Türkiye Halk Sağlığı Kurumu 2014-2017 STRATEJİK PLANI

Türkiye Hak Sağığı Kurumu 2014-2017 STRATEJİK PLANI

Türkiye Hak Sağığı Kurumu 2014-2017 STRATEJİK PLANI

Vatandaşın sağığı ve sağamığı her zaman üzerinde dikkate duruacak uusa sorunumuzdur. Çünkü; Cumhuriyet düşünse, biimse ve bedense bakımardan güçü ve yüksek düzeyi koruyucuar ister.

Dr. Mehmet MÜEZZİNOĞLU Sağık Bakanı

KURUM BAŞKANI SUNUŞU Sağık; sadece hastaık ve sakatığın omayışı deği, bedence, ruhça ve sosya yönden tam iyiik haidir. Günümüzde teknoojik ve sosya anamda geişmişiğin uaştığı nokta, herkesin sağığının korunmasının yanı sıra sağığın geiştiridiği, mutu, güçü, sağıkı bir Türkiye omayı, tüm değişikikerde dimdik ayakta durmayı kaçınımaz kımaktadır. Kurum kütürümüz bizi geçmişe bağayan bir köprü görevi görürken, ouşturacağımız stratejik pan geeceğe bakış açımızı ortaya koyan biinçi adımarımızdır. Stratejik panama bir yandan kurumun vizyonunu ve misyonunu açıkayan ve yansıtan bir doküman iken; öte yandan kurumsaaşmamızı destekeyen ve yönetim için bir yo haritası beiremeye katkı haine dönüşmektedir. Diğer bir ifade ie stratejik panama anayışı ie kurumsa stratejier, amaçar ve hedefer kayıt atına aınırken hem birimer arası uyum ve anayış biriği ouşturumakta, hem de çaışanarın önceikerini yönetecekeri referans noktaarı saptanmaktadır. İnsan merkezi yakaşıma, birey ve topum sağığını korumak ve geiştirmek, sağık için risk ouşturan faktörere mücadee etmek, hakın yaşam kaitesini yüksetmek ve hak sağığını tehdit eden konuarda gereki tüm önemeri amak misyonuya çıktığımız bu yoda beiri bir pan ve program dâhiinde hareket etmemiz için özveriye çaışıp bu panı hazıramakta emeği geçen tüm çaışanarımıza ve paydaşarımıza çok teşekkür ederim. Prof. Dr. Seçi ÖZKAN Kurum Başkanı

2014-2017 Stratejik Pan İÇİNDEKİLER Kurum Başkanı Sunuşu... vii Kısatmaar... ix BÖLÜM 1 : GİRİŞ... 1 Yönetici Özeti... 3 BÖLÜM 2 : DURUM ANALİZİ... 5 Tarihse Geişim... 7 Yasa Yükümüüker ve Mevzuat Anaizi... 8 Yürütüen Hizmeter... 11 KURUM İÇİ ANALİZ... 12 Organizasyon Yapısı... 12 Ana Hizmet Birimeri... 12 Destek, Danışma ve Denetim Hizmet Birimeri... 13 Merkez Teşkiatı... 14 Taşra Teşkiatı... 15 İnsan Kaynakarı... 16 Bigi ve Teknoojik At Yapı... 17 Mai Durum... 18 MEVCUT DURUM... 19 GZFT ANALİZİ... 21 PAYDAŞ ANALİZİ... 22 BÖLÜM 3 : GELECEĞE BAKIŞ... 25 Misyon - Vizyon - Teme Değerer... 27 TEMEL DEĞERLER... 28 STRATEJİK AMAÇLAR... 29 HEDEFLER VE PERFORMANS GÖSTERGELERİ... 32 STRATEJİK PLANIN ÜST POLİTİKA BELGELERİ İLE İLİŞKİSİ... 78 2014-2017 Dönemi Stratejik Pan Hedef - Birim İişkisi ve Tahmini Bütçe... 87 İZLEME VE DEĞERLENDİRME SÜRECİ... 89 STRATEJİK PLAN İZLEME VE DEĞERLENDİRME... 89 STRATEJİK PLANLAMA SÜRECİ... 90 STRATEJİK PLANLAMA YÜRÜTME KURULU... 91 STRATEJİK YÖNETİM KOORDİNASYON EKİBİ... 92 viii

2014-2017 Stratejik Pan KISALTMALAR AHUZEM AHB ASM ASPB AO BDH BDAH BKİ CYBH ÇİM ÇPGD DGT DSÖ DKK ETYS EUCS FKU GARD GDSHM GDTM GKD GZFT HSBS HBSC HFA DB KETEM KYTA KBÖ MEB MPOWER NRP NTP OECD Aie Hekimiği Uzaktan Eğitim Modüü Aie Hekimiği Birimi Aie Sağığı Merkezi Aie ve Sosya Poitikaar Bakanığı Aci Obstetrik Bakım Bebek Dostu Hastane Bebek Dostu Aie Hekimi Beden Kite İndeksi Cinse Yoa Buaşan Hastaıkar Çocuk İzem Merkezi Çocuğun Psikososya Geişimini Destekeme Doğrudan Gözetimi Tedavi Dünya Sağık Örgütü Dış Kaite Kontro Eektronik Tüberküoz Yönetim Sistemi Erken Uyarı Cevap Sistemi Feniketonüri Sounum You Hastaıkarına Karşı Kürese İttifak Gençik Danışmanık ve Sağık Hizmet Merkezi Gönüü Danışmanık ve Test Merkezi Geişimse Kaça Dispazisi GüçüYöner-Zayıf Yöner-Fırsatar-Tehditer Hak Sağığı Bigi Sistemi Heath Behaviour in Schoo Aged Chidren European Heath For A Database-Herkes İçin Sağık Veri Tabanı Kanser Erken Teşhis, Tarama ve Eğitim Merkezi Kürese Yetişkin Tütün Araştırması Kesintii Başangıç Ödeneği Mii Eğitim Bakanığı Tütün Sagınını Kontro Etmeye Yöneik Poitika Paketi Yenidoğan Canandırma Neonata Tarama Programı. Ekonomik Kakınma ve İşbiriği Örgütü Sağık Verieri SALTURK STK TBSA TNSA TOÇBİ TRSM TSM UHY-ME YÖK Türk Topumunda Tuz Tüketimi Çaışması Sivi Topum Kuruuşarı Türkiye Besenme ve Sağık Araştırması Türkiye Nüfus ve Sağık Araştırması Oku Çağı (6-10 Yaş Grubu) Çocukarında Büyümenin İzenmesi Topum Ruh Sağığı Merkezi Topum Sağığı Merkezeri Uusa Hastaık Yükü ve Maiyet Yüksek Öğretim Kurumu ix

BÖLÜM 1 : GİRİŞ

2014-2017 Stratejik Pan YÖNETİCİ ÖZETİ Türkiye Hak Sağığı Kurumu 2014-2017 Stratejik Panı, 5018 sayıı Kamu Mai Yönetimi ve Kontro Kanunu ve Kamu İdareerinde Stratejik Panamaya İişkin Usu ve Esasar Hakkında Yönetmeik e uygun oarak Kurumumuzun 2014-2017 stratejik pan çaışmaarı, 2013 yıı Nisan ayında İç Genege hazıranarak tüm Kuruma duyurumasıya başatımıştır. Genegenin yayımanması ie Kurumun bütün kademeerinde görev yapan çaışanar bigiendirierek ve panama sürecine katkı vermeeri sağanmıştır. Stratejik Panın hazırık süreci Strateji Geiştirme Daire Başkanığı Koordinasyon Ekibi koordinatörüğünde Stratejik Panama Ekibi tarafından yürütümüştür. Bu süreç, herhangi bir danışmanık hizmeti aınmadan Kurum personei tarafından gerçekeştirimiştir. Panın sahipenmesi ve uyguama başarısının artırımasına yöneik, iç ve dış paydaşarın görüş ve katkıarı aınmıştır. Stratejik Panın ana çatısını ouşturan amaç, hedef ve stratejier, kapsamı ve ayrıntıı durum anaizi sonuçarı doğrutusunda şekiendirimiştir. Amaç, hedef ve stratejierin mevcut durumdan yoa çıkıarak paydaş bekentierine azami düzeyde cevap veren bir niteik arz etmesine çaışımıştır. Kurumumuzun misyonu, kuruuş kanunu oan 663 sayıı KHK ie tanımanan görever kapsanarak ouşturumuştur. Kurum için beirenen vizyonun teme unsuru ise koruyucu sağık hizmeterine yoğunaşmak oup, vizyona uaşmak amacıya 5 amaç ve 35 hedef beirenmiştir. Hedefer için performans göstergeeri beirenmiş ve Stratejik Panın gerçekeşme durumunu izemek üzere kuanıacak oan performans göstergeerinin mevcut durumarı ve uaşıacak hedefer beirenmiştir. İzeme ve değerendirme kapsamında birimerin sorumuukarı beirenmiştir. Sonuç oarak, stratejik pan bir bege omanın ötesinde Kurumun tüm faaiyeterine yön verecek ve uyguamanın aracı oacak bir yo haritası niteiği taşımaktadır. 3

BÖLÜM 2 : DURUM ANALİZİ

2014-2017 Stratejik Pan DURUM ANALİZİ Durum anaizi kapsamında, tarihse geişim, yasa yükümüüker ve mevzuat anaizi, yürütüen hizmeter, kurum içi anaiz (organizasyon yapısı,insan kaynakarı, bigi ve teknoojik at yapı ve mai durum), koruyucu sağık hizmeterindeki mevcut durum, GZFT anaizi ve paydaş anaizi yapımıştır. Tarihse Geişim Sağık Bakanığı, mii mücadeenin başangıcında Ankara daki ik Mii Hükümet bünyesinde, 2 Mayıs 1920 tarih ve 3 sayıı Kanuna Sıhhiye ve Muavenet-i İçtimaiye Vekaeti adıya kurumuştur. 27 Mayıs 1928 gün ve 1267 sayıı yasa tasarısıya Sağık ve Sosya Yardım Bakanığı na bağı oarak Refik Saydam Hıfzıssıhha Müessesesi kurumuştur. Daha sonra bu kanun geişen ihtiyaçar karşısında değiştirierek 4 Ocak 1941 de 3959 sayıı yasa ie görev, yetki ve sorumuukarı yeniden beirenmiştir. 24 Nisan 1930 tarih ve 1593 sayıı Umumi Hıfzıssıhha Kanunu ve 09 Haziran 1936 tarih ve 3017 sayıı Sağık ve Sosya Yardım Bakanığı Teşkiat ve Memurin Kanunu ve bu Kanunara ek oarak çıkarıan kanunara teşkiat yapısı yeniden düzenenmiştir. Umumi Hıfzıssıhha Kanunu nun 3 üncü maddesi ie Bakanığın ifa edeceği hizmeter beirenmiştir. Sağık Bakanığı nın teşkiat ve göreveri hakkında iki düzenemeden; 181 sayıı Sağık ve Sosya Yardım Bakanığı nın Teşkiat ve Göreveri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname 14 Araık 1983 tarih ve 18251 sayıı Resmi Gazete de yayımanmış, daha sonra bu Kararnameyi değiştiren 210 Sayıı Sağık ve Sosya Yardım Bakanığı nın Teşkiat ve Göreveri Hakkında 181 Sayıı Kanun Hükmünde Kararname nin Bazı Hükümerinin Değiştirimesine Dair Kanun Hükmünde Kararname 18 Haziran 1984 tarih ve 18435 mükerrer sayıı Resmi Gazete de yayımanmıştır. 14 Araık 1983 gün ve 18251 sayıı Resmi Gazete nin mükerrer sayısında yayınanan 181 sayıı Kanun Hükmünde Kararname ie Refik Saydam Hıfzıssıhha Merkezi Başkanığı oarak değiştirimiş ve Sağık Bakanığı na bağı kuruuş haine getirimiştir. Kanun Hükmünde Kararname ie yeniden teşkiatandırımıştır. 24 Ocak 1989 tarih ve 356 sayıı Kanun Hükmünde Kararname ie Sağık ve Sosya Yardım Bakanığı nın Teşkiat ve Göreveri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname ie Bakanığın ismi Sağık Bakanığı oarak değiştirimiş ve hizmet koşuarına göre merkez ve taşra örgütü geiştirierek yeni bir örgüt ve yönetim biçimi ouşturumuştur. Son oarak, 02.11.2011 tarihi Resmi Gazete de yayımanan 663 sayıı Kanun Hükmünde Kararname ie Sağık Bakanığı nın yapıanmasına ve sağık sistemine iişkin kökü değişikiker yapımıştır. Sağık Bakanığına bağı oarak gene bütçei Türkiye Hak Sağığı Kurumu kurumuştur. 7

2014-2017 Stratejik Pan Yasa Yükümüüker ve Mevzuat Anaizi 02.11.2011 tarih ve 663 sayıı Sağık Bakanığı ve Bağı Kuruuşarının Teşkiat ve Göreveri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname, Bakanık poitika ve hedeferine uygun oarak, teme sağık hizmeterini yürütmeke görevi, Bakanığa bağı Türkiye Hak Sağığı Kurumu kurumuş ve 26 ıncı maddesi ie beirenen görev ve sorumuukarı aşağıda yer amaktadır: a) Hak sağığını korumak ve geiştirmek, sağık için risk ouşturan faktörere mücadee etmek. b) Birinci basamak sağık hizmeterini yürütmek, bu hususta gereki düzenemeeri yapmak. c) Buaşıcı, buaşıcı omayan, kronik hastaıkar ve kanser ie anne, çocuk, ergen, yaşı ve engei gibi risk gruparıya igii oarak izeme, sürveyans, inceeme, araştırma, bağışıkama ve kontro çaışmaarı yapmak, bununa igii verierin topanmasını sağamak, beirenen hedefer doğrutusunda pan ve programar hazıramak, uyguamaya koymak, denetenmesini sağamak, değerendirmek, gereki önemeri amak, bu konuda poitika ve düzenemeerin ouşturuması için Bakanığa tekifte buunmak. ç) Yaşam kaitesini yüksetecek aışkanıkarı kazandırarak topumdaki tüm bireyerin sağığını geiştirmek; hataı besenme aışkanıkarı, obezite, sigara ve benzeri zararı maddeerin yo açtığı sağık riskeri ve tehditeri ie mücadee etmek, bu hususarı izemek, araştırmak, veri topanmasını sağamak ve değerendirmek. d) Birey, topum ve çevre sağığını etkieyen ve gene sağığı igiendiren her tür etkeni inceemek, teşhis etmek, değerendirmek ve kontro etmek üzere gereki aboratuvar hizmeterinin organizasyonunu sağamak ve uusa referans aboratuvarı kurmak ve işetmek, içme suarı, biyosida ürüner gibi görev aanına giren konuarda tüketici güveniği ie igii tedbireri amak ve buna yöneik her türü iş ve işemi tesis etmek. e) Sağık tehditerine yöneik erken uyarı ve cevap geiştirimesi amacıya gereki organizasyonu sağamak, hak sağığını tehdit eden konuarda gereken tüm tedbireri amak ve gerektiğinde müeyyide uyguamak. f) Biyoojik ürüner ve test materyai ie benzeri ürünere igii araştırma ve geiştirme faaiyeterinde buunmak, bu ürüneri temin etmek veya edimesini sağamak, ürettirmek ve gerektiğinde üretmek. g) Görev ve sorumuuk aanıya igii oarak hizmet standardizasyonunu sağamak, mesek personeinin yetişmesi için igii kurumara işbiriğiye eğitim programarı hazıramak, eğitim ve yayın faaiyetinde buunmak. ğ) Görev aanı ie igii konuarda uusa veya uusararası, kamu veya öze kurum ve kuruuşara biimse ve teknik işbiriği yapmak. h) Kurum personeinin atama, naki, özük, ücret, emekiik ve benzeri işemerini yürütmek. ı) Kurum hizmeterinin gerektirdiği her türü satın ama, kiraama, bakım ve onarım, arşiv, idarî ve maî hizmeteri yürütmek. 8

2014-2017 Stratejik Pan KANUNLAR VE KANUN HÜKMÜNDE KARARNAMELER 663 Sayıı Sağık Bakanığı ve Bağı Kuruuşarın Teşkiat ve Göreveri Hakkında K.H.K. 1593 Sayıı Umumi Hıfzısıhha Kanunu 3359 Sayıı Sağık Hizmeteri Teme Kanunu 4207 Sayıı Tütün Ürünerinin Zarararının Önenmesi ve Kontroü Hakkında Kanun 4703 Sayıı Ürünere İişkin Teknik Mevzuatın Hazıranması ve Uyguanmasına Dair Kanun 5258 Sayıı Aie Hekimiği Kanunu 5996 Sayıı Veteriner Hizmeteri, Bitki Sağığı, Gıda ve Yem Kanunu 5368 Sayıı Verem Savaşı Hakkında Kanun 7402 Sayıı Sıtmanın İmhası Hakkında Kanun 5395 Sayıı Çocuk Koruma Kanunu 2827 Sayıı Nüfus Panaması Hakkında Kanun 3298 Sayıı Uyuşturucu Maddeerin Zarararından İnsan Sağığının Korunmasına Dair Kanun 9

2014-2017 Stratejik Pan YÖNETMELİKLER Aie Hekimiği Uyguama Yönetmeiği Aie Hekimiği Uyguaması Kapsamında Sağık Bakanığınca Çaıştırıan Personee Yapıacak Ödemeer ve Sözeşme Usu ve Esasarı Hakkında Yönetmeik Sağık Bakanığı Bağı Kuruuşarı Hizmet Birimerinin Göreveri ve Çaışma Usu ve Esasarı Hakkında Yönetmeik 507 Sayıı Nüfus Panaması Hizmeterini Yürütecek Personein Eğitimi, Görev, Yetki ve Sorumuukarı Hakkında Yönetmeik 509 Sayıı Nüfus Panaması Hizmeterini Yürütme Yönetmeiği Ana Çocuk Sağığı ve Aie Panaması Merkezeri Yönetmeiği Buaşıcı Hastaıkar Sürveyans ve Kontro Esasarı Yönetmeiği Doğa Minerai Suar Hakkında Yönetmeik Biyosida Ürünerin Kuanım Usu ve Esasarı Hakkında Yönetmeik İnsani Tüketim Amaçı Suar Hakkında Yönetmeik Kanser Erken Teşhis ve Tarama Merkezeri Yönetmeiği Kaıtsa Kan Hastaıkarı Hemogobinopati Kontro Programı ie Tanı ve Tedavi Merkezeri Yönetmeiği Kanser Kayıt Merkezi Yönetmeiği Kapıcaar Yönetmeiği Yüzme Suyu Kaitesi Yönetmeiği Sağık Bakanığınca Yapıacak Piyasa Gözetimi ve Denetiminin Usu ve Esasarı Hakkında Yönetmeik Biyosida Ürüner Yönetmeiği Yüzme Havuzarının Tabi Oacağı Sağık Esasarı Hakkında Yönetmeik Türkiye Hak Sağığı Kurumu Disipin Amireri Yönetmeiği Özürüük Öçütü, Sınıfandırması ve Özürüere Veriecek Sağık Kuruu Raporarı Hakkında Yönetmeik Hakın Sağık Eğitimi Yönetmeiği Tütün Bağımıığı Tedavi ve Eğitim Birimeri Hakkında Yönetmeik Mezarık Yererinin İnşaası ie Cenaze Naki ve Defin İşemeri Hakkında Yönetmeikte Değişikik Yapımasına Dair Yönetmeik Hijyen Eğitimi Yönetmeiği 10

2014-2017 Stratejik Pan Yürütüen Hizmeter Koruyucu ve teme sağık hizmeteri Ana çocuk sağığı Buaşıcı ve sagın hastaıkara mücadee Üreme sağığı Aie hekimiği Sağığın geiştirimesi ve sağıkı hayat programarı Tütün, ako ve uyuşturucu maddeerin kontroü Kansere mücadee Çevre sağığı hizmeteri Sağıkı besenme ve obezite ie mücadee Buaşıcı omayan hastaıkar ve kronik durumar ie mücadee Sağıkı yaşanma programarı Ergen sağığı Ruh sağığı hizmeteri Hak sağığı aci durumarının yönetimi Su güveniği Bağışıkama programarı İş ve çaışan sağığı hizmeteri Tanıya yöneik sağık hizmeteri Laboratuvar atyapıarının güçendirimesi Referans aboratuar hizmeteri THSK görev aanında piyasa gözetim ve denetim sistemi kuruması THSK görev aanında tüketici ürünerinin kontro ve ruhsatandırıması Rehabiite edici sağık hizmeteri Ruh hastaıkarının rehabiitasyonu Üretien ürüner Vücut dışı tıbbi tanı ürüneri Anti serumar Deney hayvanarı 11

2014-2017 Stratejik Pan KURUM İÇİ ANALİZ Kurum içi anaiz kapsamında, kurumun organizasyon yapısı, insan kaynakarı, bigi ve teknoojik at yapı ve mai durum inceenmiştir. Organizasyon Yapısı Kurumun teşkiat yapısında Başkana bağı Denetim Hizmeteri Daire Başkanığı, Hukuk Müşaviriği, Strateji Geiştirme Daire Başkanığı, 5 Başkan Yardımcıığı ve başkan yardımcııkarına bağı 28 Daire Başkanığı ie 81 Hak Sağığı Müdürüğü buunmaktadır. Ana Hizmet Birimeri Birinci Basamak Sağık Hizmeteri Başkan Yardımcıığı Aie hekimiği uyguaması kapsamında hizmet sunuan aie sağığı merkezi ve topum sağığı merkezeri ie igii iş ve işemeri tesis etmek, izeme ve değerendirme yapmak, aie hekimi ve aie sağığı eemanarı ie topum sağığı merkezi çaışanarının, hizmet içi ve diğer ihtiyaç duyuan eğitimerini panamak, eğitim müfredatarını beiremek, günceemek ve bu faaiyeterin yürütümesini sağamak, aie hekimiği uyguama modeinin geiştirimesi için araştırmaar yapmak, projeer üretmek ve uyguamak, aie sağığı merkezeri, topum sağığı merkezeri ve bağı birimeri (Sağık Evi, AÇSAP, VSD, KETEM) gibi birinci basamak sağık kurum ve kuruuşarının teknik ve fiziki özeikerini beiremek ve panamak ie igii işemeri yürütmektir. Buaşıcı Hastaık Kontro Programarı Başkan Yardımcıığı Buaşıcı hastaıkarın kontroü ie igii programar ouşturmak ve programarın uyguanmasını sağamak, sağık tehditerine yöneik erken uyarı ve cevap sistemi ouşturmak ve saha epidemiyoojisi eğitim çaışmaarını yürütmek, koruyucu sağık hizmeterinde kuanıan aşı, antiserum, enjektör ve benzeri soğuk zincir mazemeerinin ojistik hizmeterinin yürütümesini, bağışıkama programarının hazıranmasını ve uyguanmasını sağamak, uusa düzeyde aşıama oranarını ve soğuk zincir sistemini izemek, zoonotik, paraziter ve vektöre hastaıkarın görüme sıkığının beirenmesini, hastaık kontro programarının geiştirimesini ve yürütümesini sağamak, verem hastaığının kontroüne yöneik pan ve program yapmak ve uyguamak, poitika önerieri geiştirmek ve mikrobiyoojik uusa referans aboratuarı hizmeterinin yürütümesini sağamak ie igii işemeri yürütmektir. Buaşıcı Omayan Hastaıkar, Programar ve Kanser Başkan Yardımcıığı Buaşıcı omayan hastaıkarın kontroü ie igii programar ouşturmak ve programarın uyguanmasını sağamak, yaşıık ve kronik durumara yöneik sağık programarı ouşturmak, evde bakım hizmeterinin sunumasını sağamak, erken teşhis ve tarama faaiyeteri başta omak üzere kansere mücadee hizmeterinin etkin bir şekide yapımasını sağamak, buna iişkin pan ve programar yapmak ve uyguanmasını sağamak, tütün, ako ve diğer bağımıık yapıcı maddeerin zarararı ie mücadee ve kontro faaiyeterini yürütmek, çocuk, ergen, kadın, üreme ve ruh sağığına iişkin programar ouşturmak ve besenme, fizikse aktivite gibi sağıkı yaşama yöneik programar ouşturmak ve aışkanıkar kazandırmak ie igii işemeri yürütmektir. Tüketici ve Çaışan Güveniği Başkan Yardımcıığı Çaışanarın sağığının korunması ve geiştirimesi için araştırmaar yapmak, uusa sağık poitikaarı geiştirmek ve uyguanmasını sağamak, işyeri hekimiği ve mesek hastaıkarına yöneik çaışmaar yapmak, biyosida ürünerin ve bidirim sistemine tabi ürünerin etiket onayı ie bidirim onayının kontro edimesini sağamak, biyosida ürüneri ruhsatandırmak, insani tüketim 12

