çıkmaktadır.
KAYNAKLAR KAN, Mustafa, Bülent GÜLÇUBUK, ve Murat KÜÇÜKÇONGAR. "Coğrafi İşaretlerin Kırsal Turizmde Kullanılma Olanakları." KMÜ Sosyal ve Ekonomı k Araştırmalar Dergı si 14.22 (2012): 93-101. Fügen DURLU-ÖZKAYA, Serdar SÜNNETÇİOĞLU ve Ayşe CAN, Sürdürülebilir Gastronomi Turizmi Hareketliliğinde Coğrafi İşaretlemenin Rolü JOTAGS (2013): 13-20. TÜRK PATENT ENSTİTÜSÜ, http://www.tpe.gov.tr/portal/default2.jsp?sayfa=400 Pek çok internet sitesi
TEŞEKKÜRLER