Prof. Dr. Alaeddin Akcasu Prof. Dr. S. Oğuz Kayaalp
Akılcı İlaç Kullanımı Eğitimi ve Temel İlkeleri Doç. Dr. Kamil VURAL Celal Bayar Üniversitesi Tıp Fakültesi Farmakoloji Anabilim Dalı
Akılcı İlaç Kulanımı Hastaya doğru tanı sonrası, Sorunun dikkatlice tanımlandığı, Tedavi amaçlarının belirlendiği, Güvenilir tedavi ve uygun reçete ile Açık bilgiler ve talimatların verildiği, Verilen tedavinin izlendiği, Sistematik yaklaşım biçimidir.
Tıp eğitimi boyunca Farmakoloji bilgisi artar; ilaçların akılcı seçimi ve reçete edilmesi kısmı zayıf kalır. Mezuniyetten sonrası, genel deneyim artar; reçete yazma alışkanlıkları iyileşmez.
The Rational Use of Drugs (Akılcı İlaç Kullanımı) Report of the conference of experts Nairobi, 25-29 Kasım 1985
Kişi başına sağlık harcaması Gayrisafi Yurtiçi Hasılanın % 4 ü (Almanya: % 10.6 İngiltere: % 6.7) Sağlık harcamasında ilacın payı Türkiye % 32 (birinci) İsviçre %7 (sonuncu) İlaç bedeli ödenmesinde kamunun payı Türkiye % 83 (ikinci) ABD %13 (sonuncu) 2011 yılı verilerinde % 73 OECD Health Data 2001: A comparative analysis of 30 countries (www.oecd.org)
En Çok Satılan İlaçlar Dünya Türkiye 1. Kalp-damar % 19.3 2. Santral SS % 15.8 3. Metabolik % 15.3 4. Antibiyotik % 9.9 5. Solunum S. % 9.3 1. Antibiyotik % 19.0 2. Ağrı kesici % 12.0 3. Romatizma % 11.0 4. Soğuk algın. % 8.6 5. Vitamin % 7.3
Dünya Sağlık Örgütü Guide to Good Prescribing 1994 Groningen Üniversitesi Hollanda T.C. Sağlık Bakanlığı Sağlık Projesi Gen. Kord. 2000 Marmara Üniversitesi Tıp Fakültesi Farmakoloji Anabilim Dalı www.spgk.saglik.gov.tr
Akılcı İlaç Eğitiminin Bileşenleri 1. Probleme Dayalı Öğrenim (PDÖ) Küçük gruplar (8-15 öğrenci) Sağlık problemi olan bir hastanın öğrenciler tarafından sunulması Tedavi merkezli
Akılcı İlaç Eğitiminin Bileşenleri 1. Probleme Dayalı Öğrenim (PDÖ) 2. Kanıta Dayalı Uygulamalar
Kanıta Dayalı Tıp - SIGN kriterleri (Scottish Intercollegiate Guidelines Network) 1 ++ Yüksek kalitede meta analiz, randomize kontrollü çalışmaların (RKÇ) review ları, yan tutma ihtimali çok düşük RKÇlar 1 + İyi yapılmış meta analizler, RKÇların review ları, yan tutma ihtimali düşük RKÇlar 1 - Meta analizler, RKÇların review ları, yan tutma ihtimali yüksek RKÇlar 2 ++ Vaka kontrol ve kohort çalışmaların yüksek kalitede review ları... 2 +... 2 -... 3... 4 Uzman görüşü A düzeyi kanıt B... C... D...
