Türkiye de Yaygın Kullanılan Web Portallarının Kullanıcı Hislerine Dayanılarak Kansei Mühendisliği ile Değerlendirilmesi



Benzer belgeler
MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ / ENSTİTÜSÜ / YÜKSEKOKULU BİLİŞİM SİSTEMLERİ MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ /ABD LİSANS PROGRAMI - 2 ( yılı öncesinde birinci

ÖZGEÇMİŞ. 1. Adı Soyadı : Kamile ŞANLI KULA İletişim Bilgileri : Ahi Evran Üniversitesi, Fen Edebiyat Fakültesi, Adres Matematik Bölümü, KIRŞEHİR

Ö Z G E Ç M İ Ş. 1. Adı Soyadı: Mustafa GÖÇKEN. 2. Doğum Tarihi: 12 Haziran Unvanı: Yrd. Doç. Dr. 4. Öğrenim Durumu: Ph.D.

ANKARA ÜNİVERSİTESİ A ÖĞRENCİ İŞLERİ DAİRE BAŞKANLIĞI

Üniversitelerde Yapılan Öğrenci Memnuniyet Anketinin Grey Evaluation Metodu ile Ölçülmesi

1. YARIYIL / SEMESTER 1

The International New Issues In SOcial Sciences

Öğrenim Bilgisi. Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü (2000) Uygulamalı İstatistik

ulu Sosy Anahtar Kelimeler: .2014, Makale Kabul Tarihi: , Cilt:11,

ANKARA ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ DÖNEM PROJESİ TAŞINMAZ DEĞERLEMEDE HEDONİK REGRESYON ÇÖZÜMLEMESİ. Duygu ÖZÇALIK

BENİM DÜNYAM ÇOCUK OYUNU: BİR MOBİL UYGULAMA

Ankara Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Bilgisayar ve Öğretim Teknolojileri Eğitimi Anabilim Dalı, Eğitim Teknolojisi Programı.

COURSES OFFERED FOR ERASMUS INCOMING STUDENTS

ÖZGEÇMİŞ. 1. Adı Soyadı : Birim BALCI 2. Doğum Tarihi : Unvanı : Yrd. Doç. Dr. 4. Öğrenim Durumu: Derece Alan Üniversite Yıl Lisans

ANKARA ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ

A. SCI ve SCIE Kapsamındaki Yayınlar

Web sayfası tasarımında kaba küme teorisi tabanlı kansei mühendisliği yaklaşımı

QUANTILE REGRESYON * Quantile Regression

T.C. ERCİYES ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ BİLGİSAYAR MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ EĞİTİM ÖĞRETİM YILI DERS KATALOĞU

K U L L A N I M B İLGİLERİ

Ürün Tasarımı ve Geliştirme. KOCAELİ ÜNİVERSİTESİ Fen Bilimleri Enstitüsü Otomotiv Mühendisliği Anabilim Dalı

ÖZGEÇMİŞ. Derece Bölüm/Program Üniversite Yıl. Lisans İSTATİSTİK ANADOLU Yüksek Lisans İŞLETME / SAYISAL YÖNTEMLER ANADOLU 1999

Graduation Project Topics

ÖZGEÇMİŞ. : :

Yard. Doç. Dr. İrfan DELİ. Matematik

MÜFREDAT DERS LİSTESİ

Yrd.Doç. Dr. Tülin ÇETİN

SENTEZ TABANLI YAZILIM MİMARİSİ TASARIM YAKLAŞIMININ ESSENCE ÇERÇEVESİYLE MODELLENMESİ

Yrd. Doç. Dr.Yiğit Aksoy

KIRIKKALE ÜNİVERSİTESİ FEN-EDEBIYAT FAKÜLTESİ İSTATİSTİK BÖLÜMÜ LİSANS PROGRAMI

SANAYİ İŞÇİLERİNİN DİNİ YÖNELİMLERİ VE ÇALIŞMA TUTUMLARI ARASINDAKİ İLİŞKİ - ÇORUM ÖRNEĞİ

Arş. Gör. Dr. Mücahit KÖSE

: Manufacturing Engineering and Management (Link) Üretim Sistemleri/Endüstri Mühendislii Bölümü ne uygun bazı dersler

Bulanık Mantık Tabanlı Uçak Modeli Tespiti

FTR 331 Ergonomi. Bilgiye Dayalı İş Yeri Düzenleme. emin ulaş erdem

ÖZGEÇMİŞ. Derece Alan Üniversite Yıl Lisans

İKTİSADİ VE İDARİ BİLİMLER FAKÜLTESİ İŞLETME BÖLÜMÜ BÖLÜM KODU: 0207

MYO Öğrencilerinin Facebook Kullanım Sıklıkları. Mehmet Can HANAYLI

Bilişim Sistemleri Değerlendirme Modeli ve Üç Örnek Olay İncelemesi

EĞİTİM-ÖĞRETİM YILI MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ BİLGİSAYAR MÜHENDİSLİĞİ (İNGİLİZCE) BÖLÜMÜ DERS PROGRAMINDA YAPILAN DEĞİŞİKLİKLER

.com.tr agem T E C H L O L O G Y P A R T N E R

ÖZGEÇMİŞ. 7. Yayınlar 7.1. Uluslararası hakemli dergilerde yayınlanan makaleler (SCI & SSCI & Arts and Humanities)

Yönetim Bilişim Sistemleri (Karma) - 1. yarıyıl Hukukun Temelleri Fundamentals of Law TR

2001 ve 2008 Yılında Oluşan Krizlerin Faktör Analizi ile Açıklanması

Endüstri Mühendisliği - 1. yarıyıl. Academic and Social Orientation Fizik I Physics I TR

ÖĞRETMEN ADAYLARININ PROBLEM ÇÖZME BECERİLERİ

KİNETİK MODEL PARAMETRELERİNİN BELİRLENMESİNDE KULLANILAN OPTİMİZASYON TEKNİKLERİNİN KIYASLANMASI

Yrd. Doç. Dr. Kerem OK Işık Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Enformasyon Teknolojileri Bölümü

DR. ÖĞR. ÜYESİ ALİ ZAFER DALAR ÖZGEÇMİŞ VE ESER LİSTESİ

ÖZGEÇMİŞ VE ESERLER LİSTESİ

Yrd. Doç. Dr. Mustafa NİL

ve Sonrası Girişli Öğrenciler için Uygulanacak Ders Program

İTME ANALİZİ KULLANILARAK YÜKSEK RİSKLİ DEPREM BÖLGESİNDEKİ BİR PREFABRİK YAPININ SİSMİK KAPASİTESİNİN İNCELENMESİ

Electronic Letters on Science & Engineering 2(2) (2011) Available online at

OSPF PROTOKOLÜNÜ KULLANAN ROUTER LARIN MALİYET BİLGİSİNİN BULANIK MANTIKLA BELİRLENMESİ

daha çok göz önünde bulundurulabilir. Öğrencilerin dile karşı daha olumlu bir tutum geliştirmeleri ve daha homojen gruplar ile dersler yürütülebilir.

