IBM Türk Yazılım Grubu Kurumsal Servis Odaklı Mimari Enterprise SOA Arden Agopyan Bilgi Teknolojisi Uzmanı Doğu Akdeniz Üniversitesi 7 Mart 2008 2008 IBM Türk Gündem Dünden Bugüne Mimarilerin Evrimi Servis Odaklı Mimari (SOA) Nedir? Kurumsal Düzeyde SOA IBM SOA Yaşam Döngüsü ve Yazılımları Derin Dalış... Soru - Cevap 2008 IBM Türk 2 1
CEO ların Gündemi: Yenilikçilik Rekabet ve değişen pazar koşulları, kurumları iş modellerini radikal biçimde değiştirmeye zorluyor Yenilikçiliğin Ön Şartları: Đş modellerinin ve süreçlerinin yenilikçi olması Kurum içi ve dışı çalışanların işlerini birlikte ve daha etkin yapması Đş optimizasyonu için bilgiden ve teknolojiden daha etkin yararlanmak 78% of CEOs believe integrating business and technology is fundamental for innovation Kaynak: IBM Global CEO Survey, March 2006 HEDEF: Đş ve teknoloji entegrasyonuyla daha çok esneklik 2008 IBM Türk 3 Đş Esnekliğinin Önündeki Engeller Şu anda durum nedir? Mimariler yetersiz Đş süreçleri standartları belli değil BT kararları belirli bir yol haritasına göre verilmemiş Departmanlar gereksinimlerini nokta çözümler ile gidermiş Nokta çözümler ortak servis kullanımına engel olmuş 2008 IBM Türk 4 2
Đş Uygulamaları: 1990 lara Kadar Bağımsız Uygulamalar Đşlevler ve süreçler birbirinden ayrık A B C 2008 IBM Türk 5 Tek Platform Üzerinde Çalışan Uygulamalar... Entegre Uygulamalar Đşlevler Entegre A B C 2008 IBM Türk 6 3
Birgün Bağlantı Standartları Oluşturulur... Değişken Uygulamalar Süreç değişse de uygulama hazır A B C Web servisleri ve ilgili standartlar WSDL XML SOAP UDDI 2008 IBM Türk 7 Bugün : Çoklu Platform ve Entegrasyon 2008 IBM Türk 8 4
SOA? Service Oriented Architecture Çeşitli çeviriler : Servis Odaklı Mimari Servis Yönelimli Mimari Hizmet Odaklı Mimari Hizmet Yönelimli Mimari 2008 IBM Türk 9 Bazı Tanımlar... servis : Yinelenen bir iş adımı örnek: müşteri bakiyesini sorgula, yeni hesap aç... servis odaklı : Đş uygulamalarını birbirine bağlı servisler şeklinde yapılandırmak servis odaklı mimari : Servis odaklı iş yapısını destekleyen bilgi teknolojileri mimarisi bileşik uygulama : Servis odaklı iş sürecini oluşturan ilişkili ve entegre servisler bütünü 2008 IBM Türk 10 5
SOA yı Tanımlıyoruz SOA, iş fonksiyonlarının birlikte çalışmayı ve sürekli değişime ayak uydurmayı sağlayacak esneklikte, tekrar kullanımı destekleyecek şekilde, iyi-tanımlanmış ve gevşek-bağlı bileşenlerle oluşturulduğu bir sistem mimarisidir. Đş fonksiyonları servisler halinde dışarıya açılır Bir servisin standart bir arayüzü olur Đş servislerinin nasıl birleştirileceğinin üzerinde durulur 2008 IBM Türk 11 Bize Ne Faydası Var? SOA şirketlere hangi katma değerleri getirir? 1. Đyileştirilmiş iş süreçleri ve işbirliği : Servisler ve aktörler 2. Kolay entegrasyon : Modüler parçalarla, gevşek bağlı 3. Yeniden kullanım : Var olandan yararlanma ve tasarruf 4. Đş esnekliği : Değişen iş ihtiyaçlarına kolay yanıt verir 5. Azaltılmış risk : Arttırımlı geliştirme ve hızlı geri dönüş 2008 IBM Türk 12 6
