2. HAFTA TÜR 101 TÜRK DİLİ-1

Benzer belgeler
1. DÜNYADAKİ BAŞLICA DİL AİLELERİ

İÇİNDEKİLER BÖLÜM 1 BÖLÜM 2

8. DİLLERİN SINIFLANDIRILMASI

TÜRK DİLİ - I İÇİNDEKİLER HEDEFLER DİL AİLELERİ, DİL GRUPLARI, DİL TÜRLERİ. Dil Aileleri Dil Grupları Dil Türleri

SAKARYA ÜNİVERSİTESİ. Hafta 3

ÜNİTE TÜRK DİLİ - I İÇİNDEKİLER HEDEFLER TÜRKÇENİN KİMLİK BİLGİLERİ

önce biz sorduk 50 Soruda KPSS 2017 soru ÖABT TÜRK DİLİ ve EDEBİYATI TAMAMI ÇÖZÜMLÜ SORU BANKASI Eğitimde

kpss Önce biz sorduk 50 Soruda SORU Güncellenmiş Yeni Baskı ÖABT TÜRK DİLİ EDEBİYATI Tamamı Çözümlü SORU BANKASI

TÜRKÇE DİL BİLGİSİ KURALLARI-Dil Yapısı

Dil Nedir? Dilin Temel Nitelikleri Nelerdir?

DİLLERİN SINIFLANDIRILMASI VE TÜRKÇENİN DÜNYA DİLLERİ ARASINDAKİ YERİ

KIRIKKALE ÜNİVERSİTESİ 2015/Güz Dönemi Türk Dili I Vize Soruları*

ÜNİTE NO: III DİLİMİZİN YERİ VE BUGÜNKÜ DURUMU

kpss Önce biz sorduk 50 Soruda 34 SORU Güncellenmiş Yeni Baskı ÖABT SINIF ÖĞRETMENLİĞİ TÜRK DİLİ CUMHURİYET DÖNEMİ TÜRK EDEBİYATI ÇOCUK EDEBİYATI

İSLÂMİYET ETKİSİNDE GELİŞEN TÜRK EDEBİYATI İSLÂMİ İLK ESERLER SORU PROĞRAMI AHMET ARSLAN

ÖABT. TÜRK DİLİ ve EDEBİYATI SORU BANKASI ÖABT ÖĞRETMENLİK ALAN BİLGİSİ TESTİ. Tamamı Çözümlü. Fat h Mehmet Muş Eda Lale.

Başkent Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Türk Dili ve Edebiyatı Bölümü. Doç. Dr. S. EKER

ÇAĞDAŞ TÜRK YAZI DİLLERİ I TDE303U

Tercüme çeviri hizmeti verdiğimiz konular

TÜRKİYAT ARAŞTIRMALARI YÜKSEK LİSANS PROGRAMI DERSLER VE KUR TANIMLARI

Türklerin Anayurdu ve Göçler Video Ders Anlatımı

kpss Önce biz sorduk 50 Soruda SORU Güncellenmiş Yeni Baskı ÖABT TÜRK DİLİ EDEBİYATI ALAN BİLGİSİ ALAN EĞİTİMİ

İnci. Hoca GEÇİŞ DÖNEMİ ESERLERİ (İLK İSLAMİ ESERLER)

TÜRK DİLİ ve EDEBİYATI

Hazırlayan Muhammed ARTUNÇ 6.SINIF SOSYAL BİLGİER

Buran, Ahmet - Berna Yüksel Çak (2012), Türkiye de Diller ve Etnik Gruplar, Akçağ Yayınları, Ankara, 318 s., ISBN:

T.C. NEVŞEHİR HACI BEKTAŞ VELİ ÜNİVERSİTESİ. Fen Edebiyat Fakültesi Dekanlığı İLGİLİ MAKAMA

Türkçe dönemleri ve Türk yazı dilinin tarihi gelişimiyle birlikte Türkçenin değişim çizgisini takip edeceğiz.

DİLLERİN SINIFLANDIRILMASI VE TÜRKÇENİN DÜNYA DİLLERİ ARASINDAKİ YERİ. ünite İLK DİL HANGİ COĞRAFYADA KONUŞULMUŞTUR? TÜRKÇENİN TARİHSEL GELİŞİMİ

ÖABT SINIF ÖĞRETMENLİĞİ KPSS Eğitimde

DR. NURŞAT BİÇER İN TÜRKÇE ÖĞRETĠMĠ TARĠHĠ ADLI ESERĠ ÜZERİNE

ARDAHAN ÜNİVERSİTESİ İNSANİ BİLİMLER VE EDEBİYAT FAKÜLTESİ ÇAĞDAŞ TÜRK LEHÇELERİ VE EDEBİYATLARI BÖLÜMÜ DÖRT YILLIK-SEKİZ YARIYILLIK DERS PROGRAMI

İÇİNDEKİLER. Birinci Bölüm ÖABT Türk Dili ve Edebiyatı Öğretmenliği Konu Anlatımlı Soru Bankası ESKİ TÜRK DİLİ VE LEHÇELERİ...