İŞLETMELERDE KURUMSAL İMAJ VE OLUŞUMUNDAKİ ANA ETKENLER

Knowledge Distribution and the Effect of Design Tools on the Design Process

Yrd. Doç. Dr. Büşra ÖZDENİZCİ IŞIK Üniversitesi Enformasyon Teknolojileri Bölümü

T.C. Hitit Üniversitesi. Sosyal Bilimler Enstitüsü. İşletme Anabilim Dalı

Adres : Atılım Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Endüstri Mühendisliği Bölümü C Blok No: İncek Ankara

Yüz Tanımaya Dayalı Uygulamalar. (Özet)

- Yurtiçinde ULUSLARARASI Bilimsel Toplantılarda Sunulan ve Bilimsel Toplantı Kitabında Yayınlanan Bildiriler

MAKİNE MÜHENDİSLİĞİ MÜFREDATI

YEDİTEPE ÜNİVERSİTESİ ENDÜSTRİ VE SİSTEM MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ ARASINDA ÇİFT ANADAL ANLAŞMASI

KALİTE FONKSİYON DAĞILIMI QUALITY FUNCTION DEPLOYMENT (QFD)

ÖZGEÇMİŞ VE ESERLER LİSTESİ

YURT DIŞINDAKİ ÜNİVERSİTELERDE PEYZAJ MİMARLIĞI MÜFREDATLARI

Bilişim Sistemleri. Modelleme, Analiz ve Tasarım. Yrd. Doç. Dr. Alper GÖKSU

Yaz.Müh.Ders Notları #6 1

Görev Unvanı Alan Üniversite Yıl Prof. Dr. Elek.-Eln Müh. Çukurova Üniversitesi Eylül 2014

Araştırma Görevlisi İSMAİL ÇÖLKESEN

Plazma İletiminin Optimal Kontrolü Üzerine

ÖRNEK BULGULAR. Tablo 1: Tanımlayıcı özelliklerin dağılımı

SOFTWARE ENGINEERS EDUCATION SOFTWARE REQUIREMENTS/ INSPECTION RESEARCH FINANCIAL INFORMATION SYSTEMS DISASTER MANAGEMENT INFORMATION SYSTEMS

Yrd.Doç.Dr. ÖZEL SEBETCİ

İnönü Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi (1999) Ekonometri Bölümü

Üniversitesi. {g.karatas, Library, Science Direct ve Wiley veri içerisinde

Bilgisayar Mühendisliği Bölümü Lisans Ders Programı / Computer Engineering Undergraduate Curriculum

Arş. Gör. Raziye SANCAR

I.YIL HAFTALIK DERS AKTS

METEOROLOJİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ

ÖZGEÇMİŞ. 1. Adı Soyadı :OSMAN AYTEKİN. 2. Doğum Tarihi : Unvanı :YRD.DOÇ.DR.

ÖZGEÇMİŞ. Derece Alan Üniversite Yıl

WEB KULLANILABİLİRLİĞİ

FIRAT ÜNİVERSİTESİ SMS - WAP OTOMASYONU UNIVERSITY OF FIRAT SMS - WAP OUTOMASION

ARAŞTIRMA METOTLARI VE VERİ TOPLAMA

BEYKENT ÜNİVERSİTESİ (İSTANBUL) BEYKENT UNIVERSITY (İSTANBUL)

YABANCI DİL EĞİTİMİ VEREN ÖZEL BİR EĞİTİM KURUMUNDAKİ ÖĞRENCİLERİN BEKLENTİLERİNİN ARAŞTIRILMASI. Sibel SELİM 1 Efe SARIBAY 2

ÖZGEÇMİŞ. Derece Alan Üniversite Doktora İşletme Selçuk Üniversitesi Yüksek Lisans İşletme Selçuk Üniversitesi Lisans Eğitim Selçuk Üniversitesi

Üretim/İşlemler Yönetimi 9. Yrd. Doç. Dr. Mert TOPOYAN

ÖZGEÇMİŞ VE ESERLER LİSTESİ

MEÜ. SAĞLIK BĠLĠMLERĠ ENSTĠTÜSÜ DERS TANIMI FORMU

The Study of Relationship Between the Variables Influencing The Success of the Students of Music Educational Department

Dr. Işılay Talay Değirmenci Dr. Öğr. Üyesi, İşletme Bölümü Bölüm Başkanı

Fırat Üniversitesi Personel Otomasyonu

Kanada Sertifika Programları. Marketing Research and Business Intelligence Eylül, Ocak, Mayıs 42 Hafta 15600

İSTATİSTİKSEL DARALTICI (SHRINKAGE) MODEL VE UYGULAMALARI * A Statistical Shrinkage Model And Its Applications*

YAPAY ZEKA (Artificial Intelligence)

Transkript:

Türkiye de Yaygın Kullanılan Web Portallarının Kullanıcı Hislerine Dayanılarak Kansei Mühendisliği ile Değerlendirilmesi Şenol ERDOĞMUŞ 1 Eylem KOÇ 2 Sevgi AYHAN 3 Özet Türkiye de yaygın olarak kullanılan web portallarının kullanıcı algı ve hislerine dayandırılarak karşılaştırılması ve değerlendirilmesi çok boyutlu bir problemdir. Bu problem, kullanıcı odaklı, ergonomi ve bilgisayar bilimleri tabanlı bir mühendislik yaklaşımı olan Kansei Mühendisliği kullanılarak çözülmüştür. Web portallarının kullanıcılarda uyandırdığı profesyonellik hissi ile profesyonellik hissini yansıtan Kansei kelimeleri arasındaki ilişkiyi açıklamak için sıralı lojistik regresyon modeli geliştirilmiştir. Ayrıca web portalları, kullanıcı hisleri bakımından varyans analizi kullanılarak karşılaştırılmıştır. Sonuç olarak, web portalı tasarımcıları için önemli çıkarsamalar ve öneriler sunulmuştur. Anahtar kelimeler: Kansei Mühendisliği, Sıralı lojistik regresyon, Web tasarımı, Kullanıcı algı/hisleri JEL Sınıflandırma Kodları: C35, L86 Evaluation of popular web portals in Turkey based on users' feelings via Kansei engineering Abstract The comparison and evaluation of web portals widely used in Turkey is a multidimensional problem. This problem is solved by using the Kansei engineering which a user-oriented engineering approach based on ergonomics and computer science. To describe the relationship between professionalism feeling evoked by web portals on users and kansei words that reflect professionalism feeling, the ordinal logistic regression model was developed. In addition, web portals were compared using analysis of variance in terms of users feelings. As a result, important conclusions and recommendations are presented toweb portal designers. Keywords: Kansei Engineering, Ordinal Logistic Regression, Web Design, User s perceptions/feelings JEL Classification Codes: C35, L86 1 Eskişehir Osmangazi Üniversitesi, İstatistik Bölümü, Meşelik Kampüsü, Eskişehir, e- posta: senol@ogu.edu.tr. 2 Dumlupınar Üniversitesi, Ekonometri Bölümü, Merkez Kampüs, Kütahya, e-posta: eylemkoc@dumlupinar.edu.tr 3 Eskişehir Osmangazi Üniversitesi, İstatistik Bölümü, Meşelik Kampüsü, Eskişehir, e- posta: sayhan@ogu.edu.tr.

1. Giriş İnternet, günlük yaşamın tüm alanlarında bilgiye erişimi sağlayan bir bilişim teknolojisidir. Vazgeçilmez bir bilgi edinme ve iletişim kaynağı olduğundan, internet kullanımı sürekli yaygınlaşmaktadır. Her gün on binlerce web sayfasının internet ortamına eklenmesi, bilgi kirliliğine ve aranılan bilgilere ulaşmada sıkıntılara neden olmaktadır. Bu sorunu çözmek için portal(e-kapı veya giriş kapısı) adı verilen web siteleri geliştirilmiştir. Portallar, internet üzerinde dağınık ve düzensiz bir biçimde yayınlanan bilgi yığınlarına, tek bir noktadan, bütünleşik bir yapıda, hızlı ve kolayca ulaşımı sağlayan geniş kapsamlı web siteleridir (http1). Günümüz küreselleşme ortamında tüm sektörlerde yoğun bir rekabet ve teknolojik gelişme yaşanmaktadır. Bu durum, tabii ki öncelikle, müşterilerin yararına olmuştur. Sürekli olarak farklı özelliklere sahip kaliteli ürünler müşterilere sunuldukça, müşterilerin beklenti düzeyi yükselmiştir. Yıllardır müşteriyi elde tutabilmek için, en kaliteli ürünü en ucuza satma çabasında olan firmalar, günümüzde müşteri/kullanıcı odaklı ürün/hizmet tasarımına yönelmişlerdir. Bu değişim iş dünyasının teknolojik ve rekabetçi yapısındaki gelişmelere bağlanabilir. Günümüz iş yaşamındaki tüm firmalar, farklılaşma stratejileri geliştirebilme, maliyetten tasarruf sağlayabilme, teknolojik gelişmeleri takip edebilme ve rakipleriyle olan kalite farkını kapatabilme kapasitesine sahiptirler. Böyle bir ortamda rakiplerine göre bir adım öne geçmek isteyen firmalar geliştirdikleri ürünler ile müşterileri arasında duygusal bir bağ oluşturmak zorundadır. Artık, duyguların/algıların satın alma davranışını birebir etkilediği herkes tarafından bilinmektedir. Dolayısıyla bugün, müşterilerin duygularına/algılarına hitap edecek, müşteride satın alma hissi uyandıracak ürünlerin tasarımına yatırım yapan firmalar kazanacaktır. Müşterilerin bir ürüne ilişkin hislerini/algılarını ölçmek ve onları değerlendirmek zor bir görevdir. Çünkü müşteriler hislerinin bir kısmını açık bir şekilde ifade ederken, özellikle olumsuz his/algılarını saklama gereği duyarlar. Bazen de bazı hislerinin farkında bile değildirler. Müşterilerin his/algılarını ölçmede ve onları ürün tasarımına yansıtmada kullanılan bir yöntem, Kansei mühendisliğidir. Bir ürün geliştirme metodolojisi olan Kansei mühendisliği, müşteri his/algılarını mevcut ürün tasarımlarının geliştirilmesine veya yeni ürünlerin tasarlanmasına dönüştürür. Web portallarının tasarımında birçok tasarım öğesi ve teknik özelliğin yanı sıra kullanıcı algı ve hislerinin de göz önüne alınması gerekir. Çalışmamızın 16