2014-2017 Stratejik Pan amaçı, doğa minerai, kapıca, havuz ve yüzme suarının denetimerini yapmak, gereki tedbirerin aınmasını sağamak, tüketici güveniğine yöneik oarak Kurumun görev aanına giren ürünerin anaizerini yapmak veya yaptırmak, referans aboratuvararı ouşturmak, hak sağığı aboratuararının yapısını ve organizasyonunu beiremek, standardizasyonunu, iç ve dış kaite kontro hizmeterini düzenemek, görev aanına iişkin eğitim ihtiyaçarını tespit etmek ve eğitim faaiyeterini yürütmek ve aşı, antijen, antiserum, serum gibi biyoojik ürün üretmek veya üretimesini sağamak ie igii işemeri yürütmektir. Destek, Danışma ve Denetim Hizmet Birimeri Destek Hizmeteri Başkan Yardımcıığı 5018 sayıı Kanun hükümeri çerçevesinde kiraama ve satın ama işemerini yürütmek, temizik, güvenik, aydınatma, ısıtma, onarım gibi destek hizmeterini yürütmek, yürütümesini sağamak, taşınır ve taşınmazarına iişkin işemeri igii mevzuatı çerçevesinde yürütmek, insan gücü ihtiyacını tespit etmek ve panama yapmak, kadro standartarına ait iş ve işemeri yürütmek, atama ve naki işemeri ie diğer persone hareketerini düzenemek ve yürütmek, personein eğitim ve sertifikasyon faaiyeteri ie özük, terfi, emekiik, disipin ve benzeri işemerini yürütmek, döner sermaye bütçesinin iş ve işemerini yürütmek ve koordine etmek, sosya hizmeter ie sivi savunma ve seferberik hizmeterini panamak ve yürütmek, gene evrak ve arşiv faaiyeterini düzenemek ve yürütmek, Kurumun kaite çaışmaarını yürütmek, Kurum aboratuvararına yöneik test ve kaibrasyon merkezi ouşturmak ve bu merkezerin iş ve işemerini yürütmek, Kurumun görev aanı ie igii istatistiki çaışmaarı yürütmek, anaizer yapmak, kurumun ihtiyaç duyduğu bigi işem programarını geiştirmek ve koordine etmek ve basın ve haka iişkiere yöneik faaiyeterini panamak ve yürütmek ie igii işemeri yürütmektir. Strateji Geiştirme Daire Başkanığı 5018 sayıı Kamu Mai Yönetimi ve Kontro Kanunu ie 22/12/2005 tarihi 5436 sayıı Kanunun 15 inci maddesi ve diğer mevzuatta strateji geiştirme ve mai hizmeterine verien göreveri yapmak, Kurumun mai kaynakarının geiştirimesi, etkii ve verimi bir şekide kuanıması yönünde araştırmaar yapmak veya yaptırmak ve gereki tedbireri amak, Avrupa Biriği ve Uusararası iişkier ie yurtiçi ve yurtdışı projeerini yürütmek/destek vermek / koordine etmektir. Denetim Hizmeteri Daire Başkanığı Denetime iişkin yöntem ve teknikeri geiştirmek, denetim aanındaki standart ve ikeerin ouşturumasını sağamak, denetim rehbereri hazıramak, denetimerin etkiniğini ve verimiiğini artırıcı tedbirer amak, performans denetimi yapmak, kurum personeinin iş ve işemeri hakkında Başkanın emri veya onayı üzerine denetim, inceeme ve soruşturma yapmaktır. Hukuk Müşaviriği 659 sayıı Gene Bütçe Kapsamındaki Kamu İdareeri ve Öze Bütçei İdareerde Hukuk Hizmeterinin Yürütümesine İişkin Kanun Hükmünde Kararname hükümerine gore hukuk birimerine verien göreveri yapmaktır. Öze Kaem Müdürüğü Başkanın çaışma programını düzenemek, Başkanın resmi ve öze yazışmaarını, protoko ve tören programarını düzenemek ve yürütmek, Başkan tarafından verien diğer göreveri yapmaktır. 13

2014-2017 Stratejik Pan Merkez Teşkiatı BAŞKAN HUKUK MÜŞAVİRLİĞİ STRATEJİ GELİŞTİRME DB DENETİM HİZMETLERİ DB BAŞKAN YARDIMCISI BAŞKAN YARDIMCISI BAŞKAN YARDIMCISI BAŞKAN YARDIMCISI BAŞKAN YARDIMCISI BİRİNCİ BASAMAK SAĞLIK HİZMETLERİ BULAŞICI HASTALIK KONTROL PROGRAMLARI BULAŞICI OLMAYAN HASTALIKLAR PROGRAMLAR VE KANSER TÜKETİCİ VE ÇALIŞAN GÜVENLİĞİ DESTEK HİZMETLERİ AİLE HEKİMLİĞİ UYGULAMA DB ERKEN UYARI-CEVAP VE SAHA EPİDEMİYOLOJİSİ DB KANSER DB ÇALIŞAN SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİ DB ATAMA DB AİLE HEKİMLİĞİ İZLEME VE DEĞERLENDİRME DB AİLE HEKİMLİĞİ EĞİTİM VE GELİŞTİRME DB TOPLUM SAĞLIĞI HİZMETLERİ DB BİRİNCİ BASAMAK SAĞLIK KURULUŞLARI PLANLAMA VE ORGANİZASYON DB BULAŞICI HASTALIKLAR DB AŞI İLE ÖNLENEBİLİR HASTALIKLAR DB ZOONOTİK VE VEKTÖREL HASTALIKLAR DB TÜBERKÜLOZ DB MİKROBİYOLOJİ REFERANS LABORATUVARLARI DB TÜTÜN VE DİĞER BAĞIMLILIK YAPICI MADDELERLE MÜCADELE DB RUH SAĞLIĞI PROGRAMLARI DB OBEZİTE, DİYABET ve METABOLİK HASTALIKLAR DB KRONİK HASTALIKLAR, YAŞLI SAĞLIĞI VE ÖZÜRLÜLER DB KADIN VE ÜREME SAĞLIĞI DB ÇEVRE SAĞLIĞI DB TÜKETİCİ GÜVENLİĞİ LABORATUVARLARI DB HALK SAĞLIĞI LABORATUVARLARI DB BİYOLOJİK ÜRÜNLER ARAŞTIRMA VE GELİŞTİRME DB ÖZLÜK İŞLERİ DB DÖNER SERMAYE YÖNETİMİ DB SATINALMA VE İDARİ İŞLER DB İSTATİSTİK VE BİLGİ İŞLEM DB ÇOCUK VE ERGEN SAĞLIĞI DB 14

2014-2017 Stratejik Pan Taşra Teşkiatı HALK SAĞLIĞI MÜDÜRLÜĞÜ HALK SAĞLIĞI LABORATUVARLARI AİLE SAĞLIĞI MERKEZLERİ TOPLUM SAĞLIĞI MERKEZLERİ HALK SAĞLIĞI MÜDÜR YARDIMCISI AİLE HEKİMLİĞİ İZLEME VE DEĞERLENDİRME ŞB.MD. TOPLUM SAĞLIĞI HİZMETLERİ ŞB.MD. ATAMA ŞB.MD. ÖZLÜK İŞLERİ ŞB.MD. AŞI PROGRAMLARI ŞB.MD. BULAŞICI HASTALIKLAR ŞB.MD. AİLE HEKİMLİĞİ UYGULAMA ŞB.MD. İDARİ İŞLERİ ŞB.MD. TÜBERKÜLOZ ŞB.MD. AİLE HEKİMLİĞİ EĞİTİM VE GELİŞTİRME ŞB.MD. MALİ İŞLER ŞB. MD. ÇEVRE SAĞLIĞI ŞB.MD. RUH SAĞLIĞI PROGRAMLARI ŞB.MD. OBEZİTE, DİYABET VE METABOLİK HASTALIKLAR ŞB.MD. TÜTÜN VE DİĞER BAĞIMLILIK YAPICI MADDELER ŞB.MD. DİSİPLİN İŞLERİ ŞB.MD. İSTATİSTİK VE BİLGİ İŞLEM ŞB.MD. BULAŞICI OLMAYAN HASTALIKLAR VE KRONİK DURUMLAR ŞB.MD. ÇALIŞAN SAĞLIĞI ŞB.MD. KANSER ŞB.MD. ÇOCUK, ERGEN, KADIN VE ÜREME SAĞLIĞI HİZMETLERİ ŞB.MD. 15

2014-2017 Stratejik Pan İnsan Kaynakarı Kurumumuz merkez 1.216 ve taşra teşkiatında 87.725 omak üzere topam 88.941 kadrou ve merkez 186 ve taşra teşkiatında 4.143 omak üzere topam 4.329 hizmet aımı kapsamında persone çaışmaktadır. Kadrou personein dağıım bigieri aşağıdaki taboda verimiştir. UNVAN Merkez Teşkiatı Taşra Teşkiatı Kadın Erkek Kadın Erkek Topam Gene İdare Hizmeteri Sınıfı (GİHS) 138 256 1545 4101 6040 Sağık Hizmeteri Sınıfı (SHS) 336 193 50214 26361 77104 Teknik Hizmeter Sınıfı (THS) 81 124 426 812 1443 Avukatık Hizmeteri Sınıfı (AHS) 4 7 46 31 88 Yardımcı Hizmeter Sınıfı (YHS) 8 69 619 3570 4266 Topam 567 649 52850 34875 88941 Kurumun merkez ve taşra teşkiatı örgüt yapısında yer aan idari personein dağıımı aşağıdaki taboda verimiştir. UNVAN Merkez Teşkiatı Taşra Teşkiatı Kadın Erkek Kadın Erkek Topam Başkan 1 - - - 1 Başkan Yardımcısı 2 3 - - 5 Daire Başkanı 8 19 - - 27 Hak Sağığı Müdürü - - 4 70 74 Hak Sağığı Müdür Yardımcısı - - 21 119 140 Şube Müdürü - - 154 274 428 Baştabip - - 21 53 74 Hastane Müdürü - - 14 111 125 16

Bigi ve Teknoojik At Yapı 2014-2017 Stratejik Pan Kurumumuz güçü bir biişim at yapısına sahiptir. Bu at yapı 40 kenar switch ve fiber atyapı ie bigi işem sistem odası bağanmaarından ouşmakta, burada konumanmış omurga anahtar (Cisco 4510R), güvenik duvarı (Cisco ASA 5520), 200 Mbps Türk Teekom Metro Ethernet, kampüsümüze dağımış 30 a yakın Wireess (kabosuz) erişim noktası ve 40 KVA UPS cihazımız ie kesintisiz oarak ağ ve internet hizmeterini sunmaktadır. Kurumumuz aşağıda yer aan sistemeri etkin bir şekide kuanmaktadır. Laboratuvar Bigi Yönetim Sistemi (LBYS) Yenidoğan İşitme Taraması Sistemi Uusa (Neonata) Yenidoğan Tarama Programı Yazıımı (YTP) Hak Sağığı Bigi Sistemi (HSBS) Öüm Bidirim Sistemi (ÖBS) Uusa Enterik Patojener Laboratuvar Sürveyans Ağı (UEPLA) Modüü Eektronik Tüberküoz Yönetim Sistemi (ETYS) Zoonotik Hastaık Yönetim Sistemi (ZHYS) Biyosida Ürüner Yönetim Sitemi (BÜYS) İçme-Kuanma İe Yüzme Suyu Kaitesi Takip Programı Ambaajı Su Kaite Takip Programı Kapıca Suarı Kaite Takip Programı Havuz Suarı Kaite Takip Programı Uusa Özürüer Veri Bankası Türkiye Rotavirüs Süreyans Ağı Bigi Sistemi (TÜROSA) HIV/AIDS Bigi Sistemi Havanı Koru Dumansız Hava Sahası Bütçe Takip Sistemi Aie Hekimiği Yereştirme Sistemi Eektronik Bege Yönetim Sistemine Geçiş (EBYS) Niteiki Eektronik Sertifika (e-imza) Çekirdek Kaynak Yönetim Sistemi (ÇKYS) Teme Sağık İstatistikeri Modüü (TSIM) Karar Destek Sistemi (KDS) 17

2014-2017 Stratejik Pan Mai Durum Kurumun 2014 yıı Mai Kaynakarı (Gene Bütçe ve Döner Sermaye Bütçesi) aşağıdaki taboda gösterimektedir. Bütçe Türü Kesintii Başangıç Ödeneği Gene Bütçe 6.874.431.000 Döner Sermaye Bütçesi 1.519.498.919 Topam 8.393.929.919 Kurumun 2014 yıı bütçesinin Merkezi Yönetim Bütçesine göre durumu aşağıda verimiştir. Kurumar 2014 Merkezi Yönetim Bütçesi Gene Bütçei Kurumar (I Sayıı Cetve) 428.396.493.000 Öze Bütçei Kurumar (II Sayıı Cetve) 48.647.481.000 Düzeneyici Ve Deneteyici Kurumar (III Sayıı Cetve) 3.003.844.000 I+II+III Sayıı Cetvee Tabi Kurumar Topamı 480.047.818.000 THSK Bütçesi 6.874.431.000 Merkezi Yönetim Bütçesi 480.047.818.000 THSK Bütçesi / Merkezi Yönetim Bütçesi %1,4 Kurumun 2014 yıı bütçesinin Sağık Bakanığı bütçesine göre durumu aşağıda verimiştir. Kurumar KBÖ Sağık Bakanığı (Merkez) 2.529.593.000 Türkiye Kamu Hastaneeri Kurumu 9.028.894.000 Türkiye Hak Sağığı Kurumu 6.874.431.000 Türkiye Hudut ve Sahier Sağık Gene Müdürüğü 128.994.000 Türkiye İaç ve Tıbbi Cihaz Kurumu 85.359.000 TOPLAM 18.647.271.000 THSK Bütçesi 6.874.431.000 Sağık Bakanığı Bütçesi Topamı 18.647.271.000 THSK Bütçesi / Sağık Bakanığı Bütçesi %36,8 18

2014-2017 Stratejik Pan MEVCUT DURUM Dünya Sağık Örgütü ne göre bir üke sağık sistemi herkese gereki oan sağık hizmetinin yüksek kaitede verimesini sağayacak şekide tasaramaıdır. Bu hizmet etkii, karşıanabiir maiyette ve topumca kabu gören tarzda omaıdır. Her ükenin bu faktöreri göz önünde tutarak kendi özgün sağık sistemini geiştirmesi önerimektedir. Aie hekimği uyguamasını tüm ükede geiştirmeye devam ettik. Koruyucu sağık hizmeti ie ik basamaktaki teşhis, tedavi ve rehabiitasyon hizmeterini aie sağığı merkezerinde ve topumsa koruyucu sağık görevini de topum sağığı merkezerinde vermeye devam ettik. Üke geneinde 2013 yıında 21.175 aie hekimi ie vatandaşarımıza hizmet sunduk. Evde Sağık Hizmeteri uyguaması ie yatağa bağımı hastaarın evde yapıabiecek tıbbi bakım ve rehabiitasyonarını ev ortamında gerçekeştirmeye devam ederek 2013 yıında 380.814 hastaya evde bakım hizmeti verdik. Anne ve çoçuk sağığına öze önem vererek; DSÖ 1998 yıı raporunda Türkiye de bebek öüm hızını 2025 yıı için binde 16 oarak tahmin etmişti. 2002 yıında binde 31,5 oan bebek öüm hızımız, 2013 yıında binde 7,8 e düşürdük. 2002 yıında yüz binde 64,0 oan anne öüm oranını 2013 yıında yüz binde 15,9 düşürdük. Hastaneerde gerçekeşen doğum oranı 2013 de %98.3 e yüksemiştir. Kırsada ihtiyacı oan hamieer için Misafir Anne projesini başarı ie yürütmeye devam ederek her yı 5000 civarında anneyi bir yakını ie misafir ediyoruz. Hamieere ücretsiz demir desteğini %92, bebekere ücretsiz D vitamini desteğini de %99 seviyeerinde sürdürmeye devam ediyoruz. 2002 yıında doğum öncesi bakım oranı %70 iken 2013 yıında %98,2 e yüksemiştir. 2002 yıında 3,2 miyon çift üreme sağığı hizmeti aırken 2013 yıında bu sayı 8,6 miyona uaşmıştır. Yenidoğan bebekerin sağıkı geişmeeri için üke düzeyinde yenidoğan tarama programarını genişeterek, yenidoğan işitme taraması, hipotiroidi taraması, biyotinidaz taraması, kaça dispazisi ve oku öncesi çoçukarda kırma kusurarına yöneik görme taraması başatımıştır. Anne sütünün teşviki amacıya yürüttüğümüz Bebek Dostu Hastane sayısı 2013 yıında 1.007 e uaşırken, 81 iimizin tamamı bebek dostu omuştur. Aşıama hizmeterini kapsam ve içerik oarak güçendirdik. Aşıama oranı 2002 yıında %78 iken ükemizin içinde buunduğu DSÖ Avrupa Bögesinde %93 idi. Ükemizde 2013 yıı aşıama oranı %97 oarak gerçekeşmiştir. Ükemizde 1980 yıında çocukuk dönemi rutin aşıama programında 6 antijen mevcuttu. 2002 yıında bu rakam 7, 2013 yıında modern aşıarı takvime ekeyerek 13 e yüksemiştir. Dünyada en geniş aşıama programı uyguayan 30 ükeden biriyiz. Kronik hastaıkara bağı oarak sağığın bozumasını ve erken öümeri önemek için sağığın teşviki ve sağıkı hayat programarıya entegre kapsamı programar hayata geçirimiştir. Uusa Tütün Kontro Programı çaışmaarı kapsamında Tütüne Mücadeede 2012 yıında MPOWER Poitika Paketini tamamayan Dünya da ik ve tek üke oduk. Böyece tütün ie mücadeede ider üke oduk. Türkiye Sağıkı Besenme ve Hareketi Hayat Programı ie sağıkı besenme aışkanığı kazandırıması, hareket aışkanığının artırıması ve daha aktif hayat tarzına uygun çevrenin hazıranması için çaışmaara devam ediyoruz. 19

2014-2017 Stratejik Pan Türkiye Diyabet Öneme ve Kontro Programı nı yürütmeye devam ediyoruz. Türkiye Kap ve Damar Hastaıkarını Öneme ve Kontro Programı nı yürütmeye devam ediyoruz. Sounum You Hastaıkarına Karşı Kürese İttifak (GARD) uusa programını yürütmeye devam ediyoruz. Türkiye Ruh Sağığı Eyem Panı nı yürütüyoruz. 73 Topum Ruh Sağığı Merkezi ve 13 Çocuk İzem Merkezi ie ruh sağığı hizmeterini topum temei oarak geiştirmeye devam ediyoruz. Uusa Kanser Kontro Programı çerçevesinde, topum tabanı kanser taramaarını (meme, rahim ağzı, kaın bağırsak) her ide en az bir tane omak üzere 134 Kanser Erken Teşhis, Tarama ve Eğitim Merkezi nde (KETEM) er aracıığıya ücretsiz oarak yapmaktayız. Kanser kayıtarının doğru ve tam oarak topanması için 24 ide aktif kanser kayıt merkezimiz buunmaktadır, bu sayı 2015 yıı sonuna kadar 81 ide kanser kayıt merkezimiz faaiyete geçmiş oacaktır. 20

2014-2017 Stratejik Pan GZFT ANALİZİ Güçü Yöner: Zayıf Yöner: Bağı Kurum ouşu ve taşra hizmet birimeri oması doayısıya dinamik bir yapıya sahip oması Kamuoyunda oumu imaj ve desteğin var oması Kurumun çağdaş normara uygun oarak yeniden yapıanması Çaışanarının niteiki, eğitim düzeyi yüksek, uzman, etik değereri benimsemiş, yeniiğe açık, özverii ve ekip ruhuna sahip oması Çağdaş yönetim teknikerine ve teknooji kuanımına açık ounması Uusa ve uusararası kuruuşar ie işbiriği yapabime imkanının oması Gene bütçe kaynakarı yanında döner sermaye kaynakarının oması Stratejik yönetim kütürünün benimsenmesi Kurum kütürü ouşturma ve kurumsaaşmaya yöneik yönetim ruhunun oması Sağık personei sayısının sağık hizmet taebi ve kurumsa ihtiyacı karşıayamaması Uyguama mevzuatarının uyumsuz, karmaşık, yetersiz oması ve günce omaması Merkez teşkiatı birimerinin fizikse oarak tek çatı atında omaması Yeniikere ve değişime karşı zaman zaman direnç gösterimesi Çaışma ve sosya aanarın yetersiziği Kurum çaışanarı arasındaki eşitsiz ücret poitikasının yarattığı performans düşüküğü Fırsatar: Tehditer: Ükemizde sağık hizmetine erişimin koayaşması sonucunda vatandaşın artan bekentieri Sağığın teşviki ve geiştirimesi hizmeterinin yaygınaşması Sağıkta Dönüşüm Programının başarıı ve kararı şekide sürdürümesi Medya ve kamuoyunda hak sağığı ie igii duyarıığın artması Dünya Sağık Örgütü nün (DSÖ) her türü hak sağığı riskerine karşı tedbir aınma zorunuuğu getirmiş oması Biişim sistemerinin her geçen gün daha faza geişerek sağık sektörüne yapmış oduğu katkı Hak sağığına yöneik tehditerin artması Nüfus hareketeri ve kenteşmede yaşanan hızı değişimer Çevre ve insan sağığını tehdit eden nükeer, kimyasa ve biyoojik faaiyeter Yaşam süresinin uzaması sonucunda ouşan yaşı nüfusunun artarak sağık hizmeti yükünün artması Göçe bağı kenteşmenin artması sonucunda sagın hastaık riskinin artması Ükemizin doğa afet kuşağında buunması Ükemizin jeopoitik konumuna bağı bögese istikrarsızıkar 21

2014-2017 Stratejik Pan PAYDAŞ ANALİZİ Katıımcıık stratejik panamanın teme unsurarından biri oup, kuruuşun etkieşim içinde oduğu tarafarın görüşerinin aınması stratejik panın hazıranmasında yardımcı oması yanında stratejik panın uyguanması aşamasında panın sahipenimesini sağama açısından da önem arz etmektedir. Paydaş anaizi ie stratejik panama sürecinin ik aşamaarında paydaşara etkii bir ietişim mekanizması ouşturumuş ve bu kesimerin igi ve katkısı sağanmış, paydaşarın görüş ve bekentieri tespit edimiş, kuruuşun faaiyeterinin etkin bir şekide gerçekeştirimesine enge ouşturabiecek unsurar saptanmış, bu unsurarın giderimesine yöneik stratejier ouşturumuş, paydaşarın birbireriye oan iişkieri ve oası çıkar çatışmaarı tespit edimiş, paydaşarın kuruuş hakkındaki görüşerinin aınmasıya Kurumun güçü ve zayıf yöneri ie fırsat ve tehditer hakkında fikir edinimiş ve paydaşarın stratejik panın hazıranması ve uyguanmasında hangi aşamaarda katkı sağayacağı tespit edimiştir. Paydaşar, kuruuşun ürün ve hizmeteri ie igisi oan, kuruuştan doğrudan veya doayı, oumu ya da oumsuz yönde etkienen veya kuruuşu etkieyen kişi, grup veya kurumar oup, iç ve dış paydaşar oarak sınıfandırıabiir. Paydaş anaizi kapsamında önem ve etkisi yüksek dış paydaşara topantı yapımış, sadece önemi veya etkisi yüksek oan iç ve dış paydaşara ise anket gönderimiştir. Paydaşara igii bigier ve değerendirmeer ie anket sonuçarı rapor hainde Türkiye Hak Sağığı Kurumu üst yönetimine sunumuş ve kurumun geeceğe bakışını ouşturmada önem arz etmiştir. 22