SOA Nedir? Lego parçalarıyla yeni bir yapı inşa etmektir 2008 IBM Türk 13 SOA Nedir? Building Blocks http://www.youtube.com/watch?v=sbd_1g8kqjs 2008 IBM Türk 14 7
SOA Nedir? Notalarla yeni bir beste yapmaktır 2008 IBM Türk 15 SOA Nedir? Musical Notes http://www.youtube.com/watch?v=zv860odgn5y 2008 IBM Türk 16 8
SOA Nedir? Farklı giysilerden yeni bir kıyafet yaratmaktır 2008 IBM Türk 17 SOA Nedir? Wardrobe http://www.youtube.com/watch?v=dyhwaig6c-y 2008 IBM Türk 18 9
SOA Nedir? Voltran ı oluşturmaktır 2008 IBM Türk 19 SOA Nedir? Voltran! Voltran! Voltran! 2008 IBM Türk 20 10
SOA =? Innovasyon Bisiklet - Wright Kardeşler (1890) Uçak - Wright Kardeşler (1903) Innovation is the process of making changes in order to do something new. SOA modüler yapıyla değişimi kolaylaştıracak esnekliği sağlar 2008 IBM Türk 21 SOA Dünyası Eskisinden Farklı Olacak Şu an ve daha önce: SOA ile: Đşlev odaklı Süreç Odaklı Performans için tasarlanır Platform kararlaştırılmış Uygulama Blokları Nesneler ve bileşenler Değişmek için tasarlanır Platform bağımsız Birlikte çalışan bağımsız bileşenler Servisler Tek ve uzun geliştirme süreci Arttırımlı geliştirme ve yaşam döngüsü 2008 IBM Türk 22 11
Kurumsal Düzeyde Neden SOA? Esneklik Hız Maliyet SOA projelerinde müşterilerin 97% sinin önceliği maliyetleri düşürmektir 51% ciro artışı sağlandı Đş süreçlerinde 100% esneklik gözlemlendi SOA Projelerinin Amaçları : - Müşteri memnuniyetini arttırmak - Operasyonel maliyetleri düşürmek - IT Maliyetlerini düşürmek - Pazarda rekabet avantajı sağlamak Kaynak: The Business Value of SOA, 2006 Institute for B.Value Study Kaynak: 2006 IBM SOA Technology Study of 137 Companies 2008 IBM Türk 23 Şirketler Đçin SOA Zamanı... Şirketler küresel rekabette yerlerini almak ve korumak zorundalar Sektör bazlı best-practice ler oluştu Standartlar ve teknolojiler yaygın endüstri desteği ile yerlerini aldılar (Web Servisleri, XML..) Standartları kullanan SOA yazılımları sektörde kullanılmaya başlandı 2008 IBM Türk 24 12
IBM ve SOA : SOA Pinball 2008 IBM Türk 25 Launch SOA! Choose your path in SOA : People Productivity Expanded Collaboration Process Innovation Business Process Management Combine Services Reuse Bonus Increased Productivity Information as a Service Improved Customer Experience SOA : INNOVATE TO WIN! Do it... Commit... Go! 2008 IBM Türk 26 13
IBM SOA Yaşam Döngüsü Oluştur Birleştir Test et Kişiler Süreçler Bilgi entegrasyonu Gereksinimleri belirle Tasarla Modelle ve Simüle et Servisleri : Kaydet / Yükle Yönet Uygulamaları ve süreçleri yönet Süreç metriklerini izle Đş birimi / BT koordinasyonu 2008 IBM Türk 27 IBM Yazılımları ve SOA WebSphere Integration Developer Servislerden oluşan süreçleri birleştirerek bileşik uygulama yaratma aracı WebSphere Process Server Bileşik uygulamalar için yürütme ortamı: SOA nın kalbi WebSphere Business Modeler Đş Analistlerinin süreçleri modelleyip optimize etmesi için kolay kullanımlı tasarım ve simülasyon aracı WebSphere Service Registry & Repository Servislerin kaydedilip / yüklenip yönetildiği ortam WebSphere ESB Tüm servislerin bağlanıp yürüdüğü ana otoyol WebSphere Business Monitor Süreçleri izleyip geri bildirim almayı, daha sonra bu geri bildirimi yeni çevrimde kullanmayı sağlayan araç 2008 IBM Türk 28 14