Erdoğmuş-Koç-Ayhan/Türkiye de Yaygın amacı web portallarının kullanıcı his/algılarına odaklı olarak tasarlanması problemini, bir inovasyon tekniği olarak kabul edilen Kansei mühendisliğini kullanarak çözmektir. Çalışmamız beş kısımdan oluşmaktadır. Kansei mühendisliği süreci ve ilgili literatür incelemesi ikinci kısımda ele alınmıştır. Web portallarının kullanıcı algı ve hislerine göre tasarlanması probleminin çözümüne ayırdığımız üçüncü kısımda sırasıyla, problemin tanımı, ürün etki alanının belirlenmesi, anlamsal ve özellikler uzayının taranması ile verilerin elde edilmesine yer verilmiştir. Dördüncü kısımda önerilen model geliştirilmiş ve analizler yapılmıştır. Çalışmamızın son kısmında ise modelin çözüm sonuçları değerlendirilmiş ve web tasarımcılarına öneriler sunulmuştur. 2. Kansei Mühendisliği 2.1. Kansei Mühendisliği Süreci Kansei mühendisliği, kullanıcıların bir ürüne ilişkin algı/hislerini, hissedilebilir veya dokunulabilir tasarım detaylarına dönüştürülmesini sağlayan kullanıcı odaklı bir ürün/hizmet geliştirme sürecidir (Nagamachi, 1995). Temel olarak altı aşamadan oluşan Schütte nin geliştirmiş olduğu Kansei mühendisliği süreci Şekil 1 de gösterilmiştir (Schütte,2005). Etki alanının Anlamsal uzayın taranması Özellikler uzayının taranması Sentez Geçerliliğin test edilmesi Modelin kurulması Şekil 1. Kansei Mühendisliği Süreci (Schütte, 2005) Kansei mühendisliği sürecinin ilk aşaması ürün etki alanının belirlenmesidir. Ürün etki alanı, tasarlanacak ürünün hedef kitlede uyandırması istenen temel algı veya hisler olarak ifade edilebilir (Schütte vd., 2004). Bu aşamada, ele alınan tasarım probleminin kesin ve net olarak tanımlanması gerekir. Ürüne ilişkin etki alanı, hedef kitle veya uzmanlarla birlikte beyin 17

fırtınası yapılarak veya pazar araştırmaları sonuçlarına dayanılarak belirlenebilir. Sürecin ikinci aşaması anlamsal uzayın taranması dır. Kansei mühendisliği sürecinin bu aşamasındaki temel amaç, kullanıcı hislerini ifade eden tüm kelimelere ulaşmak ve bu kelimelerden yola çıkarak Kansei kelimelerini belirlemektir. Kansei kavramı kısaca, bir ürünün/hizmetin kullanıcılarda yarattığı algı, imaj ya da uyandırdığı hisler olarak tanımlanabilir (Nagamachi, 1995). Bu hisleri ifade eden kelimeler ise Kansei kelimeleri olarak adlandırılır. Bu aşamada ilk olarak bir ürünün kullanıcılarda uyandırdığı hisleri ifade eden kelimeler, internet, dergiler, kitaplar, ürün veya hizmete ilişkin klavuzlar, uzman görüşleri gibi çeşitli kaynaklardan toplanır (Ying ve Yan, 2006). Kullanıcı hislerini ifade eden bu kelimeler Kansei mühendisliği sürecinde anlamsal uzayı temsil eder. Anlamsal uzayı oluşturan tüm kelimelerin belirlenmesinden sonra kelime sayısında indirgeme yapılır. Kelime sayısının indirgenmesi işleminin iki temel amacı vardır. Birincisi, toplanan kelimelerden bazılarının benzer veya birebir aynı anlamı veren kelimeler olmasıdır. İkincisi ise kullanıcı hislerini ölçmek için kullanılacak kelime sayısının fazla olmasının anketin uygulanma ve değerlendirme sürecini ciddi şekilde arttırması ve/veya zorlaştırmasıdır. Kansei mühendisliğinde, kelimelerin indirgenmesi sürecinde kullanılan bazı teknikler faktör analizi, kümeleme analizi ve yakınlık diyagramıdır (Grimsaeth, 2005). Bu tekniklerden yararlanılarak, benzer veya birebir aynı anlamı veren kelimeler aynı grupta toplanır ve kelime grupları elde edilir. Daha sonra da, bu kelime grupları isimlendirilir ve böylece modelin geliştirilmesinde kullanılacak yeni Kansei kelimeleri elde edilmiş olur. Kansei mühendisliği sürecinin üçüncü aşaması, özellikler uzayının taranması dır. Bu aşamada, tasarımı yapılacak ürün veya hizmetin özellikleri belirlenir. Ürün özelliklerinin belirlenmesinde uzman görüşleri, literatür, internet, ürüne/hizmete ilişkin kılavuzlar veya kullanıcı görüşleri gibi farklı kaynaklardan yararlanılabilir (Lindberg, 2004). Belirlenen ürün/hizmet özellikleri Kansei mühendisliği sürecinde özellikler uzayını temsil eder. Özellikler uzayında yer alan ürün özellikleri, kullanıcı beklentileri ve tasarım hedefi göz önüne alınarak belirli bir sayıya indirgenir. Literatürde özelliklerin indirgenmesi işlemi için genellikle balık kılçığı ve pareto diyagramı teknikleri kullanılmaktadır (Schütte ve Eklund, 2005). Ürün özellikleri belirlendikten sonra bu özellikleri temsil edecek ürün örnekleri seçilir. Sürecin dördüncü aşaması sentez aşamasıdır. Bu aşamada öncelikle, belirlenen ürün örneklerinin kullanıcılarda uyandırdığı algıları/hisleri ölçmek 18

