İÇİNDEKİLER 1. Bölüm VERGİ HUKUKU I. Vergi Hukukuna İlişkin Tanıtıcı Açıklamalar... 3 A. Vergi Hukuku nun Hukuk Sistemi İçindeki Yeri... 3 B. Vergi Hukukunun Çeşitli Açılardan Tasnifi... 4 C. Vergi Hukukunun Kaynakları... 5 1. Yasama Organından Doğan Kaynaklar... 5 2. Yürütme Organından Doğan Kaynaklar... 6 3. Yargı Organından Doğan Kaynaklar... 8 4. Diğer Kaynaklar... 8 D. Vergi Kanunlarının Uygulanma Alanları... 9 1. Vergi Kanunlarının Yer Bakımından Uygulanması... 9 2. Vergi Kanunlarının Zaman Bakımından Uygulanması... 9 3. Vergi Kanunlarının Anlam Bakımından Uygulanması... 10 II. Vergi Hukukunda Taraflar ve Süreler... 12 A. Vergi Hukukunda Taraflar... 12 1. Vergi İdaresi... 12 2. Vergi Mükellefi... 14 3. Vergi Sorumlusu... 18 B. Vergi Hukukunda Süreler... 19 1. Sürelerin Tasnifi... 19 2. Sürelerin Hesaplanması... 20 3. Sürelerin Uzaması... 21 III. Vergilendirme İşleminin Gerçekleştirilmesi... 23 A. Vergilendirmenin Temel Kavramları... 23 1. Verginin Konusu... 23 2. Vergiyi Doğuran Olay... 23 3. Vergi Muafiyeti ve İstisnası... 23
viii Vergi Hukuku ve Türk Vergi Sistemi 4. Vergi Matrahı ve Vergi Tarifesi... 24 5. Vergi Hukukunda Ehliyet ve Temsil... 25 IV. Vergilendirme Süreci ve Vergi Borcunun Ortadan Kalkması... 26 A. Vergilendirme Süreci... 26 1. Verginin Tarhı (Verginin Hesaplanması)... 26 2. Tebliğ... 29 3. Tahakkuk... 32 4. Tahsil... 32 B. Mükellefin Vergi Borcunu Ortadan Kaldıran Haller... 33 1. Ödeme(Tahsil)... 33 2. Zamanaşımı... 34 3.Terkin ve Tahakkuktan Vazgeçme... 36 4. Hata Düzeltme... 37 5. Pişmanlık ve Islah... 38 6. Cezada İndirim... 39 7. Uzlaşma... 40 8. Ölüm Ve Af... 43 C. Zamanında Ödenmeyen Vergi Borçlarına Uygulanacak Faizler... 43 1. Gecikme Zammı... 43 2.Gecikme Faizi... 44 3.Tecil Faizi... 45 V. Vergi Kabahatleri ve Suçları... 45 A.Mali Nitelikli Olanlar... 46 1.Vergi Ziyaı ve Cezası... 46 2.Usulsüzlükler ve Cezaları... 47 3. Tekerrür... 51 B.Hürriyeti Bağlayıcı Suç ve Cezalar... 51 1.Kaçakçılık... 51 2. Vergi Mahremiyetini İhlal Suçu ve Cezası... 53 3. Mükellefin Özel İşlerini Yapma Suçu ve Cezası... 53 4. Kaçakçılığa İştirak Suçu Ve Cezası... 54 C. Vergi Cezalarında Birleşme... 54 D. Vergi Suçluluğunu Ortadan Kaldıran Nedenler ve Suçlarda Zamanaşımı... 54
İçindekiler ix 2. Bölüm TÜRK VERGİ SİSTEMİ Gelir Vergisi ve Uygulaması... 59 Birinci Kısım: Gelir Vergisine İlişkin Temel Açıklamalar... 59 I. Gelir Vergisinin Vergi Sistemi İçindeki Yeri... 59 II. Gelir Vergisi nin Konusu, Mükellefiyet ve Vergiyi Doğuran Olay... 59 A. Verginin Konusu... 59 1. Gelir Kavramı ve Gelirin Özellikleri... 60 2. Gelirin Unsurları... 61 B. Mükellefi... 62 1. Tam Mükellef... 62 2. Dar Mükellef... 63 C. Vergiyi Doğuran Olay... 64 İkinci Kısım: Gelirin Unsurları ve Vergilendirilmeleri... 65 I. Ticari Kazançlar ve Vergilendirilmesi... 65 A.Ticari Kazanç Kavramı ve Ticari Kazanç Sayılan Haller... 65 B. Ticari Kazançlarda Vergilendirme... 66 1. Vergilendirilmeyecek Ticari Kazançlar... 66 2. Vergilendirilecek Ticari Kazançlar... 68 II. Zirai Kazançlar ve Vergilendirilmesi... 80 A. Zirai Kazanç Kavramı ve Zirai Kazanç Sayılan Haller... 80 1. Zirai Kazanç Kavramı... 80 2. Zirai Kazanç Sayılan Haller... 81 B. Zirai Kazançların Vergilendirilmesi... 82 1. Vergilendirilmeyecek Zirai Kazançlar... 82 2. Vergilendirilecek Zirai Kazançlar... 82 3. Stopaj (Tevkifat ) Usulü... 84 III. Ücretler ve Vergilendirilmesi... 85 A. Ücret Kavramı ve Ücret Sayılan Haller... 85 B. Ücretlerin Vergilendirilmesi... 86 1.Vergilendirilmeyecek Ücretler... 86 2. Vergilendirilecek Ücretler... 91 IV. Serbest Meslek Kazançları ve Vergilendirilmesi... 94