DERS PLANI DEĞİŞİKLİK SEBEBİNİ İLGİLİ SÜTUNDA İŞARETLEYİNİZ "X" 1.YARIYIL 1.YARIYIL 2.YARIYIL 2.YARIYIL. Kodu Adı Z/S T+U AKTS Birleşti

ÖABT. TÜRK DİLİ ve. SORU BANKASI Tamamı Çözümlü KPSS Editör: Fatih Mehmet Muş. Eğitimde

ABANT İZZET BAYSAL ÜNİVERSİTESİ SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ. Yüksek Lisans Bilimsel Hazırlık Sınıfı Dersleri. Dersin Türü. Kodu

Tablo 2: Doktora Programı Ortak Zorunlu-Seçmeli Dersler TÜRK DİLİ VE EDEBİYATI ANABİLİM DALI DOKTORA PROGRAMI GÜZ YARIYILI

RUS DİLİ VE EDEBİYATI ANABİLİM DALI EĞİTİM-ÖĞRETİM YILI BAHAR PROGRAMI

T.C. ERCİYES ÜNİVERSİTESİ REKTÖRLÜĞÜ Sosyal Bilimler Enstitüsü Müdürlüğü

DERSLER VE AKTS KREDİLERİ

EĞİTİM - ÖĞRETİM YILI... ANADOLU LİSESİ 10. SINIF TÜRK DİLİ VE EDEBİYATI DERSİ DESTEKLEME VE YETİŞTİRME KURSU KAZANIMLARI VE TESTLERİ

ORHUN TÜRKÇESİ TDE-201U

ORTA ASYA TÜRK TARİHİ PDF

ÖABT TÜRK DİLİ VE EDEBİYATI ÖSYM ÖABT ALAN BİLGİSİ - ALAN EĞİTİMİ ÖĞRETMENLİK ALAN BİLGİSİ TESTİ. Sıddık Akbayır Demet Gülenç Fat h Mehmet Muş

SAKARYA ÜNİVERSİTESİ. Hafta 7

RUS DİLİ VE EDEBİYATI ANABİLİM DALI EĞİTİM-ÖĞRETİM YILI BAHAR DÖNEMİ KATALOĞU

Kazak Hanlığı nın kuruluşunun 550. yılı dolayısıyla Hacettepe Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Türk Dili ve Edebiyatı Bölümümüzce düzenlenen Kazak

önce biz sorduk KPSS Soruda 32 soru ÖABT TÜRK DİLİ ve EDEBİYATI ALAN BİLGİSİ - ALAN EĞİTİMİ Eğitimde

Türk-Alman Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Siyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi Bölümü Ders Bilgi Formu

ORTA ASYA TÜRK TARİHİ-I 1.Ders. Dr. İsmail BAYTAK. Orta Asya Tarihine Giriş

Türk Dili Anabilim Dalı- Tezli Yüksek Lisans (Sak.Üni.Ort) Programı Ders İçerikleri

Ağrı İbrahim Çeçen Üniversitesi

RİSÂLE-İ MÛZE-DÛZLUK ÜZERİNE

Yrd. Doç. Dr. Ali GURBETOĞLU İstanbul Ticaret Üniversitesi Fen Edebiyat Fakültesi

İSLAMİYET ÖNCESİ TÜRK TARİHİ TEST

TÜRK DİLİ VE EDEBİYATI BÖLÜMÜ DERS PLANI

ÖĞRENCİ DEĞİŞİMİ KONTENJANLARI

PROF. DR. HÜLYA SAVRAN. 4. ÖĞRENİM DURUMU Derece Alan Üniversite Yıl Lisans

Fırat Üniversitesi İNSANİ VE SOSYAL BİLİMLER FAKÜLTESİ ÇAĞDAŞ TÜRK LEHÇELERİ VE EDEBİYATLARI

DERS BİLGİLERİ TÜRKÇE I: YAZILI ANLATIM TRD

1. HAFTA TÜR 101 TÜRK DİLİ-1

İspanyol Alfabesi 27 harf ve 2 digraf, yani tek ses veren ikili harf kombinasyonundan oluşur.

10.SINIF TÜRK EDEBİYATI DERSİ KURS KAZANIMLARI VE TESTLERİ

ÖĞRETMENLİK ALAN BİLGİSİ TESTİ ÖABT TÜRK DİLİ VE EDEBİYATI ALAN BİLGİSİ - ALAN EĞİTİMİ

Dersin Kodu ve Adı Tarih Saat Yer Gözcü CLE-102 Türkiye Türkçesi Şekil Bilgisi F. ERSOY

TÜRK DİLİ VE EDEBİYATI BÖLÜMÜ FİNAL PROGRAM VE GÖZETMENLİKLERİ CUMARTESİ

Zirve 9. Sınıf Dil ve Anlatım

Türkçenin Tarihi Dönemleri ORTAK DERSLER TÜRK DİLİ I. Yrd. Doç. Dr. Şeyma KURAN

DİLLERİN SINIFLANDIRILMASI

TÜRK DİLİ I 3. DERS: DÜNYA DİLLERİ ZELİHA ÇELEN BOZTİLKİ

Türk Eğitim Tarihi. 1. Türklerin İslam Öncesi Eğitimlerinin Temel Özellikleri. Yrd. Doç. Dr.

