2023 e DOĞRU 2. DOĞA VE ORMANCILIK SEMPOZYUMU SONUÇ BİLDİRİSİ

Beştepeler Mah. 31. Sok. No:3 Beştepe-Yenimahalle/ANKARA Tel: 0312 215 00 33 pbx Belgegeçer: 0312 215 01 81 E.Mail: ormuh@ormuh.org.tr 2023 e DOĞRU 2. DOĞA VE ORMANCILIK SEMPOZYUMU SONUÇ BİLDİRİSİ Orman Mühendisleri Odası nca, 31/Ekim-03/Kasım/2013 tarihleri arasında Antalya da 2023 e Doğru 2. Doğa ve Ormancılık Sempozyumu gerçekleştirilmiştir. Sempozyumda; I) Gerçek ve tüzel kişilerin 5531 sayılı Kanuna yönelik hizmet alımları ve irdelenmesi II) Türkiye orman ekosistemi ve yetişme ortamı analizi, envanteri, planlaması ve haritacılığı III) Orman Ekosistemi temelinde Türkiye ormanlarına yönelik odun dışı bitkisel ürünler IV) Orman ekosistemi temelinde Türkiye nin av ve yaban hayatı Konularında sunulan bildiriler; bilim adamları, uygulayıcılar, sivil toplum örgütleri ile ilgili kamu kurum ve kuruluş çalışanlarından oluşan 350 katılımcı tarafından tartışılmıştır. Açılış oturumunu takiben Orman Mühendisleri Odası, TOBB Türkiye Mobilya Meclisi, TOBB Türkiye Ağaç Ürünleri Meclisi ile Eğe İhracatçıları Birliği temsilcilerinin panelist olarak katıldığı Orman Bitkisi, Bitkisel Ürünleri ve Endüstriyel Ahşap Eşya Üretimin İhracatı ile Bu Alanlardaki Mühendislik Hizmetleri konulu panel düzenlenmiştir. Panelden sonra gerçekleştirilen sempozyum oturumlarında toplam 42 adet sözlü ve yazılı bildiri değerlendirilmiştir. Yazılı bildiriler ile sözlü sunumlar ve oturumların tartışmalar bölümündeki katkılarla şekillenen öneriler bu sonuç bildirisinde yer almıştır. Sonuç bildirisi, Orman Mühendisleri Odası tarafından ilgili kamu kurum ve kuruluşlarına, orman fakültelerine, meslek kuruluşlarına, sivil toplum örgütlerine iletilecek, bildiride yer alan önerilerin uygulamaya aktarılabilmesi için gerekli girişimler yapılacaktır. Sempozyumda şekillenen öneriler konu başlıkları itibariyle aşağıya çıkarılmıştır. I) GERÇEK VE TÜZEL KİŞİLERİN 5531 SAYILI KANUNA YÖNELİK HİZMET ALIMLARI VE İRDELENMESİ 1

1- Orman idaresi ile Orman Mühendisleri Odası; 5531 sayılı Kanunda belirtilen orman mühendisliği mesleki hizmetlerinin, 4734 sayılı Kanun kapsamında uygulanmasına yönelik olarak, Orman İdaresinin merkez ve taşra kuruluşlarında bilgilendirme amaçlı ortaklaşa eğitimler ve çalıştaylar düzenlemelidir. 2- Orman Mühendisliği mesleki faaliyet konularındaki hak ve yetkileri kullanabilmek için, orman mühendislerinin Odaya kayıtlı olmaları ve ruhsat belgesiyle yetkilendirilmeleri yasal zorunluluk olduğundan, danışmanlık hizmet alımı ihalelerine ait ihale dokümanlarında orman mühendisi ifadesi yerine, mutlaka orman mühendisi unvanlı yetkili meslek mensubu ifadesi yazılmalıdır. 3- Orman Mühendisliği mesleki faaliyet konularından özel uzmanlığı gerektiren alanlar, Orman İdaresi, Üniversiteler ve Orman Mühendisleri Odasının yapacakları ortak çalışmada belirlenmeli, bu konularda Orman idaresi ve üniversitelerin katkılarıyla Oda tarafından sertifikalı eğitimler yapılarak uzmanlık sertifikası verilmeli, bu hizmetlerin satın alınmasına dair ihale dokümanlarında sertifikalı uzmanlar aranmalıdır. 4- Sempozyuma konu edilen odun dışı bitkisel ürünlerin teşhis, tespit, envanter ve yönetim planları; av hayvanlarının teşhis, tespit, envanter ve yönetim planları; yetişme muhiti analizi, envanteri, planlaması ve haritacılığı gibi konularda, Orman Mühendisleri Odasının koordinasyonunda, orman idaresi ve üniversitelerin katılımlarıyla sertifikalı uygulamalı uzmanlık eğitimlerine en kısa zamanda başlanmalı, orman idaresince bu hizmetlerin serbest ormancılık büroları ve şirketlerinden satın alınmasına yönelik çalışmalar başlatılmalıdır. 