Erdoğmuş-Koç-Ayhan/Türkiye de Yaygın için kullanılacak bir anket tasarlanır. Kullanıcı hislerinin ölçülmesinde genellikle 5 li ya da 7 li Likert tipi ölçek kullanılır (Schütte ve Eklund, 2005). Tasarlanan anket, hedef kitle göz önüne alınarak kullanıcılara uygulanır. Kullanıcılar, her bir ürün örneğini Kansei kelimelerini göz önüne alarak değerlendirir. Verilerin elde edilmesinden sonra anketin güvenilirliği test edilir. Kansei mühendisliği sürecinin son aşaması modelin kurulması dır. Bu aşamada ürün/hizmet özellikleri ile Kansei kelimeleri arasındaki ilişki modellenir. Bu ilişkinin modellenmesinde amaç, kullanıcı algı ve hisleri üzerinde ürün özelliklerinin etkilerinin belirlenmesidir. Literatürde genellikle söz konusu ilişkinin modellenmesinde regresyon analizi, Quantification teori, sinir ağları ve genetik algoritmalar gibi teknikler kullanılır (Ishihara vd., 1995). Bu sürecin sonucunda elde edilen model, yeni bir ürün tasarımı veya var olan bir ürünün yeniden tasarlanmasında ve geliştirilmesinde kullanılır. 2.2. Literatür İncelemesi Kansei mühendisliğinin temelleri 1970 li yıllarda Nagamachi tarafından Japonya da atılmıştır (Nagamachi,1999). Yöntemin ilk çarpıcı uygulaması, 1986 yılında Mazda Motor Şirketi nin ürettiği Miata MX5 model arabanın tasarımıdır (http2). Bu başarılı uygulamanın sonucunda, birçok tasarımcı ve bilim adamı Kansei mühendisliği konusunda çalışmaya başlamıştır. Yöntem 1990 lı yıllardan itibaren farklı ülkelerde ve alanlarda uygulanmıştır (Grimsæth, 2005). Bu uygulamalardan bazıları Tablo 1 de verilmiştir. Tablo 1. Kansei Mühendisliğinin Uygulandığı Alanlar Uygulama Alanı Referanslar Otomotiv Jindo ve Hirasago, 1997; Nakada, 1997; Tanoue vd., 1997; Zhang ve Shen, 1999; Axelsson, 2001; Chang vd., 2006; Lai vd., 2005; Schütte ve Eklund, 2005. Uçak Guerin, 2004. İletişim sistemleri Saito vd., 1998; Mantelet vd., 2003; Lai vd., 2006; Xing-yuan ve Xu, 2006; Lin vd., 2007. Sistem kalitesinin Noh vd., 2004; Gonzalez vd., 2008. geliştirilmesi Mimari Matsubara ve Nagamachi, 1997; Kinoshita vd., 2003; Takagi vd., 2004; Llinares ve Page, 2007. Moda Ishihara vd., 1997; Chang vd., 2003; Lottum vd., 2006; Ying ve Yan, 2006; Pearce ve Coleman, 2008. Gıda Yasuyuk, 2002; Ikeda vd., 2006. İş ekipmanları Grimsaeth, 2005. Ev gereçleri Barnes vd., 2004; Petiot ve Yannou, 2004. Ambalaj Tsuchiya vd., 1999; Nagamachi, 2002. Müzik Deng ve Kao, 2003. Teknik odaklı çalışmalar Nagamachi, 1999; Yang vd., 1999; Nagamachi, 2002; Schütte vd., 2004; Jiao vd., 2006; Choi ve Jun, 2007; Zhai vd., 2009. 19

Literatürde, web tasarımıyla ilgili Kansei mühendisliği çalışmaları sınırlı sayıda yer almaktadır. Bu çalışmalar yayınlanma tarihine göre aşağıdaki satırlarda ele alınmıştır. Okada ve Tejima (2003), Kansei mühendisliği metodolojisini kullanarak web kullanım rahatlığı üzerinde görsel ve işitsel tasarım bileşenlerinin etkilerini araştırmışlardır. Web sayfasının düzeni ve renk kombinasyonlarının, kullanıcılarda ilk olarak hoş görünümlü-hoş görünümlü değil hissini uyandırdığını belirlemişlerdir. Yoon ve Lee (2003) web sayfalarının kullanıcılarda uyandırdığı hisleri beş farklı kategoride ele almıştır. Ayrıca çalışmalarında, nasıl bir web tasarımının kullanıcılarda güçlü hisler uyandırdığını ve bu hisleri etkileyen tasarım faktörlerini belirlemişlerdir. Siu ve Ho (2005) web sayfalarının yazı tipi, yazı rengi ve büyüklüğü gibi özelliklerinin kullanıcılarda uyandırdığı hisleri tartışmışlardır. Ineoue vd. (2006), yayınlanan sayfa görünümünün kullanım rahatlığı üzerindeki etkisini araştırmışlardır. Sayfa görünümünün kullanıcıların inceleme zamanını ve kullanım rahatlığını etkilemediğini belirlemişlerdir. Robin ve Holmes (2008) çalışmalarında web sayfasının güvenilirliğine ilişkin kullanıcı yargılarıyla sayfanın estetik görünümü ve görsel tasarımı arasındaki ilişkiyi araştırmışlardır. Görsel tasarımı ve estetik görünümü yüksek olan web sayfalarının kullanıcılarda güven duygusunu arttırdığını belirlemişlerdir. Koç (2009) çalışmasında, Kansei Mühendisliği ni bir fakülte web sayfasının tasarlanması problemine uygulamıştır. Bu uygulamada fakülte paydaşlarının aidiyet hissini arttıran bir fakülte web sayfası tasarlanmıştır. Bu çalışmaların ortak özelliği, web sayfası tasarım öğeleri ile kullanıcı hisleri arasındaki ilişkinin araştırılmış olmasıdır. 3. Web Portallarının Kansei Mühendisliği ile Değerlendirilmesi Bu kısımda, Türkiye de yaygın olarak kullanılan web portalları, kullanıcı algı ve hislerine dayanılarak değerlendirilmiştir. Şekil 1 de verilen Kansei mühendisliği süreci aşamaları aşağıda ayrıntılı olarak ele alınmıştır. 3.1. Ürün Etki Alanının Belirlenmesi Web kullanıcıları istedikleri bilgiye daha hızlı ve kolay bir şekilde ulaşabilmek için profesyonelce tasarlanmış web portallarını tercih etmektedir (http3). Dolayısıyla gelişen teknolojiyle birlikte profesyonelce hazırlanmış web portallarının önemi artmaktadır. Bu çalışmada, Kansei mühendisliği kullanılarak Türkiye de en çok ziyaret edilen web portalları, kullanıcılarda uyandırdığı profesyonellik hissi bakımından değerlendirilmiştir. İnternet ortamındaki her türlü bilgiye hızlı ve kolay erişimi sağlayan web portallarının kullanıcılarda uyandırdığı profesyonellik hissi, uzman görüşleri 20

Erdoğmuş-Koç-Ayhan/Türkiye de Yaygın alınarak ürün etki alanı olarak belirlenmiştir. Çalışmamızda hedef kitle, web portallarını etkin olarak kullanan üniversite öğrencileri ve öğretim elemanlarıdır. Çalışmaya Eskişehir Osmangazi Üniversitesi İstatistik Bölümü nden web portallarını etkin olarak kullanan toplam 50 kullanıcı katılmıştır. 3.2. Anlamsal Uzayın Taranması Çalışmanın bu aşamasında ilk olarak, web portallarının kullanıcılarda uyandırdığı profesyonellik hissini yansıtan 294 kelime, internet kullanıcılarından, internetle ilgili dergilerden ve kullanıcı forumlarından elde edilmiştir. Bu kelimeler yakınlık diyagramı tekniği kullanılarak 25 başlık altında gruplandırılmış ve her bir grubu en iyi temsil eden 25 sıfat ikilisi seçilerek Kansei kelimeleri olarak belirlenmiştir. Her bir grup için belirlenen 25 Kansei kelimesi Tablo 2 de verilmiştir. Tablo 2. Çalışmada Kullanılan Kansei Kelimeleri Sıra Kansei kelimeleri Sıra Kansei kelimeleri no no 1 Az içerikli-geniş kapsamlı 14 Ferahlık vermeyen-ferahlık veren 2 Boş görünümlü-dolu 15 Yorucu-Dinlendirici görünümlü 3 Gelişmemiş-Gelişmiş 16 Soğuk-Cana yakın 4 Öğretici değil-öğretici 17 Kullanıcıyla etkileşimsiz- Kullanıcıyla etkileşimli 5 Mükemmel değil-mükemmel 18 Yavaş-Hızlı 6 Gelişigüzel- Özenli 19 Klasik-Modern 7 Cansız-Canlı 20 Güvenilir değil- Güvenilir 8 Ciddi-Eğlenceli 21 Problemli-Problemsiz 9 Sakin-Enerjik 22 Karmaşık-Düzenli 10 Sıradan- İlginç 23 Tanınmamış-Tanınmış 11 Merak uyandırmayan-merak 24 Etkin değil-etkin uyandıran 12 Yazı stili hoş değil-yazı stili 25 Abartılı-Sade hoş 13 Hoş görünümlü değil-hoş görünümlü 3.3. Özellikler Uzayının Taranması Kullanıcıların web portallarına ilişkin algı ve hislerini ölçmek ve değerlendirmek amacıyla, Alexa internet araştırma şirketinin belirlediği en sık ziyaret edilen Türkçe web portallarından ilk dokuzu ve Türkiye de en sık ziyaret 21