ÇAĞDAŞ TÜRK YAZI DİLLERİ-I

Türk Eğitim Tarihi. 2. Türklerin İslam Öncesi Eğitimlerinin Temel Özellikleri. Dr.

EĞİTİM - ÖĞRETİM YILI... ANADOLU LİSESİ 12. SINIF TÜRK DİLİ VE EDEBİYATI DERSİ DESTEKLEME VE YETİŞTİRME KURSU KAZANIMLARI VE TESTLERİ

ÇAĞDAŞ TÜRK YAZI DİLLERİ-I

ÖABT SINIF ÖĞRETMENLİĞİ KPSS Eğitimde

Hafta Konu Ön Hazırlık Öğretme Metodu

TARİH BÖLÜMÜ LİSANS DERSLERİ BİRİNCİ YIL

HACETTEPE ÜNİVERSİTESİ EDEBİYAT FAKÜLTESİ TÜRK DİLİ VE EDEBİYATI BÖLÜMÜ BAHAR DÖNEMİ LİSANS FİNAL PROGRAMI SINIF

Fen - Edebiyat Fakültesi Türk Dili ve Edebiyatı Bölümü

DERS YILI MEV KOLEJİ ÖZEL ANKARA ANADOLU LİSESİ VE FEN LİSESİ 10. SINIFLAR TÜRK EDEBİYATI DERSİ YARIYIL ÖDEVİ

RUS DİLİ VE EDEBİYATI ANABİLİM DALI EĞİTİM-ÖĞRETİM YILI GÜZ PROGRAMI

Öğrenim Kazanımları Bu programı başarı ile tamamlayan öğrenci;

C. ( ) D. ( ) E. ( ) F. ( ) G. ( ) H. ( ) I. ( ) J. ( ) A. ( ) B. ( )

Nihat Sami Banar!ı, Resimli Türk Edebiyatı Tarihi, s 'ten özetlenmiştir.

DÜNYA DİLLERİ VE TÜRKÇE

Arnavutça (DİL-2) Boşnakça (DİL-2)

DOÇ. DR. HATİCE ŞİRİN USER İN BAŞLANGICINDAN GÜNÜMÜZE TÜRK YAZI SİSTEMLERİ ADLI ESERİ ÜZERİNE

Öğrenim Kazanımları Bu programı başarı ile tamamlayan öğrenci;

1: İLETİŞİM, DİLVE KÜLTÜR

Tefsir, Kıraat (İlahiyat ve İslâmî ilimler fakülteleri)

İSLAM UYGARLIĞI ÇEVRESINDE GELIŞEN TÜRK EDEBIYATI. XIII - XIV yy. Olay Çevresinde Gelişen Metinler

Selahittin Tolkun, Özbekçede Fiilimsiler, Dijital Sanat Yayıncılık, Kadıköy, İstanbul, 2009, s. 269.

TÜRK DİLİ VE EDEBİYATI

EDEBİYAT FAKÜLTESİ TÜRK DİLİ VE EDEBİYATI BÖLÜMÜ BAHAR DÖNEMİ LİSANS DERS PROGRAMI

ÖABT. TÜRK DİLİ ve EDEBİYATI. öabt ÖSYM ALAN BİLGİSİ - ALAN EĞİTİMİ ÖĞRETMENLİK ALAN BİLGİSİ TESTİ

HİNDİSTAN DA DİLLER

Danışman: Prof. Dr. H.Ömer KARPUZ

TÜRKİYE DE DİLLER VE ETNİK GRUPLAR. (Ahmet BURAN-Berna YÜKSEL ÇAK, Akçağ Yayınları, Ankara 2012, 318 s.)

Transkript:

2. HAFTA TÜR 101 TÜRK DİLİ-1

Amaçlar Bu bölüm tamamlandıktan sonra; Dil olgusu ile ilgili genel bir bakış açısı kazanılması, Dillerin hangi ölçütlere göre sınıflandırıldığının tespit edilmesi, Dünyada kaynaklarına ve yapılarına göre hangi dil ailelerinin ve gruplarının olduğu, Türkçenin de içinde yer aldığı Ural-Altay dil ailesi ile eklemeli diller grubuna ilişkin ayırıcı özelliklerin kavranması, Türkçenin tarihi gelişimine dair temel evrelerin hatırlanması amaçlanmaktadır. 2. HAFTA TÜR 101 TÜRK DİLİ-1 2

Anahtar Kavramlar Dil ailesi Kaynak Köken Yapı Eklemeli diller Çekimli diller Bükümlü diller Ural-Altay dil ailesi 2. HAFTA TÜR 101 TÜRK DİLİ-1 3

İçindekiler Dillerin sınıflandırılması: Kaynaklarına göre: Hint-Avrupa; Hami-Sami ; Çin- Tibet; Bantu; Kafkas; Ural-Altay; Avustronezya Dil Aileleri ile Diğerleri Yapılarına göre: Eklemeli; Bükümlü( Çekimli); Tek Heceli Diller Diğer sınıflama ölçütlerine göre diller Türkçenin dil ailesi Ural-Altay grubunu diğer dil ailelerinden ayıran özellikler Türk dilinin tarihi gelişimi 2. HAFTA TÜR 101 TÜRK DİLİ-1 4

