YAMAÇ 5,20 MW Hidroelektrik Santrali Bu doküman, Yamaç Hidroelektrik Santralinin Gold Standard prosedürlerine uygun şekilde sertifikalandırılması sürecinin bir parçası olarak hazırlanmıştır ve projeye ait Proje Tanımlama Dokümanı, Gold Standard Pasaportu ve Bölge Halkı Bilgilendirme Raporu"nun genel bir özetidir. Bu özet, Geri Bildirim Süreci içerisinde bölge halkından ve diğer paydaşlardan proje hakkında geri bildirim almak maksadıyla hazırlanmıştır. Lütfen varsa proje hakkındaki görüş ve önerilerinizi dokümanın sonunda belirtilen iletişim bilgilerini kullanarak aşağıda belirtilen tarihler arasında bizlere iletiniz. Geri Bildirim Süreci 18 Mart 2011 20 Mayıs 2011
BÖLÜM 1: Projenin Genel Tanıtımı Projenin Konumu Yamaç Hidroelektrik Santrali (Yamaç HES), ülkemizin güneyinde Osmaniye nin Sumbas ilçesi, Gaffarlı köyü sınırları içerisinde Kesik Deresi üzerine kurulu olan Kesiksuyu (Mehmetli) Baraj aksının yanında inşa edilecektir. Projenin amacı dere suyunun potansiyel enerjisinden faydalanarak elektrik üretmek ve bu elektriği Türkiye nin elektrik şebekesine iletmektir. Enlem Boylam Baraj Aksı Koordinatları 4 155 509 K 236 745 D Yamaç HES Koordinatları 4 155 465 K 2370182 D Tablo 1: Proje karakteristiklerinin konumu 1 Şekil 1: Projenin Türkiye Haritası Üzerindeki Konumu 1
2 Şekil 2: Yamaç HES Genel Yerleşim Yamaç HES projesi 1965 1971 yılları arasında inşa edilmiş olan ve 38 yıldır işletmede bulunan Kesiksuyu Barajı nın dipsavak çıkış sularını enerji üretmek amacıyla kullnacaktır. Toplanan sular cebri boru ile santral binasına aktarılacaktır. Suyun santral binasında bulunan türbinleri çevirmesi ile elektrik üretecek olan tesis kullandığı suyun tamamını tekrar nehir yatağına bırakacaktır. Küşük ölçekte bir santral olan proje 5,20 MW Kurulu gücünde olacak ve yıllık 10.321 MWh elektrik üretecektir. Böylelikle, yıllık yaklaşık 6.000 ton CO2 azaltımı sağlayacak proje, dünyanın gündemindeki en önemli konu olan Küresel ısınmayla mücadeleye katkı sağlayacaktır. 2
Projenin Çevresel, sosyal ve Ekonomik Yönden Faydaları - Proje elektrik üretimi ile orantılı olarak sera gazı emisyonlarının azaltılmasına katkı sağlayacaktır. - Türkiye nin artan enerji ihtiyacının karşılanmasına katkı sağlayacaktır. - Proje ülkenin enerjide dışa bağımlılığının azaltılmasını ve enerji kaynaklarının çeşitlendirilmesini sağlayacaktır. - İnşaat aşamasında geçici ve tesisin işletmesinde kalıcı olarak istihdam yaratacaktır. - Tesisin ihtiyacı olan malzemeler ve iaşe ihtiyacı bölgeden karşılanacaktır. Projenin Sebep Olacağı Emisyon Azaltımları Projenin tahminmi devreye alınma tarihi olan Şubat 2011 tarihinden itibaren ilk 7 yıllık kredi döneminde sebep olacağı emisyon azatlımı miktarı aşağıdaki tabloda gösterildiği şekildedir: Yıllar Emisyon Azaltımları (tco2e/yıl) 2011 5.293 2012 5.775 2013 5.775 2014 5.775 2015 5.775 2016 5.775 2017 5.775 2018 481 Toplam Emisyon Azaltımı (tco2e) 40.423,1 3 Tablo 2: Projenin Yıllara göre sebep olacağı Emisyon azaltımları BÖLÜM 2: Referans Senaryo ve İzleme Planı Metodolojisinin Uygulanması Yamaç HES projesinin yol açacağı sera gazı emisyon azatlımlarının esaplanmasında ve izleme planlarını hazırlanmasında Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi tarafından onaylanmış metodolojiler 1, 2, 3 kullanılmıştır. Referans Senaryo Referans senaryo projenin yapılmaması durumunda, projenin üreteceği elektriğin Türkiye nin elektrik şebekesinden karşılanması durumunda ortaya çıkacak sera gazı emisyonu miktarıdır. Bu miktarı belirlerken tüm veriler Türkiye Elektrik İletim A.Ş. nin (TEİAŞ) internet sitesinden alınmıştır. Elde 1 http://cdm.unfccc.int/methodologies/pamethodologies/approved.html 2 http://cdm.unfccc.int/eb/016/eb16repan1.pdf 3 http://cdm.unfccc.int/reference/tools/ls/meth_tool07_v01_1.pdf 3