IBM Yazılımları ve SOA Modelle WebSphere Business Modeler Birleştir / Devreye Al WebSphere Integration Developer WebSphere Process Server WebSphere Enterprise Service Bus Yönet WebSphere Business Monitor Đdare Et WebSphere Service Registry & Repository 2008 IBM Türk 29 Đletişim ve Dokümantasyon Đçin Modelleme... Đş analistleri için kullanımı kolay bir araç Farklı kullanıcı mod ları Basitten başla, adım adım geliştir As-is ve To-be süreçler Detaylı gereklilik modelleme Performansı arttırıcı etkenleri modelleme Süreç, görev, maliyet, zaman, kaynak, bilgi, organizasyon yapısı... Performansı ölçen etkenleri modelleme Yönetim aşamasında kullanılacak metrikleri belirleme ve modelleme Raporlama ve dokümantasyon 2008 IBM Türk 30 15
Yeniden Tasarım ve Optimizasyon için Modelleme Simülasyon ve analiz Eğer... olsaydı senaryoları kullanarak operasyonel sonuçları tahmin edin Yatırımlardan en yüksek getiri sağlayacak olanları tespit edin Maliyet, zaman ve kaynak planlaması için geniş bilgi kaynağı oluşturur Darboğazları ve iş yükündeki dengesizlikleri projeyi devreye almadan keşfetmeyi sağlar 2008 IBM Türk 31 Performans Testi için Modelleme Key Performance Indicator tanımlama Kritik performans metrikleri tanımlama Proje Skor Kartı için gereken ölçümleri belirleyin Neyi ölçmeliyim? Ne bulmalıyım? Detaylı iş ihtiyaçları tanımlayın Neler olup bittiğini simulasyon senaryolarıyla takip edin 2008 IBM Türk 32 16
IBM Yazılımları ve SOA Modelle WebSphere Business Modeler Birleştir / Devreye Al WebSphere Integration Developer WebSphere Process Server WebSphere Enterprise Service Bus Yönet WebSphere Business Monitor Đdare Et WebSphere Service Registry & Repository 2008 IBM Türk 33 WebSphere Integration Developer Kod Yazmadan Standartlara Dayalı Đş Akışları Geliştirme WebSphere Business Modeler dan import User-friendly arayüz Sürükle-bırak Đş süreç akışlarını görsel olarak oluşturun Kod yazmayı en aza indirgeyen görsel editörler Đş süreçleri Đnsana dayalı işler Durum makineleri Đş kuralları Çalıştırılabilir iş süreçleri geliştirin WS-BPEL 2008 IBM Türk 34 17
WebSphere Integration Developer Servis odaklı entegrasyon uygulamaları geliştirme Bileşen tabanlı programlama modeli Servis bileşenleri ve modüller Takım geliştirmesi desteği Test ortamı Her birim için görsel debug imkanı WebSphere Service Registry & Repository yi de içeren service discovery 2008 IBM Türk 35 Modülleri Birleştirme Servislerin etkin şekilde birleştirilmesi Birleştime işlemleri için Assembly Editor Uygulama parça ve modüllerini oluşturmak için gereken tüm araçlar Modüler geliştirme Her fonksiyon için ayrı modül tanımla Import / Export ile modüller bağlanır Her modül birbirinden bağımsız olarak düzenlenip güncellenebilir Çalışan uygulamayı bozmadan modüllerde değişiklik yapılabilir örn: Đnsan görevleri servislerle yer değiştirebilir 2008 IBM Türk 36 18