Dillerin Sınıflandırılması Dil olgusu, çok karmaşık ve canlı bir varlık olarak kabul edilmiş ve sınıflandırma yapılırken de pek çok farklı yönü ve özellikleri temel alınmıştır. Bu nedenle eksiksiz ve tümüyle geçerli bir dil sınıflaması yapıldığı veya yapılabileceği kabulü oldukça iddialı olacaktır. 2. HAFTA TÜR 101 TÜRK DİLİ-1 5

Dillerin Sınıflandırılması Ancak buna rağmen, dünya dillerinin daha kolaylıkla anlaşılması ve ilişkilerinin, benzerlik ve farklılıklarının belirlenip kaydedilmesi ve ilgili çevrelerce kullanılabilmesi için çeşitli sınıflandırmalar yapılmıştır. 2. HAFTA TÜR 101 TÜRK DİLİ-1 6

Dillerin Sınıflandırılması Yaygın kullanılan sınıflandırma yöntemleri ise aşağıdaki gibi sıralanabilir: Kaynaklarına göre Yapılarına göre Cümle ögelerinin dizilişine göre Coğrafi ölçütlere göre Diğer ölçütlere göre 2. HAFTA TÜR 101 TÜRK DİLİ-1 7

Dillerin Sınıflandırılması Diller, köken ya da yapı bakımından aynı grupta yer alabilir. Bu şekilde ilişkili olan diller arasındaki «karşılıklı anlaşabilirlik» oranı bazen İngilizce-Farsça arasında olduğu gibi %0 a kadar düşerken bazen de Fransızca-İspanyolca arasında olduğu gibi %50 nin üzerine çıkabilmektedir. 2. HAFTA TÜR 101 TÜRK DİLİ-1 8

Dillerin Sınıflandırılması Ayrıca en yaygın ve sıkça karşılaşılan sınıflama ölçütlerinin de kökenlere ve yapılara göre sınıflandırma olduğu ifade edilebilir. Bu nedenle söz konusu iki ölçüte göre yapılan sınıflandırmaları incelemek faydalı olacaktır. 2. HAFTA TÜR 101 TÜRK DİLİ-1 9

A.Kaynaklarına göre diller Diller, kaynaklarına(kökenlerine) göre sınıflandırılırken, gramer yapılarına ve söz varlıklarına bakılarak çeşitli ailelere ayrılmıştır. Özellikle 19. yüzyılda, karşılaştırmalı dil çalışmaları sonucunda sayıları 150 civarında kabul edilen bu ailelerin büyük bölümü Amerika kıtasındadır. 2. HAFTA TÜR 101 TÜRK DİLİ-1 10

1. Hint-Avrupa Dil Ailesi En az 150 dilden oluşan bu dil ailesinin Asya kolu Hintçe, Farsça, Ermenice gibi dillerinden oluşur. Avrupa kolunda ise Germen dilleri (İngilizce, Almanca, Flemenkçe, İskandinav dilleri); Latin (Roman) dilleri (Portekizce, Fransızca, İspanyolca, İtalyanca, Rumence); Slav dilleri (Rusça, Bulgarca, Lehçe, Sırpça); ayrıca Yunanca, Arnavutça Keltçe gibi diller yer almaktadır. 2. HAFTA TÜR 101 TÜRK DİLİ-1 11

2. Hami-Sami Dil Ailesi Bu dil ailesi, Orta Doğu ve Kuzey Afrika daki farklı topluluklar tarafından konuşulan 250 kadar dili kapsayan geniş bir gruptur. Hami- Sami adı ise Nuh Peygamber in Tevrat ta geçen Ham ve Sam adındaki iki oğlunun adına dayanmaktadır. Başlıca kolları Arapça, İbranice, Aramca (ölü dil), Akadca (ölü dil) ve Berberî dilleri gibi dillerden oluşan ailenin coğrafya ve konuşur sayısı bakımından en yaygın üyesi Arapçadır. 2. HAFTA TÜR 101 TÜRK DİLİ-1 12

3. Çin-Tibet Dil Ailesi Doğu Asya ya yayılmış olan yaklaşık 300 alt dile ayrılan bu ailede çeşitli Çin dilleri, Tibetçe, Tayland dilleri ve Burmaca gibi üyeler en yaygın olanlardır. Bu ailenin en kalabalık grubu Çin dilleridir ve bunlar Çin dışında Endonezya, Singapur ve ABD gibi farklı ülkelerde de konuşulur. 2. HAFTA TÜR 101 TÜRK DİLİ-1 13

4. Bantu Dil Ailesi Bu dil ailesinin yayıldığı Afrika nın orta ve güney kısımlarında (örn: Kenya, Uganda, Kongo, Tanzanya vb.) 100 milyon civarında konuşuru bulunmaktadır. 2. HAFTA TÜR 101 TÜRK DİLİ-1 14

5.Kafkas Dil Ailesi Kafkasya daki dört ana dil grubundan biri olan Kafkas dil ailesinde Gürcüce, Abhaz, Çerkez, Lezgi-Çeçen gibi kollar yer alır. 2. HAFTA TÜR 101 TÜRK DİLİ-1 15