2014-2017 Stratejik Pan PAYDAŞ ADI İÇ PAYDAŞ DIŞ PAYDAŞ Kurum Üst ve Orta Kademe Yöneticieri Kurum Merkez Teşkiat Çaışanarı Kurum Taşra Teşkiat Çaışanarı Sağık Bakanığı Merkez ve Taşra Teşkiatı Sağık Bakanığı Bağı Kuruuş Merkez ve Taşra Teşkiatı Hizmet Aanar (Vatandaşar/öze sektör) Çaışma ve Sosya Güvenik Bakanığı Çevre ve Şehirciik Bakanığı Orman ve Su İşeri Bakanığı Biim, Sanayi ve Teknooji Bakanığı Gümrük ve Ticaret Bakanığı Aie ve Sosya Poitikaar Bakanığı Gıda Tarım ve Hayvancıık Bakanığı Mii Eğitim Bakanığı Gençik ve Spor Bakanığı Kakınma Bakanığı Avrupa Biriği Bakanığı Uaştırma Bakanığı Maiye Bakanığı Sosya Güvenik Kurumu Tütün ve Ako Piyasası Düzeneme Kuruu Türkiye Atom Enerjisi Kurumu Türkiye Biimse ve Teknoojik Araştırma Kurumu Türk Akreditasyon Kurumu Türk Standartarı Enstitüsü Sayıştay Adi Tıp Kurumu Başkanığı Üniversiteer Vaiiker Kaymakamıkar Beediyeer Dünya Sağık Örgütü Dünya Bankası Sivi Topum Kuruuşarı (STK) ve Tüketici Birikeri UNFPA (Bireşmiş Mieter Nüfus Fonu) UNICEF (Bireşmiş Mieter Çocukara Yardım Fonu) 23

BÖLÜM 3 : GELECEĞE BAKIŞ

2014-2017 Stratejik Pan MİSYON - VİZYON - TEMEL DEĞERLER İnsan merkezi yakaşıma birey ve topum sağığını korumak ve geiştirmek, sağık için risk ouşturan faktörere mücadee etmek, hakın yaşam kaitesini yüksetmek ve hak sağığını tehdit eden konuarda gereki tüm önemeri amak. Misyon Vizyon Herkesin sağığının korunup geiştiridiği sağıkı ve mutu bir Türkiye 27

2014-2017 Stratejik Pan TEMEL DEĞERLER Evrenseik Hakkaniyet Katıımcıık Dayanışma Saygınık İş ahakı Şeffafık Hesap verebiirik Sürdürüebiirik Kanıta dayaıık Kaite ve verimiik Dürüstük Erişebiiriik 28

2014-2017 Stratejik Pan STRATEJİK AMAÇLAR AMAÇ 1 : Topumu ve bireyi, sağığa yöneik riskerden korumak, sağıkı hayat tarzarını ve davranışarını teşvik etmek, geiştirmek ve yaygınaştırmak AMAÇ 2 : Sağıkı nesier için her türü koruyucu tedbir ve desteği aarak anne, çocuk ve ergen sağığını korumak ve geiştirmek AMAÇ 3 : Hastaıkarın morbidite ve mortaitesini tespit etmek, etkisini azatmaya ve önemeye yöneik gereki tedbireri amak AMAÇ 4 : Birinci basamak sağık hizmeterinin kaitei, etkin ve verimi şekide sunumunu sağamak AMAÇ 5 : Topumsa açıdan dezavantajı bireyere ve grupara sağık hizmeti sunmak, tıbbi bakım ve destek sağamak 29

2014-2017 Stratejik Pan AMAÇ 1: TOPLUMU VE BİREYİ, SAĞLIĞA YÖNELİK RİSKLERDEN KORUMAK, SAĞLIKLI HAYAT TARZLARINI VE DAVRANIŞLARINI TEŞVİK ETMEK, GELİŞTİRMEK VE YAYGINLAŞTIRMAK HEDEF 1.1. Topumu sağıkı besenme, obezite ve fizikse aktivite konuarında biinçendirmek, sağıkı besenme ve düzeni fizikse aktivite aışkanığı kazandırmak ve destekeyici çevreer ouşturmak konusunda paydaşarı teşvik etmek HEDEF 1.2. Tütün ve diğer bağımıık yapıcı madde kuanımı ve tütün dumanına pasif maruziyete mücadee etmek, bu ürüneri bırakmak isteyenere destek omak ve kuanım oranarını azatmak HEDEF 1.3. Koruyucu ağız ve diş sağığı hizmeterini geiştirerek sürdürmek. HEDEF 1.4. Hak sağığını korumaya, sağık riskerini tespit etmeye ve tüketici güveniğini arttırmaya yöneik aboratuvar hizmeti vermek, geiştirmek HEDEF 1.5. Çevrese risk faktörerinin insan sağığına yöneik etkierini izemek, gereki önemerin aınmasını sağamak HEDEF 1.6. Çok sektörü sağık sorumuuğu poitikasını geiştirerek, sektörerin poitika ve eyemerinde insan sağığı odakı yakaşım sergiemeerini sağamak HEDEF 1.7. Çaışan sağığı ve güveniği hizmeterinin yürütümesi, geiştirimesi ve sürekiiğinin sağanmasına yöneik çaışmaar yapmak HEDEF 1.8. Koruyucu ruh sağığı hizmeterini geiştirerek sürdürmek. AMAÇ 2: SAĞLIKLI NESİLLER İÇİN HER TÜRLÜ KORUYUCU TEDBİR VE DESTEĞİ ALARAK ANNE, ÇOCUK VE ERGEN SAĞLIĞINI KORUMAK VE GELİŞTİRMEK HEDEF 2.1. Anne ve çocuk sağığı hizmeterinde standardizasyonu sağamak, hizmetin kaitesini ve sunumunu iyieştirmek, hizmeterin etkin kuanımını artırmak HEDEF 2.2. Tüm doğumarın sağık kuruuşarında, eğitimi sağık personei tarafından gerçekeştirimesini sağamak HEDEF 2.3. Topumu üreme sağığı konusunda biinçendirmek, hizmete erişimi artırmak ve üreme sağığını oumsuz etkieyecek durumardan korumak HEDEF 2.4. Gebe, ohusa, anne, bebek ve çocukara yöneik mikro besin desteği hizmeterini geiştirmek ve yaygınaştırmak HEDEF 2.5. Akut ve kronik besenme bozukuğu buunan bebek ve çocuk düzeyini azatmak HEDEF 2.6. Yenidoğan ve çocuk sağığına yöneik tarama programarını geiştirmek. HEDEF 2.7. Yenidoğan, bebek ve çocuk öümerini azatmaya yöneik çaışmaarı geiştirerek sürdürmek HEDEF 2.8. Ergenerin ve gençerin fizikse ve ruhsa geişimini güçendirmek. HEDEF 2.9. Çocukuk ve ergenik dönemine yöneik ruh sağığı hizmeterini iyieştirmek ve geiştirmek. 30

2014-2017 Stratejik Pan AMAÇ 3: HASTALIKLARIN MORBİDİTE VE MORTALİTESİNİ TESPİT ETMEK, ETKİSİNİ AZALTMAYA VE ÖNLEMEYE YÖNELİK GEREKLİ TEDBİRLERİ ALMAK AMAÇ 4: BİRİNCİ BASAMAK SAĞLIK HİZMETLERİNİN KALİTELİ, ETKİN VE VERİMLİ ŞEKİLDE SUNUMUNU SAĞLAMAK HEDEF 3.1. Aşıya korunuabiir hastaıkarın görüme sıkığını, bu hastaıkara bağı öümeri ve sakatıkarı önemek HEDEF 3.2. Buaşıcı hastaıkarın morbidite ve mortaitesini azatmak, sosya ve ekonomik etkierini hafifetmek HEDEF 3.3. Buaşıcı hastaıkarın sürveyansını ve hastaık kontro programarını destekeyecek şekide aboratuvar tanı kapasitesini güçendirmek HEDEF 3.4. Tüm akut hak sağığı tehditerine yöneik erken uyarı-cevap sistemi (EUCS) kapasitesini güçendirmek HEDEF 3.5. 65 yaş atında kap damar ve serebrovasküer hastaıkara bağı morbidite ve mortaiteyi azatmak HEDEF 3.6. Kronik hava you hastaıkarına bağı morbidite ve mortaiteyi azatmak HEDEF 3.7. Diyabeti ve diyabete bağı kompikasyon sıkığını azatmak HEDEF 3.8. Kas ve iskeet sistemi hastaıkarının görüme sıkığını azatmak HEDEF 3.9. Kanser kayıtçıığını, erken tanı ve kontro programarını geiştirmek HEDEF 3.10. Ruhsa bozukuğu oan bireyere yöneik bütüncü ruh sağığı hizmeterini ouşturmak ve yaygınaştırmak HEDEF 3.11. Böbrek hastaıkarının insidansını ve prevaansını azatarak kronik böbrek hastaıkarına bağı mortaiteyi düşürmek. HEDEF 4.1. Aie hekimiği uyguamasını geiştirmek, hizmet standartarını yükseterek verimiiği artırmak HEDEF 4.2. Aie hekimiği uyguaması kapsamında yer aan hizmet sunucuarının ve hizmet aan hasta ve hasta yakınarının memnuniyet düzeyini yüksetmek HEDEF 4.3. Topum sağığı merkezerini güçendirerek hizmeteri kaitei, etkin ve verimi bir şekide sunmak ve sunumasına katkı sağamak HEDEF 4.4. Birinci basamak sağık tesiserinin modernize edimesini sağamak ve biişim at yapısını güçendirmek. AMAÇ 5: TOPLUMSAL AÇIDAN DEZAVANTAJLI BİREYLERE VE GRUPLARA SAĞLIK HİZMETİ SUNMAK, TIBBİ BAKIM VE DESTEK SAĞLAMAK HEDEF 5.1. Topumsa açıdan dezavantajı bireyerin ve gruparın uygun sağık hizmeterine daha koay erişimini sağamak HEDEF 5.2. Evde sağık hizmeterinin güveni, etkii ve kaitei şekide sunumuna katkı sağamak HEDEF 5.3. Aktif ve sağıkı yaşanmayı destekeyecek poitika ve programarı geiştirmek. 31

2014-2017 Stratejik Pan HEDEFLER VE PERFORMANS GÖSTERGELERİ Amaç 1 HEDEF 1.1 N TOPLUMU VE BİREYİ, SAĞLIĞA YÖNELİK RİSKLERDEN KORUMAK, SAĞLIKLI HAYAT TARZLARINI VE DAVRANIŞLARINI TEŞVİK ETMEK, GELİŞTİRMEK VE YAYGINLAŞTIRMAK Topumu sağıkı besenme, obezite ve fizikse aktivite konuarında biinçendirmek, sağıkı besenme ve düzeni fizikse aktivite aışkanığı kazandırmak ve destekeyici çevreer ouşturmak konusunda paydaşarı teşvik etmek. Hedefe Yöneik Stratejier 1.1.1. Sağıksız besenme ve hareketsizike mücadee etmek Türkiye Sağıkı Besenme ve Hareketi Hayat Programı Uyguama Kuruarı na dair hazıranan esasarın uyguanmasını sağamak. Obezite ie mücadee stratejierinin uusa sağık stratejieri ve poitikaarı arasında yer amasını sağamak. Türkiye ye Özgü Besenme Rehberi ni günceemek ve Uusa Fizikse Aktivite Rehberi ni hazırayarak üke geneinde etkin kuanımını sağamak. Topum geneinde obezite ve ouşturduğu sağık riskeri konusunda farkındaık ouşturmak ve bununa igii çaışmaar yapmak. 1.1.2. Obezite ve fizikse inaktivitenin önenmesi için gereki tedbireri amak Örgün ve yaygın eğitim programarına obezite ie mücadee konusunun dâhi edierek; oku öncesi ve oku çağı çocukarına, adoesanara ve gençere yeteri, dengei besenme ve düzeni fizikse aktivite aışkanığını kazandırmak yönünde çaışmaar yapmak. Besenme dostu oku sayısını artırmak. Çaışanarın iş gücü kaybını önemek ve verimiiği arttırmak amacıya topu besenme hizmeterini düzeneyerek yeteri ve dengei besenmeyi sağamak, fizikse aktivite imkânarını artırmak ve obeziteden kaynakanan sağık riskerini azatmak için çaışmaar yapmak. Topumda kişi başı tuz tüketimini azatmak için kamusa aanarda bigiendirme ve biinçendirme kampanyaarı düzenemek. 32

2014-2017 Stratejik Pan Topumdaki bireyere fizikse aktivite aışkanığı kazandırmaya yöneik, fizikse aktivite imkanarı ouşturmak, iyieştirmek ve yaygınaştırmak için yere yönetimere işbiriği yapmak. Birinci ve ikinci basamak sağık kuruuşarında obezitenin önenmesi ve teşhis, tedavisi için çaışmaar yapmak. Sağık Uyguama Tebiğinde obezite tedavisinin yer amasını sağamak. Yeteri ve dengei besenme, fizikse aktivite ve obezite konuarında topumun bigiendirimesi amacıya yazıı ve görse basını etkin bir şekide kuanmak ve buna yöneik faaiyeteri geiştirmek. Obezite ie mücadee konusunda gıda sanayii ie işbiriği yapmak. PERFORMANS GÖSTERGESİ Çocukarda ve adoesanarda faza kiouuk ve obezite preveansı 18 yaş üzeri bireyerde faza kiouuk ve obezitenin preveansı (BKİ nin faza kiouuk için 25 kg/m2; obezite için 30 kg/m2 oması) MEVCUT DURUM Obezite: %8,3 Faza kiouuk: %14.2 COSİ-TR 2013* 19 yaş: faza kiouuk : % 35 Obezite %30 TBSA 2010** ULAŞILACAK HEDEF 2014 2015 2016 2017 - - - - - - Çocukarda %10, adoesanarda %5 e kadar azama Faza kiouuk prevaansında en az %5 azama. Obezite prevaansındaki artışı durdurmak (%30) Fizikse oarak yeterince aktif omayan 18 yaş üzeri bireyerin prevaansı (günde 30 dak.veya daha faza) %72 TBSA 2010** - - - %10 nispi azama Fizikse oarak yeterince aktif omayan çocukarın ve adoesanarın prevaansı (Günde en az 60 dak. Orta şiddeti düzeyde) 11 yaş %81-K %73-E 13 yaş %88-K %7-E 15 yaş %91-K %82-E HBSC 2010*** - - - Çocukarda %10, adoesanarda %5 e kadar azama 18 yaş üzeri bireyerde günük gram oarak tuz (NaC) aımının ortaama prevaansı -Yapıan araştırmaar 15 gr. SALTURK 2012 - - - %30 uk nispi azama Besenme Dostu Oku Sayısı 1142 2000 2500 3000 3500 * Çocukuk Çağı Obezite Araştırması (2013) ** Türkiye Besenme ve Sağık Araştırması (2010) *** Heath Behaviour in Schoo Aged Chidren (2010) 33

2014-2017 Stratejik Pan HEDEF 1.2 N Tütün ve diğer bağımıık yapıcı madde kuanımı ve tütün dumanına pasif maruziyete mücadee etmek, bu ürüneri bırakmak isteyenere destek omak ve kuanım oranarını azatmak. Hedefe Yöneik Stratejier 1.2.1. Tütün ve diğer bağımıık yapıcı maddeere igii topumdaki farkındaığın ve desteğin artırımasına yöneik bigiendirme, biinçendirme çaışmaarı yapmak. Medyanın biinçendirme çaışmaarına aktif oarak katıımını sağamak ve medya kampanyaarı ie bigiendirme faaiyeterinin güçenerek devam etmesini sağamak. Tütün ve tütün ürüneri kuanımının sağık ve sosya açıdan oumsuzukarı konusunda yürütüecek programar kapsamında veriecek mesajarın mümkün oan her patformda gündeme getirimesinin sağanması, özeiki oarak tütün kontroü ie igii öze günerde (31 Mayıs, 19 Temmuz) hakı bigiendirici tarzda etkinikerin yapımasına devam edimesi, topumda ro mode oan ünü kişierin (sporcu, sanatçı vs.) tütün ve tütün ürünerinin zarararı ie igii etkinikere katıımarını sağamak. Eğitim ve sağık kurumarı başta omak üzere tüm kurumarda sigaraya başamanın önenmesi, sigaranın bırakıması ve pasif etkienimin önenmesi konuarını içerecek şekide hizmet içi eğitimerin düzeni oarak yapımasını sağamak. Ako ve Diğer Bağımıık Yapıcı Maddeere Yöneik Uusa Kontro Programarını paydaşara birikte hazırayarak, etkin bir şekide uyguanmasını sağamak. 1.2.2 Kişierin tütün dumanına pasif oarak maruz kamaarını önemek Tütün dumanına pasif maruziyet ie igii topumun duyarıığını ve savunucuuğunu artırıp yaşanan ihaerde topum tarafından doğru tutum ve davranışarın sergienmesini sağamak. 4207 sayıı yasa kapsamında tütün ürünü kuanımın yasak oduğu yererde yaşanan ihaeri azatmaya yöneik ihbar ve denetim mekanizmasının etkiniğini artırmak. Biimse oarak kişierin pasif etkienime maruz kadıkarı biinen ancak henüz yasa kapsamında omayan aanarın da topum desteğini aarak yasa dayanak içine dahi edimesini sağamak. 1.2.3. Tütün ve tütün ürünerinin kuanımını bırakmak isteyenere destek omak Sigarayı bırakmak isteyen vatandaşarın hizmete erişimini koayaştırmak amacıya tütün bağımıığı tedavi ve eğitim birimerinin hizmet kaitesini ve sayısını artırmak. Sigara bırakma danışma hattına başvuran vatandaşara sunuan hizmetin güçendirierek devam etmesini sağamak. 34

2014-2017 Stratejik Pan 1.2.4. Yürütüen çaışmaarın etkiniğinin ve ieriye dönük poitikaarın beirenebimesi amacıya düzeni araıkara tütün ve diğer bağımıık yapıcı maddeere igii saha araştırmaarı yapmak Yetişkin ve gençere yöneik tütün ve tütün ürüneri kuanım durumunu tespit etmeye yöneik yapıan araştırmaarın sürdürümesini sağamak. Yürütüen çaışmaarın etkiniğinin ve ieriye dönük poitikaarın beirenebimesi amacıya düzeni araıkara tütün ve diğer bağımıık yapıcı maddeere igii saha araştırmaarı yapmak. Gençerin tütün ve diğer bağımıık yapıcı maddeere uaşımarını engeemeye yöneik çaışmaar yürütmek. Uusa Tütün Kontro Programı nın etkin bir şekide uyguanmasını sağamak. PERFORMANS GÖSTERGESİ MEVCUT DURUM ULAŞILACAK HEDEF 2014 2015 2016 2017 15 yaş ve üstü nüfusta tütün mamuü kuanma düzeyi, (%) Kişi başı ortaama yıık ako tüketimi, (15 yaş ve üstü), (itre) 27,1 * *KYTA 2012:Kürese Yetişkin Tütün araştırması **OECD Heath Data 2012 1,5 (2010) ** 1,4 Veri sağanamayacaktır. Kürese Yetişkin Tütün araştırması 4 yıda bir yapımaktadır Veri sağanamayacaktır. Ako araştırması 2 yıda bir yapımaktadır 24-1,3 Veri sağanamayacaktır. Ako araştırması 2 yıda bir yapımaktadır HEDEF 1.3 N Koruyucu ağız ve diş sağığı hizmeterini geiştirerek sürdürmek. Hedefe Yöneik Stratejier: 1.3.1. Koruyucu ağız ve diş sağığı hizmeterini yaygınaştırarak, hizmetin kuanımını artırmak Öneyici ve koruyucu ağız ve diş sağığı eyem panı hazıramak ve uyguanmasını sağamak. Öneyici ve koruyucu ağız ve diş sağığı hizmeteri uyguama mevzuatı ouşturmak. Öneyici ve koruyucu ağız ve diş sağığı hizmeterinin önemi konusunda farkındaık ouşturmaya yöneik etkiniker düzenemek, konunun görse ve işitse yayınarda ve yazıı basında yer amasını sağamak, afiş ve broşür vb. materyaer hazıramak. 35

2014-2017 Stratejik Pan 0-12 yaş arasındaki çocukarın senede iki defa diş hekimine muayene omaarı için çaışma ve düzenemeer yapmak. İçme suarında for düzeyi düşük ierde topika for takviyesini panamak ve uyguamak ve gereki kurum/kuruuşara işbiriği yapmak. Okuarda öneyici ve koruyucu ağız-diş sağığı hizmeterine yöneik ağız ve diş sağığı taramaarı ie topika for uyguamaarı yapmak ve sürdürüebiriğini sağamak için at yapıyı güçendirmek. PERFORMANS GÖSTERGESİ MEVCUT DURUM ULAŞILACAK HEDEF 2014 2015 2016 2017 DMFT-12 indeksi(12 yaşında ortaama çürük, kayıp ve doguu diş sayısı)* Diş taraması yapıan ana sınıfı ve birinci kademe 1. Sınıf çocuk (%) 1,9 (2004) 1,9 1,7 1,6 1,5 Tespit aşamasında - - - % 100 *HFA DB: European Heath For A Database HEDEF 1.4 N Hak sağığını korumaya, sağık riskerini tespit etmeye ve tüketici güveniğini arttırmaya yöneik aboratuvar hizmeti vermek, geiştirmek. Hedefe Yöneik Stratejier 1.4.1. Tüketici Ürüneri Güveniği aboratuvarı ve hak sağığı aboratuvararı kapasiteerini güçendirerek sürdürmek Laboratuvar persone ve teknik at yapısını güçendirmek. Laboratuvarda standardize edimiş yöntemerin uyguanmasını sağamak, tespit ve değerendirme kapasitesini geiştirmek. Akredite parametre /aboratuvar sayısını artırmak. Hak sağığına ve tüketici güveniğine yöneik projeer ve AR-GE çaışmaarı yapmak. Hak sağığı aboratuvar hizmeterine yöneik eğitim ve/veya seminer faaiyeteri düzenemek. 36

2014-2017 Stratejik Pan PERFORMANS GÖSTERGESİ Merkez tüketici güveniği aboratuvararında kümüatif oarak akredite parametre sayısı MEVCUT DURUM ULAŞILACAK HEDEF 2014 2015 2016 2017 135 145 155 165 175 Her yı için yeni geiştiriecek proje sayısı 3 3 3 3 3 Yıık eğitim ve/veya seminer sayısı 10 28 25 30 35 Suarda denetim izeme anaizerini yapabiecek kapasitedeki hak sağığı aboratuvar sayısı 7 11 17 20 20 Akredite parametreye sahip hak sağığı abotuvar sayısı 5 7 12 15 17 HEDEF 1.5 N Çevrese risk faktörerinin insan sağığına yöneik etkierini izemek, gereki önemerin aınmasını sağamak. Hedefe Yöneik Stratejier 1.5.1. Hastaıkara sebep oan çevrese risk faktörerinin, sağık etkierini izemek ve bu konuda topumun farkındaık düzeyini yüksetmek için eğitim, atyapı ve teknooji kapasitesini artırmak Karbonmonoksit zehirenmesi riskini azatmak için igii kurumar ie işbiriği yapmak. Kurşun, cıva ve arsenik zehirenmeerine yöneik farkındaık çaışmaarı yapmak. İçme-kuanma suyu, ambaajı suar, kapıca suarı, yüzme suarı ve yüzme havuzarının çevre ve insan sağığına oumsuz etkierini azatmak için izeme çaışmaarını yapmak. 1.5.2. Kansere sebep oan çevrese risk faktörerinin sağık etkierini izemek ve gereki önemeri amak Türkiye Asbest Kontro Programını uyguamak ve değerendirerek gereki ısah çaışmaarını yapmak. Uusa Radon Programını ouşturarak, Türkiye nin radon haritasını çıkarmak ve öneme programını geiştirmek. Eektromanyetik aanarın sağık etkierini izemek, değerendirmek ve gereki önemeri amak. Çevrese risk faktörerini azatmak için igii sektörere işbiriği yapmak. Topumum farkındaık düzeyini yüksetmek için çaışmaar yapmak. 37

2014-2017 Stratejik Pan PERFORMANS GÖSTERGESİ MEVCUT DURUM ULAŞILACAK HEDEF 2014 2015 2016 2017 Karbonmonoksit konusunda hakın farkındaığı (%) Mevcut Durum Anaizi 40 50 60 70 İçme-kuanma suyu için üke geneinde beirenen izeme noktaarından kontro izeme gerçekeştirme yüzdesi İçme-kuanma suyu için üke geneinde beirenen izeme noktaarından denetim izemesi gerçekeştirme yüzdesi İçme-kuanma suyunda serbest kor öçümerinde uygunuk yüzdesi 80 85 90 95 97 85 87 89 93 95 80 85 87 89 90 Damacana takip sisteminin gerçekeşme yüzdesi Hazırık aşamasında 30 45 60 95 Radon anaizi yapıan hane sayısı (%)* 2014 yıında başanacak 5 10 10 10 * Radon anaizi yapıan ev sayısının anaiz için seçien ev sayısına böümü (Radon anaizi yapıan ev sayısının yüzdesi oup, öçüm yapıan hane sayısının hızı TAEK tarafınca beirenmektedir). HEDEF 1.6 N Çok sektörü sağık sorumuuğu poitikasını geiştirerek, sektörerin poitika ve eyemerinde insan sağığı odakı yakaşım sergiemeerini sağamak. Hedefe Yöneik Stratejier 1.6.1. Bireye ve topuma sunuacak sağık hizmeterinde çok sektörü sağık sorumuuğu yakaşımı doğrutusunda sağık poitikaarını geiştirmek Sektörerin ro ve sorumuukarını beiremek. Sektörer arası işbiriğini güçendirmek amacıya eğitim, atyapı ve teknooji kapasitesini artırmak. 1.6.2. Yüksek önceiki aanarda sektörer arasında işbiriğini güçendirmek Fizikse çevreyi iyieştirmek için sektörer arası işbiriği yapmak. Biyoojik çevreyi iyieştirmek için sektörer arası işbiriği yapmak. Kimyasa çevreyi iyieştirmek için sektörer arası işbiriği yapmak. Yaşam aanarını iyieştirmek için sektörer arası işbiriği yapmak. Sağıkı besenme aışkanıkarını geiştirmek için sektörer arası işbiriği yapmak. Buaşıcı omayan hastaıkarın yönetimini iyieştirmek için sektörer arası işbiriği yapmak. 38