Tam Entegrasyon Đçin Geliştirilmiş Destek Geliştirilmiş, Web2.0, insana dayalı iş istemcisi oluşturma sihirbazları. Portlet desteği WebSphere Portal ile birlikte sunulan Görevlerim (MyTasks) portleti ile entegre çözüm. Lotus Workplace Forms desteği Gelişmiş elektronik form desteği (XForms, XFDL) Oluşturulan form lar Lotus Forms Viewer ile görüntülenir. Formlar üzerinde dijital imza desteği sunar. 2008 IBM Türk 37 WebSphere Process Server Tek Sunucu Ortamı: Đş süreçleri Durum makineleri Đnsana dayalı işler Đş kuralları Varolan bileşenlerin entegrasyonu... WID da geliştirin, WPS de çalıştırın Çalışan süreçleri görüntüleyin, kural değişiklikleri yapın WebSphere Enterprise Services Bus ve adaptörlerle tam entegrasyon 2008 IBM Türk 38 19
Entegrasyon Daha Kolay Nasıl Yapılabilir? Arabirimlerin (interface) uygulamalardan ayırılmasıyla Uygulamaların birbirinden : Programlama dili Đşletim sistemi Programlama modeli Protokol Veri tipi bağımsız olmalarıyla... 2008 IBM Türk 39 Çözüm Nedir? Enterprise Service Bus Renk = Veri Tipi 2008 IBM Türk 40 20
IBM H urley Engl and IBM H urley Engl and IBM H urley Engl and IBM H urley Engl and IBM H urley Engl and IBM H urley Engl and IBM H urley Engl and IBM H urley Engl and IBM H urley Engl and IBM H urley Engl and WebSphere Enterprise Service Bus Servisleri ve uygulamaları entegre etmek için esnek bir yapıdır Servisler arası mesajları yönlendirir Servis ve isteği yapan arasında protokol dönüşümü yapar Servis ve isteği yapan arasında mesaj dönüşümü yapar. Farklı platform ve sistemlerin birbirleriyle konuşabilmelerini sağlar Renk = Veri Tipi 2008 IBM Türk 41 WebSphere Enterprise Service Bus 2008 IBM Türk 42 21
ESB Entegrasyon Araçları : Adaptörler Servis adaptasyonu WebSphere Process Server ve WebSphere ESB servislerine arayüz sağlarlar 2 Tip Adaptör : WBI Adaptörleri Kurumsal Bilgi Sistemi ile Java harici (native) bir dil ile kuyruklar üzerinden haberleşir. WebSphere Adaptörleri (JCA 1.5) Kurumsal Bilgi Sistemi ile Java Api ile haberleşir. Adaptör Adaptör Adaptör Hazır olanı kullanın yada kendiniz geliştirin Hazır WBI veya WS Adaptörleri yada Adapter Toolkit ile geliştirme Flat File SAP PeopleSoft 2008 IBM Türk 43 IBM Yazılımları ve SOA Modelle WebSphere Business Modeler Birleştir / Devreye Al WebSphere Integration Developer WebSphere Process Server WebSphere Enterprise Service Bus Yönet WebSphere Business Monitor Đdare Et WebSphere Service Registry & Repository 2008 IBM Türk 44 22
Süreç Performansını Gerçek Zamanlı Görüntüleme Rol ve görev tabanlı Dashboard lar oluşturun Đş süreçleri performanslarını görüntüleyin Çalışan iş süreçlerini düzenleyin Toplanan verilerle Business Intelligence imkanı Süreçlerin durumunu takip edip duruma göre harekete geçin 2008 IBM Türk 45 IBM Yazılımları ve SOA Modelle WebSphere Business Modeler Birleştir / Devreye Al WebSphere Integration Developer WebSphere Process Server WebSphere Enterprise Service Bus Yönet WebSphere Business Monitor Đdare Et WebSphere Service Registry & Repository 2008 IBM Türk 46 23