Akılcı İlaç Eğitiminin Bileşenleri 1. Probleme Dayalı Öğrenim (PDÖ) 2. Kanıta Dayalı Uygulamalar 3. Modüller Şeklinde Eğitim ( Hipertansiyon modülü, Atopik dermatit modülü Sistit modül gibi)
Akılcı İlaç Eğitiminin Bileşenleri 1. Probleme Dayalı Öğrenim (PDÖ) 2. Kanıta Dayalı Uygulamalar 3. Modüller Şeklinde Eğitim (Hipertansiyon modülü, Sistit modülü gibi) 4. Objektif Yapılandırılmış Klinik Sınav
OSCE Objective (Tarafsız) Structured (Yapılandırılmış) Clinical (Klinik) Examination (Sınav)
Akılcı İlaç Eğitiminin Basamakları 1. Probleminin tanımlanması Örnek: Hipertansiyon Başlangıç vakası Staj öncesi öğrenci düzeyinin değerlendirilmesi Tanımı ve önemi (Niye tedavi ediyoruz?) Sıklığı Risk Faktörleri Tanı (Semptomlar, fizik muayene, laboratuar) Ayırıcı tanı
Akılcı İlaç Eğitiminin Basamakları 1. Probleminin tanımlanması 2. Tedavi hedeflerinin belirlenmesi - Tedavi ile ne amaçlanıyor? Örnek: Hipertansiyon Semptomları kaldırmak Komplikasyonları önlemek (Hangi komplikasyonlar?, tedavi ile hangilerini önlemede daha başarılıyız?, hangileri için ek önlemler alınmalı?) Kan basıncı hedefleri
Akılcı İlaç Eğitiminin Basamakları 1. Probleminin tanımlanması 2. Tedavi hedeflerinin belirlenmesi - Tedavi ile ne amaçlanıyor? 3. İlaç dışı tedavi (Yaşam biçimi değişikleri) Örnek: Hipertansiyon
İlaç Dışı Tedavi İlaç tedavisinin gölgesinde kalır Diyet, egzersiz ve benzeri önlemleri içerir Akılcı tedavinin bir parçasıdır. tedavi başarısını kesinlikle artırır
Akılcı İlaç Eğitiminin Basamakları 1. Probleminin tanımlanması 2. Tedavi hedeflerinin belirlenmesi - Tedavi ile ne amaçlanıyor? 3. İlaç dışı tedavi (Yaşam biçimi değişikleri) 4. Etkili ilaç gruplarının listelenmesi Etki mekanizmaları, etkinlikleri, en sık yan etkileri, kontrendikasyonları ve maliyeti vb.
Akılcı İlaç Eğitiminin Basamakları 5. Kişisel ilaçların (K-ilaç) seçimi Multi-Attribute Utility Analysis (MAUA)
Akılcı İlaç Eğitiminin Basamakları 5. Kişisel ilaç (K-ilaç) seçimi Multi-Attribute Utility Analysis (MAUA) 6. K-ilaç listesinin hazırlanması
Akılcı İlaç Eğitiminin Basamakları 5. Kişisel İlaç (K-ilaç) Seçimi Multi-Attribute Utility Analysis (MAUA) 6. K-ilaç listesinin hazırlanması 7. Vaka Takdimleri K-ilaç listesinden hastaya uygun Bir tanesinin reçeteye aktarılması
Akılcı İlaç Eğitiminin Basamakları 5. Kişisel İlaç (K-ilaç) Seçimi Multi-Attribute Utility Analysis (MAUA) 6. K-ilaç listesinin hazırlanması 7. Vaka Takdimleri - K-ilaç listesinden hastaya uygun bir tanesinin reçeteye aktarılması 8. Objektif Yapılandırılmış Klinik Sınav
Beklenen Yararlar 1. Akılcı İlaç Seçimi Esnekliği olan bir ilaç seçim sistemi Bilimsel temellere ve kanıtlara dayanan ilaç seçimi Hastanın klinik tablosuna en uygun (etkili, yan tesirleri düşük, hastanın özel durumlarını gözeten ve en düşük maliyetli) ilacın seçilmesi
Beklenen Yararlar 1. Akılcı ilaç seçimi 2. K-ilaç Listelerinin Oluşturulması İhtiyaca göre yenilenebilir İlaçlara hakimiyet (yan etki, ilaç etkileşimleri, özel durumlar) Gerekli bilgilerin hastaya hızlı ve eksiksiz olarak aktarılabilmesi
Beklenen Yararlar 1. Akılcı ilaç seçimi 2. K-ilaç listelerinin oluşturulması 3. Hekim-hasta İlişkisinde Becerinin Artması Hastayla doğru iletişim kurulması, Hastalığının ve öneminin Anlatılması Kullanacağı ilaçlarla ilgili yeterli bilgi verilmesi, Varsa ilaç dışı tedavilerin anlatılması Hastanın hekime olan güveni ve tedaviye olan uyumunda artma