5- Orman idaresi başta olmak üzere, tüm kamu kurum ve kuruluşları; 5531 sayılı Kanuna ilişkin mesleki faaliyet konularında yapacakları hizmet alımlarında, mesleki denetimlerin sağlanmasına yönelik olarak, üretilen mesleki çıktılarda Orman Mühendisleri Odası vizesinin yapılıp yapılmadığı mutlaka aranmalıdır. 6- Yapım hizmeti ihalelerinde mühendislik diplomalarının benzer iş olarak değerlendirmesi uygulamasının, tüm mühendislik hizmetlerine tanınacak şekilde 4734 sayılı Kanunun 62 inci maddesinde değişiklik yapılmalıdır. 7- Kamu İhale Kanununun 48 inci maddesi 2 inci fıkrasına göre, Kamu İhale Kurumunca belirlenecek limit dahilindeki 5531 sayılı Kanuna giren danışmanlık hizmet alımlarında iş deneyim belgesi aranmaması için, Danışmanlık Hizmet Alımları Uygulama Yönetmeliğinde değişiklik yapılmalı, bu değişikliğin gerçekleştirilmesi için, KİK nezdinde Orman Mühendisleri Odası ile Orman İdaresi birlikte girişimlerde bulunmalıdır. 8- Doğa Koruma ve Milli Parklar Genel Müdürlüğü; 5531 sayılı Kanun kapsamındaki Orman Mühendisliği mesleki faaliyet konularına ilişkin danışmanlık hizmet alımlarını Serbest Ormancılık Büro ve Şirketlerinden yapacak biçimde ihale dokümanlarında gerekli düzenlemeler yapmalı, bu Genel Müdürlüğün faaliyet alanlarına giren konularda meslek mensuplarının uzmanlaşmaları için OMO tarafından gerekli tedbirler alınmalıdır. 2

9- Orman idaresinin, 5531 sayılı Kanun kapsamına giren ormancılık mühendisliği konularında, 4734 sayılı Kamu İhale Kanununa göre yapacakları hizmet alımlarının; Serbest Ormancılık Büro ve Şirketlerinden yapılması, hizmet alımlara iştirak edecek Serbest Büro ve Şirketlerdeki meslek mensuplarının yetkili ve ruhsatlı olup olmadıklarına dikkat edilmesi, satın alınacak mesleki hizmetlerde Oda vizesinin bulunması, ihale değerlendirmesinde 5531 sayılı Kanunun 13 üncü maddesine göz önüne alınması gerektiği hususlarına ihale dokümanlarında yer verilmelidir. 10-5531 sayılı Kanuna göre kurulması ön görülen ve işleyişleri 24/7/2009 tarihli Resmi Gazete de yayımlanan Orman Mühendisliği, Orman Endüstri Mühendisliği ve Ağaç İşleri Endüstri Mühendisliği Serbest Yeminli Meslek Mensupları Tüzüğü de belirlenen, Serbest Yeminli Ormancılık ve Orman Ürünleri Bürolarının kuruluşlarının hayata geçirilmesi için, OMO tarafından yeminli meslek mensupluğu sınavları yapılmalı, Orman İdaresince Serbest Yeminli Ormancılık Bürolarının çalışma alanlarına yönelik olarak, OMO nun katkılarıyla ormancılığa ilişkin mevcut ikincil mevzuat üzerinde gerekli düzenlemeler yapılmalıdır. 11- Orman ürünleri sanayinin istediği nitelikte Orman Endüstri Mühendisi ile Ağaç İşleri Endüstri Mühendisi yetiştirilmesi için; 23 24 Kasım 2012 tarihlerinde Kastamonu da yapılan 5531 Sayılı Orman Mühendisliği, Orman Endüstri Mühendisliği ve Ağaç İşleri Endüstri Mühendisliği Hakkında Kanunun Yüksek Öğretim ve Eğitime Yansımalarının İrdelenmesi ve Hedefler konulu kongre sonuç bildirisinde yer alan öneriler de dikkate alınarak; Orman Mühendisleri Odasının koordinasyonunda, TOBB, üniversiteler ve orman idaresinin katılımlarıyla yapılacak arama toplantılarıyla, uzmanlaşma ve ders içerikleri konusunda alternatif öneriler geliştirilmeli, yabancı dil hazırlık okutulmalı, analitik düşünebilen mühendisler yetiştirilmeli ve yıl içinde yapılacak sürekli eğitimlerle güncel bilgiler mühendislere aktarılmalıdır. 