ANAYASAMIZIN MADDE 56. Herkes, sağlıklı ve dengeli bir çevrede yaģama hakkına sahiptir. Çevreyi geliģtirmek, çevre sağlığını korumak ve çevre kirlenmesini önlemek Devletin ve vatandaģların ödevidir.
ĠDARĠ YAPTIRIM KARARLARINDA
Ek-1 Listesinde yer alan faaliyetler için Proje Tanıtım Genel Formatı na göre hazırlanacak dosyaların Çevre ve Orman Bakanlığı na sunulması gerekmektedir.
EK-I ÇEVRESEL ETKĠ DEĞERLENDĠRMESĠ UYGULANACAK PROJELER LĠSTESĠ 1- Rafineriler a) Ham petrol rafinerileri, b) 500 ton/gün üzeri taģkömürü ve bitümlü maddelerin gazlaģtırılması ve sıvılaģtırılması projeleri, c) Doğalgaz sıvılaģtırma ve gazlaģtırma tesisleri, 2- Termik güç santralları a)toplam ısıl gücü 200 MWt (Megawatt termal) ve daha fazla olan termik güç santralları ile diğer yakma sistemleri, b) Nükleer güç santralları ve diğer nükleer reaktörlerin kurulması ve sökümü (max. gücü sürekli termik yük bakımından 1 kilovatı aģmayan, atom çekirdeği parçalanabilen ve çoğalan maddelerin dönüģümü, üretimi amaçlı araģtırma projeleri hariç), 3- Radyasyonlu nükleer yakıtlar a) Nükleer yakıtların yeniden iģlenmesi, b) Nükleer yakıtların üretimi veya zenginleģtirilmesi, c) Radyasyondan arınmıģ nükleer yakıtların veya sınır değerin üzerinde radyasyon içeren atıkların iģlenmesi, d) Radyasyonlu nükleer yakıtların nihai bertarafı iģlemi, e) Yalnız radyoaktif atıkların nihai bertarafı iģlemi, f) Yalnızca radyasyonlu nükleer yakıtların (10 yıldan uzun süre için planlanmıģ) veya nükleer atıkların üretim alanından farklı bir alanda depolanması, 4- Demir ve çeliğin ergitilmesi ile ilgili tesisler
Ek-2 Listesinde yer alan faaliyetler için ise Proje Tanıtım Dosyasının Hazırlanmasında Esas Alınacak Seçme Eleme Kriterleri'ne göre hazırlanacak dosyaların ilgili Valiliğe sunulması gerekmektedir.
EK- II. SEÇME, ELEME KRĠTERLERĠ UYGULANACAK PROJELER LiSTESĠ ( Ek I. Listesinde yer alan alt sınırlar bu listede üst sınır olarak alınır.) Kimya, petrokimya, ilaç ve atıklar 1-a) Kimyasalların üretimi, petrolden yağlama maddesi üretimi veya ara ürünlerin iģlenmesi için projelendirilen tesisler, b) Atık yağ geri kazanımı için projelendirilen tesisler c) Yakma kapasitesi 200-1000 kg/gün arasında olan tıbbi atık yakma tesisleri, günlük 1 tondan az olan depolama kapasitesine sahip tıbbi atık düzenli depolama tesisleri ve tıbbi atıkların fiziksel ve kimyasal olarak ara iģleme tabi tutulması amacıyla kurulan tesisler, d) 150-1000 kg arası tehlikeli ve özel iģleme tabi atıkları depolama kapasitesine sahip ara depolama tesisleri, e) Atık barajları, atık havuzları 2- Toplam depolama kapasitesi 500-5000m3 arası olan doğalgaz, petrokimya, petrol ve kimyasal ürün depoları (Perakende satıģ istasyonları bu kapsamın dıģındadır.) 3-Toplam depolama kapasitesi 500 ton ve üzeri kapasitede olan patlayıcı ve parlayıcı madde depoları 4-Tarım ilaçları ve farmasotik ürünlerin, boya ve cilaların, elastomer esaslı ürünlerin ve peroksitlerin üretildiği veya elastomer esaslı ürünlerin iģleme tabi tutulduğu tesisler 5- Katı Atıkların yakılması, kompostlaģtırılması ve depolanması için yapılan tesisler ile transfer istasyonları 6- Derin deniz deģarj projeleri 7- Nüfusu 50.000 ve üzerinde olan yerleģim birimlerine ait atık su arıtma tesisleri ile Ġstihdam Kapasitesi 20.000 ve üzerinde olan Ġhtisas ve Organize Sanayi Bölgelerine ait atık su arıtma tesisleri. 8-Sabun veya deterjan üretimi yapan tesisler 9-Kümes ve Ahır Gübrelerinin Geri Kazanılması ve Bertaraf edilmesine yönelik tesisler
Çevre Kanunu 20. maddesi (e) bendi; "Çevresel Etki Değerlendirmesi sürecine başlamadan veya bu süreci tamamlamadan inģaata baģlayan ya da faaliyete geçenlere yapılan proje bedelinin yüzde ikisi oranında idarî para cezası verilir. ÖRNEĞĠN: Proje Bedeli 750.000 TL olan bir projeye uygulanacak ceza 15.000 TL dir. Cezaya konu olan durumlarda yatırımcı faaliyet alanını eski hale getirmekle yükümlüdür."