2014-2017 Stratejik Pan PERFORMANS GÖSTERGESİ MEVCUT DURUM ULAŞILACAK HEDEF 2014 2015 2016 2017 Sektörer arası işbiriğini sağamak için igii sektörer ie yapıan intersektöre ortak akı topantısı sayısı Çok sektörü işbiriği kapsamında tanımanmış eyemerin tamamanma oranı yüzdesi Çok sektörü sağık sorumuuğu kapsamında beirenmiş hizmet içi eğitimerin gerçekeştirime yüzdesi Çok sektörü sağık sorumuuğu kapsamında beirenen topuma yöneik yaygın eğitimerin gerçekeştirime yüzdesi 0 40 40 40 40 0 10 25 35 50 0 20 60 80 90 0 10 20 30 40 HEDEF 1.7 N Çaışan sağığı ve güveniği hizmeterinin yürütümesi, geiştirimesi ve sürekiiğinin sağanmasına yöneik çaışmaar yapmak. Hedefe Yöneik Stratejier 1.7.1. İş sağığı ve güveniği hizmeterini yaygınaştırmak ve güçendirmek İş sağığı ve güveniği hizmeterinin Topum Sağığı Merkezeri (TSM) tarafından sunumasını sağamak. TSM erde iş sağığı ve güveniği hizmeti verecek birimere persone sağamak amaçı eğitim verimesi için at yapı çaışmaarı yapmak. İş sağığı ve güveniği ie igii hizmet içi eğitimer yapmak. 1.7.2. Mesek hastaıkarı ve iş kazaarının bidirimini arttırmak Mesek kodarının tüm sağık veri sistemerine ekenmesini ve aktif kuanımasını sağamak. Sağık kuruuşarından mesek hastaıkarı ve iş kazaarı ie igii bigi/ veri aınmasını sağamak. Mesek hastaıkarı ve iş kazaarına yöneik riski guruparda sürveyans çaışmaarı yapmak. Yazıı ve görüntüü eğitim mazemesi hazıramak. Mesek hastaıkarı ve iş kazaarı ie igii hizmet içi eğitim vermek. 39

2014-2017 Stratejik Pan PERFORMANS GÖSTERGESİ MEVCUT DURUM ULAŞILACAK HEDEF 2014 2015 2016 2017 İş sağığı ve güveniği hizmeti veren Topum Sağığı Merkezeri (TSM) sayısı İş sağığı ve güveniği ie igii hizmet içi eğitim aan persone sayısı (Merkez+Taşra) 46 81 90 96 100 397 4000 8000 16000 18000 Mesek hastaığı ön tanı tespit sıkığı (yüzbinde) - 12,5 25 50 80 HEDEF 1.8 N Koruyucu ruh sağığı hizmeterini geiştirerek sürdürmek. Hedefe Yöneik Stratejier 1.8.1. Topumda ruh sağığına yöneik farkındaığı artırmak Topumda ruh sağığına ve risk faktörerine yöneik biinçendirme kampanyaarı düzenemek. Sağıkı yaşam merkezerinde ruh sağığını igiendiren konuarda danışmanık hizmeti vermek. Sağığın ruhsa ve sosya beireyicieri ie igii çok sektörü çaışmaar yapmak. MEB, YÖK ve igii STK ara ruh sağığına yöneik eğitim verimesini sağamak için çaışmaar yürütmek. Topumda şiddet davranışarını önemeye yöneik farkındaık çaışmaarı yapmak. Ruh sağığını korumaya yöneik hizmeteri iyieştirmek için at yapı, eğitim ve teknooji kapasitesini artırmak. 1.8.2. Çocukuk çağında ruhsa geişimi oumsuz etkieyebiecek travmatik yaşantıarı önemek Çocukuk çağında ruhsa geişimi oumsuz etkieyebiecek travmatik yaşantıarı öneme hakı biinçendirme ve farkındaık yaratma çaışmaarı yapmak. İstismara uğrayan çocukar konusunda üke geneinde sağık personei ve igii diğer sektör çaışanarının farkındaığını artırmak. İstismara uğrayan çocukarın ikinci örseenmesini en aza indirgemek amacı ie kuruan çocuk izem merkezerini (ÇİM) üke geneinde yaygınaştırmak. 40

2014-2017 Stratejik Pan 1.8.3. İntiharı azatmak İntihar konusunda veri tabanı ouşturmak. Bögeere özgü risk faktörerini beiremek. Riski grupara karşıaşma ihtimai yüksek sağık personeinin intiharı tanıma ve izenecek yoar konusundaki bigierini artırıması için eğitim faaiyeteri düzenemek. Öğretmener, kouk kuvveteri, mahkûmara çaışanar, yaşıara hizmet verener, din adamarı gibi mesek gruparı ve intihar riskinin yüksek oduğu biinen gruparın yakın çevresini intihara igii erken beirtier konusunda eğitmek. İntihar ve intihar girişimi oguarında aie ve yakın çevreerine destek vermeye yöneik sağık programarını geiştirmek ve uyguamak. 1.8.4. Aci durumar ve afeter sırasında ve sonrasında hizmet sunumunu iyieştirmek Afet ve travmaar durumunda psikososya destek konusunda çaışan niteiki insan sayısını artırmak. Aci serviserdeki Krize Müdahae Birimeri personeinden afeterde istifade etmek ve bu personein afeter konusundaki müdahae kapasitesini artırmak amacıya çaışmaar yapmak. Ruh sağığı çaışanarının afet, bireyse veya kitese travmaar konusundaki bigi ve deneyim düzeyerini artırmak. Afet tıbbı ve afet psikiyatrisi derserinin mezuniyet öncesi müfredata ekenmesini sağamak Medyanın afeterde ve kitese travmaardaki igii yakaşımını oumu hae getirmek. Sağık eğitimi faaiyeteri kapsamında hakın afeter, bireyse veya kitese travmaarın ruhsa sonuçarı konusunda eğitimini sağamak. Afet sonrası yaşanacak psikososya travmanın azatıması amacıya eğitim youya tüm topumun hazıranmasını sağamak. 1.8.5. Mobbing i (Bezdiri yi) öneme konusunda sağık kurumarında farkındaığı arttırmak Poitika yapanarı ve karar vericieri mobbing konusunda biinçendirmek. Mobbing konusunda sağık personeinin farkındaığını artırmak. 41

2014-2017 Stratejik Pan PERFORMANS GÖSTERGESİ MEVCUT DURUM ULAŞILACAK HEDEF 2014 2015 2016 2017 TRSM yönergesinde yer aan savunucuuk faaiyeterini yürüten i sayısı 15 30 50 81 81 Çocuk İzem Merkezi Sayısı (kümüatif) 13 28 28 28 28 Adi Görüşmeci Eğitimi aan persone sayısı. (her yı için) 140 200 200 200 200 Kaba İntihar Hızı (Yüz binde) 4.29 4.20 4.00 3.80 3.60 Eğitim aan Krize Müdahae Merkezi Persone Sayısı 242 500 900 1300 1500 Mobbing I (Bezdiri yi) öneme konusunda farkındaık eğitimi verien persone sayısı. 0 1000 3000 5000 7000 42

2014-2017 Stratejik Pan Amaç 2 SAĞLIKLI NESİLLER İÇİN HER TÜRLÜ KORUYUCU TEDBİR VE DESTEĞİ ALARAK ANNE, ÇOCUK VE ERGEN SAĞLIĞINI KORUMAK VE GELİŞTİRMEK HEDEF 2.1 N Anne ve çocuk sağığı hizmeterinde standardizasyonu sağamak, hizmetin kaitesini ve sunumunu iyieştirmek, hizmeterin etkin kuanımını artırmak. Hedefe Yöneik Stratejier 2.1.1. Gebe, ohusa ve 15-49 yaş kadın izemerinde niteiği artırmaya yöneik çaışmaarı sürdürmek Güveni anneik hizmeteri kapsamında mevcut Doğum Öncesi Bakım, Doğum, Doğum Sonu Bakım ve Aci Obstetrik Bakım yönetim rehbererini günceemek ve uyguanmasını sağamak. Doğum öncesi, doğum ve doğum sonu bakım hizmeti veren sağık kurum ve kuruuşarının mevcut rehberer doğrutusunda hizmet sunmasını sağayarak hizmet kaitesini arttırmak. Riski gebeikerin yönetimine dair yönetim rehbereri hazıramak ve günceemek. Sağık kurum ve kuruuşarında Gebe Bigiendirme Sınıfarı ouşturuarak gebeik öncesi, gebeik dönemi, doğum ve doğum sonrası konuara dair danışmanık hizmeti vermek. 15-49 yaş kadın izemerinin önemi konusunda topumu biinçendirmek, hizmete taebi artırmak ve hizmet sunumunu iyieştirmek. 2.1.2. Bebek ve çocuk izemerinde niteiği artırmaya yöneik çaışmaarı sürdürmek Bebek-çocuk izem protokoerini günceeyerek sahada uyguanmasını sağamak. Birinci basamak çaışanarına bebek ve çocuk izemeri hususunda günceeme eğitimeri vermek. Bebek-çocuk izemerinin niteiki gerçekeştirimesi amacıya izeme-değerendirme çaışmaarını yürütecek i ekibinin eğitimerini gerçekeştirmek. Kademei oarak aie hekimikerinin işbaşında izeme-değerendirimesini sağamak. 43

2014-2017 Stratejik Pan PERFORMANS GÖSTERGESİ MEVCUT DURUM ULAŞILACAK HEDEF 2014 2015 2016 2017 Doğum öncesi bakım aan gebe (%) (en az bir) Doğum sonrası bakım aan ohusa (%) (en az bir) Günceeme eğitimi aacak Birinci Basamak çaışan sayısı 98,2 98,5 98,5 99 99 93,8* 95 96 98 98 Günceeme 40.000 Günceeme 20.000 40.000 Riski gebeik yönetimi aanında günceenen rehber sayısı Riski gebeik yönetim rehbereri yayımanacak (astım, diyabet, epiepsi, venöz tromboemboi, kardiyovasküer hastaıkar) ** --- Günceeme --- Günceeme İşbaşında değerendirien aie hekimi (%) - 40 60 80 100 Gebe sınıfında danışmanık aan gebe (%) Standartar beirendi. Program başayacak Gebe sınıfarının yaygınaştırıması ve Mevcut Durum Anaizi 20 20 20 * THSK-2012 verisi ** Hazıranan Yönetim Rehbererinin 2 yıda bir günceemesi yapıacak. HEDEF 2.2 N Tüm doğumarın sağık kuruuşarında, eğitimi sağık personei tarafından gerçekeştirimesini sağamak. Hedefe Yöneik Stratejier 2.2.1. Tüm doğumarın sağık kuruuşarında, eğitimi sağık personei tarafından, anne, bebek ve aie dostu ortamarda gerçekeştirimesini sağayacak tedbireri amak, önenebiir anne öümerini azatmak Anne Dostu Hastane Programını yaygınaştırmak. Misafir Anne Programını geiştirerek sürdürmek. 44

2014-2017 Stratejik Pan Aci obstetrik bakım programarını geiştirerek sürdürmek. Gebeik ve doğuma igii sürveyans sistemini geiştirmek. Tıbbî endikasyonsuz sezaryene doğum oranını azatmak için yapısa (atyapı, insan kaynağı, teknooji vb.) düzenemeer yapmak. Uusa/yere düzeyde kite ietişim araçarından faydaanıarak, STK ara işbiriği içerisinde topum duyarıığı ve farkındaığının artırımasını sağamak. PERFORMANS GÖSTERGESİ MEVCUT DURUM ULAŞILACAK HEDEF 2014 2015 2016 2017 Anne öüm oranı (yüz binde) 15,4* 15 14 13 10 Hastane doğum oranı (%)** 98,3 98,5 98,5 98,5 99 Anne dostu hastane (%) Program hazırık aşamasında Program hazırık aşamasında 2 5 7 Sezaryen doğum (%)** 50,5 48 45 38 27 Primer Sezaryen (%)** 25,9 24 22 20 17 Aci obstetrik bakım hizmeti sunan topam kuruuş sayısı (Teme ve Kapsamı) Aci obstetrik bakım konusunda eğitimiş kadın hastaıkarı ve doğum uzmanı sayısı Aci obstetrik bakım konusunda eğitimiş kinisyen hemşire/ebe sayısı 484*** Kapsamı AOB kuruuşu sayısı: 154 770 (Kapsamı AOB kuruuşu sayısı en az: 154) 780 (Kapsamı AOB kuruuşu sayısı en az: 156) 790 (Kapsamı AOB kuruuşu sayısı en az:158) 800 (Kapsamı AOB kuruuşu sayısı en az:160) 755 1250 1750 2250 2750 100 1000 2000 3000 3500 * Sağık İstatistikeri Yıığı (2012) ** 2013 yıı Hedef nüfusu değişeceği için 2013 yıı oranarı da değişebiir. *** Öze hastane verisi dahi değidir. 45

2014-2017 Stratejik Pan HEDEF 2.3 N Topumu üreme sağığı konusunda biinçendirmek, hizmete erişimi artırmak ve üreme sağığını oumsuz etkieyecek durumardan korumak. Hedefe Yöneik Stratejier 2.3.1. Sağık hizmet sunucuarının üreme sağığı konusunda bigi ve becerierini geiştirerek hizmet sunumunu iyieştirmek Üreme sağığı konusunda öze eğitim amış hekim, yardımcı sağık personei ve sosya çaışma görevierinin sayıarını artırmak. Üreme sağığı hizmet sunumunda birey ie sağık personeinin ietişimini geiştirmek için eğitim materyai hazıramak. 2.3.2. Üreme sağığı konusunda topumu ve bireyi biinçendirerek hizmete taebi artırmak Üreme sağığı konusundaki farkındaığı artırmak ve sağıkı davranışarı teşvik etmek amacıya öze gün ve haftaarda etkiniker düzenemek. Kamu kurum kuruuşarı ve sivi topum kuruuşarı işbiriği ie üreme sağığı konusundaki farkındaığı artırmak ve sağıkı davranışarı teşvik etmek amacıya öğrenciere ve er/erbaşara, emniyet görevierine, diyanet işeri çaışanarına yöneik eğitimer ve etkiniker düzenemek. 24 saat ücretsiz hizmet veren üreme sağığı danışma hattı kurmak. Düşükerin doğum kontro yöntemi oarak kuanımasını azatmak için eğitim ve bigiendirme çaışmaarı yapmak. 2.3.3. Üreme sağığı hizmet sunumunu güçendirmek Üreme sağığı hizmeterini topumsa dönüşümer doğrutusunda birey ihtiyaçarına cevap verecek şekide modernize etmek. Sağık kurumarı tarafından verien üreme sağığı hizmeterini güçendirmeye yöneik çaışmaarı sürdürmek (atyapı, insan kaynağı, teknooji vb.). Üreme sağığı hizmeti sunan sağık kurum ve kuruuşarının niteiki hizmet sunumunu sağamak için iş başında izeme ve değerendirme yapmak. Üreme sağığı konusundaki farkındaığı artırmak ve sağıkı davranışarı teşvik etmek kapsamında eviik öncesi danışmanık hizmeterine destek sağamak. 46

2014-2017 Stratejik Pan PERFORMANS GÖSTERGESİ MEVCUT DURUM ULAŞILACAK HEDEF 2014 2015 2016 2017 Üreme sağığı konusunda öze eğitim amış sağık personei sayısı Yöntem kuananar içinde modern gebeiği öneyici yöntem kuanımı (15-49 yaş kadın) (%) 22.000 24.000 26.000 28.000 30.000 63* 65 67 68 70 Eviik öncesi danışmanık aan kişi yüzdesi (%) Standartarı beirendi. Program başayacak Mevcut Durum Anaizi 20 20 20 * Türkiye Nüfus Sağık Araştırması (TNSA)-2008 HEDEF 2.4 N Gebe, ohusa, anne, bebek ve çocukara yöneik mikro besin desteği hizmeterini geiştirmek ve yaygınaştırmak. Hedefe Yöneik Stratejier 2.4.1. Demir eksikiği anemisinin önenmesi amacıya destek programarını geiştirerek sürdürmek Gebe ve ohusaarda demir eksikiği anemisinin önenmesi amacıya ücretsiz demir desteği çaışmaarını sürdürmek. Bebekerde demir yetersiziği anemisinin önenmesi amacıya ücretsiz demir desteği çaışmaarını sürdürmek. 2.4.2. D vitamini yetersiziğinin önenmesi amacıya destek programarını geiştirerek sürdürmek Gebe ve ohusaarda D vitamini yetersiziğinin önenmesi amacıya ücretsiz D vitamini desteğini sürdürmek. Bebekerde D vitamini yetersiziğinin önenmesi ve kemik sağığının geiştirimesi amacıya ücretsiz D vitamini desteğini sürdürmek. 2.4.3. Mikro besin desteği hizmeterinin etkiniğini değerendirmeye yöneik çaışmaar yapmak. Gebe, ohusa, anne, bebek ve çocukarda D-Vitamini Düzeyi ve Demir Eksikiği Anemisi Durumunu beiremek için rutin veri tabanının güçendirmek ve bağımsız araştırmaar panamak. 47

2014-2017 Stratejik Pan PERFORMANS GÖSTERGESİ MEVCUT DURUM ULAŞILACAK HEDEF 2014 2015 2016 2017 Bebekerde demir yetersiziği anemisi görüme sıkığı (%) 6,3* 6 5,5 5,5 5 Bebekerde D vitamini eksikiği görüme oranı (D vit düzeyi 19,99 ng/m ve atında) (%) 41,5* 30 25 22 20 Demir desteği sağanan bebek (%) 75,7 85 90 95 98 Demir desteği sağanan gebe (%) 92 92 93 94 95 D vitamini desteği sağanan gebe (%) 50,8 55 57 60 65 * Türkiye de 6-17 Ayık Çocukarda ve Anneerinde Hemogobin Ferritin D-Vitamini Düzeyi ve Demir Eksikiği Anemisi Durum Beireme Yürütüen Programarın Değerendirimesi Araştırması -2011 HEDEF 2.5 N Akut ve kronik besenme bozukuğu buunan bebek ve çocuk düzeyini azatmak. Hedefe Yöneik Stratejier 2.5.1. Bebek ve çocukarın sağıkı besenmeerinin sağanması amacıya çaışmaar geiştirerek sürdürmek Emzirmenin özendirimesi, destekenmesi ve sürdürümesi çaışmaarını yürütmek. 6-24 ay bebek ve çocuk besenmesini destekemek amacıya rehberer ouşturumasını sağamak. Ouşturuan rehbererin bebek ve çocuğa hizmet veren tüm kamu çaışanarınca kuanımasını sağamak. 2.5.2. Sağık kuruuşarının bebek ve çocuk besenmesi konusunda doğru uyguamaarın hedef kiteye aktarıması roünü güçendirmek Bebek Dostu Hastane (BDH) uyguamasının sürdürüerek, doğum yapıan tüm sağık kuruuşarının Bebek Dostu Hastane omasını sağamak. 1. Basamak hizmeti veren aie hekimerinin de Bebek Dostu Aie Hekimi (BDAH) omasını sağamak. 48

2014-2017 Stratejik Pan PERFORMANS GÖSTERGESİ MEVCUT DURUM ULAŞILACAK HEDEF 2014 2015 2016 2017 İk 6 ay sadece anne sütüye besenme (%) 30* 40 50 60 70 Bebek Dostu Hastane (%) 93 96 98 99 99 Bebek Dostu Aie Hekimi (%) 46,2 70 85 90 95 Ortanca emzirme süresi (ay) 15,7* 17 17 18 18 Kronik manütrisyon yaşa göre boy -2 SD nin atında görüme (0-59 ay) (%) Akut manütrisyon yaşa göre ağırık -2 SD nin atında görüme (0-59 ay) (%) 10,3* 9,8 9,7 9,3 8,0 2,8* 2,5 2,2 1,9 1,7 * Türkiye Nüfus Sağık Araştırması (TNSA)-2013 Ön Rapor HEDEF 2.6 N Yenidoğan ve çocuk sağığına yöneik tarama programarını geiştirmek. Hedefe Yöneik Stratejier 2.6.1. Yenidoğan döneminde erken tespit edidiğinde kaıcı hasararın önenmesini sağayan tarama programarını geiştirerek sürdürmek Doğan tüm bebekerin FKU, konjenita hipotiroidi, biotinidaz eksikiği kapsamında taranmaarını sağamak. Şüphei tanı aan bebekerin kesin tanı ve tedavi için yönendirimeerini sağamak. Yenidoğan tarama programarını yeni hastaıkarı içerecek şekide geiştirmek amacıya çaışmaar gerçekeştirmek. 2.6.2. İşitme kaybının erken tespitini sağayarak bu bebek ve çocukarın sağıkı yaşıtarıya eşit biçimde di ve konuşma becerisini kazanmasını sağamak Doğan tüm bebekerin İşitme Tarama Programı kapsamında taranmaarını sağamak. Oku öncesi ve oku çağı çocukarda işitme taramaarının yapımasını sağamak. Şüphei tanı aan bebekerin kesin tanı ve tedavi için yönendirimeerini sağamak. Doğum yapıan sağık kuruuşarının tümünde işitme taraması merkezerinin kurumasını teşvik etmek. 49

2014-2017 Stratejik Pan 2.6.3. Ükemizde sık görüen doğumsa hastaıkardan Geişimse Kaça Dispazisinin erken tanı ve tedavisini sağamak amacıya tarama programını geiştirerek sürdürmek Doğan tüm bebekerin Geişimse Kaça Dispazisi (GKD) açısından taranmasını sağamak. Şüphei tanı aan bebekerin kesin tanı ve tedavi için yönendirimeerini sağamak. 2.6.4. Görme taraması ie igii çaışmaarın tamamanarak bebek ve çocukarın oku öncesi dönemde şaşıık ve kırma kusuru açısından taramaarını gerçekeştirmek Bebekik çağı için bebek izem protokoerinde yer aan görme taramaarını günceemek ve saha uyguamasını güçendirmek. Konunun uzmanarının katıımıya ouşturuan biim komisyonu ie birikte çocuk yaş grubu için program hazıramak. Hazıranan program doğrutusunda tarama çaışmaarını başatmak ve yaygınaştırmak. Şüphei tanı aan bebekerin kesin tanı ve tedavi için yönendirimeerini sağamak PERFORMANS GÖSTERGESİ MEVCUT DURUM ULAŞILACAK HEDEF 2014 2015 2016 2017 Yenidoğan taraması yapıan bebek (%) 98,6 99 99 99 99 İşitme Taraması Yapıan Bebek (%) 89,2 93 95 95 95 Tarama yapıan topam hastaık sayısı (NTP) 3* 4* -- 6* 7* GKD taraması yapıan bebek (%) -- 75 80 90 95 Oku öncesi(3-4 yaş) işitme taraması yapıan çocuk (%) Program hazırık çaışmaarı Programın başatıması 20 40 60 Oku çağında (6-7 yaş) işitme taraması yapıan çocuk (%) Program hazırık çaışmaarı Programın başatıması 20 40 60 Görme taraması yapıan çocuk (%) Program hazırık çaışmaarı Programın başatıması 20 40 60 İşitme Taraması Merkezi Sayısı 900 920 950 970 1000 * Ekenebiecek hastaıkarın görüme sıkığını beiremek için bir çaışma devam etmektedir. ** Ekenmesi pananan hastaıkara igii piot çaışmaar yürütümektedir. 50