12- Orman ve ağaç endüstrisine yönelik başta ahşap mobilya üretimi olmak üzere diğer ahşap eşya üretimlerinde özgün tasarımlar ve markalaşmaya önem verilmelidir. II) TÜRKİYE ORMAN EKOSİSTEMİ VE YETİŞME ORTAMI ANALİZİ, ENVANTERİ, PLANLAMASI VE HARİTACILIĞI 1- T.C. Çölleşme ve Erozyonla Mücadele Genel Müdürlüğü nce (ÇEM); 4125 sayılı Tamime dayalı olarak hazırlanan, Türkiye deki mevcut ağaçlandırma ve tür değişikliği projelerindeki toprak etütleri ile toprak analizleri kullanılarak Türkiye toprak haritalarının üretilmesi amacıyla başlatılan çalışmalarda, toprak özelliklerinin değerlendirilmesi, toprak numunesi alımları ve laboratuar analizlerindeki belirsizlikler nedeniyle bunların kullanılamaz olduğu gözlemlenmiştir. Arazi etütleri ve toprak numuneleri uzmanlar tarafından alınmalı, laboratuar analizlerindeki farklı yöntemlere son verilmeli, yetişme ortamı/toprak etüdü ve haritalarının yapımı için öncelikle toprak ve vejetasyon örneklemelerine yönelik uluslararası standartları temel alan kılavuzlar mutlaka hazırlanmalıdır. Ayrıca toprak analizleri ve etütleri yapılan alanların envanter ve kalıcı kayıt işlemleri sağlıklı bir şekilde başlatılmalıdır. 3

2- Türkiye yetişme ortamı/toprak etüdü ve haritalarının yapımına yönelik kılavuzların hazırlanmasında; Avrupa Komisyonu Avrupa Toprak Bürosu (ESBN, 2013) ya da Avrupa Birliği Orman Sağlığı İzleme Programı (ICP Forests) tarafından hazırlanmış olan toprak örneklerinin alınması, analizi ve toprak veri bankası oluşturulması kılavuzları temel alınmalıdır. 3- Orman topraklarının sınıflandırılmasında; Ülkemizin Avrupa Birliği ve Avrupa Komisyonunca yürütülen çalışmalara katıldığı ve bilgi sağladığı dikkate alınarak, Ziraat Mühendisleri tarafından kullanılan ABD toprak taksonomisi değil, Orman Mühendislerinin kullandıkları Orta Avrupa Toprak Sınıflandırma sistemi kullanılmalı, toprakların sistematik sınıflandırmasında FAO tarafından geliştirilmiş olan Avrupa Birliği ve Avrupa Komisyonu tarafından kabul edilen Toprak Kaynakları için Dünya Referans Temeli (FAO/DRT) (World Reference Base for Soil Resources (FAO/WRB)) sistemine uygun standartlarda veriler üretilmelidir. 4- Orman yetişme ortamlarının ayrılmasında iklim özelliklerinin önemi dikkate alınarak, ormanlardaki meteoroloji istasyonlarının sayısı arttırılmalı ve bunun için Meteoroloji İşleri Genel Müdürlüğü ile işbirliğine gidilmeli, laboratuvar analizleri uluslararası analiz yöntemleri ve standartlarına uygun olarak yapılmalı, kalite kontrol sisteminin yerleştirilmesi için, Ormancılık Araştırma Enstitüsü ile Orman Fakülteleri laboratuvarları arasında ring testler uygulanmalıdır. 5- Ülke çapında yetişme ortamı etüt ve haritalama çalışmalarına başlanması halinde; mevcut laboratuvarların kapasiteleri geliştirilmeli, 2003 yılında Çevre ve Orman Bakanlığının kurulması sırasında kaldırılan toprak laboratuvarları tekrar kurulmalı, özel referanslı orman toprak laboratuvarlarının kurulması teşvik edilmeli, haritalama çalışmaları için gereksinim duyulan coğrafi bilgi sistemleri (CBS) merkezleri kurulmalı, topraklar ve yetişme ortamlarında iklim değişikliği vb. nedenlerle ortaya çıkabilecek değişimlerin izlenmesi için bir izleme ağı kurulmalı, bu amaçla Orman Ekosistemlerinin İzlenmesi Programı kapsamında her yıl tepe tacı durumunun değerlendirilmelerinin yapıldığı mevcut seviye-1 noktalarından yararlanılmalıdır. 