x Vergi Hukuku ve Türk Vergi Sistemi A. Serbest Meslek Kazancı Kavramı ve Serbest Meslek Kazancı Sayılan Haller... 94 B. Serbest Meslek Kazançlarının Vergilendirilmesi... 95 1. Vergilendirilmeyecek Serbest Meslek Kazançları... 95 2. Vergilendirilecek Serbest Meslek Kazançları... 97 V. Gayrimenkul Sermaye İratları ve Vergilendirilmesi... 99 A. Gayrimenkul Sermaye İradı Olarak Kabul Edilen Kazançlar... 99 B. Gayri Menkul Sermaye İratlarının Vergilendirilmesi... 101 1. Vergilendirilmeyecek Gayrimenkul Sermaye İratları... 101 2. Vergilendirilecek Gayrimenkul Sermaye İratları... 102 VI. Menkul Sermaye İratları ve Vergilendirilmesi... 104 A. Menkul Sermaye İradı... 104 1. Kar Geliri Şeklindeki Menkul Sermaye İratları... 105 2. Faiz Geliri Şeklindeki Menkul Sermaye İratları... 105 3. Diğer Şekillerdeki Menkul Sermaye İratları... 106 4. Menkul Sermaye İradının Ticari Kazanca Dönüşmesi... 107 B. Menkul Sermaye İratlarının Vergilendirilmesi... 107 1. Sadece Stopajla Vergilendirilecek Menkul Sermaye İratları... 107 Stopaja Tabi Tutulmayacak Olan Menkul Sermaye İratları... 110 2. Sadece Beyan Yöntemiyle Vergilendirilecek Menkul Sermaye İratları... 110 3. Hem Stopaj Hem De Beyan Yöntemiyle Vergilen-Dirilecek Menkul Sermaye İratları... 111 I. Yıllık Beyanname İle Yapılan Tarhiyat ve Verginin Ödenmesi... 115 A. Yıllık Beyannameye Tabi Olmayan Kazanç ve İratlar... 115 1. Tam Mükellefiyette Beyan Dışı Olan Kazanç ve İratlar... 115 2. Dar Mükellefiyette Beyan Dışı Olan Kazanç ve İratlar... 116 B. Yıllık Beyannamenin Verilmesi-Verginin Tarhı ve Ödenmesi... 116 1. Yıllık Beyannamenin Verilme Zamanı ve Yeri... 116 2. Verginin Tarhı(Hesaplanması)... 117 II. Gelir Vergisi Kanunu na Göre Verilecek Diğer Beyannameler... 120 A. Muhtasar Beyanname... 120 B. Münferit Beyanname... 120
İçindekiler xi Kurumlar Vergisi ve Uygulaması... 122 I. Kurumlar Vergisinin Vergi Sistemindeki Yeri... 122 II. Verginin Konusu, Mükellefi, Vergiyi Doğuran Olay ve Mükellefiyet... 123 A. Verginin Konusu... 123 B. Mükellef... 123 1. Sermaye Şirketleri... 123 2. Kooperatifler... 126 3. İktisadi Kamu Müesseseleri... 126 4. Dernek Ve Vakıflara Ait İktisadi İşletmeler... 127 5. İş Ortaklıkları... 127 C. Mükellefiyet... 128 1. Tam Mükellef... 128 2. Dar Mükellef... 128 D. Vergiyi Doğuran Olay... 128 III. Kurumlar Vergisinde Vergilendirme Rejimi... 129 A. Vergilendirilmeyecek Kurum Kazançları... 129 1. Muafiyetler... 129 2. Bazı Sağlık, Spor ve Eğitim-Öğretim Kuruluşları... 129 3. Sosyal Güvenlik Kuruluşları... 130 4. Mahalli İdarelerce İşletilen Bazı İşletmeler... 130 5. Kanunlarla veya Bakanlar Kurulu'nca Vergi Muafiyeti Tanınan Kurumlar... 131 6. Kooperatifler... 132 7. Bazı İdare ve Fonlar... 133 8. Kreş Konukevleri ve Kantinler... 133 9. Fuar, Sergi ve Panayırlar... 134 10. Kobi lere Kredi Sağlayan Kurumlar... 134 11. Diğer Muafiyetler... 135 B. Vergilendirilecek Kurum Kazançları... 139 1. Matrahın Tespiti... 139 C. KVK ya Göre Verilecek Beyannameler ve Verginin Ödenmesi... 141 1. Yıllık Beyanname... 142 2. Muhtasar Beyanname... 144 3. Özel Beyanname... 146