2014-2017 Stratejik Pan HEDEF 2.7 N Yenidoğan, bebek ve çocuk öümerini azatmaya yöneik çaışmaarı geiştirerek sürdürmek. Hedefe Yöneik Stratejier 2.7.1. Sağık hizmet sunucuarının yenidoğan-çocuk tıbbi bakımı ve müdahae konusunda bigi ve becerisini arttırmak Doğum saonunda görev aan sağık personeinin NRP (Yenidoğan Canandırma) eğitimerini gerçekeştirmek. Çocuk bakımını iyieştirmek amacıya pediatri uzmanarına yöneik yenidoğan yoğun bakım, çocuk yoğun bakım ve çocuk aci eğitimerinin gerçekeştirimesini sağamak. Bebek bakımı için çaışan hekim dışı sağık personeine yöneik teme yenidoğan bakımı eğitimerini gerçekeştirmek. Çocuk hakarı temei hizmet sunumunu sağamak amacıya hekim ve hekim dışı sağık personeinin standart eğitimerini gerçekeştirmek. 2.7.2. Bebek öüm nedenerine yöneik yeni müdahae programarı geiştirmek Prematürite ve buna bağı öümeri azatmak amacıya igii sektörerin katıımıya eyem panı hazıramak. Konjenita anomaiere bağı öümeri azatmak amacıya igii sektörerin katıımıya eyem panı hazıramak. Her iki eyem panının igii sektörere uyguamaya geçmesini sağamak. PERFORMANS GÖSTERGESİ MEVCUT DURUM ULAŞILACAK HEDEF 2014 2015 2016 2017 NRP eğitimi aan persone sayısı 41.319 44.000 48.000 50.000 52.000 Yenidoğan yoğun bakım kursu aan pediatri uzmanı sayısı 196 290 370 400 430 Yenidoğan teme bakım eğitimi aan hekim dışı sağık personei sayısı 60 500 4000 4000 8000 Çocuk yoğun bakım kursu aan pediatri uzmanı sayısı 168 190 240 280 350 Çocuk aci kursu aan pediatri uzmanı sayısı 127 160 200 240 310 Çocuk hakarı eğitimi aan hekim sayısı 25 100 200 300 400 Çocuk hakarı eğitimi aan hekim dışı sağık personei sayısı 25 100 200 300 400 Yenidoğan bebek öüm hızı ( ) 4,2* 4.2 4,1 4,0 4,0 Bebek öüm hızı ( ) 7,8* 7,4 7,0 6,5 6,0 5 yaş atı çoçuk öüm hızı ( ) 10,3* 10,4 10,0 9,0 8,0 *THSK 51

2014-2017 Stratejik Pan HEDEF 2.8 N Ergenerin ve gençerin fizikse ve ruhsa geişimini güçendirmek. Hedefe Yöneik Stratejier 2.8.1. Ergen ve genç sağığı hizmeterinde standardizasyonunu sağamak, hizmet sunumunu güçendirmek Ergen izem protokoerini ouşturmak. Ergene hizmet sunan tüm hekim ve hekim dışı sağık personeinin izem protokoerini kuanmasını sağamak. Gençik Danışmanık ve Sağık Hizmet Merkezerinin (GDSHM) yeniden yapıandırımasını sağamak. Gençik Danışmanık ve Sağık Hizmet Merkezerinin (GDSHM) yaygınaştırımasını sağamak. PERFORMANS GÖSTERGESİ MEVCUT DURUM ULAŞILACAK HEDEF 2014 2015 2016 2017 İzem eğitimi aacak AH sayısı Hazırık aşamasında 20.000 Günceeme 10.000 20.000 GDSHM sayısı 41 50 70 78 81 HEDEF 2.9 N Çocukuk ve ergenik dönemine yöneik ruh sağığı hizmeterini iyieştirmek ve geiştirmek. Hedefe Yöneik Stratejier 2.9.1. Geişim sorunarı veya zihinse-ruhsa bozukuğu oan çocukarın eğitim ve rehabiitasyon süreçerinin iyieştirimesi için sektörer arası işbiriğinin artırımasını sağamak Engei bakım hizmeterinden yararanan çocukarın tedavisi için Aie ve Sosya Poitikaar Bakanığı ie işbiriği protokoerini ouşturmak. 52

2014-2017 Stratejik Pan Zihinse ve/veya ruhsa engeiik gibi öze eğitim kapsamında oan çocukarın bakım, tedavi ve eğitimerinde yaşanan sorunarın çözümü için sektörer arası işbiriğinin artırımasını sağamak. Otizm spektrum bozukukarı gibi çocukuk çağında başayan kronik ruhsa bozukukar konusunda erken tanıama-tedavirehabiitasyon hizmeteri için spesifik programarı geiştirmek. 2.9.2. Çocuk ve ergenerde psikososya geişimi destekeme programarının sağıkı çocuk takip ve destek programarına entegre etmek 0-6 yaş Çocuğun Psikososya Geişimini Destekeme (ÇPGD) programı içeriğinin sağıkı çocuk izem protokoeri kapsamına aınmasınıve 0-18 yaş çocukuk dönemini kapsamasını sağamak. Topuma dayaı ebeveyn destek programarının (MEB ana-baba okuu programarı vb.) mevcut erken çocukuk programarı ie entegre biçimde çaışması için kurumar arası işbiriğini sağamak. Önemi yaşam oayarı sırasında çocukarı destekeyen programar geiştirimesi için igii kurumara ortak çaışmaar düzenemek. Ergen risk davranışarını azatmaya yöneik programarın geiştirimesi için igii kurumara ortak çaışmaar düzenemek. Oku çağı çocukarı için oku ruh sağığı programarının geiştirimesi için igii kurumara iş biriği gerçekeştirmek. PERFORMANS GÖSTERGESİ MEVCUT DURUM HEDEFLER 2014 2015 2016 2017 Otizm Spektrum Bozuukuğu ve Diğer geişimse sorunarı buunan çocukar konusunda çaışan, Farkındaık Eğitimi amış sağık personei sayısı - 300 600 1000 1300 ÇPGD programı kapsamında takibi yapıan çocuk (%) 67 80 95 100 100 53

2014-2017 Stratejik Pan Amaç 3 HASTALIKLARIN MORBİDİTE VE MORTALİTESİNİ TESPİT ETMEK, ETKİSİNİ AZALTMAYA VE ÖNLEMEYE YÖNELİK GEREKLİ TEDBİRLERİ ALMAK. HEDEF 3.1 N Aşıya korunuabiir hastaıkarın görüme sıkığını, bu hastaıkara bağı öümeri ve sakatıkarı önemek. Hedefe Yöneik Stratejier 3.1.1. Uusa ve her i düzeyinde, her bir antijen için yüksek aşıama hızarını korumak ve 13-24 ayık bebekeri tam aşıı hae getirmek Aşıama hizmeti verien tüm birimerde kuanıma hazır hade aşı, antiserum, enjektör, enjektör güveni atık kutusu ve soğuk zincir mazemeerini hazır hade buundurmak. Ükemizde aşı üretimini teşvik etmek, en az iki antijenin tüm safhaarıya ükemizde üretimesini sağamak. Aşı uyguaması yapıan her birimi kapsayacak şekide karekod desteki aşı takip ve soğuk zincir izeme sistemini kurmak. Bağışıkama programını ihtiyaçar doğrutusunda yeni antijener ekemek. Destek aşıama çaışmaarı yürütmek. Aşı sonrası istenmeyen etkieri izemek ve aşı güveniğini sürdürmek, aşı sonrası istenmeyen etkieri azatmak. Dünyada eradikasyon sağanıncaya kadar Poio Eradikasyon Programını sürdürerek, 15 yaş atında yüz binde 1 poio dışı akut faks paraizi vakası tespit etmek. Materna ve neonata tetanozun eiminasyon durumunu sürdürmek. Hepatit B Kontro Programını sürdürerek 5 yaş atı çocukarda Hepatit B hastaığı insidansını yüz binde 1 in atında sürdürmek. Difteri, Boğmaca, Hepatit A, Suçiçeği, Kabakuak ve Hemofius infuenza tip b ye bağı hastaıkarı ve Streptokokus pnömoniya ya bağı invaziv pnömokoka hastaıkarı kontro atına amak. Sağık çaışanarına yöneik eğitim ve destekeyici denetim çaışmaarını yürütmek. Topumun katıımını sağamak ve topumun aşı hakkındaki bigi düzeyini artırmak. 54

2014-2017 Stratejik Pan 3.1.2. Ükemizde kızamık ve kızamıkçık hastaığını eimine etmek Yıda kızamık/kızamıkçık insidansının 1.000.000 da 1 den daha az omasını sağamak. (importe vaka hariç, importe vaka ie iişkii vaka dahi). Yeri kızamık virüs doaşımını durdurmaya yöneik tedbirer amak. PERFORMANS GÖSTERGESİ MEVCUT DURUM ULAŞILACAK HEDEF 2014 2015 2016 2017 13-24 ayık bebek tam aşıama oranı - %90 %90 %90 %90 0 yaş grubu bebekerde DaBT-Hib-İPA-3 Aşıama hızı %98 %98 %98 %98 %98 Kızamık yeri vaka sayısı 0 0 0 0 0 HEDEF 3.2 N Buaşıcı hastaıkarın morbidite ve mortaitesini azatmak, sosya ve ekonomik etkierini hafifetmek. Hedefe Yöneik Stratejier 3.2.1. Su ve gıda you ie buaşan hastaıkarın kontroünü güçendirerek sürdürmek Şebeke suyu harici suarın doğru kuanımıya igii topumu biinçendirmek. Topumun değişik gruparına yöneik uygun kanaarı kuanarak (okuar, hak eğitim merkezeri gibi) kişise hijyen eğitimerini süreki oarak uyguamak. Kişise hijyene yöneik tanıtımar yapmak. Gıdaarın uygun koşuarda sakanmasına yöneik hak eğitimeri düzenemek. Su kor seviyeerinin düzeni oarak kontroerinin yapımasını sağamak. Su ve gıda you ie buaşan hastaıkar ortaya çıktıktan sonra tanı koyma, bidirim, izeme, değerendirme ve geri bidirimin etkin gerçekeştirimesini sağamak. Akut bağırsak enfeksiyonu sürveyansını güçendirmek. Sağık yöneticierine, sağık çaışanarına, veri girişi ve veri anaizi yapan personee yöneik eğitimer düzenemek. Su ve gıda you ie buaşan hastaıkarın kontroünde sektör içi ve sektörer arası işbiriği ve koordinasyonu artıracak süreçeri geiştirmek. 55

2014-2017 Stratejik Pan 3.2.2. Sounum you ie buaşan hastaıkarın kontroünü güçendirerek sürdürmek Pandemik İnfuenza Uusa Faaiyet Panını günceenmek, İnfuenza sürveyansı youya infuenza virüsünün ükemizdeki seyrini takip etmek. Lejyonea hastaığının sürveyansının kapsamını genişetmek ve kontro programını güçendirmek. Sektörer arası işbiriği yapıarak topumun eğitimesini sağamak. Sağık personeine yöneik eğitimer yapmak. 3.2.3. HIV/AIDS başta omak üzere cinse yoa buaşan hastaıkarın (CYBH) topumda yayıma hızını azatmak Uusa Cinse Yoa Buaşan Hastaıkarı Öneme Programını geiştirmek. Gönüü Danışmanık ve Test Merkezerinin sayıarını ve hizmet kaiteerini artırmak. Uaşıması güç grupara yöneik farkındaığı artırıcı programarı geiştirmek. HIV e yaşayan kişierin ayrımcıık ve damgaanmaya uğramaarını önemek. Uusa standart tanı ve tedavi protokoerini yayımamak. Cinse yoa buaşan hastaıkar konusunda topumun farkındaığını arttırmak. Uusa düzeyde sektörer arası katıımı, işbiriği ve koordinasyonu artıracak süreçeri geiştirmek. 3.2.4. Buaşıcı hastaıkarın ihbarı ve bidirim sistemi standart tanı ve sürveyans rehbererini günceemek Buaşıcı hastaıkarın ihbarı ve bidirim sistemi rehberini Avrupa Biriğinin direktiferi doğrutusunda günceemek. Mevcut eektronik kayıt sistemerinden bidirimi zorunu buaşıcı hastaıkarın bidirimesini sağamak. İhbar / bidirim sistemi konusunda eğitimer düzenemek. 3.2.5. Tüberküoz kontro programını güçendirerek Tüberküoz Eiminasyon Programını başatmak Tüm ierde tüberküoz aktif sürveyans çaışmaarını yaygınaştırmak. Tüberküoz tanı hizmeterinde entegrasyonu sağamak. Böge Tüberküoz Laboratuvararını Hak Sağığı Laboratuvararı ie entegre etmek Böge Tüberküoz Laboratuvararında kaite kontro çaışmaarını yürütmek. TSM verem birimerindeki (verem savaşı dispansereri) görüntüeme hizmeterini güçendirmek. Tüberküoz hastaarı ie temasıarına 1. ve 2. seçenek tüberküoz iaçarının ücretsiz teminini geiştirerek sürdürmek. Doğrudan Gözetimi Tedavi (DGT) uyguamaarını iyieştirmek. Eektronik Tüberküoz Yönetim Sistemi ni (ETYS) güçendirmek ve yaygın kuanımını sağamak. 56

2014-2017 Stratejik Pan 3.2.6. Zoonotik ve vektöre hastaıkarın morbidite ve mortaitesini azatmak, sosya ve ekonomik etkierini hafifetmek Hak sağığı açısından önceiki zoonotik ve vektöre hastaıkar için kontro programarı ouşturmak, mevcut kontro programarını (kuduz, ekinokokkoz, bruseoz, şarkçıbanı, tuaremi v.b)güçendirmek. Zoonotik ve vektöre hastaıkar ie igii hazıranan mücadee programarını yürütmek için; insan gücü kapasitesini geiştirmek, etkin ve biimse mücadee için paydaş kurumara işbiriğini güçendirmek, gereki araç, gereç, mazeme ve iaç temininde buunmak ve uyguama sonuçarını takip etmek. Sıtmanın yeniden buaşını önemek, yurtdışı kaynakı (importe) vakaardan hastaığın ükemizde yayımasını öneyici tedbirer amak, eiminasyon hedefine uaşmak. Sağık çaışanarının ve hakın konu hakkındaki farkındaığını artırmak. KKKA, Hantavirüs, Batı Ni Virüsü gibi vektörere buaşan hastaıkarı kontro atına amak. Kürese ikim değişikiğinin getirdiği zoonotik ve vektöre yeni ve yeniden önem kazanan hastaıkarın riskerini izeyip tedbir amak. PERFORMANS GÖSTERGESİ MEVCUT DURUM ULAŞILACAK HEDEF 2014 2015 2016 2017 AIDS insidansı (yüzbinde) 0,12** <0,1 <0,1 <0,1 <0,1 GDTM (Gönüü Danışmanık Test Merkezi) sayısı 6 13 17 20 23 Lejyonea Sürveyansı uyguayan yatakı tedavi kurumu (%) Lejyonea Yönetmeiği hazırık çaışmaarı 20 30 40 60 Topam tüberküoz ogu hızı (yüz bin nüfusta) 19.4** 18.9 18.4 17.9 17.4 Akciğer tüberküozu vakaarında tanıda yayma (smear) tetkiki yapıma yüzdesi Yeni ogu yayma pozitif akciğer tüberküozu vakaarında tedavi başarı yüzdesi Sağık personei eiye DGT (Doğrudan Gözetimi Tedavi) uyguanan tüberküoz hastası yüzdesi 92.8** 93.0 93.5 94.0 94.5 90.8* 91.0 91.3 91.5 91.7 85*** 86 87 88 89 Yeri sıtma vaka sayısı 0 0 0 0 0 * THSK - 2011 ** THSK - 2012 *** THSK - 2013 57

2014-2017 Stratejik Pan HEDEF 3.3 N Buaşıcı hastaıkarın sürveyansını ve hastaık kontro programarını destekeyecek şekide aboratuvar tanı kapasitesini geiştirmek. Hedefe Yöneik Stratejier 3.3.1. Laboratuvara dayaı sürveyans sistemini güçendirmek ve Uusa Antimikrobiya Direnç Sürveyansı, Uusa Enterik Patojener Laboratuvar Ağı, Uusa Tüberküoz Laboratuvar Ağı ve Türkiye Rota Virus Sürveyans Ağı na yeni aboratuvararın katıımını sağayarak yaygınaştırmak Sürveyans ağına katıacak aboratuvararın mevcut fiziki şartarını beiremek ve geiştirmek. Teknik at yapı (cihaz ve tıbbi mazeme) ihtiyacını beireyerek teminini sağamak. Sürveyans ağına katıacak aboratuvar personeinin kaite ve teknik konuarda eğitimesini sağamak. Ağın geiştirimesi ie ede edien verierin üke geneini temsi edebimesini temin etmek. Buaşıcı hastaıkarın tanısına yöneik standart çaışma prosedüreri, agoritma, rehber ve benzeri dokümanarı geiştirmek ve günceenmesini sağamak. Kütür koeksiyonu hizmetini güçendirmek, genotipik özeikte kütür koeksiyonu ouşturmak. 3.3.2. ISO 15189 kaite akreditasyonu için gereki at yapı ve dökümantasyon çaışmaarını tamamayıp akreditasyonu gerçekeştirmek Laboratuvar Kaite Yönetimi eğitimerinin aınmasını sağamak. ISO 15189 kaite akreditasyon eğitimerinin aınmasını sağamak. Laboratuvar fiziki şartarını iyieştirmek. Yöntemerin vaidasyonunu tamamamak. Dökümantasyon çaışmaarını tamamamak. Dış Kaite Değerendirme (DKK) çerçevesinde aboratuvarar arası karşıaştırma çaışmaarını geiştirmek. 58

2014-2017 Stratejik Pan PERFORMANS GÖSTERGESİ Kaite yönetim sistemi eğitimi görmüş kişi sayısı (%) (Hedef 3000 kişiyi eğitmektir.) Verien Spesifik Laboratuvar eğitimi sayısı (her bir eğitim en az 20 kişiyi kapsamaktadır) Yeni ve yeniden önem kazanan enfeksiyonar başta omak üzere aboratuar tanı kapasitesini artırmak (%) Laboratuvara dayaı uusa sürveyans ağına ekenen yeni aboratuar ağı sayısı Moeküer epidemiyoojik sürveyans çaışmasına ekenen patojen sayısı ISO 15189 kaite akreditasyonunu parametre sayısı. (Referans aboratuvararının test paneeri) Dış Kaite Değerendirme programına katıan aboratuvar sayısı (kümüatif) MEVCUT DURUM ULAŞILACAK HEDEF 2014 2015 2016 2017 % 27 % 39 % 56 % 73 % 100 19 17 15 15 15 Epidemiyoojik çaışmaar devam ediyor. %10 %10 %10 %10 3 1 1 1 1 Mevcut Durum Anaizi 1 1 1 1 51 %20 %20 %20 %20 139 205 215 230 250 HEDEF 3.4 N Tüm akut hak sağığı tehditerine yöneik erken uyarı-cevap sistemi (EUCS) kapasitesini güçendirmek. Hedefe Yöneik Stratejier 3.4.1. Uusa ve uusararası mevzuatı göz önüne aarak akut hak sağığı tehditerine karşı sektörer arası işbiriği içinde hazırıkı omak Uusararası Sağık Tüzüğü, Çekirdek Kapasiteyi İzemeye Yöneik Anket aracıığı ie EUCS kapasitesinin igii sektöreri de kapsayacak şekide her yı değerendirmek ve Eyem Panarını hazıramak. Standart Çaışma Prosedürerini geiştirmek. Operasyone süreçeri yaygınaştırmak. Sektörerarası işbiriği ve koordinasyonu sağamak. Web tabanı bigi payaşım sistemini kurmak, geiştirmek ve sürdürmek. Potansiye hak sağığı tehditerine ait risk değerendirmesi yapmak. 59

2014-2017 Stratejik Pan 3.4.2. Saha epidemiyoojisi eğitim programarını kurumsaaştırarak bu aanda insan gücü kapasitesini geiştirmek Epidemiyooji eğitimerinin veriebimesi için fiziki yapı, insan gücü, programar ve standartarı da kapsayan eğitim atyapısını tamamamak. İki yıık saha epidemiyoojisi eğitimerini sürdürmek. Taşra teşkiatının çaışmaarının verimiiğini artıracak kısa dönemi uyguamaı epidemiyooji eğitim programarı düzenemek. Yapıan faaiyeter ve biimse tabanı inceeme ve araştırmaarı uusa ve uusararası düzeyde payaşmak. PERFORMANS GÖSTERGESİ MEVCUT DURUM ULAŞILACAK HEDEF 2014 2015 2016 2017 Faa EUCS operasyon merkezi oan i sayısı Sadece merkezde var 15 22 41 81 İki Yıık Türkiye Saha Epidemiyoojisi Eğitim Programı ie yetiştirien saha epidemiyooğu sayısı (her yı en az 5) 9 kişiden ouşan İk Saha Epidemiyoojisi Eğitim grubunun eğitimi devam ediyor İkinci Eğitim grubu 17 kişi oup eğitimeri başamıştır Eğitimerinin tamamanması Üçüncü Eğitim grubunun eğitime başaması İkinci Eğitim grubunun eğitiminin tamamanması Dördüncü Eğitim grubunun eğitime başaması Üçüncü Eğitim grubunun eğitiminin tamamanması Beşinci Eğitim grubunun eğitime başaması - 60

2014-2017 Stratejik Pan HEDEF 3.5 N 65 yaş atında kap - damar ve serebrovasküer hastaıkara bağı morbidite ve mortaiteyi azatmak. Hedefe Yöneik Stratejier 3.5.1. Hipertansiyon, inme ve miyokard enfarktüsü insidans ve prevaansını azatarak bunara bağı öümeri düşürmek Türkiye Kap ve Damar Hastaıkarını Öneme ve Kontro Programı kapsamında serebrovasküer hastaıkar başığı atında ee aınan stratejieri hayata geçirmek, izemek ve değerendirmek. Türkiye Aşırı Tuz Tüketiminin Azatıması Programı kapsamında kişi başı tuz tüketimini azatmak. Türkiye Sağıkı Besenme ve Hareketi Hayat Programı kapsamında besenme ve fizikse aktivite aışkanığını bireyere kazandırmak. Tütün mamuerinin kuanımının azatımasına yöneik çaışmaar yürütmek. Topumda farkındaık çaışmaarı yürütmek. Hizmet sunan sağık personeine yöneik eğitim programarı düzenemek. PERFORMANS GÖSTERGESİ MEVCUT DURUM ULAŞILACAK HEDEF 2014 2015 2016 2017 Kardiyovasküer Hastaıkara bağı mortaite (65 yaş atı) Serebrovasküer Hastaıkara bağı mortaite (65 yaş atı) Tüm öümer içerisindeki payı %47,7 * %2 %2 %2 %2 Tüm öümer içerisindeki payı %15 * %2 %2 %2 %2 * Kaynak UHY-ME Çaışması 2004 61

2014-2017 Stratejik Pan HEDEF 3.6 N Kronik hava you hastaıkarına bağı morbidite ve mortaiteyi azatmak. Hedefe Yöneik Stratejier 3.6.1. KOAH, astıminsidans ve prevaansını azatarak bunara bağı öümeri düşürmek Türkiye Kronik Sounum You Hastaıkarını (Astım-KOAH) Öneme ve Kontro Programı kapsamında hastaık ouşumunu öneme çaışmaarını yürütmek. (Tütün kuanımının, iç ortam hava kiriiğinin, mesekî risk faktörerinin ve aerjen temasının azatıması, çocukuk çağı enfeksiyonarının önenmesi, düzeni egzersizin teşviki ve obezitenin önenmesi). Hastaıkarın erken dönemde tespiti ve ieremesini önemek. Hastaıkarın etkin tedavisinin yapıarak, kompikasyon geişiminin önenmesi ve uygun rehabiitasyon hizmeterinin yaygınaştırıması sağamak. Topumda farkındaık çaışmaarı yürütmek. Hizmet sunan sağık personeine yöneik eğitim programarı düzenemek. PERFORMANS GÖSTERGESİ MEVCUT DURUM ULAŞILACAK HEDEF 2014 2015 2016 2017 KOAH mortaitesi % 5,94 % 5,70 % 5,5 % 5,25 % 5 Astım prevaansı % 4.5 * - - % 4 - KOAH prevaansı % 5.0 * - - % 4 - * Türkiye Kronik Hastaıkar ve Risk Faktöreri Sıkığı Çaışması, 2011 (Çaışma 2016 yıında tekraranacak) 62