6- Yetişme ortamı etüdü ve haritalanması için yukarıda önerilen hususlarının tamamlanmasından sonra; eğitim programları hazırlanarak birisi toprak diğeri vejetasyon konusunda uzman en az iki orman mühendisinden oluşacak arazi ekipleri kurularak eğitilmeli, arazi, laboratuvar ve haritalama çalışmaları Orman ve Su İşleri Bakanlığı bünyesinde oluşturulacak ekiplerle yapılabileceği gibi, 5531 sayılı Kanuna göre kurulan Serbest Ormancılık Büro ve Şirketlerinden hizmet alımı suretiyle yapılabilmeli, bunun için Orman Mühendisleri Odası ile işbirliğine gidilmeli, bu çalışmalardan sağlıklı sonuçlar elde edilmesi için denetim mekanizması oluşturulmalıdır. 7- Orman Amenajman Planlarında Fonksiyonların (toprak koruma, su üretimi gibi) ayrılması, idare sürelerinin belirlenmesi, ağaçlandırma çalışmalarında artımın en fazla olduğu alanlardan başlanmasında, kullanılacak ağaç türlerinden ekonomik bakımdan daha değerli olanının seçilebilmesinde, silvikültürel planlamalarda gerekli olan yetişme ortamı koşulları ile ormanların üretim güçleri, yapay ve doğal gençleştirme yöntemlerinin belirlenmesinde, ormanlar için söz konusu olabilecek muhtemel tehlikelere yönelik gerekli bilgilerin sunulmasında, baraj havzaları ve yeşil kuşak ağaçlandırmaları, erozyonla mücadele, yukarı 4

havza sel kontrolü ve çölleşme ile mücadele kapsamında çalışma yapılacak alanlara ilişkin fizyografik, edafik, klimatik ve biyotik verilerin belirlenmesinde gerekli olan yetişme ortamı etüdü ve haritaları yapılmalı, orman amenajman planlarının 10 yıl içinde bitirilmesi için 1963 yılında alınan tedbirlere benzer şekilde, bu çalışmaların Cumhuriyetimizin 100.yılı olan 2023 yılı hedef alınarak 10 yıl içinde bitirilmesine yönelik olarak Orman ve Su İşleri Bakanlığı ile Orman Genel Müdürlüğü nce gerekli teknik ve idari tüm önlemler alınmalı ve zaman geçirilmeden uygulamaya konulmalıdır. 8- Orman ekosistemlerinin sürdürülebilirliği için, ihtiyaç duyulan temel ekolojik veri altlıklarının sağlanmasında dağılım modelleri yaygın olarak kullanılmaktadır. Canlı organizmalar ile cansız ortam faktörlerini, potansiyel değer veya kaynak rezervini, aktüel durumu ortaya koymayı amaçlayan yetişme ortamı haritaları ile hedef türler için iklim değişimini hesaba alan dağılım haritaları üretilirken; kişisel değerlendirmelere dayalı geleneksel yöntemlerin yerine, bilgi teknolojilerinin ürünü olan, üretimi hızlı, objektif değerlendirme sunan, denetimi kolay bağlantı yöntemli dağılım modelleri kullanılmalıdır. 9- Başarılı eylem planlarının ortaya konması için, ekolojik değerler ile toplum gerçeklerinin aynı eksende oturduğu ve süreklilik prensibi temelinde, ekosistemlerin coğrafi planlamaları yapılmalıdır. Bunun için ekolojik bilgi altlıklarının oluşturulması, paydaşlardan alınan bildirimler ile toplum çıkarlarının makul düzeyde gözetildiği yönetim planlarının şekillendirilmesi, ekosistemlere yönelik olarak hazırlanacak yönetim planlama süreçlerinin bu şekilde tamamlanması, bu planların uygulamaya daha kolay aktarılması, gelecekte olası sosyal rahatsızlıklardan kaynaklanacak problemlerin büyük oranda önüne geçilmesi, ucuz, hızlı, etkin bir yönetim ve geliştirme planının yapılması için; Serbest Ormancılık Büro ve Şirketlerinden yapılacak hizmet alımlarına ilişkin hazırlanacak ihale şartnamelerinde, verilerin üzerinde işlendiği, üzerinde değişikliklerin yapılabileceği ve iş bitiş takviminden daha kısa sürede elde edilebilecek, bağlantı yöntemli ve model tabanlı haritaların üretilmesine yönelik düzenlemeler yapılmalıdır. 