Servis Kullanımı ile Oluşan Soru Đşaretleri Servis yaşam döngümü nasıl yönetirim? Đç ve dış servislerimde etkin poliçe kullanımını nasıl sağlarım? Gereksiz servis kullanımını nasıl tespit ederim? SOA ve servislerimin yönetişimini nasıl sağlarım? Yeniden kullanılabilirliği nasıl arttırabilirim? Servislerimin birbileriyle etkin iletişimini nasıl sağlarım? Đş süreçlerimle tam uyumluluk için servis etkileşimlerini nasıl optimize ederim? 2008 IBM Türk 47 registry ve repository? Registry? Servis metadata sını içerir Repository? Servisin kendisini içerir WebSphere Service Registry & Repository ile hem servisin referansı hem de servisin kendisi saklanabilir 2008 IBM Türk 48 24
WebSphere Service Registry & Repository WebSphere Service Registry & Repository Yayınla Bul Geliştir Düzenle Yönet Yayınla Bul Yeniden Kullanım Servislerin uygulamalarda etkin yeniden kullanımı Geliştir Güçlü Etkileşim Servislerin birbiriyle en iyi şekilde etkileşmesi Yönet Servis Yönetimi SOA Yaşam döngüsündeki servislerin kolay yönetimi Düzenle Servis Performans Optimizasyonu Etkin poliçe kullanımı ve sonuç analizi 2008 IBM Türk 49 WebSphere Service Registry & Repository 1 3 WebSphere Business Modeler 2 2008 IBM Türk 50 25
SOA ya Geçiş Arttırımlı Gerçekleşir 1. Projenizi seçin 5. Sonucu görün 2. Önünüzdeki engelleri belirleyip projenizi tanımlayın 4. Kullanın 3. Projenizi uygulayın her projede derhal uzun vadeli katma değer sağlayın 2008 IBM Türk 51 Vizyon Belirlenir... Birçok boyuttan yeterlilikler gözden geçirilir Đş Metodoloji Teknik Hedef belirlenir : Nereye gitmek istiyorum? Hedefe giden yolda önemli metrikler belirlenir Vizyon tecrübeyle genişler Vizyon periyodik olarak gözden geçirilmelidir 2008 IBM Türk 52 26
SOA ya Geçişte Đlk Sorunlar Đlk yatırım maliyeti Đlk çevrimle birlikte geri dönüş başlar Eğitim şart! Đş analistlerinin teknolojiyi kullanmayı sevmesi ve öğrenmesi BT çalışanlarının entegrasyon geliştirici kavramını karşılaması 2008 IBM Türk 53 SOA dan Korkmayın... 2008 IBM Türk 54 27
IBM SOA Temeli Modelle! IBM WebSphere Business Modeler IBM Rational Software Architect Birleştir! IBM WebSphere Integration Developer IBM Rational Application Developer IBM WebSphere Portlet Factory Yönet! Devreye Al! IBM WebSphere Process Server IBM WebSphere ESB IBM WebSphere Message Broker IBM WebSphere MQ IBM WebSphere Adapters IBM WebSphere Partner Gateway IBM WebSphere Data Power SOA App. IBM WebSphere Portal IBM WebSphere Application Server IBM WebSphere Business Monitor IBM Service Registry and Repository IBM Tivoli Composite Application Manager for SOA IBM Tivoli Composite Application Manager for WebSphere IBM Tivoli Identity Manager 2008 IBM Türk 55 www.ibm.com/soa 2008 IBM Türk 56 28
www.ibm.com/developerworks 2008 IBM Türk 57 www.ibm.com/university 2008 IBM Türk 58 29
IBM Software Evaluation Kit (SEK) http://www.ibm.com/developerworks/offers/sek/ 2008 IBM Türk 59 www.ardenagopyan.com 2008 IBM Türk 60 30
Teşekkürler... Arden Agopyan Bilgi Teknolojisi Uzmanı IBM Türk Limited Şirketi Büyükdere Caddesi Levent, 34330 Đstanbul Tel/Faks: 0212 317 11 00 e-mail: arden@tr.ibm.com blog: http://www.ardenagopyan.com 2008 IBM Türk 61 Soru - Cevap 2008 IBM Türk 62 31