edilen bir yabancı portal olmak üzere toplam on portal seçilmiş ve Tablo 3 te gösterilmiştir. Tablo 3. Değerlendirmeye Alınan Web Portalları Web Portalları Mynet -www.mynet.com- Netbul www.netbul.com- Msn Türkiye www.msn.com.tr- Bigglook www.biglook.com E-kolay -www.e-kolay.net- Porttakal www.porttakal.com- Superonline www.superonline.com-herşeynet www.herseynet.com- TNN www.tnn.net- Yahoo! www.yahoo.com 3.4. Verilerin Elde Edilmesi Çalışmamızda, Web portallarının kullanıcılarda uyandırdığı profesyonellik hissini ölçmek için bir anket geliştirilmiştir. Verilerin elde edilmesi aşamasındaki zaman ve veri kaybının önlenmesi amacıyla C# programlama dili kullanılarak Şekil 2 de gösterilen ara yüz tasarlanmıştır. Şekil 2. Web Portallarının Kullanıcılarda Uyandırdığı Profesyonellik Hissini Ölçmek İçin Geliştirilmiş Ara Yüz Anket değerlendirmesi Eskişehir Osmangazi Üniversitesi İstatistik Bölümü bilgisayar laboratuarında gerçekleştirilmiştir. Kullanıcılara web portallarını değerlendirmeye geçmeden önce anketin nasıl uygulanacağı ve Kansei mühendisliği ile ilgili kısa bilgi verilmiştir. Ayrıca kullanıcılardan söz konusu web portallarını 30 dakika incelemeleri istenmiştir. İnceleme işlemi bittikten sonra, kullanıcılar tasarlanan ara yüzü kullanarak seçilen on adet web portalını 25 Kansei kelimesi için 7 li likert tipi ölçekle ayrı ayrı değerlendirmişlerdir. 22

Erdoğmuş-Koç-Ayhan/Türkiye de Yaygın Değerlendirme sırasında bilgisayar ekranına web portalları sıra ile Kansei kelimeleri ise rassal olarak gelmiştir. Anketin güvenirliliğini test etmek amacıyla iç tutarlılığın ölçütü olan Cronbach alfa katsayısı kullanılmış (Özdamar, 1999; http4) ve katsayı değeri 0,94 olarak belirlenmiştir. Bu değer, ölçekte bulunan Kansei kelimelerinin, yüksek oranda birbiriyle tutarlı olduğunu göstermektedir. 4. Modelin Kurulması ve Analiz Sonuçlarının Elde Edilmesi Bu kısımda ilk olarak web portallarının kullanıcılarda uyandırdığı profesyonellik hissini yansıtan birbirleriyle ilişkili 25 kansei kelimesi, faktör analizi kullanılarak bağımsız faktörlere indirgenmiştir. Temel bileşenler yöntemiyle elde edilen çözüm için varimax dik döndürme yöntemi kullanılmıştır (http4). Faktör analizi sonucu elde edilen bu yeni bağımsız faktörler, kullanıcılarda profesyonellik hissini yansıtan yeni kansei kelimeleri olarak belirlenmiş ve yeniden isimlendirilmiştir. Yeni faktör isimleri ve döndürülmüş faktör ağırlıkları Tablo 4 te gösterilmiştir. Tablo 4. Faktör İsimleri ve Döndürülmüş Faktör Ağırlıkları Faktörler Dinamik Geniş öğeleri Kansei Kelimelerikapsamlı içerme Az içerikli - Geniş,709 kapsamlı Boş görünümlü -,670 Dolu görünümlü Gelişmemiş-,657 Gelişmiş Öğretici Değil-,559 Öğretici Gelişigüzel-Özenli,551 Mükemmel değil-,513 Mükemmel Cansız-Canlı,511 Ciddi-Eğlenceli,772 Sakin-Enerjik,743 Sıradan-İlginç,645 Merak Uyandırmayan-,576 Uyandıran Yazı Stili Hoş Değil-Hoş Estetik görünüm,735 Kullanıcı dostu Sade Güvenilir Düzenli Tanınmışgörünümlü 23

Kansei Kelimeleri Geniş Dinamik Estetik Kullanıcı Güvenilir Düzenli TanınmışSade kapsamlı öğeleri görünüm dostu görünümlü içerme Hoş Görünümlü Değil-Hoş,600 Görünümlü Ferahlık Vermeyen- Ferahlık Veren,542 Yorucu- Dinlendirici,506 Soğuk-Cana Yakin,475 Kullanıcıyla etkileşimsiz-,687 Etkileşimli Yavaş-Hızlı,546 Klasik-Modern,468 Güvenilir Değil- Güvenilir,712 Problemli- Problemsiz,613 Karmaşık-Düzenli,756 Tanınmamış- Tanınmış,804 Etkin Değil-Etkin,621 Abartılı-Sade,846 Tablo 4 te görüldüğü gibi yeni sekiz faktör ismine sütun başlıklarında yer verilmiştir. Bu 8 faktör toplam değişkenliğin % 69,69 unu açıklamaktadır. Literatürde değişkenliğin açıklanma yüzdesinin en az 0,67 olması gerektiği bildirilmektedir (Özdamar, 1999). Faktör analizi sonucu belirlenen bu sekiz faktör, sıralı lojistik regresyon modelinde bağımsız değişkenler olarak kullanılacaktır. İkinci olarak web portallarının kullanıcılarda uyandırdığı profesyonellik hissi ile profesyonellik hissini yansıtan sekiz faktör (Kansei kelimesi) arasındaki ilişkiyi açıklamak için sıralı lojistik regresyon modeli yapılandırılmıştır. Sıralı lojistik regresyon modelinin yapılandırılması için beş farklı bağlantı fonksiyonu (logit, probit, clog log, negatif log log ve cauchit) kullanılmış ve aday modeller belirlenmiştir (Long, 1997; McCullagh, 1980). Paralel eğriler varsayımının geçerliliğinin değerlendirilmesi ve modelin uygunluğunun test edilmesi için Ki- Kare test istatistiğinden yararlanılmıştır. Yapılandırılan modeller arasında sadece Cauchit bağlantı fonksiyonu kullanılarak elde edilen sıralı lojistik regresyon modeli, paralel eğriler varsayımını sağlamış (χ2 =54,625; s.d.=40; p=0,061 0,05) ve modelin uygunluk testleri (χ2 =2527,946; s.d.=2806; p=1,000 0,05) istatistiksel olarak anlamlı sonuçlar vermiştir. Böylece, Cauchit bağlantı fonksiyonu kullanılarak elde edilen sıralı lojistik regresyon modeli tüm 24