10- Orman İşletme Şefliği temelinde yapılan orman amenajman planlarında, ormancılığımızda daha entansif ve verimli çalışabilmek için, yapılacak işler olarak yetişme ortamı analizi ve haritası da eklenmelidir. 11- Orman ekosistemlerin sağlıklarının izlenmesinde, rehabilitasyon çalışmaları ile ağaçlandırma sahalarının başarılarının tespitinde ve doğal orman şartlarına benzerliklerinin değerlendirilmesinde, orman biyolojik çeşitliliğinin bir parçası olan toprak mikro eklembacaklıları gibi toprak faunasından da yararlanılabilir. III) ORMAN EKOSİSTEMİ TEMELİNDE TÜRKİYE ORMANLARINA YÖNELİK ODUN DIŞI BİTKİSEL ÜRÜNLER 1- Odun dışı orman ürünlerinin envanter ve planlama çalışmaları, Serbest Ormancılık Bürolarından hizmet alımı da yapılarak en kısa zamanda tamamlanmalı, Orman İdaresi, Üniversiteler ve Oda işbirliğinde uzmanlık eğitimleri yapılıp teknik kapasite artırılmalı, odun dışı üretimler planlara dayalı olarak yapılmalı, doğal ortamında yayılışını artırıcı tedbirler 5

geliştirilmeli, ağaçlandırılacak alanlarda odun dışı bitkisel ürün tesisi uygulamalarına yer verilmelidir. 2- Odun dışı bitkisel ürünlerin tekniğine uygun toplatılması için, orman idaresi ile kooperatiflerin işbirliğinde Orman Köylüleri eğitilmeli, bu ürünleri işleyen ve ihracatını yapan sektör kuruluşlarının talep, sorun ve önerileri dikkate alınmalı, bu ürünlere ihracat öncesi yurt içinde daha fazla katma değer kazandırıcı tedbir ve teşvikler uygulanmalıdır. 3- Odun dışı orman ürünlerinin, etkili kırsal kalkınma aracı olarak kullanabilmesi için, coğrafi işaretler korumasına alınmalı, coğrafi işaretler korumasına alınacak ODOÜ nin belirlenmesi amacıyla, başta Orman İşletme Müdürlükleri olmak üzere, gerçek ve tüzel kişilerce gerekli çalışmalar yapılmalı ve belirlenen ürünlere coğrafi işaret alınması süreci başlatılmalıdır. 4- Odundışı orman ürünü veren türlerin envanter ve planlama çalışmalarında, türlere göre gereksinim duyulan uzman teknik personel eksikliğinin giderilmesi amacıyla, kamuda ve özel sektörde çalışan mühendislerin sertifikalı eğitimlerine önem verilmeli, ruhsatlı serbest orman mühendislerinin eğitimlerinde Orman İdaresi ile Orman Mühendisleri Odası işbirliği yapmalı, Odun Dışı Orman Ürünlerinin Envanter ve Planlaması ile Üretim ve Satış Esasları na ilişkin 297 sayılı tebliğin izahnamesinde, envanter, yönetim planı ve hasat planı yapımlarına dair yapılacak danışmanlık hizmet alımı esasları belirlenirken, 5531 sayılı Kanun ve ikincil mevzuat hükümleri dikkate alınmalı ve Serbest Ormancılık Büro ve Şirketlerinin uyacakları esaslar belirlenmelidir. 5- Bölgelere göre odun dışı orman ürünü desenleri belirlenmeli, kırsal kalkınma dikkate alınarak kooperatifçilik teşvik edilmeli ve bu yolla hammadde yerine işlenmiş ürünlerin dış ticareti başta olmak üzere pazarlanması hedef alınmalıdır. 