6. Ural-AltayDil Ailesi/Türkçenin Dil Ailesi Bu dil ailesi, araştırmacıların bazılarınca Ural ve Altay aileleri şeklinde tamamen farklı iki grup olarak kabul edilse de yaygın kabul Ural ve Altay dillerinin ortak bir çatının altındaki iki kol olduğu yönündedir, bu nedenle Ural-Altay dil ailesi adıyla anılır. 2. HAFTA TÜR 101 TÜRK DİLİ-1 16

Ural-Altay Dil Ailesi Yayıldığı coğrafya itibariyle Büyük Okyanus kıyılarından Orta Avrupa ya ve Akdeniz kıyılarına uzan bu dil ailesi, Hint-Avrupa ve Çin-Tibet dil ailelerinden sonra en fazla sayıda konuşura sahip gruptur. Türkçe, Ural-Altay dil ailesinin Altay kolunda yer alır. 2. HAFTA TÜR 101 TÜRK DİLİ-1 17

Ural-Altay Dil Ailesi Ural Dilleri 1.Fince 2.Ugorca 3.Macarca 4.Samoyetçe Altay Dilleri 1.Türkçe 2.Moğolca 3.Mançu-Tunguzca 4.Korece 5.Japonca 2. HAFTA TÜR 101 TÜRK DİLİ-1 18

Ural-Altay Dil Ailesi Yukarıdaki tablonun içeriği farklı yaklaşımdaki araştırmacılara göre zaman zaman değişmekle birlikte yaygın olarak burada yer verildiği şekilde kabul görmektedir. Örneğin; Altay dilleri grubunda yer alan Japonca ve Korece nin bu gruba aidiyeti konusunda bazı araştırmacıların şüpheleri olsa da genel kabul bu dillerin de Altay grubuna dahil edilmesi yönündedir. 2. HAFTA TÜR 101 TÜRK DİLİ-1 19

7.Avustronezya Dil Ailesi Bu dil ailesi de yaklaşık 1000 dilden oluşan ve 150 milyon civarında konuşuru olan oldukça kalabalık bir gruptur. Bu grubun en büyük kolları olarak Endonez-Malay dilleri sayılabilir. 2. HAFTA TÜR 101 TÜRK DİLİ-1 20

8. Diğerleri En çok konuşura sahip ve en önemli sayılabilecek bu altı dil ailesinin yanında Afrika da, Asya ve Amerika da da çok sayıda yerel dil aileleri de mevcuttur. 2. HAFTA TÜR 101 TÜRK DİLİ-1 21

B. Yapılarına Göre Diller Dünya dillerini, kökenlerine göre sınıflandırılmanın yanında yapılarına göre gruplandırma da rağbet gören bir yöntem olmuştur. Bu yöntemle yapılan bir tasnif sonucunda ise ortaya, yaygın olarak kabul edilen şu dil sınıfları çıkacaktır: Eklemeli diller Bükümlü (çekimli) diller Tek heceli (yalınlayan) diller 2. HAFTA TÜR 101 TÜRK DİLİ-1 22

1. Eklemeli Diller Türkçe, sondan eklemeli bir dil olarak bu grubunun en tipik örneklerinden biridir. Bu gruba giren dillerde, değişmeyen bir kökün önüne veya sonuna gelen eklerle sözcükte anlam ve görev değişikliği gerçekleşebilir. Örn: hızlanmadan: hız+lan+ma+dan, kısacıklar: kısa+cık+lar, 2. HAFTA TÜR 101 TÜRK DİLİ-1 23

Eklemeli Diller Eklemeli diller grubuna ait olan Türkçe dışındaki diller ise Moğolca, Mançuca, Tunguzca, Fince, Macarca, Samoyetçe, Korece ve Japonca olarak sıralanabilir. 2. HAFTA TÜR 101 TÜRK DİLİ-1 24

2. Bükümlü(çekimli) Diller Bu gruba giren dillerde yeni sözcükler, temel alınan sözcüğün kökünden türer. Bu türeme sırasında özellikle, temel alınan sözcüğün kökündeki ünlü/ünlüler (sesli harfler) değişerek yeni sözcük oluşurken bu değişime de büküm denir. 2. HAFTA TÜR 101 TÜRK DİLİ-1 25

Bükümlü(çekimli) Diller Örnek: K e T e B e: yaz-dı K a T i B: yaz-an me K T u B: yazılan Yukarıdaki Arapça sözcük çekimleriyle farklı anlamlara gelen farklı sözcükler oluşmaktadır. 2. HAFTA TÜR 101 TÜRK DİLİ-1 26

Bükümlü(çekimli) Diller Benzer şekilde İngilizce de drink > drank > drunk örnekleri de İngilizcenin benzer sistemini gösteren örneklerdir. Bu şekilde bükümlü olarak tanımlanabilecek diller arasında Arapça ve İngilizce dışında Rusça, Almanca, Fransızca, Farsça gibi diller yer almaktadır. Ancak Hint-Avrupa dillerinde ve özellikle İngilizcede büküm azalmış ve kaybolacak hale gelmiştir. 2. HAFTA TÜR 101 TÜRK DİLİ-1 27

