CNC (COMPUTER NUMERİCAL CONTROL) Bilgisayarlı Sayısal Kontrol(CNC- Computer Numerical Control), takım tezgahlarının sayısal komutlarla bilgisayar yardımıyla kontrol edilmesidir. CNC Tezgahlarda, NC tezgahlardan farklı olarak bir bilgisayarlı kontrol ünitesi bulunur. Böylece NC programları,kesicilerle ilgili bazı teknik ve ofset bilgileri kalıcı olarak tezgah hafızasında saklanabilir. Ayrıca imalatın her aşamasında programa müdahale edilir ve programda istenilen değişiklikler yapılır. Bilgisayardaki programda,tezgahların hareketlerini kontrol etmek için harfler ve sayılardan oluşan komutlar kullanılır.(g ve M harfleri) Mesela programda G00 kodu,takımın talaş kaldırmadan,koordinatları belirtilen noktaya gitmesini sağlamak için kullanılır.aynı şekilde M03;takımın bağlı bulunduğu mili,saat yönünde harekete başlatır ve belirli bir devirde dönmesini sağlar. M05 kodu ise,takımın bağlı bulunduğu milin durmasını sağlar. Endüstride kullanılan tüm CNC tezgahlarında, G (İngilizce okunuşu- ciy) ve M (İngilizce okunuşu em ) kodları olarak ifade edilen bu özel kodlar ISO (Uluslararası Standartlar Kuruluşu)tarafından standartlaştırılmıştır. İlk CNC freze tezgahından günümüze NC teknolojisi hemen her alanda yaygın olarak kullanılmaktadır.bu uygulamalardan bazıları şunlardır; tornalama, frezeleme, delme, taşlama, alevle kesme, bükme, form verme, üç boyutlu ölçme, elektro erozyon ve robot uygulamaları. 2
CNC TEZGAHLARININ AVANTAJLARI a.programların kaydedilmesi: CNC tezgahların en önemli özelliği, yazılan parça programlarının kontrol ünitesinin belleğinde depolanabilmesidir.bu program bellekten çağrılarak defalarca kullanılabilir. Parça programları elektrik kesildiğinde ya da tezgahın enerjisi kapatıldığında da bellekte kalacaktır. b.düzenleme: Bellekteki bir parça programının üzerine değişiklik yapılması, bir hatanın düzeltilmesi yada bir programda yeni eklemeler ve düzenlemeler yapılması son derece kolaydır. c.çevrim fonksiyonu: Sık kullanılan çeşitli uygulamalar ( silindirik, alın ve konik tornalama, vida açma, dikdörtgen cep boşaltma vb.) bellekte kayıtlıdır. Çevirim (döngü ) fonksiyonu parça programlarının yazılımını önemli ölçüde kısaltır. d.alt programlar: Bir programın içinde iş parçasının değişik kısımlarında uygulanacak olan tekrar işlemleri olabilir.aynı programın, farklı koordinatlar için tekrar yazılması yerine, bunun için bir alt program yazılır ve istenilen yerde çağrılarak uygulanır.bu ise yazılacak parça programını kısaltacaktır. e.kesici telafisi: Kesici takımların uzunluk, çap ve takım ucu yarıçapı değerleri birbirinden farklıdır. CNC tezgahlarda kesici bilgileri kontrol ünitesine girilir.kontrol ünitesi bu bilgilere göre gerekli hesaplamaları yaparak kesici telafilerini (kompanzasyon) yerine getirir;iş parçasının tam ölçüsünde çıkması için kesicilerin boyut farklarını matematiksek olarak hesaplayarak ölçülere ekler yada çıkarır.böylece iş parçaları programda ve teknik resimde verilen değerlerde işlenmiş olur. f.ideal işleme koşulu: Üretim anında kesme şartları sürekli olarak kontrol ünitesi tarafından izlenir ve gerekli düzenlemeler anında yapılır. Örneğin torna tezgahında bir alın tornalama işleminde kesici, dış çaptan merkeze doğru hareket ederken aynanın devri de otomatik olarak artacaktır. 3