xii Vergi Hukuku ve Türk Vergi Sistemi IV. Kurumlar Vergisiyle İlgili Özellikli Durumlar... 147 A. Tasfiye Halinde Kurumlar Vergisi Uygulaması... 147 B. Birleşme ve Devir Halinde Kurumlar Vergisi Uygulaması... 148 C. Bölünme ve Hisse Değişimi Halinde Kurumlar Vergisi Uygulaması. 148 1. Bölünme Kavramı... 148 2. Hisse Değişimi... 149 Servet Üzerinden Alınan Vergiler... 150 I. Veraset ve İntikal Vergisi... 151 A. Verginin Konusu-Mükellefi-Vergiyi Doğuran Olay... 151 1. Verginin Konusu... 151 2. Mükellefi... 152 3. Vergiyi Doğuran Olay... 152 B. Muafiyet ve İstisnalar... 152 1. Muafiyetler... 152 2. İstisnalardan Bazıları... 153 C. Vergi Matrahı-Vergi Tarifesi ve Verginin Tarhı... 154 1. Vergi Matrahı... 154 2. Vergi Tarifesi... 155 D. Vergilendirme Yöntemleri ve Verginin Ödenmesi... 156 1. Vergilendirme Yöntemleri... 156 2. Verginin Ödenmesi... 157 II. Emlak Vergisi... 157 A. Bina Vergisi... 158 1. Verginin Konusu-Mükellefi- Mükellefiyetin Başlaması ve Sona Ermesi... 158 2. Muafiyet ve İstisnalar... 159 3. Verginin Tarhı ve Ödenmesi... 159 B. Arsa Ve Arazi Vergisi... 161 1. Verginin Konusu-Mükellefi-Mükellefiyetin Başlaması ve Sona Ermesi... 161 2. Muaflık ve İstisnalar... 162 3. Verginin Tarhı ve Ödenmesi... 162 III. Motorlu Taşıtlar Vergisi... 164 A. Verginin Konusu-Mükellefi ve Vergiyi Doğuran Olay... 164
İçindekiler xiii 1. Verginin Konusu... 164 2. Verginin Mükellefi... 164 3. Vergiyi Doğuran Olay... 165 B. Bazı Önemli İstisnalar... 165 C. Verginin Tarhı ve Ödenmesi... 165 1. Matrahı ve Tarifesi... 166 2.Verginin Ödenmesi... 166 Katma Değer Vergisi... 166 A. Verginin Konusu-Mükellefi-Vergiyi Doğuran Olay... 166 1. Verginin Konusu... 166 2. Verginin Mükellefi... 167 3. Vergiyi Doğuran Olay... 168 B. KDV de İstisna Uygulamaları... 169 1. Dış Ticarete Yönelik İstisnalar... 169 2. Taşımacılıkla İlgili İstisnalar... 169 3. Makine-Techizat Alımları İle İlgili İstisnalar... 170 4. Diplomatik İstisnalar (KDVK M. 15)... 171 5. Ulusal Güvenlikle ve Askeri Amaç Taşıyan İstisnalar... 171 6. Kültürel ve Eğitim Amaçlı İstisnalar... 172 7. Sosyal Amaç Taşıyan İstisnalar... 172 8. Diğer İstisnalar... 174 C. KDV de İstisnadan Vazgeçme Müessesesi... 176 1. İstisnadan Vazgeçme Müessesesinin Amacı... 176 2. İstisnadan Vazgeçme Talebi... 176 3. İstisnadan Vazgeçme Hakkı Olmayan Mükellefler... 176 D. Verginin Matrahı ve Oranı... 177 1. Vergi Matrahı... 177 2. Vergi Oranı... 177 E. KDV de Beyan-Tarhiyat ve Verginin Ödenmesi... 179 1. Katma Değer Vergisinde Vergilendirme Dönemi... 179 2. KDV de Beyanname ve Tarhiyat... 179
xiv Vergi Hukuku ve Türk Vergi Sistemi Özel Tüketim Vergisi... 181 I. ÖTV ye İlişkin Genel Açıklamalar... 181 II. Verginin Konusu, Mükellefi, Vergiyi Doğuran Olay... 181 A. Verginin Konusu... 181 B. Verginin Mükellefi... 182 C. Vergi Sorumluluğu... 182 D. Vergiyi Doğuran Olay... 182 III. ÖTV de İstisnalar... 183 IV. Verginin Tarhı-Beyanı ve Ödenmesi... 184 A. Verginin Tarhı... 184 B. Verginin Beyanı ve Ödenmesi... 185 Yararlanılan Kaynaklar... 186 Kısaltmalar Cetveli a.g.e. : Adı geçen eser a.g.m. : Adı geçen makale GVK : Gelir Vergisi Kanunu KVK : Kurumlar Vergisi Kanunu s. : Sayfa VUK : Vergi Usul Kanunu