T.C. Ekonomi Bakanlığı Bişkek Ticaret Müşavirliği Kırgızistan Sektör Raporları Serisi YAŞ MEYVE VE SEBZE SEKTÖRÜ Şubat 2
İthalat verileri Kırgızistan ın, 213 yılında 7 ve 8 fasıllarda yer alan yaş meyve ve sebze ithalatına ilişkin tablo aşağıda sunulmaktadır. Söz konusu tabloda ayrıca, belirtilen pozisyonlarda DTÖ ülkelerine uygulanan gümrük vergileri ile Kırgızistan ın ithalatında öne çıkan tedarikçi ülkeler hakkında bilgi yer almaktadır. 213 YILINDA KIRGIZİSTAN'IN 7 ve 8 FASILLARINDAKİ İTHALATI GTİP ADI / ÜLKE MİKTAR /TON DEĞER / Dolar Türkiye ye Uygulanan Gümrük Vergisi % 72 Domates - Taze / Soğutulmuş 1.766 639. Çin 1.721 61. Özbekistan 45 38. 73 Soğanlar, şalotlar, sarımsaklar, pırasalar ve diğer soğanımsı 343 113. Özbekistan 141 51. Çin 121 49. 74 76 Kazakistan 55 9. Tacikistan 26 3. Lahanalar, karnabaharlar, alabaşlar, yaprak lahanalar ve benzeri 193 58. Özbekistan 1 3. Çin 77 27. Havuçlar, şalgamlar, kırmızı pancar, teke sakalı (salsifis), kök 125 37. Özbekistan 125 37. 77 Hıyarlar ve kornişonlar (taze veya soğutulmuş) : 631 22.
Çin 629 22. 79 Diğer sebzeler(taze veya soğutulmuş): 1.228 511. Özbekistan 1.63 371. Türkiye 165 138. 7 Sebzeler (pişirilmemiş veya buharda veya suda kaynatılarak pişirilmiş) (dondurulmuş): 43 59. Polonya 16 17. Türkiye 8. Almanya 6 13. 711 Çin 5 7. Belçika 5 4. Hollanda 1 4. Geçici olarak konserve edilmiş fakat bu halleriyle derhal yenilmeye elverişli olmayan sebzeler: 8 23. İtalya 6 2. Çin 2 3. 712 Kurutulmuş sebzeler (bütün halde, kesilmiş, dilimlenmiş,kırılmış 4 43. Türkiye 2 16. ABD 1. Çin 1 9. 713 Kuru baklagiller (kabuksuz) (taneleri ikiye ayrılmış,tane kabukları 2.75 1.51. Kazakistan 1.83 451. Rusya 722 346. Türkiye 184 145. ABD 8.
714 Manyok, ararot,salep, yer elması,tatlı patates ve yüksek oranda nişasta veya inülin içeren benzeri kök ve yumrular (taze, soğutulmuş, dondurulmuş veya kurutulmuş) (dilimlere ayrılmış veya "pellet" şeklinde olsun olmasın); sagu özü 1 9. Rusya 1 9. 81 Hindistan cevizi, Brezilya cevizi ve Kaju cevizi ( taze veya kuru 4 16. Çili 2 6. Rusya 1 4. Ekvador 1 3. 82 Diğer kabuklu meyvalar (taze veya kurutulmuş)(kabuğu çıkarılmış veya soyulmuş olsun olmasın 351 1.256. İran 27 92 Türkiye 36 173 Gürcistan 34 136 83 Muz (plantain dahil) (taze veya kurutulmuş): 13.545 11.16. Ekvador 12.193.43. 5 84 Kostarika 1.127 936. Hurma, incir, ananas, Avokado armudu, Guava armudu,mango 78 1.94. İran 666 1.3. 5 85 Turunçgiller (taze veya kurutulmuş) : 12.92.349. Çin.5 8.935. Türkiye 724 647. Mısır 27 239 86 Üzümler (taze veya kurutulmuş): 991 1.397. Özbekistan 768 1.27. Çin 13 13
87 Kavunlar (karpuzlar dahil) ve papaya (taze): 35 19. Özbekistan 24 17. 88 Elma, armut ve ayva (taze): 2.792 1.739. Çin 2.595 1.557. Özbekistan 186 174. 89 Kayısı, kiraz, şeftali (nektarin dahil), erik ve çakal eriği (taze): 5.747 7.887. Özbekistan 5.245 7.681. Çin 332 144. Tacikistan 163 58. 8 Diğer meyveler (taze): 278 325. Özbekistan 83 131. 