2014-2017 Stratejik Pan HEDEF 3.7 N Diyabeti ve diyabete bağı kompikasyon sıkığını azatmak. Hedefe Yöneik Stratejier 3.7.1. Diyabet Öneme ve Kontro Programını iyieştirmek için eğitim, atyapı ve teknooji kapasitesini artırmak, diyabetin erken tanısı ve kompikasyonarın önenmesi konusunda farkındaık ouşturacak öze gün ve haftaarda etkiniker düzenemek Diyabetin erken tanısını sağıkı kişi izemerine entegre etmek. Uusa Diyabet Kontro Programı gerekiikerini hayata geçirmek. Sağıkı Besenme ve Hareketi Hayat Programının aktiviteerini yapmak. Diyabeti Hasta Eğitici Rehberi nin (Sağık kurum ve kuruuşarında kuanıabiir standart eğitim rehberi-) geiştirimesi. Okuda Diyabet Programı (Çocuk Endokrinooji ve Diyabet Derneği, Mii Eğitim Bakanığı ve Sağık Bakanığı arasında imzaanan protoko ie yürütümektedir) kapsamında eğitim çaışmaarının etkin bir şekide uyguanmasını sağamak. 14 Kasım Dünya Diyabet Gününde etkiniker yapmak. PERFORMANS GÖSTERGESİ MEVCUT DURUM ULAŞILACAK HEDEF 2014 2015 2016 2017 20 yaş üzeri bireyer arasında yüksek kan şekeri/diyabetin prevaansı [açık kan şekeri değerinin 7.0mmo/L (126mg/d) oması ya da yüksek kan şekeri için iaç kuanıyor omak] %12* % 12 % 12 % 12 % 12 Türkiye Kronik Hastaıkar ve Risk Faktörerinin Sıkığı Çaışması (2011) 63

2014-2017 Stratejik Pan HEDEF 3.8 N Kas ve iskeet sistemi hastaıkarının görüme sıkığını ve etkisini azatmak. Hedefe Yöneik Stratejier 3.8.1. Kas ve iskeet sistemi hastaıkarının insidansını ve prevaansını azatmak Uusa Kas ve İskeet Sistemi Hastaıkarı programı geiştirmek ve uyguamaya koymak. Uusa ve uusararası kurum ve kuruuşara işbiriği yürütmek. Kas ve iskeet sistemi hastaıkarının kompikasyonarı konusunda topumda farkındaık ouşturmaya yöneik etkiniker düzenemek. PERFORMANS GÖSTERGESİ MEVCUT DURUM ULAŞILACAK HEDEF 2014 2015 2016 2017 Kas-iskeet sistemi Hastaıkarının sıkığını azatmaya yöneik programın hazıranması ve yaygınaştırıması - Programın hazıranması Programın piot uyguaması Programın yaygınaştırıması (%50) Programın yaygınaştırıması HEDEF 3.9 N Kanser kayıtçıığını, erken tanı ve kontro programarını geiştirmek. Hedefe Yöneik Stratejier 3.9.1. Kanser hastaığından korunma ve erken teşhisin önemi konusunda farkındaık ouşturmak Kanser konusundaki farkındaığı artırmak amacıya kamu kurum ve kuruuşarı, sivi topum kuruuşarı işbiriği ie hizmet içi ve hak eğitimeri ie uygun etkiniker düzenemek. Kanser hastaığı ve erken teşhisin önemi konusunda farkındaığı artırmak ve sağıkı davranışarı teşvik etmek amacıya öze gün ve haftaarda etkiniker düzenemek. 64

2014-2017 Stratejik Pan Erken teşhis için taramanın önemi konusunda farkındaık ouşturmak amacıya topumda örnek aınan kişierin katıacağı etkiniker düzenemek. Sağığın Geiştirimesi Gene Müdürüğü ie çaışıarak medya kampanyaarı düzenemek. 3.9.2. Kanser hastaığının izenmesi ve yönetimi için kanser kayıtçıığı sistemini geiştirmek Pasif kanser kayıtçıığı yapan ierde aktif kanser kayıtçıığına geçerek kayıtçıığın kapsama oranını yüksetmek. Kanser kayıt verierinin tamık ve geçeriiğini arttırarak kaitesini yüksetmek. Kanser kayıtçıığının atyapı ve teknoojik kapasitesini güçendirmek. Doğru veriye uaşmak için kanser kayıtçıığında çaışan personein eğitimerini sürdürmek. Kanser oguarına sağık bigi sisteminden uaşımı sağayarak, aktif kuanım ie düzeni oarak değerendirme yapmak. Kanser verierinin beirenen standartara uygun raporanmasını sağamak. Kanser artışı görüen bögeerde epidemiyoojik çaışma başatarak, çıkan sonuçara göre gereki önemeri amak. 3.9.3. Kanser tarama programarını iyieştirmek ve kapsamını genişetmek Kanser Erken Teşhis, Tarama ve Eğitim Merkezerinin (KETEM) fiziki ortamarını, teknoojik donanımarını iyieştirmek. KETEM personeinin ietişim, danışmanık ve eğitim becerierinin artması için eğitim programarı düzenemek. Meme, serviks ve koorekta kansererin erken teşhisi amacıya ücretsiz tarama hizmeterini sürdürmek. Hizmete uaşımı koayaştırarak, taramaara katıımı artırmak amacıya gezici tarama araçarı (Mobi KETEM) kuanmak. Meme kanseri taramasında çekien mamografierin değerendirimesi için merkezi okuma sistemi kurmak. Serviks kanseri taramaarında HPV tarama testine geçmek ve değerendirmek için merkezi aboratuar kurmak. Kanser Tarama Programının Aie Hekimiği uyguamaarına entegrasyonunu sağamak. Topum tabanı kanser taramaarında Aie Hekimiği ve KETEM arasında işbiriği sağamak. Kanser hastaarının payatif bakım himzeterinin aie hekimiği uyguamasına entegrasyonunu sağamak. PERFORMANS GÖSTERGESİ MEVCUT DURUM ULAŞILACAK HEDEF 2014 2015 2016 2017 Meme kanseri tarama durumu (40 69 yaş) (%)* 15,60 32 45 58 70 Serviks kanseri tarama durumu (30 65 yaş) (%)* 15,27 40 50 60 70 Koorekta kanser tarama durumu (50 70 yaş) (%)* 4,38 30 40 60 70 * Tarama yapıan kişi sayısının, taranması gereken hedef nüfusa oranı 65

2014-2017 Stratejik Pan HEDEF 3.10 N Ruhsa bozukuğu oan bireyere yöneik bütüncü ruh sağığı hizmeterini ouşturmak ve yaygınaştırmak. Hedefe Yöneik Stratejier 3.10.1. Uusa Ruh Sağığı Eyem Panını hayata geçirmek Uusa Ruh Sağığı Eyem Panının savunucuuğunu yapmak ve aktiviteerini izemek, raporamak. Bu konuda yürütüecek proje / programara katıım ve destek sağamak. 3.10.2. Topum temei ruh sağığı sistemini üke geneine yaygınaştırmak Topum ruh sağığını korumak için risk gruparını saptamak ve buna yöneik hizmeter panamak. Topum Ruh Sağığı Merkezerini (TRSM) Türkiye geneine yaygınaştırmak. Üniversiteer veya beediyeer gibi diğer kurumarın bünyesinde faaiyet gösteren rehabiitasyon üniteeri veya gündüz hastaneerinin TRSM ere koordinasyonu için çaışmaar yapmak. Merkezerde hizmet verecek ekipere panama doğrutusunda teorik ve pratik eğitim vermek. Merkezerin bögesindeki tüm aie hekimeri ve birinci basamak hekimerini bu sistem konusunda bigiendirmek. Merkezerin bögesindeki ruhsa özürüere hizmet veren diğer kamu, öze sektör ve STK çaışanarını bu sistem konusunda eğitmek. Ruh sağığı hizmeteri veren kurumar arasında eşgüdümü sağamak için Ruh Sağığı Koordinasyon Kuruu ouşturmak. 3.10.3. Ruh sağığı hizmeterinin birinci basamak sağık kurumarına entegrasyonunu sağamak Birinci basamak ve aie hekimerinin psikiyatrik bozukukarın tanı, tedavi ve takiperi konusunda bigierini artırmak. Aie hekimeri için ouşturuan rehberer, kıavuzar ve protokoerin uzaktan eğitim modüüne ekenmesi veya eğitici eğitimi ve saha eğitimeri ie eğitimerini tamamamak. Hakı ruhsa hastaıkar konusunda kıavuzar doğrutusunda eğitmek. Tedavi rehbereri, akıcı iaç kuanım kıavuzarı ve izem protokoerini gözden geçirmek ve gereki yeniikeri yapmak. 3.10.4. Birinci basamak ve aie hekimerini topum temei ruh sağığı uyguamaarına entegre etmek. Birinci basamak veya aie hekiminin takip edeceği hastaar (birinci basamak, psikiyatri serviseri veya TRSM erde) konusunda ruh sağığı ekibi ie iişkierini kuvvetendirecek izem protokoeri ouşturmak. İzem protokoerini tüm merkezerde uyguamaya geçirmek. 66

2014-2017 Stratejik Pan 3.10.5. Riski grupara yöneik koruyucu hizmet ve erken tanıama ie igii yürütümekte oan ruh sağığı programarının aie hekimiği sistemine entegrasyonunu sağamak Çocuğun psikososya geişimini destekeme programı eğitimerini igii tüm birinci basamak çaışanarına vermek. Kadına yöneik aie içi şiddet ve sağık sonuçarını erken tanıama konusunda birinci basamakta ve aci serviserde çaışan sağık çaışanarının eğitimini sağamak. Aie hekimerinin uzaktan eğitim modüerine intiharı erken tanıma konusuya igii eğitimeri ekemek, bu konuda saha eğitimerini hazıramak. İntiharı erken tanıma konusuya igii birinci basamak hekimerine eğitici eğitimi ve saha eğitimi vermek. Birinci basamak hekimerinin riski grupar konusunda yürüttüğü programarı gözden geçirierek gereki ekeme ve yeniikeri yapmak. Yapıan günceemeer doğrutusunda sağık çaışanarının eğitimini yeniemek. PERFORMANS GÖSTERGESİ MEVCUT DURUM ULAŞILACAK HEDEF 2014 2015 2016 2017 TRSM sayısı 73 177 236 236 300 TRSM erde, eğitim aan persone sayısı (%) 30 40 60 80 90 Şizofreni ve Bipoar Bozukuk Hastaarının takip durumu (%) 30 50 60 75 75 HEDEF 3.11 N Böbrek hastaıkarının insidansını ve prevaansını azatarak kronik böbrek hastaıkarına bağı mortaiteyi düşürmek. Hedefe Yöneik Stratejier 3.11.1. Böbrek hastaıkarının insidansını ve prevaansını azatarak kronik böbrek hastaıkarına bağı mortaiteyi düşürmek Türkiye Böbrek Hastaıkarını Öneme ve Kontro Programını hayata geçirmek. Risk faktörerinin tespiti ve önenmesine yöneik çaışmaar yapmak. Erken evre böbrek hastaarına yöneik sekonder öneme yakaşımarı ie hastaığın ieri evreere seyrini yavaşatmak. Aci durumarda müdahae yöntemeri, kompikasyonarın önenmesi ve rehabiitasyon hizmeterine yöneik çaışmaar yapmak. Böbrek hastaıkarında veri yönetimini geiştirmeye yöneik çaışmaar yapmak. 67

2014-2017 Stratejik Pan PERFORMANS GÖSTERGESİ Hipertansiyon farkındaık durumu (10 Yıda %25 arttırıması) MEVCUT DURUM %54.7 * ULAŞILACAK HEDEF 2014 2015 2016 2017 %2,5 arttırmak %2,5 arttırmak %2,5 arttırmak %2,5 arttırmak Böbrek yetmeziği insidansı (miyon nüfus) (5 yı içinde %10 azatıması) 139** - - 125.1 * Türk Hipertansiyon Prevaans Çaışması PatenT 2 ** Türk Nefrooji Derneği -2012 (Miyon nüfus başına) 68

2014-2017 Stratejik Pan Amaç 4 BİRİNCİ BASAMAK SAĞLIK HİZMETLERİN KALİTELİ, ETKİN VE VERİMLİ ŞEKİLDE SUNUMUNU SAĞLAMAK HEDEF 4.1 N Aie hekimiği uyguamasını geiştirmek, hizmet standartarını yükseterek verimiiği artırmak. Hedefe Yöneik Stratejier 4.1.1. Birinci basamak sağık hizmeterini idari ve fonksiyone oarak geiştirmeye devam etmek, hizmet standardizasyonunu sağamak veya geiştirmek Hizmet içi eğitimerinin yüz yüze eğitim ve beceri gerektirmeyen konu aanarının uzaktan öğretim ie verimesini sağamak ve sürdürmek. Hizmet içi eğitimerin yönetimini sağayarak izeme ve değerendirme çaışmaarını sürdürmek. Aie hekimiği 1. aşama uyum eğitim müfredatının mezuniyet öncesi tüm tıp faküteerinin müfredatında yer amasını sağamak için igii kurumara işbiriği yapmak. Uzaktan eğitim modeiye sunuan aie hekimiği süreki meseki geişim eğitimerini günceeyerek sürdürüebiiriğini sağamak. Aie hekimiği uzmanık eğitiminde 18 ayık kinik/saha uyguamaarının eğitim aie sağığı merkezeri/eğitim aie hekimiği birimerinde gerçekeşmesine yöneik gereki çaışmaarı yapmak. Aie hekimiği birimerinde çaışanar için iş ve iş yükü anaizi yapmak. Sağıkı hayat programarının aie hekimiği uyguamaarına entegrasyonunu sağamak. Kırsa bögeerde gezici sağık hizmeterinin güçendirimesini sağamak. İave sağık personei istihdamı ie birinci basamak sağık hizmeterinin etkin ve kaitei sunumunu sağamak. Birinci basamak sağık hizmeteri kapsamında sunuan aboratuvar hizmeterinin referans parametreerini/tetkik kaemerini standardize ederek geiştirimesini sağamak. Merkez ve taşra teşkiatı arasında koordinasyon sağayarak yapıacak oan denetimer için standardizasyon ouşturmak, günceemek ve izeme değerendirmesini yapmak. 69

2014-2017 Stratejik Pan 4.1.2. Aie Hekimiği Uyguaması kapsamında hizmeterinin kaitesini ve sunumunu iyieştirmek Hizmet veren ve hizmet aanarın ihtiyaçarının, daha kaitei, erişiebiir ve güveniir bir şekide tespiti ve karşıanmasını sağamak amacı ie beiri periyotara i değerendirmeerini yapmak. İ değerendirme sonuçarına göre igii raporamaarı yapmak ve bu kapsamda denetçi eğitimerini sürdürmek. İ değerendirme sonuçarına göre igii raporamaarı yaparak süreki iyieştirme faaiyeterinde buunmak. İzeme değerendirmeyi yapacak persone değerendirici havuzunu genişetmek. Aie hekimiği hizmet kaite standartarını geiştirmek. Aie hekimiği uyguamasında önerien Periyodik Muayeneer ve Tarama Testeri rehberini günceemek ve uyguama yönergesini hazırayarak sahada uyguanmasını sağamak. Birinci basamakta yapıması pananan saha çaışmaarının ve araştırmaarın biimse, etik ve mevzuata uygunuğu açısında değerendirimesini sağamak ve kayıtarını tutmak. Aie Hekimiği Biimse Danışma Kuruu tavsiyeeri doğrutusunda Aie hekimiği uyguama modeinin geiştirimesi sağamak. Birinci basamak sağık hizmeterinin etkin ve kaitei sunumunu sağamak amacıya iave sağık personei istihdamı gerçekeştirmek. Birinci basamakta akıcı iaç kuanımını geiştirmek amacıya aie hekimerinin iaç yazma uyguamaarını izemek, gereki durumda hizmet içi eğitimerinin aktivasyonu, aie hekimerinin ve hakın akıcı iaç kuanımı farkındaığının arttırımasını sağamak. 4.1.3. Aie Hekimiği Uyguaması kapsamında sunuan koruyucu ve teme sağık hizmeterinin etkii kuanımını sağamak Hak eğitimerine yöneik çaışmaarı güçendirmek, farkındaığın artırıması amacıya kampanyaar düzenemek ve görse/ yazıı medya ie işbiriği yapmak. Aie hekimiği hizmeteri hakkında farkındaık çaışması yapmak. Sağığın teşviki ve sağıkı hayat programarının aie hekimiği hizmeteri kapsamında sunuabimesi için düzenemeeri yapmak. 4.1.4. Aie Hekimiği Uyguaması kapsamında sunuan hizmetere erişimi arttırmak 70 Nüfus ve istihdam durumuna göre aie hekimi sayısını arttırmak. Aie hekimiğinden hizmet amayan nüfusu hizmet amaya yönendirme çaışmaarı yapmak. Vatandaş ie Birinci Basamak sağık çaışanarı arasındaki ietişimi geiştirmek amacıya Hak Sağığı İetişim Merkezi ouşturmak. Gezici sağık hizmeti uyguamasını geiştirerek sürdürmek.

2014-2017 Stratejik Pan PERFORMANS GÖSTERGESİ MEVCUT DURUM ULAŞILACAK HEDEF 2014 2015 2016 2017 Hizmet içi eğitim aan kişi sayısı 84.604 93.064 102.371 112.608 123.869 Aie hekimiği 1. Aşama uyum eğitimi verien hekim sayısı (yıık) 777 900 1000 1100 1200 Tüm müracaatar içerisinde aie hekimiğine müracaat (%) 38 43 45 48 50 Aie hekimi başına düşen nüfus 3557 3437 3256 3097 2954 İzeme ve Değerendirme yapan persone sayısı (kümüatif) 360 450 510 570 630 Süreki Meseki Geişim Eğitimini (AHUZEM) tamamayan topam hekim sayısı Eğitim Programının Başangıcı 20.518 21.518 22.518 23.518 Egitim ASM kapsamında açıan topam birim sayısı - 50 100 150 200 HEDEF 4.2 N Aie hekimiği uyguaması kapsamında yer aan hizmet sunucuarının ve hizmet aan hasta ve hasta yakınarının memnuniyet düzeyini yüksetmek. Hedefe Yöneik Stratejier 4.2.1. Sağık hizmet sunucuarı, hizmet aıcıarı ve yakınarının hizmet sunumuna iişkin ihtiyaç ve bekentierine daha iyi cevap vermek Aie hekimiği uyguamasındaki hizmet içi eğitimerin standardizasyonunu, kaitesini ve sürdürüebiiriğini sağayarak çaışan memnuniyetini arttırmak, meseki doyum ve iş tatminini sağamak. Hizmet aan ve hizmet verenerin memnuniyeterini anket vb. yöntemere öçerek, öneri ve şikayet kutuarından geen görüşerin sivi topum kuruuşarı ie birikte değerendirimesiye süreki iyieşme ve geişmeyi sağamak. 71

2014-2017 Stratejik Pan PERFORMANS GÖSTERGESİ MEVCUT DURUM ULAŞILACAK HEDEF 2014 2015 2016 2017 Birinci basamak sağık hizmeterinden memnuniyet oranı (%) Birinci basamak sağık çaışanarının memnuniyet oranı (%) 91,50* 91,50 92,00 92,50 93,00 Mevcut Durum Anaizi 2 2 2 2 * Türkiye Birinci Basamak Sağık Hizmeterinde Hasta Memnuniyeti Araştırması 2012 HEDEF 4.3 N Topum sağığı merkezerini güçendirerek hizmeteri kaitei, etkin ve verimi bir şekide sunmak ve sunumasına katkı sağamak. Hedefe Yöneik Stratejier 4.3.1. Topum sağığı merkezerinin kaitei, etkin ve verimi hizmet vermesini sağamak Topum sağığı merkezerinin mevzuatını günceemek. TSM hekimerine verien eğitimerin izeme ve değerendirmesini yaparak sürdürmek. TSM erde çaışan hekim dışı personeerin hizmet içi eğitimerini düzenemek. TSM ere yöneik hizmet standartarını beiremek ve uyguanmasını sağamak. TSM erin fiziki koşuarını iyieştirmek ve geiştirmek. 4.3.2. Topum sağığı merkezerinin birinci basamak sağık hizmeterindeki etkiniğini arttırmak Hak Sağığı Bigi Sistemi ni geiştirmek, bu sistemin TSM erce etkin ve verimi bir şekide kuanımasını sağamak. TSM ve ASM erin hizmeterdeki entegrasyonunu geiştirmek. Bakanıkça yürütüen uusa programarda TSM erin roünü arttırmak. 72

2014-2017 Stratejik Pan PERFORMANS GÖSTERGESİ MEVCUT DURUM ULAŞILACAK HEDEF 2014 2015 2016 2017 TSM Sorumu Hekimeri Eğitim Ama Yüzdesi 87 89 91 93 95 Eğitien TSM Hekim Sayısı (yıık) 2302 949 500 500 500 Eğitien TSM diğer sağ. per. sayısı (yıık) 0 1000 1000 1000 1000 HEDEF 4.4 N Birinci basamak sağık tesiserinin modernize edimesini sağamak ve biişim at yapısını güçendirmek. Hedefe Yöneik Stratejier 4.4.1. Birinci basamak sağık yapıarını sağık hizmeti sunumuna ve günümüz şartarına uygun hae getirmek Kurumun oanakarı öçüsünde birinci basamak sağık tesiserinin bakım ve onarımarının yapımasını sağamak. Birinci basamak sağık hizmet sunumu için yeni tesiserin panamasını yapmak. 4.4.2. Birinci basamak sağık kuruuşarının biişim at yapısını güçendirerek basamakar arası ve diğer sağık kuruuşarı ie entegrasyonu sağamak Aie hekimerinin hastaarına ait diğer sağık kuruuşarındaki tıbbî işem ve bigiere uaşmasını sağayacak geri bidirim sisteminin ouşturumasını ve Karar Destek Sistemi kuanımının yaygınaştırımasını sağamak. Basamakar arası veri akışının etkin ve verimi hae getirimesi ie sağık hizmetinin bütüncü bir yakaşım çerçevesinde sunumasını sağamak. PERFORMANS GÖSTERGESİ MEVCUT DURUM ULAŞILACAK HEDEF 2014 2015 2016 2017 Bakım ve onarımı yapıan birinci basamak sağık tesisi sayısı 901 tesisin bakım onarımı yapımış Hasta sevk sisteminin kuruması - 1200 1500 1500 - Hazırık çaışmaarını başatmak Sistem atyapısını kurmak Mevzuat ouşturmak Sevk sistemini uyguamaya koymak 73

2014-2017 Stratejik Pan Amaç 5 TOPLUMSAL AÇIDAN DEZAVANTAJLI BİREYLERE VE GRUPLARA SAĞLIK HİZMETİ SUNMAK, TIBBİ BAKIM VE DESTEK SAĞLAMAK. HEDEF 5.1 N Topumsa açıdan dezavantajı bireyerin ve gruparın uygun sağık hizmeterine daha koay erişimini sağamak. Hedefe Yöneik Stratejier 5.1.1. Engeierin birinci basamak sağık hizmeterine uaşıabiiriğini sağamak Birinci Basamak Sağık yapıarında uaşıabiirik ie igii mevcut durumu tespit etmek. Aie hekimine doğrudan başvuru imkanı buunmayan engeiere yöneik yerinde sağık hizmeti taeperini değerendirmek ve sunumunu sağamak. Her ASM ve TSM de en az bir sağık personeinin işaret dii öğrenmesini sağamak. Engei Dostu Aie Sağığı Merkezerini ouşturarak birinci basamak sağık yapıarını engeier için uygun hae getirmek. 5.1.2. Topumsa açıdan dezavantajı bireyer ve grupara (mevsimik tarım işçieri, göçerer vb.), sunuan sağık hizmeterine erişimini arttırmak ve güçendirmek Aie hekimine doğrudan başvuru imkanı buunmayan dezavantajı grupara yöneik yerinde sağık hizmeti taeperini değerendirmek ve sunumunu sağamak. Topum Sağığı Merkezeri tarafından dezavantajı gruparın sağık ihtiyaçarının tespitini yapmak ve bu ihtiyaçarın gideriebimesi için igii kurum ve kuruuşara işbiriği içerisinde gereki faaiyeteri gerçekeştirmek/gerçekeştirimesini sağamak. Verien hizmeterin izeme ve değerendirimesini sağamak, buna yöneik bigi işem modüü ouşturarak HSBS ye entegre etmek. Dezavantajı grupar hakkında biimse çaışmaar yapmak-yapıan çaışmaara katkı sağamak, iyi uyguama örnekerinin değerendirmek ve hizmet içi eğitimer youya standart uyguamaar geiştirmek. 74