MADENCİLİK FAALİYETİ PROJESİ Yetkili firmaya müracaat PROJE HAZIRLANARAK BAġLANACAKSA EĞER PROJE HAZIRLANMADAN BAġLANIRSA FAALİYETİ DURDURMA ÇED OLUMLU VEYA ÇED GEREKLİ DEĞİLDİR KARARI KARARDAN SONRA TAAHHÜTLERE UYUYORSA ALANI ESKİ HALİNE GETİRME VE İDARİ YAPTIRIM
TAAHHÜTLERE UYMUYORSA İŞLETMEYE DEVAM İDARİ YAPTIRIM VE FAALİYETİ DURDURMA
ÇED Sürecinde verilen taahhüde aykırılık Kabahat Yaptırım Fiil, taahhüde aykırı (kirlilik vs baģka bir ihlal yok) >>>>> Taahhüde aykırılık >>> Çevre Kanunu m. 20/e-2 Fiil, taahhüde aykırı ve aynı zamanda idari para cezasını gerektiren baģka bir hükmün ihlalini oluģturuyor >>>> Taahhüde aykırılık ve idari para cezasını gerektiren bir kabahat >> Yüksek olan idari para cezası uygulanır. Fiil, taahhüde aykırı ve aynı zamanda idari para cezası dıģında yaptırım gerektiren baģka bir hükmün ihlalini oluģturuyor >>> Taahhüde aykırılık ve idari para cezası dıģında yaptırım gerektiren bir kabahat >>> Hem taahhüde aykırılıktan idari para cezası, hem de diğer idari yaptırım uygulanır.
Denetim, Bilgi Verme ve Bildirim Yükümlülüğü (m.12) Ġlgililer, Bakanlığın veya denetimle yetkili diğer mercilerin isteyecekleri bilgi ve belgeleri vermek, yetkililerin yaptıracakları analiz ve ölçümlerin giderlerini karģılamak, denetim esnasında her türlü kolaylığı göstermek zorundadırlar.
Denetim, Bilgi Verme ve Bildirim Yükümlülüğü (m.12) Ġlgililer, çevre kirliliğine neden olabilecek faaliyetleri ile ilgili olarak, kullandıkları hammadde, yakıt, çıkardıkları ürün ve atıklar ile üretim Ģemalarını, acil durum planlarını, izleme sistemleri ve kirlilik raporları ile diğer bilgi ve belgeleri talep edilmesi halinde Bakanlığa veya yetkili denetim birimine vermek zorundadırlar.
Denetim, Bilgi Verme ve Bildirim Yükümlülüğü (m.12) Denetim, bilgi verme ve bildirim yükümlülüğüne iliģkin usul ve esaslar Bakanlıkça çıkarılacak yönetmelikle düzenlenir. Çevre Kanunu m.20/g 12 nci maddede öngörülen bildirim ve bilgi verme yükümlülüğünü yerine getirmeyenlere 7.764 Türk Lirası idari para cezası verilir.
II- Faaliyetin durdurulması - ÇK.m.15 Kanun ve Yönetmeliklerine aykırı davrananlara, söz konusu aykırı faaliyeti düzeltmek için bir defaya mahsus ve bir yılı aģmamak üzere SÜRE VERĠLEBĠLĠR. - Süre verilmezse derhal, süre verilirse sürenin sonunda aykırılık düzeltilmez ise faaliyet kısmen veya tamamen, süreli veya süresiz DURDURULUR. - Çevre ve insan sağlığı yönünden tehlike yaratan faaliyetler süre verilmeksizin durdurulur. - Süre verilmesi ve faaliyetin durdurulması, bu Kanunda öngörülen cezaların uygulanmasına engel teģkil etmez.
Çevresel Etki Değerlendirmesi incelemesi yapılmaksızın baģlanan faaliyetler, Bakanlıkça; - Proje tanıtım dosyası hazırlanmaksızın baģlanan faaliyetler mahallin en büyük mülki amiri tarafından süre verilmeksizin durdurulur. Çevre Kanunu uyarınca, Kanun ve Yönetmelik hükümlerine aykırılığın düzeltilmesi için süre verilmesi, bu ihlal nedeniyle idari para cezası uygulanmasına engel teģkil etmez.