edilen sonuçlar göstermektedir ki, Türkiye nin elektrik şebekesi MWs elektrik başına 0,559 ton CO2 emisyonuna sebep olmaktadır. Fakat Yamaç HES 10.321 MWs/yıl elektrik üretimi ile yıllık 5.775 tco 2 emisyonunun atmosfere yayılmasına engel olmaktadır. Referans Senaryo Emisyon Miktarı: 0,559 x 10.321 = 5.775 tco 2 İzleme Planı Projenin elektrik üretimi, kurulu gücü, rezervuar alanı ölçüsü gibi temel veriler her yıl izlenerek düzenli bir kontrol sağlanacaktır. Projenin İzleme Planı kapsamındaki parametreler aşağıdaki gibidir: 1. Elektrik Üretim Miktarı: Tesisin santral binasında bulunan sayaçlar üretilen elektriği sürekli olarak ölçecektir. Ölçülen elektrik miktarı aylık dönemlerde kayıt altına alınacaktır. Alınan bu kayıtlar üzerinden projenin toplamda ürettiği yıllık elektrik miktarı kontrol edilecektir. 2. Kurulu Güç: Santralin kurulu gücü sabit bir değer olmakla birlikte, ekipmanların yenilenmesi ya da yeni ekipman eklenmesi gibi bir durum söz konusu olduğunda, tesisin kurulu gücünün değişmesi durumunda yıllık İzleme Raporunda bu durum belirtilecektir. 3. Emisyon Faktörü: Proje için emisyon faktörü uygun metodolojiler kullanılarak hesaplanmıştır. Bu hesaplama 7 yıllık ilk kredi dönemi için geçerlidir. 7 yılın sonunda emisyon faktörü o gün için mevcut metodolojiler ve veriler ışığında yeniden hesaplanacaktır. BÖLÜM 3: Proje Süresi / Proje Takvimi 4 Yamaç Enerji Üretim A.Ş. proje için Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu ndan 49 yıllık elektrik üretim lisansı almıştır. Projenin inşaatı 2010 yılında başlamıştır. Tesisin devreye alınmaası için 2011 yılı Şubat ayı öngörülmektedir. BÖLÜM 4: Çevresel Etkiler Küçük ölçekli bir proje olması nedeniyle Çevre ve Orman Bakanlığı tarafından ilgili yönetmelikler gereğince proje için detaylı bir Çevresel Etki Değerlendirme Raporu hazırlanması gerek görülmemiştir. Proje için 2009 yılı Eylül ayında bir Proje Tanıtım Dosyası hazırlanmıştır ve bu raporun sonucunda Çevre ve Orman Bakanlığı tarafından projeye ÇED Gerekli Değildir belgesi verilmiştir. Firma tarafından bu zamana kadar projenin olası çevresel etkilerini azaltmak maksadıyla gerekli tüm önlemler alınmıştır ve alınmaya devam etmektedir. BÖLÜM 5: Paydaş Yorumları Projenin kurulu gücünün küçük olması nedeniyle detaylı bir ÇED raporu hazırlanmamış ve dolayısıyla ÇED Sürecine Halkın Katılımı Toplantısı düzenlenmemiştir. Bununla beraber, 25 Şubat 2010 tarihinde Gold Standard Enstitüsü ihtiyaçlarına uygun bir Bölge Halı Bilgilendirme Toplantısı düzenlenmiştir. 4
Resim 1: Bölge Halkı Bilgilendirme Toplantısından Görüntüler Toplantıda proje tüm yönleriyle bölge halkına ve diğer ilgililere anlatılmış, katılımcıların görüş ve önerilerine başvurulmuştur. Özet olarak katılımcılardan gelen sorular ve yorumlar şu şekildedir: - Sulama için barajdan ne kadar su alabileceğiz? - Bölgeden istihdam sağlayacak mısınız? - İnşaat esnasında su kesilecek mi? - Proje inşaatından sonra kış aylarında sulama kanallarında su olacak mı? - Projenin inşasından sonra bölge halkı barajın etrafında piknik yapmaya devam edebilecek mi? - Projede kaç ağaç kesilecek ve bu ağaçları kim kesecek? Kesilen ağaçlara ne olacak? - Yaz aylarında direklerden sarkan elektrik kabloları özellikle çocuklar için tehlikeli oluyor. Bu konuda bize yardımcı olur musunuz? 