5.1.3. Sağık birimerine başvuran şiddete uğramış kişiere yöneik sağık hizmeterini geiştirmek 2014-2017 Stratejik Pan Sağık birimerine başvuran şiddete uğramış kişiere yöneik farkındaık ve müdahae kapasitesi artırımı için hizmet içi eğitimeri gerçekeştirmek. Aie içi şiddete uğrayan kadınarın tespit ve takibine yöneik kayıt-bidirim ve izem uyguamaarının birinci basamak sağık hizmeterine entegre etmek. Sağık birimerine başvuran şiddete uğramış kişiere yöneik hastaneerdeki sosya hizmet birimeri aracıığıya diğer sektörere igii hizmeterin devamıığını sağayacak mekanizmaarı ouşturmak. 5.1.4. Risk atındaki çocukarın şartarını iyieştirmek Sokakta yaşayan çocukar, kurum bakımında oan çocukar gibi risk gruparına yöneik spesifik ruh sağığı programarının ouşturuması için igii kurumara (ASPB) ortak çaışma düzenemek. Çocuk Koruma Kanunu kapsamında uyguanan sağık tedbiri kararıya igii oarak sağık kuruuşarında çocukara veriecek tedavieri izemek ve sağık personeini bu konuda eğitmek. PERFORMANS GÖSTERGESİ MEVCUT DURUM ULAŞILACAK HEDEF 2014 2015 2016 2017 Engei bireyerin erişebieceği birinci basamak sağık kuruuşarı oranı Şiddete uğramış kişiere yöneik hizmet verecek eğitimi persone sayısı Risk gruparındaki çocukara yöneik hizmet verecek eğitimi persone sayısı % 3.8 %15 %30 %50 %70-1000 3000 5000 10.000-500 1000 1500 2000 HEDEF 5.2 N Evde sağık hizmeterinin güveni, etkii ve kaitei şekide sunumuna katkı sağamak. Hedefe Yöneik Stratejier 5.2.1. Birinci basamak evde sağık hizmeterini geiştirmek, sürdürmek ve kaitesini artırmak Ortak paydaşara, verien hizmeterin bütüneştirimesine yöneik faaiyeter yapmak. 75

2014-2017 Stratejik Pan Sektörer arası işbiriğini geiştirmek amacı ie konferans, kongre, sempozyum vb. etkiniker düzenemek veya düzenenen etkiniker katkı sağamak. Birinci basamak evde sağık hizmeti aan hasta ve hasta yakınarına verien hizmeti değerendirmek ve geiştirebimek amacı ie memnuniyet değerendirme çaışmaarı yapmak. Birinci basamak evde sağık hizmeteri kayıtarının ve veri girişerinin, Hak Sağığı Bigi Sistemi (HSBS) içerisine modü oarak entegre edimesini sağamak. Konu hakkında farkındaığı artırmak için kamu spotarı, broşür, afiş vb. çaışmaar yapmak. Birinci basamak evde sağık hizmeti aan, yanız ve ağır bakım hastaarının hizmetere hızı ve zamanında erişimini sağamak için çağrı sistemi kurmak ve geiştirmek. Evde sağık hizmeteri mevzuatının günceenmesi ve geiştirimesine katkı sağamak. Birinci basamak evde sağık hizmeti ihtiyacı oan tüm bireyere hizmetin erişimini sağamak. PERFORMANS GÖSTERGESİ MEVCUT DURUM ULAŞILACAK HEDEF 2014 2015 2016 2017 Evde sağık ihtiyacı buunması öngörüen nüfus %0,2 %0,2 %0,2 %0,2 %0,2 HEDEF 5.3 N Aktif ve sağıkı yaşanmayı destekeyecek poitika ve programarı geiştirmek. Hedefe Yöneik Stratejier 5.3.1. Hayat boyu sağığın korunmasını amaçayan poitika ve programar çerçevesinde aktif ve sağıkı yaşanmayı destekeyecek çaışmaar yapmak Yaşıık ve yaşı sağığı hizmeteri konusunda uusa ve uusararası kuruuşara işbiriği çaışmaarını yürütmek. Yaşıık döneminde hayat kaitesinin artırımasına yöneik tıbbi destekte buunmak. Yaşı ve engeierin çevrese tehditere bağı oarak kaza ve yaraanmaarını engeemeye yöneik çaışmaarı sürdürmek. Yaşıık ve Yaşı Sağığı Hizmeteri Geiştirimesi çaışmaarı kapsamında uusa program geiştirmek, uyguamak, değerendirmek. 76

2014-2017 Stratejik Pan Kaza ve yaraanmaarı engeemeye yöneik ihtiyaç duyuan çaışmaarın yapıması ve mevcut düzenemeer ie uyumuuğun artırıması dahi omak üzere uusa öneme ve kontro programarı geiştirmek, uyguamak ve değerendirmek. İnsanarın sağıkı yaşanma konusunda doğru bigi, tutum ve davranış kazanmaarı için gereki eğitim, bigiendirme ve tanıtım çaışmaarı yapmak. Birinci basamak sağık hizmeteri kapsamında yapıacak oan yaşı sağığını iyieştirme çaışmaarını destekemek üzere hazıranan Yaşı Sağığı Tanı ve Tedavi Rehberi ni günceemek. Yoğun bakım tedavisi aan hasta sayısı vb. kinik kaite göstergeerini değerendirmek. PERFORMANS GÖSTERGESİ MEVCUT DURUM ULAŞILACAK HEDEF 2014 2015 2016 2017 Sağıkı yaşanma programı ouşturmak - Programın Hazırık Çaışmaarı Programın piot uyguamaya konuması Programın yaygınaştırıması - 77

2014-2017 Stratejik Pan STRATEJİK PLANIN ÜST POLİTİKA BELGELERİ İLE İLİŞKİSİ Stratejik Amaç 1: Topumu ve bireyi, sağığa yöneik riskerden korumak, sağıkı hayat tarzarını ve davranışarını teşvik etmek, geiştirmek ve yaygınaştırmak 2.2.1.2. Sağık 2014 yıı Programı b) Amaç ve Hedefer Vatandaşarımızın yaşam kaitesi ve süresinin yüksetimesi ie ekonomik, sosya ve kütüre hayata biinçi, aktif ve sağıkı bir şekide katıımarının sağanması teme amaçtır. Bu amaç doğrutusunda veriye ve kanıta dayaı poitikaara destekenen, erişiebiir, niteiki, maiyet etkin ve sürdürüebiir bir sağık hizmet sunumu esastır. Bu amaca uaşmak için önceike koruyucu sağık hizmeterinin güçendirimesi; birinci basamak sağık hizmeterinin etkineştirimesi; atyapı ve sağık personei ihtiyacının karşıanması ve üke geneindeki dağıımarının dengeenmesi; sağık hizmeterinin eşitik ve hakkaniyet ikesiye, hasta hakarına saygıı, erişiebiir, etkin ve kaitei bir yapıya kavuşturuması; akıcı iaç kuanım mekanizmaarının ouşturuması hedefenmektedir. 1. Maiye Poitikası Orta Vadei Program (2014-2016) a. Kamu Harcama Poitikası 133. Sağık hizmeterinin kaitesinden ödün verimeksizin, gereksiz iaç ve hizmet kuanımını önemek üzere, iaç ve tedavi harcamaarı daha akıcı hae getiriecektir. 134. Sağık hizmet sunucuarının geçmiş davranışarını dikkate aan denetim modeeri geiştiriecek, risk anaizi ve veri madenciiği aanarında yazıım, donanım ve eğitim atyapısı güçendiriecektir. b. Kamu Yatırım Poitikası 143. Kamu yatırımarında, KÖİ modeiye yürütüener dâhi, eğitim, sağık, içme suyu ve kanaizasyon, biim-teknooji, biişim, uaştırma ve suama sektörerine önceik veriecektir. Sağık Bakanığı Stratejik Panı (2013-2017) Amaç 1: Sağığa yöneik riskerden birey ve topumu korumak ve sağıkı hayat tarzını teşvik etmek Amaç 2: Birey ve topuma erişiebiir, uygun, etkii ve etkin sağık hizmeteri sunmak 78

2014-2017 Stratejik Pan Stratejik Amaç 1: Topumu ve bireyi, sağığa yöneik riskerden korumak, sağıkı hayat tarzarını ve davranışarını teşvik etmek, geiştirmek ve yaygınaştırmak 2.1.2. Sağık b.amaç ve Hedefer 172. Vatandaşarımızın yaşam kaitesi ve süresinin yüksetimesi ie ekonomik, sosya ve kütüre hayata biinçi, aktif ve sağıkı bir şekide katıımarının sağanması teme amaçtır. Bu amaç doğrutusunda veriye ve kanıta dayaı poitikaara destekenen, erişiebiir, niteiki, maiyet etkin ve sürdürüebiir bir sağık hizmet sunumu esastır. c. Poitikaar 173. Bireyerin bedenen ve ruhen tam bir iyiik hainde oması için koruyucu sağık hizmeteri, gerek bireye gerekse sosya, biyoojik ve fiziki çevreye yöneik çok sektörü bir yakaşıma geiştiriecektir. Onuncu Kakınma Panı (2014-2018) 174. Sağıkı hayat tarzı teşvik ediecek ve daha erişiebiir, uygun, etkii ve etkin bir sağık hizmeti sunuacaktır. 181.Tüketicier yeteri ve dengei besenme hakkında biinçendiriecek, hayvansa ürüner ve su ürünerinin tüketimi yaygınaştırıacaktır. 1.2.1. SAĞLIKLI YAŞAM VE HAREKETLİLİK PROGRAMI i. Programın Amacı ve Kapsamı Sağık, herhangi bir hastaık ve güçsüzük hainin omaması; bedenen, ruhen ve sosya bakımdan tam bir iyi oma durumudur. Sağıkı yaşam için tedavi edici, sakatığı ve sagın hastaıkarı öneyici sağık hizmeterinin yanında buaşıcı omayan hastaıkara ve bu hastaıkarın risk faktöreriye mücadee önem arz etmektedir. Sağıkı ve kaitei yaşam bireyerin refah ve mutuuğunu artırmada teme bir unsurdur. Bu programa sağıksız besenme, hareketsiz yaşam, tütün kuanımı, ako ve madde bağımıığıya mücadee ie gıda güveniiriğinin, koruyucu sağık hizmeterinin ve ruh sağığının geiştirimesi amaçanmaktadır. 79

2014-2017 Stratejik Pan Stratejik Amaç 2: Sağıkı nesier için her türü koruyucu tedbir ve desteği aarak anne, çocuk ve ergen sağığını korumak ve geiştirmek 2.2.1.2. Sağık b) Amaç ve Hedefer Vatandaşarımızın yaşam kaitesi ve süresinin yüksetimesi ie ekonomik, sosya ve kütüre hayata biinçi, aktif ve sağıkı bir şekide katıımarının sağanması teme amaçtır. Bu amaç doğrutusunda veriye ve kanıta dayaı poitikaara destekenen, erişiebiir, niteiki, maiyet etkin ve sürdürüebiir bir sağık hizmet sunumu esastır. Bu amaca uaşmak için önceike koruyucu sağık hizmeterinin güçendirimesi; birinci basamak sağık hizmeterinin etkineştirimesi; atyapı ve sağık personei ihtiyacının karşıanması ve üke geneindeki dağıımarının dengeenmesi; sağık hizmeterinin eşitik ve hakkaniyet ikesiye, hasta hakarına saygıı, erişiebiir, etkin ve kaitei bir yapıya kavuşturuması; akıcı iaç kuanım mekanizmaarının ouşturuması hedefenmektedir. 2014 yıı Programı 2.2.1.7. Aie ve Kadın b) Amaç ve Hedefer Aie refahının korunması ve aie yardımarının geiştirimesine, aieere, sosya, ekonomik ve hukuki probemerinde rehberik yapması amacıya verien aie danışmanık hizmetinin daha kapsamı, etkin ve yaygın hae getirimesine, bu aanda hizmet sunacak aternatif modeerin geiştirimesiye eviik öncesi eğitim, aie danışmanığı ve aie eğitimi hizmet standartarının ouşturumasına yöneik çaışmaar etkin hae getiriecektir. 2.2.1.8. Çocuk ve Gençik b) Amaç ve Hedefer Çocukarın üstün yararı gözetierek iyi oma haerinin destekenmesi, potansiyeerini geiştirmeye ve gerçekeştirmeye yöneik fırsat ve imkânarın artırıması, başta eğitim, sağık, adaet ve sosya hizmeter omak üzere teme kamu hizmeterine erişimerinin artırıması; gençerin ise bigi topumunun gerekeriye donanmış, üke kakınmasında aktif, yaşam becerieri güçü, özgüven sahibi, insani ve mii değereri haiz, girişimci ve katıımcı omaarının sağanması ve gençere sunuan hizmeterin kaitesinin yüksetimesi teme amaçtır. Orta Vadei Program (2014-2016) 2. Maiye Poitikası a. Kamu Harcama Poitikası 133. Sağık hizmeterinin kaitesinden ödün verimeksizin, gereksiz iaç ve hizmet kuanımını önemek üzere, iaç ve tedavi harcamaarı daha akıcı hae getiriecektir. 134. Sağık hizmet sunucuarının geçmiş davranışarını dikkate aan denetim modeeri geiştiriecek, risk anaizi ve veri madenciiği aanarında yazıım, donanım ve eğitim atyapısı güçendiriecektir. 80

2014-2017 Stratejik Pan Stratejik Amaç 2: Sağıkı nesier için her türü koruyucu tedbir ve desteği aarak anne, çocuk ve ergen sağığını korumak ve geiştirmek Sağık Bakanığı Stratejik Panı (2013-2017) Onuncu Kakınma Panı (2014-2018) Amaç 1:Sağığa yöneik riskerden birey ve topumu korumak ve sağıkı hayat tarzını teşvik etmek Amaç 2: Birey ve topuma erişiebiir, uygun, etkii ve etkin sağık hizmeteri sunmak 2.1.2. Sağık b. Amaç ve Hedefer 172. Vatandaşarımızın yaşam kaitesi ve süresinin yüksetimesi ie ekonomik, sosya ve kütüre hayata biinçi, aktif ve sağıkı bir şekide katıımarının sağanması teme amaçtır. Bu amaç doğrutusunda veriye ve kanıta dayaı poitikaara destekenen, erişiebiir, niteiki, maiyet etkin ve sürdürüebiir bir sağık hizmet sunumu esastır. c. Poitikaar 173. Bireyerin bedenen ve ruhen tam bir iyiik hainde oması için koruyucu sağık hizmeteri, gerek bireye gerekse sosya, biyoojik ve fiziki çevreye yöneik çok sektörü bir yakaşıma geiştiriecektir. 174. Sağıkı hayat tarzı teşvik ediecek ve daha erişiebiir, uygun, etkii ve etkin bir sağık hizmeti sunuacaktır. 2.1.7. Aie ve Kadın c. Poitikaar 250.Aie yardımarının geiştirimesi, aie danışmanık ve eğitim hizmeterinin kapsamı, standart, etkin ve yaygın hae getirimesi, eviik öncesi eğitimin yaygınaştırıması, sosya yardım ve hizmeterin aie temei sunuması temin ediecektir. 2.1.8.Çocuk ve Gençik b.amaç ve Hedefer 263.Çocukarın üstün yararı gözetierek iyi oma haerinin destekenmesi, potansiyeerini geiştirmeye ve gerçekeştirmeye yöneik fırsat ve imkânarın artırıması, başta eğitim, sağık, adaet ve sosya hizmeter omak üzere teme kamu hizmeterine erişimerinin artırıması; gençerin ise bigi topumunun gerekeriye donanmış, üke kakınmasında aktif, yaşam becerieri güçü, özgüven sahibi, insani ve mii değereri haiz, girişimci ve katıımcı omaarının sağanması ve gençere sunuan hizmeterin kaitesinin yüksetimesi teme amaçtır. c.poitikaar 265.Çocukarın iyi oma haerini ve refaharını destekeyici bütüncü modeer geiştirierek daha iyi eğitim ve sağık hizmeti amaarı sağanacak, teme becerieri geiştiriecek, özeike zor şartar atındaki ve risk grubundaki çocukarın yaşam kaitesi yüksetiecek, topuma bütüneşmeeri sağanacaktı 81

2014-2017 Stratejik Pan Stratejik Amaç 3 : Hastaıkarın mordibite ve mortaitesini tespit etmek, etkisini azatmaya ve önemeye yöneik gereki tedbireri amak. 2.2.1.2. Sağık 2014 yıı Programı Sağık Bakanığı Stratejik Panı (2013-2017) b) Amaç ve Hedefer Vatandaşarımızın yaşam kaitesi ve süresinin yüksetimesi ie ekonomik, sosya ve kütüre hayata biinçi, aktif ve sağıkı bir şekide katıımarının sağanması teme amaçtır. Bu amaç doğrutusunda veriye ve kanıta dayaı poitikaara destekenen, erişiebiir, niteiki, maiyet etkin ve sürdürüebiir bir sağık hizmet sunumu esastır. Bu amaca uaşmak için önceike koruyucu sağık hizmeterinin güçendirimesi; birinci basamak sağık hizmeterinin etkineştirimesi; atyapı ve sağık personei ihtiyacının karşıanması ve üke geneindeki dağıımarının dengeenmesi; sağık hizmeterinin eşitik ve hakkaniyet ikesiye, hasta hakarına saygıı, erişiebiir, etkin ve kaitei bir yapıya kavuşturuması; akıcı iaç kuanım mekanizmaarının ouşturuması hedefenmektedir. Amaç 1:Sağığa yöneik riskerden birey ve topumu korumak ve sağıkı hayat tarzını teşvik etmek Amaç 2: Birey ve topuma erişiebiir, uygun, etkii ve etkin sağık hizmeteri sunmak. 2.1.2. Sağık Onuncu Kakınma Panı (2014-2018) b.amaç ve Hedefer 172. Vatandaşarımızın yaşam kaitesi ve süresinin yüksetimesi ie ekonomik, sosya ve kütüre hayata biinçi, aktif ve sağıkı bir şekide katıımarının sağanması teme amaçtır. Bu amaç doğrutusunda veriye ve kanıta dayaı poitikaara destekenen, erişiebiir, niteiki, maiyet etkin ve sürdürüebiir bir sağık hizmet sunumu esastır. c. Poitikaar 173. Bireyerin bedenen ve ruhen tam bir iyiik hainde oması için koruyucu sağık hizmeteri, gerek bireye gerekse sosya, biyoojik ve fiziki çevreye yöneik çok sektörü bir yakaşıma geiştiriecektir. 174. Sağıkı hayat tarzı teşvik ediecek ve daha erişiebiir, uygun, etkii ve etkin bir sağık hizmeti sunuacaktır. 1.21. SAĞLIKLI YAŞAM VE HAREKETLİLİK PROGRAMI ii. Programın Amacı ve Kapsamı Sağık, herhangi bir hastaık ve güçsüzük hainin omaması; bedenen, ruhen ve sosya bakımdan tam bir iyi oma durumudur. Sağıkı yaşam için tedavi edici, sakatığı ve sagın hastaıkarı öneyici sağık hizmeterinin yanında buaşıcı omayan hastaıkara ve bu hastaıkarın risk faktöreriye mücadee önem arz etmektedir. Sağıkı ve kaitei yaşam bireyerin refah ve mutuuğunu artırmada teme bir unsurdur. Bu programa sağıksız besenme, hareketsiz yaşam, tütün kuanımı, ako ve madde bağımıığıya mücadee ie gıda güveniiriğinin, koruyucu sağık hizmeterinin ve ruh sağığının geiştirimesi amaçanmaktadır. 82

2014-2017 Stratejik Pan Stratejik Amaç 4 : Birinci basamak sağık hizmeterinin kaitei, etkin ve verimi şekide sunumunu sağamak 2.2.1.2. Sağık 2014 yıı Programı Orta Vadei Program (2014-2016) b) Amaç ve Hedefer Vatandaşarımızın yaşam kaitesi ve süresinin yüksetimesi ie ekonomik, sosya ve kütüre hayata biinçi, aktif ve sağıkı bir şekide katıımarının sağanması teme amaçtır. Bu amaç doğrutusunda veriye ve kanıta dayaı poitikaara destekenen, erişiebiir, niteiki, maiyet etkin ve sürdürüebiir bir sağık hizmet sunumu esastır. Bu amaca uaşmak için önceike koruyucu sağık hizmeterinin güçendirimesi; birinci basamak sağık hizmeterinin etkineştirimesi; atyapı ve sağık personei ihtiyacının karşıanması ve üke geneindeki dağıımarının dengeenmesi; sağık hizmeterinin eşitik ve hakkaniyet ikesiye, hasta hakarına saygıı, erişiebiir, etkin ve kaitei bir yapıya kavuşturuması; akıcı iaç kuanım mekanizmaarının ouşturuması hedefenmektedir. 2. Maiye Poitikası a. Kamu Harcama Poitikası 133.Sağık hizmeterinin kaitesinden ödün verimeksizin, gereksiz iaç ve hizmet kuanımını önemek üzere, iaç ve tedavi harcamaarı daha akıcı hae getiriecektir. 134.Sağık hizmet sunucuarının geçmiş davranışarını dikkate aan denetim modeeri geiştiriecek, risk anaizi ve veri madenciiği aanarında yazıım, donanım ve eğitim atyapısı güçendiriecektir. Sağık Bakanığı Stratejik Panı (2013-2017) Amaç 2 : Birey ve topuma erişiebiir, uygun, etkii ve etkin sağık hizmeteri sunmak. Amaç 4 : Türkiye nin ekonomik ve sosya kakınmasına ve kürese sağığa katkı aracı oarak sağık sistemini geiştirmeye devam etmek 83

2014-2017 Stratejik Pan Stratejik Amaç 4:Birinci basamak sağık hizmeterin kaitei, etkin ve verimi şekide sunumunu sağamak 2.1.2. Sağık b.amaç ve Hedefer 172.Vatandaşarımızın yaşam kaitesi ve süresinin yüksetimesi ie ekonomik, sosya ve kütüre hayata biinçi, aktif ve sağıkı bir şekide katıımarının sağanması teme amaçtır. Bu amaç doğrutusunda veriye ve kanıta dayaı poitikaara destekenen, erişiebiir, niteiki, maiyet etkin ve sürdürüebiir bir sağık hizmet sunumu esastır. Onuncu Kakınma Panı (2014-2018) c. Poitikaar 173. Bireyerin bedenen ve ruhen tam bir iyiik hainde oması için koruyucu sağık hizmeteri, gerek bireye gerekse sosya, biyoojik ve fiziki çevreye yöneik çok sektörü bir yakaşıma geiştiriecektir. 174. Sağıkı hayat tarzı teşvik ediecek ve daha erişiebiir, uygun, etkii ve etkin bir sağık hizmeti sunuacaktır. 175.Sağık hizmet sunumunda kinik müdahaeerin etkiiiğini, hasta ve sağık çaışanarının güveniği ve memnuniyetini dikkate aan yakaşımar geiştiriecektir 176.Sağık hizmeterinin sürdürüebiiriğini destekeyecek, ikinci ve üçüncü basamak tedavi hizmeterinin etkiniğini artıracak bir hasta sevk zinciri uyguaması geiştiriecektir. 178.Sağıkta insan gücü, demografik geişmeer ie uzun vadede ihtiyaç duyuacak yeni meseker de dikkate aınarak niceik ve niteik oarak geiştiriecektir. 182.Veri ve kanıta dayaı sağık poitikaarını geiştirmek amacıya uusararası karşıaştırmaara imkân verecek standart ve kaitede verierin üretimesi sağanacaktır. 2.1.16.Kamuda İnsan Kaynakarı c. Poitikaar 381.Kamu sektöründe hizmet kaitesi ve persone verimiiğini yüksetecek bir insan kaynağı yönetim modei ouşturuacaktır. 383.Kariyer mesekerde niteiki insan gücü istihdamı teşvik ediecektir. 2.2.14.Bigi ve İetişim Teknoojieri b.amaç ve Hedefer 722.Ükemizin bigi topumuna dönüşümünü hızandırmak üzere bigi ve ietişim teknoojierinin yaygın ve etkin kuanıması, bigi tabanı ekonomiye dönüşüm ve niteiki istihdamı geiştirimek amacıya bigi ve ietişim teknoojierinden etkii bir araç oarak faydaanıması ve bu teknoojierin üretiminde yeri katma değerin artırıması teme amaçtır. 84