Erdoğmuş-Koç-Ayhan/Türkiye de Yaygın aday modeller arasından en iyi model olarak seçilmiştir. Ek olarak, profesyonellik hissi ve sekiz faktör arasındaki ilişkinin gücünü ölçmek ve değerlendirmek için elde edilen R 2 değerleri Cox-Snell (0,497), Nagelkerke (0,516) ve McFadden (0,207) belirlenmiştir. Modelde yer alan sekiz bağımsız değişken (faktör) ve web portallarının kullanıcılarda uyandırdığı profesyonellik hissine ilişkin parametre tahminleri, standart hataları ve p değerleri Tablo 5 de verilmiştir. Tabloda görüldüğü gibi önerilen modelde sade görünümlünün dışındaki yedi değişkenin(geniş kapsamlı, dinamik öğeleri içermesi, estetik görünüm, kullanıcı dostu, güvenilir, düzenli, tanınmış), kullanıcıların web portallarına ilişkin profesyonellik hissini etkilediği belirlenmiştir. Bir web portalının sade görünümlü olması kullanıcıların herhangi bir portala ilişkin profesyonellik hissini etkilememektedir. Modeldeki anlamlı yedi değişkenin tümünün parametre değeri pozitiftir. Tablo 5. Cauchit Bağlantılı Sıralı Lojistik Regresyon Modelinin Tahmin Edilen Parametre Değerleri ve Anlamlılık Sınaması Std. Tahmin Hata Wald s.d. P Eşik değerleri [profesyonellik = 1,00] -22,100 7,158 9,533 1 0,002 [profesyonellik = 2,00] -7,498 0,883 72,125 1 0,000 [profesyonellik= 3,00] -3,786 0,340 123,815 1 0,000 [profesyonellik = 4,00] -1,681 0,178 89,250 1 0,000 [profesyonellik = 5,00] 0,524 0,117 19,933 1 0,000 [profesyonellik = 6,00] 2,941 0,252 135,769 1 0,000 Bağımsız Geniş kapsamlı değişkenler 1,567 0,149 110,001 1 0,000* Dinamik öğeleri içermesi 0,522 0,094 31,104 1 0,000* Estetik görünüm 0,803 0,104 59,709 1 0,000* Kullanıcı dostu 0,482 0,091 28,276 1 0,000* Güvenilir 0,611 0,096 40,560 1 0,000* Düzenli 0,703 0,098 51,111 1 0,000* Tanınmış 0,598 0,094 40,377 1 0,000* Sade görünümlü 0,065 0,082 0,628 1 0,428 Bağlantı fonksiyonu: Cauchit. *p 0,05 25

Son olarak çalışmada, söz konusu on web portalı, kullanıcılarda uyandırdığı profesyonellik hissi ve kullanıcı algı ve hislerini yansıtan sekiz faktör bakımından varyans analizi kullanılarak karşılaştırılmıştır. Varyans analizi sonuçları Tablo 6 da verilmiştir. Profesyonellik hissi/algısı Tablo 6. Varyans Analizi Sonuçları Hata Değişkenlik kaynağı kareler toplamı s.d. F P Gruplar arası 49,688 9 3,138 0,001* Gruplar içi 862,040 490 Geniş kapsamlı Gruplar arası 25,165 9 2,892 0,002* Gruplar içi 473,835 490 Dinamik öğeleri içermesi Gruplar arası 15,530 9 1,749 0,076 Gruplar içi 483,470 490 Estetik görünüm Gruplar arası 23,957 9 2,746 0,004* Gruplar içi 475,043 490 Kullanıcı dostu Gruplar arası 6,513 9 0,720 0,691 Gruplar içi 492,487 490 Güvenilir Gruplar arası 16,695 9 1,885 0,052 Gruplar içi 482,305 490 Düzenli Gruplar arası 13,645 9 1,531 0,134 Gruplar içi 485,355 490 Tanınmış Gruplar arası 130,106 9 19,202 0,000* Gruplar içi 368,894 490 Sade görünümlü Gruplar arası 13,569 9 1,522 0,137 Gruplar içi 485,431 490 * p 0, 05 Varyans analizi sonucuna göre, tanınmışlık (F 9,490 =19,202*), kullanıcılarda profesyonellik hissi uyandırma (F 9,490 =3,138*), geniş kapsamlı (F 9,490 =2,892*) ve estetik görünüm (F 9,490 =2,746*) bakımından on web portalı arasında %95 güven düzeyinde anlamlı bir farklılık olduğu; diğer faktörlerdeki farkın istatistiksel olarak anlamlı olmadığı bulunmuştur. Söz konusu en anlamlı üç faktör bakımından farklılığın hangi web portalları arasında olduğunu belirlemek için Tukey testinden yararlanılmıştır. Kullanıcılarda profesyonellik hissi uyandırması bakımından on web portalına ilişkin ikili karşılaştırma sonuçları Tablo 7 de verilmiştir. 26

Erdoğmuş-Koç-Ayhan/Türkiye de Yaygın Tablo 7. Web Portallarının Kullanıcılarda Profesyonellik Hissi Uyandırması Bakımından Farlılıklarına İlişkin Tukey Testi Sonuçları Yahoo Myne Msn E- Superonline Tnn NetbulBigglook PorttakalHerşeynet t kolay Yahoo - 0,4 0,340,26 0,52 1,06*0,58 0,78 0,76 0,98* mynet - -0,06-0,14 0,12 0,66 0,18 0,38 0,36 0,58 Msn - -0,08 0,18 0,72 0,24 0,44 0,42 0,64 E-kolay - 0,26 0,80 0,32 0,52 0,50 0,02 Superonline - 0,54 0,06 0,26 0,24 0,46 Tnn - -0,48-0,28-0,30-0,08 Netbul - 0,20 0,18 0,40 Bigglook - - 0,02 0,20 Porttakal - 0,20 Herseynet - *p 0,05 Tukey testi sonucunda, web portallarının kullanıcılarda uyandırdığı profesyonellik hissi bakımından Yahoo web portalının, Tnn (1,06*) ve herşeynet (0,98*) web portalından farklılık gösterdiği; profesyonellik hissi bakımından diğer web portalları arasında istatistiksel olarak anlamlı bir farklılık olmadığı belirlenmiştir. Bu sonuçlara göre, Yahoo web portalı kullanıcılar tarafından daha profesyonelce hazırlanmış bir portal olarak değerlendirilmiştir. Tablo 8. Web Portallarının Geniş Kapsamlı Olması Bakımından Farlılıklarına İlişkin Tukey Testi Sonuçları Yahoo Mynet Msn E-kolay Super-online Tnn Netbul Bigglook Porttakal Herşeynet Yahoo - 0,21 0,78* 0,29 0,43 0,59 0,47 0,0,27 0,68* 0,54 mynet - 0,56 0,07 0,22 0,37 0,26 0,05 0,46 0,32 Msn - - 0,49-0,34-0,19-0,30-0,50-0,10-0,24 E-kolay - 0,14 0,29 0,18-0,01 0,39 0,24 superonline - 0,15 0,04-0,16 0,24 0,10 tnn - - 0,11-0,31 0,09-0,04 netbul - - 0,20 0,20 0,06 bigglook - 0,40 0,26 porttakal - -0,14 herseynet - *p 0,05 Web portalları geniş kapsamlı olması (geniş içerikli) açısından karşılaştırıldığında Yahoo web portalının, Msn (0,78*) ve Porttakal portalından (0,68*) %95 güven düzeyinde istatistiksel olarak farklılık gösterdiği; geniş kapsamlılık bakımından diğer web portalları arasında istatistiksel olarak anlamlı bir fark olmadığı belirlenmiştir. Kullanıcılar Yahoo web portalını diğer portallara göre içerik olarak daha kapsamlı bulmuşlardır. 27