3.Tek Heceli Diller Tek heceli sözcüklerden oluşan bu dillerde sözcüklerin çekimi/bükümü yoktur ve bu diller ek almazlar yada değişikliğe uğramazlar. Bu dillerde kelimeler, cümle içinde yerleri değiştirilerek ya da farklı kelimelerle yan yana getirilmek suretiyle yeni anlamlar kazanır. 2. HAFTA TÜR 101 TÜRK DİLİ-1 28

3.Tek Heceli Diller Bu dillerin en tipik örneği Çince ve Tibetçe sayılabilir. Ayrıca bazı Himalaya ve Afrika Dilleri, Endonezya ve Vietnam dilleri de Tek heceli (yalınlayan) diller grubuna dahil edilmektedir. 2. HAFTA TÜR 101 TÜRK DİLİ-1 29

C. Diğer Sınıflama Ölçütleri Diler sınıflandırılırken dilin kökeni ve yapısı dışında cümle ögelerinin dizilişi veya dilin hakim olduğu coğrafya da ölçüt olarak kabul edilmiştir. Ancak en yaygın olarak kabul gören ve geçerli sayılan ölçütlerin köken ve yapı olduğunu tekrar ifade etmekte yarar vardır. 2. HAFTA TÜR 101 TÜRK DİLİ-1 30

Türkçenin Dil Ailesi Ural-Altay Grubunu Diğer Dil Ailelerinden Ayıran Özellikler Türkçenin de üyesi olduğu Ural-Altay dil ailesinin diğer gruplardan ayrılan en önemli yanı bu ailedeki dillerde «ses uyumu» ilkesinin bulunmasıdır. Ayrıca bu gruptaki dillerde çekimleme ve türetmeler ekler aracılığı ile yapılır, yeni sözcükler oluşurken sözcüğün kökü değişmez. Hint-Avrupa dillerinde ön ek kullanılırken bu grupta son ekler kullanılmaktadır. 2. HAFTA TÜR 101 TÜRK DİLİ-1 31

Türkçenin Dil Ailesi Ural-Altay Grubunu Diğer Dil Ailelerinden Ayıran Özellikler Bu dil ailesinde sıfatlar isimlerin önünde yer almaktadır. Arapça, İngilizce gibi dillerde olan gramatikal cinsiyet Ural-Altay dil ailesinde yoktur. Soru eki bu ailedeki tüm dillerde kullanılmaktadır. Bu gruptaki dillerde sayı sıfatlarının ardından gelen sözcüklere çoğul eki kullanılmaz. 2. HAFTA TÜR 101 TÜRK DİLİ-1 32

Türkçenin Dil Ailesi Ural-Altay Grubunu Diğer Dil Ailelerinden Ayıran Özellikler Ural-Altay ailesine mensup dillerde sözcüklerin önünde belirtme edatı görevindeki «the (İng.), das/der (Alm.)» gibi artikeller bulunmaz. 2. HAFTA TÜR 101 TÜRK DİLİ-1 33

Türk Dilinin Tarihi Gelişimi Köken bakımından Ural-Altay dil ailesinin Altay koluna, yapı bakımından ise eklemeli diller grubuna bağlı olan Türkçe, 250 milyon civarında konuşuru ile en güçlü dünya dillerinden biri olmanın yanında, takip edilemeyen dönemlere kadar uzanan tarihi ile de dünyanın en eski ve köklü dillerindendir. 2. HAFTA TÜR 101 TÜRK DİLİ-1 34

Türkçenin takip edilemeyen dönemleri 1. Ana Altay Dil Birliği Dönemi (Teorisi): Bu teoriyi savunanlara göre Türk dilinin takip edilemeyen en eski dönemi «Altay Dil Birliği» dönemidir. Teoriye göre Türkçe bu dönemde Moğol, Japon, Kore ve Mançu-Tunguz dilleri ile beraber ortak bir dil ailesine mensuptur. Bazı dilbilimciler ise böyle bir dönemin varlığını kabul etmemektedir. 2. HAFTA TÜR 101 TÜRK DİLİ-1 35

Türkçenin takip edilemeyen dönemleri 2. Ön Türkçe Dönemi (M.Ö. 3200 den önce): Altay dil birliğini kabul etmeyen araştırmacılar Türk dilini dönemlere ayırırken ilk evre olarak «Ön Türkçe Dönemi»ni kabul ederler. Altay teorisini kabul edenler ise bu dönemi Altay döneminden sonra Türkçenin bağımsızlaşmaya başladığı evre olarak ifade ederler. 2. HAFTA TÜR 101 TÜRK DİLİ-1 36

Türkçenin takip edilebilen dönemleri Ana Altay birliğinden ve ön Türkçe döneminden sonraki evreler, Türkçenin öncelikle Sümer tabletleri ve daha sonra Çin ve Bizans kroniklerinden takip edilmeye, ardından da Türkçe yazılı metinlerin ortaya çıkmaya başladığı evreler olarak hakkında daha fazla ve güvenilir bilgiye ulaşmanın mümkün olduğu dönemleri kapsar. 2. HAFTA TÜR 101 TÜRK DİLİ-1 37

