19. ÜNİTE KUVVET DAĞITIM TABLOLARI KONULAR 1. KUVVET DAĞITIM TABLOSUNDAKİ MALZEMELER VE ÖZELLİKLERİ 2. KUVVET DAĞITIM TABLOSUNDAKİ BAĞLANTILAR
19.1 KUVVET DAĞITIM TABLOSUNDAKİ MALZEMELER VE ÖZELLİKLERİ 19.1.1 Yapım Gereçleri 19.1.1.1 Saç Tablolar DKP olarak adlandırılan 1-2 mm kalınlığında saçlardan yapılır. Küçük tipleri (Sıva üstü, sıva altı gömme tip) düzgün, kıvrımlı bölümleri, nokta kaynağı ile kaynak yapılarak, birleştirilir. Kapalı ve açık tipleri de yapılır. Büyük pano tipleri ise köşebentlerle dayanımı artırılmak suretiyle imal edilirler. Resim 19.1 DKP sac 19.1.2 Tablo Üzerine Montajı Yapılan Gereçler 19.1.2.1 Şalterler Resim 19.2 Paket şalter Tablo üzerine ihtiyaca göre seçici pako şalterler monte edilir. Bu şalterler, kullanışlı ve pratik olmaları nedeniyle son yıllarda tablo ve pano tipi dağıtım tablolarında, pako şalterler daha çok kullanılmaktadır. Pako şalterler, tablo üstü montajına 308
mahsus, saç veya plâstik kapaklı, döner göbekli, projede gösterilecek sayıda pozisyonu olan, amaca göre, kontak sayısı ve kontak akımı ile anılır. 19.1.2.2 Sigortalar Bıçaklı sigortalar: Tablo arkası montajına mahsus kısa devre akımına dayanabilir maddeden yapılmış tipte Şekil 19.2 de görüldüğü gibi kaidesi ve amper değeri ile beraber NH ifadesi ile anılır. Resim 19.3 Bıçaklı sigorta Buşonlu sigortalar: Tablo arkası veya üstü montajına mahsus Şekil 19.3 de görüldüğü gibi, sıcaktan veya arktan erimeyecek ve yanmayacak bir maddeden gövdesi ve kapağı ile komple, ihtiyaca göre amperajı ile birlikte anılır. Resim 19.4 Buşonlu sigorta Anahtarlı otomatik sigortalar: Aynı zamanda anahtar vazifesi de gören anahtarlı otomatik sigortalar ihtiyaca göre amper değeri ile beraber tek ve çok kutuplu olarak, W otomat veya K otomat ifadesi ile birlikte anılır. 309
19.1.2.3 Ölçü Aletleri Resim 19.5 Anahtarlı otomatik sigorta Ölçü aletleri tablo üzerine montaj edilebilecek türde tipte imal edilmelidir. Alternatif akım ölçü aletleri şebeke frekansına uygun olmalıdır. Aynı tablo üzerinde kullanılan ölçü aletleri aynı form ve boyutta dört köşe veya yuvarlak yapıda olmalıdır. Ayrıca gaz, toz ve rutubetten etkilenmeyecek tarzda olanlar kullanılmalıdır. İhtiyaca göre voltmetreler, ampermetreler, frekansmetreler kullanılır. Ampermetreler, 100 amper in üstündeki akımlarda kullanılacaksa akım trafosu ile birlikte kullanılır. Voltmetre, devresine bağlanacak voltmetre komütatörü ile her faz ın gerilimi ayrı ayrı ölçülebilir. 19.1.2.4 Sayaçlar Resim 19.6 Dağıtım tablolarında kullanılan digital ölçü aletleri Kullanılan elektrik enerjisinin miktarını ölçmek için, ihtiyaca göre, tek veya üç fazlı sayaçlar kullanılır. Sayaçların akım bobinleri 100 amper in üstündeki akımlarda kullanılacaksa akım trafosu ile birlikte kullanılır. 310
Resim 19.7 Dağıtım tablolarında kullanılan digital sayaçlar 19.1.2.5 İşaret Lâmbaları Fazların tabloya kadar gelip gelmediği istenilen renkte ışıklı işaret lâmbaları kullanılmak suretiyle tespit edilir. 19.2 KUVVET DAĞITIM TABLOSUNDAKİ BAĞLANTILAR Resim 19.8 Aydınlatma panosu Resim 19.9 Ana dağıtım panosu 311
Resim 19.10 Alçak gerilim ana dağıtım panosu Resim 19.11 Busbar sistemleri tesisisin ana dağıtım panosu 312
ÖZET DKP olarak adlandırılan 1-2 mm kalınlığında saçlardan yapılır. Küçük tipleri (Sıva üstü, sıva altı gömme tip) düzgün, kıvrımlı bölümleri, nokta kaynağı ile kaynak yapılarak, birleştirilir. Kapalı ve açık tipleri de yapılır. Büyük pano tipleri ise köşebentlerle dayanımı artırılmak suretiyle imal edilirler. Tablo üzerine ihtiyaca göre seçici pako şalterler monte edilir. Bu şalterler, kullanışlı ve pratik olmaları nedeniyle son yıllarda tablo ve pano tipi dağıtım tablolarında, pako şalterler daha çok kullanılmaktadır. Pako şalterler, tablo üstü montajına mahsus, saç veya plâstik kapaklı, döner göbekli, projede gösterilecek sayıda pozisyonu olan, amaca göre, kontak sayısı ve kontak akımı ile anılır. Ölçü aletleri tablo üzerine montaj edilebilecek türde tipte imal edilmelidir. Alternatif akım ölçü aletleri şebeke frekansına uygun olmalıdır. Aynı tablo üzerinde kullanılan ölçü aletleri aynı form ve boyutta dört köşe veya yuvarlak yapıda olmalıdır. Ayrıca gaz, toz ve rutubetten etkilenmeyecek tarzda olanlar kullanılmalıdır. İhtiyaca göre voltmetreler, ampermetreler, frekansmetreler kullanılır. Ampermetreler, 100 amper in üstündeki akımlarda kullanılacaksa akım trafosu ile birlikte kullanılır. Voltmetre, devresine bağlanacak voltmetre komütatörü ile her faz ın gerilimi ayrı ayrı ölçülebilir. Kullanılan elektrik enerjisinin miktarını ölçmek için, ihtiyaca göre, tek veya üç fazlı sayaçlar kullanılır. Fazların tabloya kadar gelip gelmediği istenilen renkte ışıklı işaret lâmbaları kullanılmak suretiyle tespit edilir. 313
DEĞERLENDİRME SORULARI 1) Aşağıdakilerden hangisi dağıtım tablosunda bulunmayan ölçü aletidir? a) Voltmetre b) Frekansmetre c) Turmetre d) Ampermetre 2) Aşağıdakilerden hangisi dağıtım tablosunda elektrik enerjisini doğrudan ölçen ölçü aletidir? a) Sayaç b) Ampermetre c) Frekansmetre d) Wattmetre 3) Aşağıdakilerden hangisi NH tipi sigortanın diğer adıdır? a) Otomatik Sgorta b) Termik c) Buşonlu Sigorta d) Bıçaklı Sigorta 4) Aşağıdakilerden hangisi kuvvet dağıtım tablosu neden yapılır? 1) PVC den 2) DKP 1-2 mm sacdan 3) Alüminyum sacdan 4) Bakır sacdan 5) Aşağıdakilerden hangisi dağıtım tablosunda kullanılan voltmetre komitatörü neden kullanılır. a) Gücü ölçmek için b) Frekansı ölçmek için c) Akımı ölçmek için d) Her fazın gerilimi ölçülür 314