5 Paydaşların sorularına proje yöneticisi tarafından verilen cevaplar özetle şu şekildedir: - Mehmetli Barajı ndan bırakılan su miktarında herhangi bir değişim olmayacaktır. Proje barajdan bırakılan suyu cebri boru ile santral binasına aktarıp elektrik üretecek ve suyu olduğu gibi kanala bırakacaktır. - Teknik elemanlar, bölgede yetişmiş eleman olmadığı için, dışarıdan gelecek ancak onun dışındaki niteliksiz işçiler mümkün olduğu kadar bölgeden istihdam edilecektir. - Proje inşaatı barajdan bağımsız bir şekilde tamamlanacağı için herhangi bir su kesintisi olmayacaktır. İnşaatın son aşamasında baraj çıkışına bağlantı yapılacaktır. - Barajdan kanalına bırakılan su üzerinde projenin hiçbir etkisi yoktur. Proje de ancak barajdan su bırakıldığında elektrik üretecektir. Kanala bırakılan suyun yönetimi DSİ ye aittir. - Proje sahası son derece küçük bir alanı kapsamaktadır. Dolayısıyla bölge halkının piknik gibi aktiviteleri için herhangi bir engel söz konusu değildir. Sadece proje sahasına (santral binası, 5
şalt sahası gibi) giriş yasak olacaktır. Onun dışında etrafta mesire yeri olarak kullanılabilecek alanlar bölge halkına açık olacaktır. - Proje sahası son derece küçük olduğu için kesilecek ağaç miktarı da oldukça azdır. Sadece 120 ağacın kesilmesi beklenmektedir. Kesilecek ağaçlarla ilgili gerekli tüm izinler alınmıştır. Ağaçların kesim işinden taşeron firma sorumlu olacak ve bu işi bölgeden tecrübeli kişilere vereceklerdir. Kesilen ağaçlar proje alanında toplanacak ve Orman İşletme bu ağaçları alacaktır. Kesilen ağaçlar firmada kalmayacaktır. - Firma elektrik direkleriyle ilgili durum konusunda size yardımcı olacaktır. Elektrik direk numaralarını bize verebilirseniz, projenin elektrik mühendisi konu ile ilgilenecektir. BÖLÜM 6: Sürdürülebilirlik İzleme Planı Bölüm 2 de belirtilen temel parametrelere ek olarak projenin sürdürülebilir kalkınmaya katkısını izleyebilmek adına aşağıda listelenen belli başlı temel parametreler de İzleme Raporunun bir parçası olarak ilk izleme döneminde ya da sürekli olarak kontrol edilecektir: a. Toprak Kalitesi: Projenin inşaatı esnasında yapılan kazı çalışmalarının toprak üzerindeki etkisi Çevre ve Orman Bakanlığı tarafından düzenli kontroller ile izlenmektedir. (Depolama alanlarının uygun kullanımı, hafriyatın kaldırılması gibi) Proje sahasının ziyaret edilmesi ve tutanakların kontrol edilmesi ile projenin toprak kalitesi de ilk izleme döneminde takip edilecektir. Bu izleme dönemi de sadece inşaat dönemini kapsamaktadır. b. Çalışan Kalitesi: Proje çalışanlarına iş sağlığı ve güvenliği gibi konularda eğitim verilmektedir. c. İstihdam Miktarı ve Gelire Katkı: Firma bölge halkından kişileri projede çalıştırarak istihdamı artırmakta ve böylelikle bölge gelirine katkı sağlamaktadır. SGK kayıtları ile bu durum izlenecektir. d. Teknoloji Transferi ve Teknolojik Özgüven: Proje teknolojisi yurtdışından ithal edilecektir. Böylelikle ülkeye yeni bir teknolojinin gelmesi sağlanmaktadır. Ayrıca tedarikçi firma tarafından çalışanlara eğitim verilerek teknoloji hakkında bilgi edinmeleri sağlanacaktır. Bunlar anlaşma ve eğitim kayıtları ile izlenecektir. 6 BÖLÜM 7: İLETİŞİM Gaia Finansal Danışmanlık Hizmetleri Adres :Halaskargazi Cad. Zafer Sok. Manuel Apt. No: 11/4 Pangaltı 34371 Şişli İSTANBUL Tel : 0212 224 04 50 Faks : 0212 224 04 66 E-mail : info@gaiacf.com 6