811 Yunanistan 79 8. Meyveler ve sert çekirdekli meyveler (pişirilmemiş veya buharda 6 18. Almanya 4 13. LİSTE TOPLAMI 38.41. - K.C. Milli İstatistik Komitesi Diğer taraftan, bilindiği üzere, Kırgızistan ın, Mayıs 2 itibariyle Rusya, Kazakistan ve Beyaz Rusya nın oluşturduğu Gümrük Birliği ne girmesi planlanmaktadır. Bu durumda, yukarıda belirtilen Türkiye ye uygulanan gümrük vergisi oranlarında az da olsa bir artış beklenmektedir. Örneğin, 7 faslında yer alan ürünlere uygulanacak vergi oranı GB sonrasında % oranında olacak, 8 faslındaki ürünlere ise 5- arasında oranlar uygulanacaktır. Dağıtım Kanalları Kırgızistan da yaş meyve sebze ürünleri halk pazarlarına benzer büyük toptancı pazarlarından dağıtılmaktadır. Sözkonusu pazarlarda satış, hem toptan hem perakande olarak gerçekleşmektedir. Büyük perakende zincirleri ürünlerini bu pazarlarda faaliyet gösteren aracılar-özel girişimcilerden
satın almaktadırlar. tarafından yapılmaktadır. Maalesef dağıtım kanallarında yer alan firmalar kurumsal firmalar olmayıp, devamlı bir ikametgahları yoktur. Mevzuat Kırgızistan mevzuatında yaş meyve sebze ithalatına ilişkin yasak veya kısıtlama bulunmamaktadır. Dış ticaret için gerekli standart belgelerin dışında, bu ürünlerin ithalatında Kırgız Cumhuriyeti Veterinerlik ve Bitki Sağlığı Devlet Müfettişliğinden İthalat İzni Belgesinin alınması gerekmektedir. Bu belgenin alımı için; - Başvuru yazısı - Bankaya 25 Som un (yaklaşık 3,4$)yatırılması - Kontrat örneği - İthal eden Şirket ise şirket kuruluş belgesi örneği, şahıs ise pasaport kopisi İbraz edilmesi gerekmektedir. Belge 3 işgünü içerisinde verilir. Bu işlemin sonucunda alınacak İthalat İzin Belgesi 1 ay süreli olup, ithal ürünlerini getiren araç ile birlikte gelmesi gerektiğinden ihraç ülkesindeki taşıt aracıyla ulaştırılması gerekmektedir. Kırgızistan girişinde anılan Kırgız makamının yetkilileri tarafından mal kontrol edilerek (gerekli görülmesi halinde mal numuneleri ekspertize gönderilir), malın Kırgızistan piyasasına sunulmasına izin veren Karantina Kontrol ve Ekspertiz Belgesi verilir. Hangi Ürünlerde Rekabetçi Olunabilir. Kırgızistan yaş meyve sebze ihracatçısı olup, tarım sektörü ülkenin Gayrisafi Yurtiçi Hasılası nda önemli payı almaktadır. Yaş meyve sebzelerin ihraç edildiği ülkelerin başında Kazakistan ve Rusya gelmektedir. Diğer taraftan Türkiye ile Kırgızistan ın arasındaki mesafe uzaklığı, taşıma maliyetlerinin ve dolayısıyla ürün fiyatının artmasına vesile olmaktadır. Bu açıdan Türkiye ile Kırgızistan arasındaki ticarette işadamları, daha çok yükte hafif pahada ağır ürünler ile çalışmayı yeğlemektedir. Ayrıca uzak mesafe tüketim süresi kısa olan ürünlerin sağlıklı bir şekilde pazara sunulmasını da güçleştirmektedir. Yukarıda belirtilen sebeplerden ötürü, Müşavirliğimizce Kırgızistan piyasasında, ülkede yetişmeyen meyve sebzelerin rekabetçi olabileceği düşünülmektedir. Potansiyel arz eden ürünler olarak; turunçgiller (başta limon, mandalina, portakal), zeytin ve muz sıralanabilir.
Söz konusu ürünler, Kırgızistan da üretilmediği için fiyat seviyeleri, ülkeye ithalat hacimlerine bağımlı olup, fiyatlarda bir istikrar söz konusu değildir. Genel olarak fiyatların yeni yıl öncesi önemli derecede arttığı ve ithalatçıların ürünleri özellikle bu dönemde arz ettiği görülmektedir. Bu rapor, T.C. Ekonomi Bakanlığı Bişkek Ticaret Müşavirliği tarafından bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Rapor ile ilgili görüş, öneri ve bilgi talepleriniz için lütfen ofisimiz ile irtibat kurunuz. Çağatay ÖZDEN BİŞKEK TİCARET MÜŞAVİRİ Adres: Moskovskaia 89 724 Bişkek / KIRGIZİSTAN Tel: +996 312 92934 Faks: +996 312 92935 E-mail: biskek@ekonomi.gov.tr