Tablo 9. Web Portallarının Tanınmış Olmaları Bakımından Farklılıklarına İlişkin Tukey Testi Sonuçları Yahoo Mynet Msn E-kolay Superonline Tnn Netbul Bigg- Porttakal Herşeynet look Yahoo - 0,15 0,23 0,25 0,21 0,99* 0,42 1,40* 1,28* 1,24* mynet - 0,08 0,19 0,06 0,83* 0,27 1,25* 1,12* 1,08 Msn - 0,11-0,02 0,75* 0,18 1,16* 1,04* 1,00* E-kolay - - 0,13 0,64* 0,07 1,05* 0,93* 0,89* superonline - 0,77* 0,20 1,18* 1,06* 1,02* tnn - - 0,56* 0,41 0,29 0,25 netbul - 0,97* 0,85* 0,81* bigglook - - 0,12-0,16 porttakal - - 0,04 herseynet - Yapılan Tukey testine göre web portalının tanınmışlığı bakımından Yahoo, Mynet, Msn, E-Kolay, Superonline ve Netbul arasında istatistiksel olarak anlamlı bir farklılık yoktur. Ancak söz konusu bu portallar (Yahoo, Mynet, Msn, E-Kolay, Superonline ve Netbul), Tnn, Herşeynet, Biglook ve Porttakal web portallarından istatistiksel olarak % 95 güven düzeyinde anlamlı farklılığa sahiptir. Yahoo, Mynet, Msn, E-Kolay, Superonline ve Netbul web portalları kullanıcılar tarafından daha çok tanınan ve yaygın olarak kullanılan web portalları olarak değerlendirilmiştir. 5. Tartışma ve Sonuç Bu çalışmada, Türkiye de en çok ziyaret edilen web portalları, kullanıcılarda uyandırdığı profesyonellik hissi açısından Kansei Mühendisliği kullanılarak değerlendirilmiştir. Web portallarına ilişkin kullanıcı algı ve hisleri ölçülmüş ve analiz edilmiştir. Kullanıcı algı ve hislerini ölçebilmek için C# programlama dili kullanılarak bir ara yüz geliştirilmiştir. Bu ara yüz yardımıyla 7 li Likert tipi ölçekle kullanıcı algı /hisleri ölçülmüştür. Elde edilen veriler sırasıyla faktör analizi, sıralı lojistik regresyon analizi ve varyans analizi kullanılarak değerlendirilmiştir. Faktör analizi sonucunda profesyonellik hissini yansıtan 25 Kansei kelimesi, Tablo 4 te isimleri verilen sekiz faktöre indirgenmişlerdir. Bu faktörler sıralı lojistik regresyon analizinde bağımsız değişkenler olarak kullanılmışlardır. Sıralı lojisitik regresyon analizi sonucunda sekiz faktörden yedisi (geniş kapsamlı, dinamik öğeleri içerme, estetik görünüm, kullanıcı dostu, güvenilir, düzenli, tanınmış) istatistiksel olarak anlamlı bulunmuştur. Bir web portalının 28

Erdoğmuş-Koç-Ayhan/Türkiye de Yaygın kullanıcılarda uyandırdığı profesyonellik hissini en fazla etkileyen faktör, web sayfasının içeriğinin geniş kapsamlı olmasıdır. Bu faktör 1,567 (bkz. Tablo 5) ile en yüksek parametre değerine sahiptir. Bu değeri, tasarımcı web portalının içeriğini (kapsamı) bir birim genişlettiğinde kullanıcılarda web portallarına ilişkin profesyonellik hissi 1,567 birim artacaktır şeklinde yorumlayabiliriz. Başka bir ifadeyle, kullanıcıların aradıkları tüm bilgilere ulaşmalarını sağlayacak şekilde sayfanın içeriğinin geniş tutulması, web sayfasının kullanıcılarda uyandırdığı profesyonellik hissini arttıracaktır. Kullanıcılarda profesyonellik hissini etkileyen en önemli ikinci faktör, web portalının estetik görünümüdür. Web portalının estetik görünümü bir birim artarsa kullanıcılarda web portalına ilişkin profesyonellik hissi ilgili faktörün Tablo 5 teki parametre değeri (0, 803) kadar artacaktır. Bu sonuca göre, bir web portalı tasarlanırken, tasarımcıların web sayfasının estetik görünümüne önem vermesi ve tasarımlarında görsel öğelere daha çok yer vermeleri önerilir. Bu çalışmada yapılan sıralı lojistik regresyon analizi sonucunda elde edilen diğer beş anlamlı faktör için benzer ayrıntılı yorumlar yapılabilir. Sonuç olarak, bir web sayfasının düzenli olması, güvenilir olması, tanınmış olması, tasarımında dinamik öğelere yer verilmesi ve kullanıcı dostu olması faktörlerinin kullanıcılarda profesyonellik hissini arttıran önemli faktörler olduğu kanıtlanmıştır. Web portalı tasarımında bu anlamlı faktörler önem sırasına göre dikkate alınmalıdır. Ayrıca kullanıcılar açısından bir web sayfasının sade görünümlü olması profesyonellik hissini etkilememektedir. Dolayısıyla web portalı tasarlanırken bu faktörü dikkate almaya gerek yoktur. Varyans analizi sonucunda elde edilen bilgilere göre incelenen web portalları (bkz. Tablo 3), kullanıcılarda uyandırdığı profesyonellik hissi, geniş kapsamlı, estetik görünümlü ve tanınmış olması faktörleri bakımından istatistiksel olarak farklılık göstermektedir. Tukey testi sonuçları, Yahoo web portalının diğer portallara göre kullanıcılarda daha fazla profesyonellik hissi uyandırdığını ve içerik bakımından en geniş içeriğe sahip/geniş kapsamlı web sayfası olduğunu göstermiştir. Web portalları tanınmışlık açısından karşılaştırıldığında elde edilen sonuçlar, en tanınmış web portallarının sırasıyla Yahoo, Mynet, Süperonline, Msn, E-kolay ve Netbul olduğunu göstermiştir. Bu altı web portalı arasında tanınmışlık açısından istatistiksel olarak anlamlı bir fark olmadığı belirlenmiştir. Ayrıca, bir web sayfasının tanınmış olması kullanıcıların web sayfasına ilişkin profesyonellik hislerini arttırmaktır. 29

Çalışmada incelenen on web portalı arasında dinamik öğeleri içermesi, kullanıcı dostu olması, güvenilir olması, sadede görünümlü olması düzenli olması açısından anlamlı bir fark olmadığı belirlenmiştir. Çalışmamızda kullanıcı odaklı, ergonomi ve bilgisayar bilimleri tabanlı bir mühendislik yaklaşımı olan Kansei Mühendisliği kullanılarak elde edilen bilgiler web portal tasarımcılarına yeni bir bakış açısı kazandıracaktır. Kaynaklar Axelsson, J.R.C. (2001), Engineering of impressions- A framework and example, Proceedings of the 33 rd Annual Congress of the Nordic Ergonomics Society, Tampere, Finland, 149-154. Barnes, C. J., T. H. C. Childs, B. Henson ve C. H. Southee (2004), Surface finish and touch- a case study in a new human factors tribology, Wear, 257, 740 750. Chang, Y., M. Chuang, S. Hung, S. Shen ve B. Chu (2003), A kansei study on the style image of fashion design, 6. Asian Design Conference, Tsukuba, Japonya. Chang, H. C., H. H. Lai ve Y. M. Chan (2006), Expression modes used by consumers in conveying desire for product form: A case study of a car, International Journal of Industrial Ergonomics, 36, 3-10. Choi, K. ve C. Jun (2007), A systematic approach to the kansei factors of tactile sense regarding the surface roughness, Applied Ergonomics, 38, 53 63. Deng, Y. ve Y. Kao (2003), The development of music selection plan based on Kansei similarity, 6. Asia Design International Conference, Tsukuba, Japonya. Gonzalez, M.E., R.D. Mueller ve R.W. Mack (2008), An alternative approach in service quality: An e-banking case study, The Quality Management Journal, 15, 1, 41-59. Grimsaeth, K. (2005), Kansei Engineering, Linking emotions and product feelings, http://design.ntnu.no/forskning/artikler/2005/artikkel_tollef_steen.pdf Guerin, J. (2004), Kansei Engineering for commercial airplane interior architecture, The 16th Sypmosium on Quality Function Deployment, July 10, Lombard, Illinois, USA, 19-26. 30