Türkçenin takip edilebilen dönemleri 1. İlk Türkçe Dönemi (M.Ö. 3200-M.S. 6. yy): Bu evrede Türkçe Ana Batı Türkçesi (LİR Türkçesi) ve Ana Doğu Türkçesi (ŞAZ) Türkçesi olarak iki kola ayrılır. Bu dönemi aktaran kaynakları genellikle Sümer tabletleri ile Çin ve Bizans kronikleri olarak ifade edilebilir. Türk kökenli Hunlar, Avarlar, Peçenekler gibi topluluklar ile ilgili bazı belgeler bu dönemin önemli kaynaklarıdır. 2. HAFTA TÜR 101 TÜRK DİLİ-1 38

Türkçenin takip edilebilen dönemleri 2. Eski Türkçe Dönemi (7.yy-12.yy): Bu evrede, Doğu Türkçesinde Köktürk, Uygur, Karahanlı; Batı Türkçesinde ise Tuna Bulgarcası yazı dilleri olarak varlığını sürdürmüştür. Bu evre, Türk dilindeki bilinen ilk yazılı kaynakların ortaya konulduğu evredir. Bu dönem, yazılı eserler sayesinde hakkında daha ayrıntılı ve gerçekçi incelemelerin yapılabildiği bir evredir. 2. HAFTA TÜR 101 TÜRK DİLİ-1 39

Türkçenin takip edilebilen dönemleri a. Köktürkçe Dönemi (7.yy-8.yy): Türk kültürünün, tarihinin ve dilinin en önemli ve somut kaynaklarından olan Orhun Yazıtları, Türkçenin bu evredeyken ne kadar zengin bir yazı diline sahip olduğunu kanıtlar. Ayrıca, bu yazıtların henüz 7.-8. yy larda aktardığı olgun dil ve üslup aynı zamanda bu yazıtların öncesinde uzun bir evre olduğunu ve Türkçe nin çok daha erken dönemlerden beri varlığını sürdürdüğünü, bununla birlikte gelişmeye devam ettiğini ispatlar niteliktedir. 2. HAFTA TÜR 101 TÜRK DİLİ-1 40

Türkçenin takip edilebilen dönemleri Orhun yazıtları; Kül Tigin, Bilge Kağan ve Vezir Tonyukuk adına dikilen mezar taşları olmak yanında, yönetenler ve yönetilenler için öğütlerin yer aldığı ilk siyasetname metinleri niteliğindedir. Bu metinlerin bir özelliği de Türkçenin bütün gramer özelliklerini yansıtabilecek kadar hacimli olmalarıdır. 2. HAFTA TÜR 101 TÜRK DİLİ-1 41

Türkçenin takip edilebilen dönemleri b. Eski Uygurca Dönemi (8.-12. yy): Köktürk devleti 745 yılında yıkıldıktan sonra Uygur devleti kurulur. Ancak Uygurca dönemi, pek çok yönden Köktürkçe döneminin devamı sayılabilir. Bununla birlikte devletin dini Maniheizm olup, eserler de Mani ve daha sonra Uygur alfabesi kullanılarak; taş, kağıt, deri vs. çeşitli malzemelere yazılmıştır. 2. HAFTA TÜR 101 TÜRK DİLİ-1 42

Türkçenin takip edilebilen dönemleri Ayrıca bu dönemde rastlanan tahta kalıplardan matbaanın da kullanıldığı anlaşılmaktadır. Altun Yaruk, Irk Bitig, Sekiz Yükmek gibi eserler dönemin en bilinen eserleridir. 2. HAFTA TÜR 101 TÜRK DİLİ-1 43

Türkçenin takip edilebilen dönemleri c. Tuna Bulgarcası Dönemi (9.-11.yy): Bu döneme ait Köktürkçe ve Uygurca dönemi kadar malzeme olmayıp günümüze kadar ulaşan sınırlı belge ve eserler bulunmaktadır. Diğer dönemlerden ayrıldığı en önemli nokta ise bazı temel gramer hususları olarak ifade edilebilir. 2. HAFTA TÜR 101 TÜRK DİLİ-1 44

Türkçenin takip edilebilen dönemleri d. Karahanlıca Dönemi (11.-12.yy): Köktürkçe ve Uygurca döneminin devamı niteliğinde bir evredir. Türkler bu dönemde İslamiyetle tanışmış ve Türkçeye Arapça-Farsça sözcükler de girmeye başlamıştır. Bu dönemde Uygur alfabesi yanında Arap alfabesi de kullanılır. 2. HAFTA TÜR 101 TÜRK DİLİ-1 45

Türkçenin takip edilebilen dönemleri Günümüzde, Türkçenin eski dönemleri denildiğinde akla gelen pek çok eser Karahanlıca döneminin yazılı ürünlerdir. Bu İslamiyete geçiş dönemine ait eserlerin en çok bilinenlerinden bazıları ve yazarları şöyle sıralanabilir: Divan-ı Lügati t-türk - Kaşgarlı Mahmut Kutadgu Bilig - Yusuf Has Hacib Atabetü l- Hakayık - Edip Ahmet Yükneki Divan-ı Hikmet - Hoca Ahmed Yesevi 2. HAFTA TÜR 101 TÜRK DİLİ-1 46