6- Bozuk olarak nitelenen orman alanlarımızın çok önemli bir kısmı, odun dışı ürünler açısından zengin türlere sahip doğal nitelikli potansiyel alanlar olduğundan, bu yerler ekosistem dengesi gözetilerek korunmalı, bu alanlardaki odundışı bitkisel ürünlerin hasat planları yapılarak orman köylüsüne öncelik verilmeli ve teknik destek sağlanarak değerlendirilmelidir. 7- Odundışı orman ürünleri ekosisteminin sürdürülebilirliğinin sağlanması için, alıcılar tarafından organize edilen ve profesyonel olmayan toplayıcılar düzenli olarak eğitilmeli, yerel halk ve profesyonel toplayıcılara kaliteli hammadde elde etmek için iyi toplama ve üretim uygulamaları konularında güncel bilgiler verilmeli, tıbbi ve aromatik bitkilerin yabani hasadı konusunda mesleki bilgiye dayalı hasat projeksiyonlarını içeren ve bitkilerin üretkenlik biyolojisi konusunda bilimsel bilgilere dayalı etkili yönetim bilgi sistemleri oluşturulmalıdır. 8- Odundışı orman ürünleri veren ağaç ve ağaççıklardan oluşan meşcerelerde, orman idaresi, üniversite ve araştırma kurumlarının işbirliğiyle seleksiyonlar yapılmalı, belirlenen üstün özellikli genotipler korumaya alınmalı, üretim sırasında kontrol ve denetim faaliyetleri periyodik olarak yapılmalı, planlara dayalı bakım ve budama teknikleri gibi silvikültürel çalışmalar yapılarak ürün verimliliği artırılmalıdır. 6

9- ODOÜ sağlayan kaynakların sürdürülebilirliğinin sağlanması için, ülke koşullarına uygun yönetim sistemi ile idare edilmeli, ülkemizin sosyo-kültürel ve geleneksel kullanım şekillerine uyacak biçimde sürdürülebilirlik göstergeleri belirlenmelidir. 10- Odundışı orman ürünlerine konu bitkiler ile bu bitkilerin ekonomik getirileri hakkında farkındalığın oluşturulması yönünde, bölgeler itibariyle halk bilgilendirilerek eğitilmeli, bölge halkınca bitkilerin doğal tarımlarının yapılmasına yönelik uygulamalı araştırmalar yapılmalı, ürün satın alma garantisi ve kredi desteği gibi özendirici tedbirlerle üretim artırılmalıdır. 11- Odundışı orman ürünlerinin ticaret hacmini arttırmak için, Devlet, yerel yönetimler ve ticaret odalarının işbirliği ile markalaşma yapılmalı, yurt dışına açılım için gerekli alt yapı oluşturulmalı ve işletmeler bu yönde desteklenmelidir. 12- Ülkemizin, uçucu yağlar üretilen odundışı bitkiler yönünden zenginliği dikkate alınarak; bu alanda prodüktif üretim yapabilmek için, uçucu yağ üretiminde lider ülkelerin teknikleri ile kullandıkları araç ve gereçler yakından takip edilmeli, Dünya pazarları izlenmeli, konuyla ilgili talep eğilimleri sürekli güncellenmeli ve üreticiler belli hedeflere yönlendirilmelidir. 13- Odundışı orman ürünlerinden karayosunların ve mantarların biyolojisi, üretimi, kullanım alanları, ihracata yönelik pazarlama konularında araştırmalar yapılmalı, bilinçli bir şekilde orman köylülerine toplatılarak pazarlanması sağlanmalıdır. 14- Baltalık ormanlardan yapılan fiili yaprak faydalanmasının disipline alınması ve bu ormanların yapı ve kuruluşlarının tahrip edilmemesi için, amenajman planlarında katılımcılığın gereği olarak tetar işletmeciliğine yer verilmesinin önü açılmalıdır. IV) ORMAN EKOSİSTEMİ TEMELİNDE TÜRKİYE NİN AV VE YABAN HAYATI 1- Türkiye ormanlarında, biyolojik çeşitlilik değeri ve zenginliğine haiz olan alanlar katılımcı anlayışla bir an önce belirlenip korunan alanlar statüsüne alınmalı, mevcut korunan alanların Uzun Devreli Gelişme Planları ile Yönetim ve Gelişme Planları, Serbest Ormancılık Bürolarından da hizmet satın alınarak en kısa zamanda tamamlanmalıdır. 