Bakanlık adına idari yaptırım uygulama yetkisi Bakanlık merkezde; 1. Çevre Yönetimi Genel Müdürü 2. Çevresel Etki Değerlendirmesi ve Planlama Genel Müdürü 3. Doğa Koruma ve Milli Parklar Genel Müdürü Bakanlık taģra birimlerinde; 1. Ġl Çevre ve Orman Müdürü ( Vali değil, Ġl Çevre ve Orman Müdürlüğü değil,
Merkezde Genel Müdürce, Ġllerde Ġl Müdürünce verilen cezalara karģı, iptalleri için idari yargı yerine dava açılması halinde davalının Çevre ve Orman Bakanlığı olması gerekecektir. Bu durumda açılan davalar Bakanlık adına, merkezde Hukuk MüĢavirliğince takip edilecektir. Ancak, geçmiģte valilik oluru ile ceza verildiği için davalar Valilikler aleyhine açıldığından, uygulamada Ġl Müdürlerince ceza verilse dahi Valilikler hasım gösterilerek dava açılabileceği gibi, mahkemelerce de hatalı biçimde hasım düzeltme kararları ile husumetin Valiliklere yöneltildiği görülmektedir
Kabahatin tekrarı Çevre Kanunu m. 23 Bu Kanunda, belirtilen idari para cezaları, bu cezaların verilmesini gerektiren fiillerin iģlenmesinden itibaren üç yıl içinde birinci tekrarında bir kat, ikinci ve müteakip tekrarında iki kat artırarak verilir Aynı fiilin iģlenmesinden itibaren 3 yıl içinde tekrarı halinde; 2. kez iģlendiğinde (ilk tekrarında) >> 1 kat artır (2 katını uygula) 3. ve sonrasında >> 2 kat artır (3 katını uygula) 13.11.2008 Kabahat işlendi ceza 100 YTL 10.10.2009 aynı Kabahat (1. Tekrar) 200 YTL 15.12.2009 aynı Kabahat (2. Tekrar) 300 YTL 01.12.2010 bir kez daha (3, Tekrar) 300 YTL
Ġdari para cezalarında artıģ oranı Tüm idari para cezaları her yıl 1 Ocak itibariyle yeniden değerleme oranında artırılarak uygulanır. Yeniden değerleme oranı Maliye Bakanlığınca Resmi Gazetede ilan edilmektedir. 2009 yılı için yeniden değerleme oranı %12 olarak tespit ve ilan edilmiģ; 1.1.2009 tarihinden itibaren uygulanması gereken idari para cezaları 2009/1 sayılı Tebliğ ile 30.12.2008 günlü Resmi Gazetede yayımlanmıģtır.
Ġdari para cezaları Çevresel Etki Değerlendirmesi sürecinde verdikleri taahhütnameye aykırı davrananlara, her bir ihlal için 12.942 Türk Lirası idari para cezası verilir. Çevre Kanunu 12 nci maddede öngörülen bildirim ve bilgi verme yükümlülüğünü yerine getirmeyenlere 7.764 Yeni Türk Lirası idari para cezası verilir.
Kararların Tebliği Çevre Kanununda cezanın ödenmesi için ayrı bir süre öngörülmediğinden, ödeme süresi 6183 sayılı Kanuna göre tebliğden itibaren 1 ay olup, tebligat metninde ödeme süresinin tebliğden itibaren 1 ay olduğunun da belirtilmesi gerekmektedir. 2872 sayılı Çevre Kanununun 5491 sayılı Kanunla değiģik 25 inci maddesinde, verilen idari yaptırım kararına karģı tebliğ tarihinden itibaren 30 gün içinde idare mahkemesinde dava açılabileceği belirtilmekte olup, tebligat metninde bu hususa yer verilmesi gerekmektedir.
Ġdari yaptırım kararlarına itiraz usulü 2872 sayılı Çevre Kanununun 5491 sayılı Kanun ile değiģik 25 inci maddesinin ikinci fıkrasında, idari yaptırım kararlarına karşı tebliğ tarihinden itibaren otuz gün içinde idare mahkemesinde dava açılabileceği hükme bağlanmıģtır. Merkezde Genel Müdürce, Ġllerde Ġl Çevre ve Orman Müdürünce verilen idari para cezalarına karģı, bu kararların iptali talebiyle açılacak davanın, Çevre ve Orman Bakanlığı na karģı açılması gerekir.
Adli Nitelikteki Cezalar Çevre Kanunu madde 26; Bu Kanunun 12 nci maddesinde öngörülen bildirim ve bilgi verme yükümlülüğüne aykırı olarak yanlış ve yanıltıcı bilgi verenler, altı aydan bir yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır. Bu Kanunun uygulanmasında yanlış ve yanıltıcı belge düzenleyenler ve kullananlar hakkında 26/9/2004 tarihli ve 5237 sayılı Türk Ceza Kanununun belgede sahtecilik suçuna ilişkin hükümleri uygulanır. Bu maddeye göre yargıya intikal eden çevresel etki değerlendirmesine ilişkin ihtilaflarda çevresel etki değerlendirmesi süreci yargılama sonuna kadar durur.
www.elazig.cevreorman.gov.tr