Türkçenin takip edilebilen dönemleri 3. Orta Türkçe Dönemi (13.yy-16.yy): Eski Türkçe ve Yeni Türkçe dönemleri arasında bir geçiş oluşturan bu evrede Orta Asya da kullanılan ortak bir Türkçe söz konusudur ve bu Türkçenin değişime uğradığı da gözlemlenir. 2. HAFTA TÜR 101 TÜRK DİLİ-1 47

Türkçenin takip edilebilen dönemleri Bu dönemin içerisinde aşağıdaki şu evreler yer alır: a. Harezm Türkçesi Dönemi (14.yy) b. Kıpçak Türkçesi Dönemi (13.-16.yy) c. Eski Anadolu (Türkiye) Türkçesi (13.-15.yy) d. Volga Bulgarcası Dönemi (13.-14.yy) e. Çağatay Türkçesi Dönemi (15.-19.yy) Yukarıdaki evreler bir yandan aynı dönemde farklı coğrafyalarında var olan, aynı zamanda da yakın coğrafyalarda farklı yüzyıllarda konuşulan Türkçenin görünüşleridir. 2. HAFTA TÜR 101 TÜRK DİLİ-1 48

Türkçenin takip edilebilen dönemleri 4. Yeni Türkçe Dönemi (16.-20.yy): Bu dönemde Doğu da Çağatay Türkçesi konuşulur ve bu dil ile zengin bir edebiyat ortaya konur. Batı da ise, Eski Anadolu Türkçesinin devamı niteliğindeki Osmanlı Türkçesi kullanılmıştır. Bu dil de siyasi ve ekonomik gücün etkisi ile geniş coğrafyalarda varlığını kabul ettiren ve kültürel anlamda zengin bir dil haline gelmiştir. 2. HAFTA TÜR 101 TÜRK DİLİ-1 49

Türkçenin takip edilebilen dönemleri 5. Çağdaş Türkçe Dönemi (20.yy dan günümüze): Yeni Türkçe döneminde Batı da Osmanlı Türkçesi konuşma ve yazma dili, Doğu da ise konuşma dilleri arasında farklılıklar olsa da Çağatay Türkçesi ortak yazı dili olarak kullanılmakta idi. Ancak 20. yy da SSCB nin siyasi amaçlarla hayata geçirdiği dil politikaları ile Orta Asya daki Türk toplulukların alfabeleri değiştirildi ve Kırgız Türkçesi, Kazak Türkçesi, Azeri Türkçesi, Özbek Türkçesi gibi ayrışmalar ortaya çıktı. 2. HAFTA TÜR 101 TÜRK DİLİ-1 50

Türkçenin takip edilebilen dönemleri Anadolu da ise verilen bağımsızlık mücadelesi sonunda kurulan Türkiye Cumhuriyeti nde yapılan dil devrimi ile önce alfabe değişikliği ve sonrasındaki dili sadeleştirme çalışmaları ile Osmanlı Türkçesinin yerini Türkiye Türkçesi aldı. Anadolu daki bu dönüşümün de olumlu-olumsuz etkileri günümüzde halen tartışılan bir mesele olarak varlığını sürdürmektedir. 2. HAFTA TÜR 101 TÜRK DİLİ-1 51

Başvuru Kaynakları Babacan, Mahmut (2007) Yazılı ve Sözlü Anlatım, İstanbul: 3F Yayınları. Boz, Erdoğan- Yaman Ertuğrul. Üniversiteler İçin Türk Dili Yazılı ve Sözlü Anlatım, 4. Baskı, Ankara: Yargı Yayınevi. Demir, Nurettin Yılmaz, Emine (2009). Türk Dili Yazılı ve Sözlü Anlatım, 1. Basım, Ankara: Nobel Yayın Dağıtım. 2. HAFTA TÜR 101 TÜRK DİLİ-1 52

Başvuru Kaynakları Durmuş, Mustafa (Ed.) (2010). Üniversiteler İçin Türk Dili El Kitabı, Ankara: Grafiker Yay. Eker, Süer (2005). Çağdaş Türk Dili, 3. Basım, Ankara: Grafiker Yayınları. Korkmaz, Zeynep vd. (2007). Türk Dili ve Kompozisyon. Ankara: Ekin Yay. 2. HAFTA TÜR 101 TÜRK DİLİ-1 53

Başvuru Kaynakları Sarı, Mehmet, (2011). Fakülte ve Yüksekokullar İçin Türk Dili Ders Kitabı, Gen. 2. Basım, Ankara: Okutman Yayıncılık. Yakıcı, Ali vd.(2010). Üniversiteler İçin Türk Dili ve Kompozisyon Bilgileri. Ankara: Gazi Kitabevi. İnternet kaynağı: Türk Dil Kurumu, (2016). Güncel Türkçe Sözlük (www.tdk.gov.tr), Ankara. 2. HAFTA TÜR 101 TÜRK DİLİ-1 54