2014-2017 Stratejik Pan Stratejik Amaç 5: Topumsa açıdan dezavantajı bireyere ve grupara sağık hizmeti sunmak, tıbbi bakım ve destek sağamak 2.2.1.2. Sağık 2014 yıı Programı b) Amaç ve Hedefer Vatandaşarımızın yaşam kaitesi ve süresinin yüksetimesi ie ekonomik, sosya ve kütüre hayata biinçi, aktif ve sağıkı bir şekide katıımarının sağanması teme amaçtır. Bu amaç doğrutusunda veriye ve kanıta dayaı poitikaara destekenen, erişiebiir, niteiki, maiyet etkin ve sürdürüebiir bir sağık hizmet sunumu esastır. Bu amaca uaşmak için önceike koruyucu sağık hizmeterinin güçendirimesi; birinci basamak sağık hizmeterinin etkineştirimesi; atyapı ve sağık personei ihtiyacının karşıanması ve üke geneindeki dağıımarının dengeenmesi; sağık hizmeterinin eşitik ve hakkaniyet ikesiye, hasta hakarına saygıı, erişiebiir, etkin ve kaitei bir yapıya kavuşturuması; akıcı iaç kuanım mekanizmaarının ouşturuması hedefenmektedir. 2.2.1.9. Sosya Koruma b) Amaç ve Hedefer Yoksuuk ve sosya dışanma riski atında buunan kesimerin fırsatara erişimerinin koayaştırıması youya ekonomik ve sosya hayata katıımarının artırıması ve yaşam kaiteerinin yüksetimesi, geir dağıımının iyieştirimesi ve yoksuuğun azatıması teme amaçtır. Bu kapsamda sosya hizmet ve yardım aanında aienin ihtiyaçarına bütünse oarak yakaşan arz odakı ve istihdam bağantıı bir sistem kuruması esastır. Sosya koruma ağı sosyo-ekonomik ve yere şartar dikkate aınarak, nüfusun tümünü kapsayan, etkin, dezavantajı kesimeri topuma entegre eden, topumun her kesimine sorumuuk vererek sosya dışanma ve yoksuuk riskini en aza indiren bir yapıya kavuşturuacaktır. Sağık Bakanığı Stratejik Panı (2013-2017) Amaç 3:İnsan merkezi ve bütüncü yakaşıma bireyerin sağık ihtiyaçarına ve bekentierine cevap vermek 85

2014-2017 Stratejik Pan Stratejik Amaç 5: Topumsa açıdan dezavantajı bireyere ve grupara sağık hizmeti sunmak, tıbbi bakım ve destek sağamak 2.1.2. Sağık b. Amaç ve Hedefer 172. Vatandaşarımızın yaşam kaitesi ve süresinin yüksetimesi ie ekonomik, sosya ve kütüre hayata biinçi, aktif ve sağıkı bir şekide katıımarının sağanması teme amaçtır. Bu amaç doğrutusunda veriye ve kanıta dayaı poitikaara destekenen, erişiebiir, niteiki, maiyet etkin ve sürdürüebiir bir sağık hizmet sunumu esastır. c. Poitikaar 173. Bireyerin bedenen ve ruhen tam bir iyiik hainde oması için koruyucu sağık hizmeteri, gerek bireye gerekse sosya, biyoojik ve fiziki çevreye yöneik çok sektörü bir yakaşıma geiştiriecektir. Onuncu Kakınma Panı (2014-2018) 2.1.7.Aie ve Kadın c. Poitikaar 256. Kadına yöneik şiddetin ve ayrımcıığın ortadan kadırıabimesi amacıya özeike erken çocukuktan başayarak örgün ve yaygın eğitim youya topumsa biinç düzeyi yüksetiecektir. 2.1.9. Sosya Koruma c. Poitikaar 284. Engeiere yöneik eğitim, istihdam ve bakım hizmeterinin etkiniği ve denetimi artırıacak, bu kapsamda kaynakar daha verimi kuanıacak ve fizikse çevre şartarı engeiere uygun hae getiriecektir. 285. Yaşıarın kendi çevreerinden uzakaşmadan everinde bakımını sağamaya yöneik hizmeter çeşitendirierek yaygınaştırıacak ve yaşıara yöneik kurumsa bakım hizmeterinin sayı ve niteiği artırıacaktır. 86

2014-2017 Stratejik Pan 2014-2017 Dönemi Stratejik Pan Hedef-Birim İişkisi ve Tahmini Bütçe 2014-2017 DÖNEM STRATEJ K PLAN HEDEF - B R M L K S VE TAHM N BÜTÇE TÜRK YE HALK SA LI I KURUMU H ZMET B R MLER TAHM N BÜTÇE (000 TL) STRATEJ K AMAÇ HEDEF NO Sorumu Hizmet Birimi Destek Hizmet Birimi HEDEF Birinci Basamak Sa k Hizmeteri Ba kan Yard mc Bua c Hasta k Kontro Programar Ba kan Yard mc Bua c Omayan Hasta kar, Programar ve Kanser Ba kan Yard mc Tüketici ve Ça an Güveni i Ba kan Yard mc Destek Hizmeter Ba kan Yard mc Hukuk Mü aviri i Denetim Hizmeteri Daire Ba kan Strateji Gei tirme Daire Ba kan 2014 2015 2016 2017 1.1 Topumu sa k besenme, obezite ve fizikse aktivite konuar nda biinçendirmek, sa k besenme ve düzeni fizikse aktivite a kan kazand rmak ve destekeyici çevreer ou turmak konusunda payda ar te vik etmek 38.243 40.155 42.163 44.271 AMAÇ 1: Topumu ve bireyi, sa a yöneik riskerden korumak, sa k hayat tarzar n ve davran ar n te vik etmek, gei tirmek ve yayg na t rmak AMAÇ 2: Sa k nesier için her türü koruyucu tedbir ve deste i aarak anne, çocuk ve ergen sa n korumak ve gei tirmek 1.2 Tütün ve di er ba m k yap c madde kuan m ve tütün duman na pasif maruziyete mücadee etmek, bu ürüneri b rakmak isteyenere destek omak ve kuan m oranar n azatmak 1.3 Koruyucu a z ve di sa hizmeterini gei tirerek sürdürmek. 1.4 1.5 1.6 1.7 Hak sa n korumaya, sa k riskerini tespit etmeye ve tüketici güveni ini artt rmaya yöneik aboratuvar hizmeti vermek, gei tirmek Çevrese risk faktörerinin insan sa na yöneik etkierini izemek, gereki önemerin a nmas n sa amak Çok sektörü sa k sorumuu u poitikas n gei tirerek, sektörerin poitika ve eyemerinde insan sa odak yaka m sergiemeerini sa amak Ça an sa ve güveni i hizmeterinin yürütümesi, gei tirimesi ve sürekii inin sa anmas na yöneik ça maar yapmak 1.8 Koruyucu ruh sa hizmeterini gei tirerek sürdürmek 2.1 2.2 2.3 2.4 Anne ve çocuk sa hizmeterinde standardizasyonu sa amak, hizmetin kaitesini ve sunumunu iyie tirmek, hizmeterin etkin kuan mn art rmak Tüm do umar n sa k kuruu ar nda, e itimi sa k personei taraf ndan gerçeke tirimesini sa amak Topumu üreme sa konusunda biinçendirmek, hizmete eri imi art rmak ve üreme sa n oumsuz etkieyecek durumardan korumak Gebe, ohusa, anne, bebek ve çocukara yöneik mikro besin deste i hizmeterini gei tirmek ve yayg na t rmak 2.5 Akut ve kronik besenme bozuku u buunan bebek ve çocuk düzeyini azatmak 2.6 Yenido an ve çocuk sa na yöneik tarama programar n gei tirmek. 2.7 Yenido an, bebek ve çocuk öümerini azatmaya yöneik ça maar gei tirerek sürdürmek 2.8 Ergenerin ve gençerin fizikse ve ruhsa gei imini güçendirmek. 38.393 40.313 42.328 44.445 60.301 63.316 66.482 69.806 62.301 65.416 68.687 72.121 40.493 42.518 44.644 46.876 42.993 45.143 47.400 49.770 42.993 45.143 47.400 49.770 38.993 40.943 42.990 45.139 38.743 40.680 42.714 44.850 38.993 40.943 42.990 45.139 54.993 57.743 60.630 63.661 75.801 79.591 83.571 87.749 38.293 40.208 42.218 44.329 45.353 47.621 50.002 52.502 41.243 43.305 45.470 47.744 38.393 40.313 42.328 44.445 2.9 Çocukuk ve ergenik dönemine yöneik ruh sa hizmeterini iyie tirmek ve gei tirmek 38.393 40.313 42.328 44.445 87

2014-2017 Stratejik Pan 2014-2017 Dönemi Stratejik Pan Hedef-Birim İişkisi ve Tahmini Bütçe 2014-2017 DÖNEM STRATEJ K PLAN HEDEF - B R M L K S VE TAHM N BÜTÇE TÜRK YE HALK SA LI I KURUMU H ZMET B R MLER TAHM N BÜTÇE (000 TL) STRATEJ K AMAÇ AMAÇ 3: Hasta kar n Morbidite ve Mortaitesini Tespit Etmek, Etkisini Azatmaya ve Önemeye Yöneik Gereki Tedbireri Amak AMAÇ 4: Birinci basamak sa k hizmeterinin kaitei, etkin ve verimi ekide sunumunu sa amak. AMAÇ 5: Topumsa Aç dan Dezavantaj Bireyere ve Grupara Sa k Hizmeti Sunmak,T bbi Bak m ve Destek Sa amak HEDEF NO 3.1 3.2 3.3 3.4 Sorumu Hizmet Birimi Destek Hizmet Birimi HEDEF A ya korunuabiir hasta kar n görüme s k n, bu hasta kara ba öümeri ve sakat kar önemek Bua c hasta kar n morbidite ve mortaitesini azatmak, sosya ve ekonomik etkierini hafifetmek Bua c hasta kar n sürveyans n ve hasta k kontro programar n destekeyecek ekide aboratuvar tan kapasitesini güçendirmek Tüm akut hak sa tehditerine yöneik erken uyar -cevap sistemi (EUCS) kapasitesini güçendirmek kapasitesini güçendirmek 65 ya at nda kap damar ve serebrovasküer hasta kara ba morbidite ve 3.5 mortaiteyi azatmak 3.6 Kronik hava you hasta kar na ba morbidite ve mortaiteyi azatmak 3.7 Diyabeti ve diyabete ba kompikasyon s k n azatmak 3.8 Kas ve iskeet sistemi hasta kar n n görüme s k n azatmak 3.9 Kanser kay tç n, erken tan ve kontro programar n gei tirmek. 3.10 3.11 4.1 4.2 4.3 4.4 5.1 5.2 Ruhsa bozuku u oan bireyere yöneik bütüncü ruh sa hizmeterini ou turmak ve yayg na t rmak Böbrek hasta kar n n insidans n ve prevaans n azatarak kronik böbrek hasta kar na ba mortaiteyi dü ürmek. Aie hekimi i uyguamas n gei tirmek, hizmet standartar n yükseterek verimii i art rmak Aie hekimi i uyguamas kapsam nda yer aan hizmet sunucuar n n ve hizmet aan hasta ve hasta yak nar n n memnuniyet düzeyini yüksetmek Topum sa merkezerini güçendirerek hizmeteri kaitei, etkin ve verimi bir ekide sunmak ve sunumas na katk sa amak Birinci basamak tesiserin modernize edimesini sa amak ve bii im at yap s n güçendirmek. Topumsa aç dan dezavantaj bireyerin ve grupar n uygun sa k hizmeterine daha koay eri imini sa amak Birinci basamak evde sa k hizmeterinin güveni, etkii ve kaitei ekide sunumuna katk sa amak 5.3 Aktif ve sa k ya anmay destekeyecek poitika ve programar gei tirmek Birinci Basamak Sa k Hizmeteri Ba kan Yard mc Bua c Hasta k Kontro Programar Ba kan Yard mc Bua c Omayan Hasta kar, Programar ve Kanser Ba kan Yard mc Tüketici ve Ça an Güveni i Ba kan Yard mc Destek Hizmeter Ba kan Yard mc Hukuk Mü aviri i Denetim Hizmeteri Daire Ba kan Strateji Gei tirme Daire Ba kan 2014 2015 2016 2017 437.993 459.893 482.887 507.032 137.993 144.893 152.137 159.744 60.051 63.054 66.206 69.517 38.093 39.998 41.998 44.097 38.993 40.943 42.990 45.139 38.993 40.943 42.990 45.139 42.993 45.143 47.400 49.770 42.993 45.143 47.400 49.770 537.993 564.893 593.137 622.794 537.993 564.893 593.137 622.794 47.993 50.393 52.912 55.558 4.547.993 4.775.393 5.014.162 5.264.870 38.243 40.155 42.163 44.271 38.243 40.155 42.163 44.271 101.766 106.854 112.197 117.807 584.702 613.937 644.634 676.866 207.993 218.393 229.312 240.778 137.993 144.893 152.137 159.744 TOPLAM 8.393.929 8.813.625 9.254.307 9.717.022 88

2014-2017 Stratejik Pan İZLEME VE DEĞERLENDİRME SÜRECİ İzeme, stratejik panın uyguamasının sistematik oarak takip edimesi ve raporanmasında önemi bir ro oynamaktadır. İzemenin bir sonucu oarak değerendirme ise, uyguama sonuçarının amaç ve hedefere kıyasa öçümesi ve söz konusu amaç ve hedeferin tutarıık ve uygunuğunun anaiz edimesi sürecini ifade etmektedir. Amaç ve hedeferin gerçekeştirimesine iişkin geişmeerin beiri bir sıkıka raporanması ve igii tarafar ie kurum içi ve kurum dışı mercierin değerendirmesine sunuması, izeme faaiyeterini ouşturmaktadır. İzeme, kurum üst yönetimine yardımcı oan sistemi bir faaiyet oup, raporama ise bu sürecin teme aracını ouşturmaktadır. İzeme ve değerendirme süreci kurumsa öğrenmeyi ve buna bağı oarak faaiyeterin süreki oarak iyieştirimesini sağar. Ayrıca, hesap verme sorumuuğunun ouşturumasına katkıda buunur. İzeme ve değerendirme sürecinin etkin bir şekide yürütüebimesi için Kurumda bir bigi sistemi kuruacaktır. Performans Bigi Sisteminin temeini stratejik panda yer aan her bir amaç ve hedef için beirenmiş oan performans göstergeeri yanında bu göstergeeri destekeyici kurum içi ve kurum dışı göstergeer ouşturacaktır. Bigi sisteminde ede edien sonuçar 3 ayık dönemer itibariye Strateji Geiştirme Daire Başkanığı tarafından rapor haine getiriecek ve izeyen 15 gün içinde üst yönetime sunuacaktır. Ayrıca, stratejik panda yer aan her bir amaç ve hedefi gerçekeştirmeye dönük proje ve faaiyeterin uyguanabimesi için faaiyet/ proje bazında sorumuarın beirendiği, ayrıntıı zaman çizegeerinin ouşturuduğu, kaynak ayrıntıarının ortaya konuduğu eyem panarının ouşturuması önem arz etmektedir. STRATEJİK PLAN İZLEME VE DEĞERLENDİRME SÜREÇ AÇIKLAMA SUNUM TAKVİMİ Performans Programı 3 er Ayık İzeme Raporarı Üst Yönetim Değerendirme Topantıarı Yıık İzeme ve Değerendirme Raporu Birimer tarafından performans göstergeerine ait gerçekeşme değereri kümüatif oarak bidiriir. Verier SGDB tarafından konsoide edierek üst yönetime raporanır. Merkez harcama birimerinin yöneticieri, üst yönetici başkanığında topanır. Performans göstergeerine ait sapmaar ve performans uyuşmazıkarı gözden geçirierek değerendiriir. Birimer tarafından performans göstergeerine ait yıık gerçekeşme değereri sisteme bikdiriir. Göstergeere ait hedef ve gerçekeşme değererinin karşıaştırıarak, hedefenen değererden sapma varsa nedeni ve sapmaya karşı aınacak önemer beirenir. Ocak, Nisan, Temmuz, Ekim Ocak, Temmuz Ocak Sonuçar SGDB tarafından değerendirierek, üst yöneticiye sunuur. 89

2014-2017 Stratejik Pan STRATEJİK PLANLAMA SÜRECİ TÜRKİYE HALK SAĞLIĞI KURUMU STRATEJİK PLANLAMA SÜRECİ TEMEL ADIMLAR 1. Stratejik Panama sürecini başatmak. ETKİNLİKLER 1.1. Genegenin hazıranarak yayınanması 1.2. Ouşturuan Stratejik Panama Yürütme Kuruu ve Stratejik Panama Ekibinin bigiendirimesi. SORUMLU BİRİMLER SGDB UYGULAMA TAKVİMİ 01.04.2013 / 05.04.2013 GERÇEKLEŞME Tamamandı 2. Stratejik Panama Ekibi ve Stratejik Yönetim Koordinasyon Ekibinin topanması. 2.1. Çaışma usüerinin beirenmesi 2.2. SB 2013-2017 SP nda yer aan sorumuuk aanarımız üzerinde çaışıması. 2.3. Sorumuuk aanarına uygun oarak 2013 yıı eyemerinin beirenmesi. 2.4. 2013 Yıı Performans Gösterge Hedeferinin beirenmesi. 2.5. Kurum Misyon-Vizyon çaışmaarının gözden geçirimesi. 2.6. Kurum, Amaç ve Hedeferini Beireme Ön Çaışmaarının gözden geçirimesi. Stratejik Pan Ekibi 01.04.2013 / 19.04.2013 Tamamandı 3. Stratejik Panama Yürütme Kuruunun bigiendirimesi 4. Stratejik Panama Eğitimi 5. İç ve Dış Paydaş Anaizi 6. Stratejik Anaiz ve Tasarım 7. İk Tasak Stratejik Pan 3.1. Kurum misyon-vizyonunun ouşturuması 3.2. Kurum, Amaç ve Hedeferini Beireme Ön Çaışmaarının gözden geçirimesi 4.1. Stratejik Panama Yürütme Kuruu, Stratejik Panama Ekibi ve Stratejik Yönetim Koordinasyon Ekibinin kapasite geiştirme eğitiminin yapıması 5.1.Bakanık merkez ve bağı kuruuşarının katıımı ie iç paydaş anaizinin yapıması 5.2. Dış paydaş anaiz yönteminin beirenerek yapıması 5.3.Mevcut Durum anaizi 6.1.Topanan Bigier Doğrutusunda Misyon-Vizyon-Amaç ve Hedeferin Konsoide Edierek Düzenenmesi 6.2. Beirenen Amaç ve Hedefer Doğrutusunda Uyguama Stratejieri çaışmaarının yapıması 6.3. Performans Göstergeerinin Beirenmesi 7.1. İk Tasak Stratejik Pan Metni 7.2. Tasak Stratejik Pan Metninin Tasarımı ve Yazımı Stratejik Panama Yürütme Kuruu Stratejik Pan Ekibi SGDB SGDB Stratejik Pan Ekibi SGDB Stratejik Pan Ekibi SGDB Stratejik Pan Ekibi SGDB 15-19.04.2013 24.04.2013 / 06.05.2013 20.05.2013/ 28.06.2013 08.07.2013/ 11.10.2013 04.11.2013/ 22.11.2013 Tamamandı Tamamandı Tamamandı Tamamandı Tamamandı 8. Tasak Pan üzerinde nihai öneri ve değerendirmeerin yapıması 8.1. Stratejik Panama Yürütme Kuruu ve Daire Başkanarının görüşerinin aınması 8.2. Bakanık Merkez Birimeri ve Bağı Kuruuşarın görüşünün aınması Stratejik Pan Ekibi SGDB 25.11.2013/ 27.01.2014 Tamamandı 9. Üst Yönetici Onayı 9.1.Stratejik Pan Tasağının Kurum Başkanına sunuması Stratejik Pan Ekibi SGDB 29.01.2014/ 28.02.2014 Tamamandı 10. Stratejik Panı değerendirimesi 10.1. Kakınma Bakanığına gönderimesi 10.2. Kakınma Bakanığından geen pana değerendirmeer çerçevesinde son şekinin verimesi. Stratejik Pan Ekibi SGDB 10.03.2014/ 20.06.2014 Tamamandı 11.Nihai Onay 11.1. Stratejik Panın Kurum Başkanının nihai onayına sunuması SGDB 21.06.2014 Tamamandı 12.Panın yayımanması 12.1. Stratejik Panın Kakınma Bakanığı, Maiye Bakanığı, TBMM ve Sayıştay a gönderimesi. SGDB 30.07.2014 Tamamandı 90

2014-2017 Stratejik Pan STRATEJİK PLANLAMA YÜRÜTME KURULU SIRA NO ADI SOYADI ÜNVANI BİRİMİ 1 Prof. Dr. Seçi ÖZKAN Kurum Başkanı 2 Dr. Aev YÜCEL Başkan Yardımcısı Birinci Basamak Sağık Hizmeteri Başkan Yardımcıığı 3 Dr. Bekir KESKİNKILIÇ Başkan Yardımcısı Buaşıcı Omayan Hastaıkar, Programar ve Kanser Başkan Yardımcıığı 4 Yrd.Doç. Dr. Hasan IRMAK Başkan Yardımcısı Tüketici ve Çaışan Sağığı Başkan Yardımcıığı 5 Zeki KORKUTATA Başkan Yardımcısı Destek Hizmeteri Başkan Yardımcıığı 6 Seami DUMAN Daire Başkanı Denetim Hizmeteri Daire Başkanığı 7 Yavuz ATEŞ Daire Başkanı Strateji Geiştirme Daire Başkanığı 8 Av. Hai ŞEN 1.Hukuk Müşaviri Hukuk Müşaviriği 91

2014-2017 Stratejik Pan STRATEJİK YÖNETİM KOORDİNASYON EKİBİ 1 Sebahattin YILDIRIM Uzm. Biyoog Birim Sorumusu Strateji Geiştirme Dairesi Başkanığı 2 Ayşenur ÇULHA Uzm. Kimyager Strateji Geiştirme Dairesi Başkanığı 3 Ergüder Cem MAVİŞ Endüstri Mühendisi Strateji Geiştirme Dairesi Başkanığı STRATEJİK PLANLAMA EKİBİ 1 Asıhan KAHRAMAN Doktor Aie Hekimiği Uyguama DB. 2 Deniz TUGAY Hemşire Aie Hekimiği Eğitim ve Geiştirme DB. 3 Eif AĞIRBAŞ Doktor Aie Hekimiği İzeme DB 4 Süeyman ÖZYIKILMAZ Sağ. Mem Aie Hekimiği Panama ve Org. DB 5 Özgür ERDEM Uzm. Dr. 6 Çiğdem BAŞGÜL Doktor Topum Sağığı Hizmeteri DB 7 Ahmet ASLANTÜRK Mik. Uzm Mikrobiyooji Referans Lab. DB. 8 Niha BABALIOĞLU Doktor Erken Uyarı-Cevap ve Saha Epidemiyoojisi DB. 9 Havva ATASOY Doktor Aşı İe Önenebiir Hastaıkar DB. 10 Nuran DİNGİL Uzm. Vet. Hek. Zoonotik ve Vektöte Hastaıkar DB. 11 Nurcan ERSÖZ Hemşire Buaşıcı Hastaıkar DB 12 Ayşegü YILDIRIM Uzm. Dr. Tüberkioz DB 13 Nermin ÇELİKAY Diyetisyen Obezite, Diyabet ve Metaboik Hastaıkar DB. 14 Şirin AYDIN Tıbbi. Tek. Çocuk ve Ergen Sağığı DB. 15 Sevgi Güer ELLERGEZEN Uzm. Dr. Kronik Hastaıkar, Yaşı Sağığı ve Özürüer DB. 16 Zübeyde ÖZKAN ALTUNAY Doktor Kadın ve Üreme Sağığı DB. 17 Gönü ÇULHA Uzm. Dr. 18 Serkan BARSBAY Çevre Sağ. Tek. 19 Saih DENİZ Psikoog 20 Emrah SORGUN Doktor 21 Hatice TURAN Doktor Kanser DB. Tütün ve Diğer Bağımıık Yapıcı Maddeere Mücadee DB. Ruh Sağığı Programarı DB. 22 Özem ÖNEĞİ Zir. Yük. Müh. Tüketici Güveniği Lab. DB. 23 Hüya TOPCU ÇAĞLAR Doktor Çaışan Sağığı ve Güveniği DB. 24 Ferda GÜLTOP Doktor Hak Sağığı Laboratuvararı DB 25 Rıfat PAMUK Doktor Çevre Sağığı DB. 92

NOTLAR

NOTLAR

NOTLAR

NOTLAR

T.C. SAĞLIK BAKANLIĞI TÜRKİYE HALK SAĞLIĞI KURUMU STRATEJİ GELİŞTİRME DAİRE BAŞKANLIĞI Stratejik Yönetim ve Panama Birimi Sağık Mahaesi Adnan Saygun Cad. No: 55 06100 Sıhhiye/ANKARA Te: (0312) 565 51 36 Faks: (0312) 565 50 13 sp@thsk.gov.tr Baskı : Anı Rekam Matbaa Ltd. Şti. Özveren Sokak 13/A Kızıay - ANKARA Te: (0.312) 229 37 41 Faks: (0.312) 229 37 42