Erdoğmuş-Koç-Ayhan/Türkiye de Yaygın Ineoue,T., E. Saheki ve R. Okada (2006), Web Comfortability and the Influence of Typographic Layouts for Japanese Web Pages, Bulletin of Miyagi University School of Project Design, 8, 133 141. Ikeda, G., A. Tomizama, Y. Imayoshi, H. Iwabuchi, T. Hinata ve Y. Sagara (2006), Flavor design of sesame-flavored dressing using gas chromatography/alfactometry and food kansei model, Food Science and Technology Research, 12 (4), 261-269. Ishihara, S., K. Ishihara, M. Nagamachi ve Y. Matsubara (1995), An automatic builder for a Kansei Engineering expert system using self-organizing neural Networks, International Journal of Industrial Ergonomics, 15, 13-24. Ishihara, S., K. Ishihara, M. Nagamachi ve Y. Matsubara (1997), An analysis of Kansei structure on shoes using self-organizing neural networks, International Journal of Industrial Ergonomics, 19, 93-104. Jiao, J. R., Y. Zhang ve M. Helander (2006), A kansei mining system for affective design, Expert Systems with Applications, 30, 658 673. Jindo, T. ve K. Hirasago (1997), Application studies to car interior of Kansei engineering, International Journal of Industrial Ergonomics, 19, 105-114. Kinoshita, Y., E. Cooper ve K. Kamei (2003), A colour support system for townscape based on Kansei and colour harmony models, Proceedings of the 4th International Symposium on Advanced Intelligent System, 435-438. Koç, E. (2009), Kansei Mühendisliği kullanılarak müşteri odaklı ürün tasarımı: Web sayfası tasarımında uygulanması, Doktora tezi, Eskişehir Osmangazi Üniversitesi, İstatistik Anabilim dalı, 155 s. Lai, H. H., Y. M. Chan ve H. C. Chang (2005), A robust design approach for enhancing the feeling quality of a product: a car profile case study, International Journal Production Economics, 35, 445-460. Lai, H. H., Y. C. Lin, C. H. Yeh ve C. H. Wei (2006), User-oriented design for the optimal combination on product design, International Journal Production Economics, 100, 353 267. Lin, Y. C., H. H. Lai ve C. H. Yeh (2007), Consumer-oriented product form design based on fuzzy logic:a case study of mobile phones, International Journal of Industrial Ergonomics, 37, 531-543. 31

Lindberg, A. (2004), First impressions last: A Kansei Engineering study on laminate flooring at Pergo, Lisans tezi, Linköping University Department of Mechanical Engineering, Sweden. Llinares, C. ve A. Page (2007), Application of product differential semantics to quantify purchaser perceptions in housing assessment, Building and Environment, 42, 2488 2497. Long, J. S. (1997), Regression models for categorical and limited dependent variables, Thousand Oaks:Sage Publications. Lottum, C., K. Pearce ve S. Coleman (2006), Features of Kansei Engineering characterizing its use in two studies: Men s everyday footwear and historic footwear, Quality and Reliability Engineering, 22, 629-650. Mantelet, F., C. Bouchard ve A. Aoussat (2003), Integration and optimization of Kansei Engineering in the process of design of new products, Journal of the Asian Design Conference International, Vol.1, Asian Society for the Science of Design (ASSD), Tsukuba, Japan. Matsubara, Y. ve M. Nagamachi (1997), Hybrid Kansei Engineering System and design support, International Journal of Industrial Ergonomics, 19, 81-92. McCullagh, P. (1980), Regression models for ordinal data, Journal of the Royal Statistical Society, 42, 109 142. Nagamachi, M. (1995), Kansei Engineering: A new ergonomic consumeroriented technology for product development, International Journal of Industrial Ergonomics, 15, 3-11. Nagamachi, M. (1999), Kansei engineering; the implication and applications to product development, IEEE International Conference, Tokyo, Japan. Nagamachi, M. (2002), Kansei engineering as a powerful consumeroriented technology for product development, Applied Ergonomics, 33, 289-294. Nakada, K. (1997), Kansei engineering research on the design of construction machinery, International Journal of Industrial Ergonomics, 19, 129-146. 32

Erdoğmuş-Koç-Ayhan/Türkiye de Yaygın Noh, S. J., H. S. Park ve N. Y. Park (2004), Mutidimentional quality assessment of multimedia telecommunications systems for enhancing customer satisfaction, Total Quality Management, 15 (7), 899-908. Okada, R. ve A. Tejima (2003), Exploring the Influence of Design Elements on the Comfortability in WebSites, The 6th Asia-Pacific Design Conference (6th ADC), Tsukuba, Japan. http://www.robelab.net/web.html (2 Mart 2008). Özdamar, K. (1999), Paket programlar ile istatistiksel veri analizi, Eskişehir: Kaan Kitabevi. Pearce, K. F ve S.Y. Coleman (2008), Modern-day perception of historic footwear and its links to preference, Journal of Applied Statistics, 35 (2), 161-178. Petiot J. ve B. Yannou (2004), Measuring consumer perceptions for a better comprehension, specification and assessment of product semantics, International Journal of Industrial Ergonomics, 33, 507 525. Robins, D. ve J. Holmes (2008), Aestetics and credibility in web site design, Information Processing and Management, 44, 386-399. Saito, S., H. Nishiyama, T. Ohkubo ve Y. Matsushita (1998), Virtual space production based on composition knowledge, System and Computers in Japan, Vol.29, No.12, 46-56. Schütte, S., J. Eklund, J. Axelsson ve M. Nagamachi (2004), Concepts, methods and tools in kansei engineering, Theoretical Issues in Ergonomics Science, 5, 214 232. Schütte, S. (2005), Engineering emotional values in product design, Doktora tezi, Linköping University Institute of Technology, Sweden. Schütte, S. ve J. Eklund (2005), Design of rocker switches for workvehicles- An application of Kansei Engineering, Applied Ergonomics, 36, 557-567. Siu, H. ve J. Ho (2005), Short Paper: Visual design for a webpage, The Fourth International Cyberspace Conference on Ergonomics, Johannesburg:International Ergonomics Association Press. Takagi, M., J. Watada ve N. Yubazaki (2004), Realization of a comfortable space based on Kansei Engineering, IEEE International Conference on Systems, Man and Cybernetics, 6463-6464. 33

Tanoue, C., K. Ishizaka ve M. Nagamachi (1997), Kansei Engineering: A study on perception of vehicle interior image, International Journal of Industrial Ergonomics, 19, 115-128. Tsuchiya, T., S. Ishihara, Y. Matsubara, T. Nishino ve M. Nagamachi (1999), A method for learning decision tree using genetic algorithm and its application to Kansei engineering system, IEEE International Conference on System, Man and Cybernetics, Tokyo, Japonya. Xing-yuan, W. ve Y. Xu (2006), Study on consumer s Kansei image evaluation for high-tech consumable products, International Conference on Management Science and Engineering, October 5-7, 976-980. Yang, S., M. Nagamachi ve S. Lee (1999), Rule-based inference model for the kansei engineering system, Journal of Industrial Ergonomics, 24, 459-471. Yasuyuk, S. (2002), Paradigm and food kansei engineering and trends in sensing technologies for good preferences, Food and Food Ingredients, 4-20. Ying, W. ve C. Yan (2006), The kansei research on the style of womwn s overcoats, IMACS Multiconference on Computational Engineering in Systems Application (CESA), 4-6 Ekim, Beijing, China, 431-436. Yoon, D. ve H. Lee (2003), The effect of Kansei design on the web in Branding and analysis of its influence factors focused on fast food brand websites-, 6th Asian Design Conference.http://wwwsoc.nii.ac.jp/jssd/6thADC/webmaster/re_e/CD/CD_doN otopen/adc/program.html Zhai, L. Y., L. P. Khoo ve Z. W. Zhong (2009), A dominance-based rough set approach to kansei engineering in product development, Expert Systems with Applications, 36, 393-402. Zhang, L. ve W. Shen (1999), Sensory evaluation of commercial truck interiors, International Congress and Exposition, March 1-4, Detroit, Michigan, 1-7. <http1> tbd.wmv.gen.tr/raporlar/rp5-2003.doc. (09.12.2007) <http2> http://www.jske.org/whatiskansei.html (5 Mart 2008) <http3> http://www.sistek.com.tr/html/portal.htm (26 Nisan 2006) <http4>http://mert-tr.blogspot.com/2007/06/faktor-analizi-gecerlilikguvenilirlik.html/(faktör analizi, geçerlilik ve güvenilirlikle ilgili notlarım). 34