g.simülasyon: Yazılan programın üretimine geçilmeden önce bu program kontrol ünitesinde bulunan ekranda (VDU) grafik olarak işlenir, yani simüle edilir. Bu simülasyon sonucu parçanın üretimine geçilmeden önce yazılan programın doğruluğu test edilmiş olur. h.diğer üniteler ile iletişim: Diğer bilgisayarlar ile iletişim kurulabilir. Bu şekilde, kontrol ünitesinin belleğindeki bir program merkezi bir bilgisayara gönderilebilir yada başka bir bilgisayardaki program tezgaha aktarılarak işlenebilir. j. Arızanın bulunması: CNC Tezgahında bir arıza olduğunda, elektronik aksam kontrol ünitesine test ettirilebilir. Kontrol ünitesi, arızanın hangi birimde olduğunu tespit ettikten sonra bu bilgiyi grafik ekranda görüntüler. k.kesicilerin otomatik değişimi: CNC tezgahlarda üretim yüksek hassasiyette gerçekleştirilir ve üretilen parçaların tamamı birbirinin özdeşidir. Bu ise sanayinin en fazla gereksinim duyduğu aynı tolerans değerlerine sahip özdeş parçaların seri üretimini sağlar. CNC tezgahlarının yukarıda bahsedilen böylesine avantajlarının yanı sıra birkaç dezavantajlarından söz edilebilir. Bunlar; tezgahın ilk alım fiyatının yüksek olması, bakımının daha masraflı olması ve daha eğitimli tezgah operatörüne gereksinim duyulmasıdır. 4
CNC nin hareket kontrol dili, standart ISO kodlarından ileri, zenginleştirilmiş birçok fonksiyon içerir. Uygulama programlarında gerek entegre PLC den, gerekse kullanıcı arayüzünden gelebilecek birçok komut ve parametre ile makineye özel birçok program kolaylıkla geliştirilebilmektedir. Geliştirilen programlar gerçek zamanlı hareket işleme modülü seviyesinde birbirine paralel; fakat ayrı CNC lermiş gibi, ayrı döngülerde çalıştırılabilmektedir. Bu sayede bir makinenin, örneğin yükleme, işleme ve boşaltma mekanizmaları bağımsız ama birbirleriyle senkronize şekilde tek noktadan kontrol edilebilmektedir. CNC eksen ve sinyal analizi için entegre bir veri kayıt sistemine sahiptir. Seçilen veriler, programlanır bir olay ile tetiklenerek kayda alınır ve daha sonra grafik ortamda incelenerek analiz edilir. Kullanıcı arayüzleri bakımından da CNC geniş bir açıklık sağlamaktadır. Merkezi ve gerçek zamanlı güncellenen bir kütüphane arayüzü ile PLUG-IN teknolojisi kullanılarak özel kullanıcı arayüzleri kolaylıkla geliştirilebilmektedir. Makine imalatçıları bu sayede kendilerine özel PLUG-IN uygulamalara sahip olurlar. Bu yaklaşım, know-how, bağımsızlık, uygulama sürati, performans açılarından imalatçıların kendi kodlarına tamamen hakimiyet ve gizlilik sunar. Bu yaklaşım ile en alt seviyede gömülü PLC kodundan, hareket kontrol seviyesindeki kodlara, üst seviyede ise parça programlarına dair özel hesaplara kadar uzanan dikey bir yapıda, makine imalatçısı, kendi makinesinin hakimi konumundadır. CNC elektrik motorlu eksenlerin olduğu kadar hızlı hidrolik eksenlerin de kontrolünü yapmaktadır. Bu sayede CNC birçok farklı uygulamada kullanılmaktadır. PLUG IN yapısı ile özelleştirilmiş uygulamalar arasında sac işleme ve delme makinelerini, PVC çerçeve işleme makineleri sayılabilir. 5
Genel Özellikleri: Pulse yada Voltaj kontrolü Harici MPG kontrolü Eş zamanlı interpolasyonlu 4 eksen Herşey dahil kompakt yapı Dahili CF kart 8 TFT LCD monitör Ekran koruma fonksiyonu RS232 / Ethernet DNC 2 Boyutlu CAD/CAM fonksiyonu, DXF dosyalardan G kodu üretebilme 20 Dijital giriş / 16 Dijital çıkış ( 128 Giriş / 128 Çıkışa kadar arttırılabilir) Yüksek kaliteli mekanik operasyon paneli Dahili PLC fonksiyonu Kolay kablolama, yüksek performans, ekonomik 6
7