2- Türkiye Ormanlarında av turizmi kapasitesinin artırılması için; Doğa Koruma ve Milli Parklar Genel Müdürlüğünce gerekli envanter ve amenajman çalışmaları yapılmalı, uzman orman mühendisleri istihdam edilerek nesli azalan veya azalmayan yaban hayvanlarının üretim çalışmaları artırılmalı, av turizmi yapan seyahat acentelerinin etkinliği artırılmalı, yurt dışındaki av turizmi uygulamaları izlenmeli, ormanlarda yapılacak silvikültürel müdahalelerde, yaban hayvanlarının istekleri gözönünde bulundurulmalı, Doğa Koruma ve Milli Parklar Genel Müdürlüğü nün kurumsal kapasitesi gözden geçirilmeli ve güçlendirilmelidir. 7

3- Koruma statüsündeki tabiat parkı ayrımlarında korumadan ziyade, rekreasyonel olanaklar sağlamak amacı öne çıkarılmaktadır. Tabiat parklarının ayrılmasında tüm ilgi grupları tarafından kabul edilebilecek bilimsel kriterler oluşturulmalıdır. 4- Korunan alanların yönetiminden sorumlu Doğa Koruma ve Milliparklar Genel Müdürlüğü nün, bu alanlara yönelik birçok yetkilerinin başka kurumlara devredilmesi nedeniyle, alan yönetimindeki azalan etkinliği ve sorumluluğu yapılacak yasal düzenleme ile mutlaka artırılmalıdır. 5- Ekosistem tabanlı sürdürülebilir ormancılık bağlamında, ekolojik dengenin sağlanması için; hektarda bir iki adet ölü ağaç bırakılmalı şeklindeki genel kabulün yerine, literatürde yer aldığı biçimiyle, serin ve ılıman kuşak ormanlarda toplamda en az 5-10 m3/ha, optimumda ise 15-30 m3/ha, ya da birim alandaki toplam ağaç hacminin %3-8 i oranında ölü ağacın alanda bırakılması hususu OGM ce değerlendirilmelidir. 6- Av ve yaban hayatı neslinin tehlikeye sokulmaması için, av ve yaban hayvanlarının yaşam, beslenme, yumurtlama, üreme ve yavrulama alanlarında, bu yerleri çıkardığı atıklarıyla kirleten tesislerin yapımına izin verilmemelidir. 7- Avcılık, doğal yaşama doğrudan müdahale eden bir faaliyet olduğundan; avcılar çok iyi bir şekilde eğitilmeli, avcılarda aranan eğitim seviyesinin de daha yükseğe çekilmesi çalışmaları yapılmalı, avcıların MAK toplantıları dışında da sorunlarını dile getirebilecekleri bilgilendirme toplantıları yapılmalıdır. 8- Kamu yararını yakından ilgilendiren doğa ekosisteminin korunmasına yönelik olarak, İdari Yargılama Usulü Hakkında Kanun da bireylerin de dava açmasını sağlayacak biçimde değişiklik yapılmalıdır. 9- Av ve yaban hayatı koruma ve geliştirme alanlarında, büyük memeli türlerinin yavrulama için tercih ettiği alanlar fotokapan yöntemiyle belirlenmeli, çiftleşme ve yavrulama dönemlerinde söz konusu alanlarda orman emvali üretim çalışmaları gibi hayvanları rahatsız edici insan faaliyetleri yapılmamalı, mutlak koruma zonları oluşturulurken yavrulu bireylerin tespit edildiği bölgeler göz önünde bulundurulmalı ve bu alanlarda insan faaliyetleri kısıtlanarak kaçak avcılık gibi yaban hayatını büyük ölçüde olumsuz etkileyen faaliyetler kontrol altına alınmalıdır. 10- Av kaynaklarının sürdürülebilir yönetimi için; ülkemizdeki avlanmaya açık orman alanları ve diğer alanlarda 4915 sayılı Kanunda tanımlanan avlak sistemleri tesis edilmeli, yıllık avlanma kotaları avlaklar bazında belirlenerek av potansiyeli kontrol altına alınmalıdır. 11- Yaban hayatına yönelik Uzun Devreli Yönetim Planları yapımında, türlerin envanterleri, populasyon büyüklükleri, sağlık durumları ile biyolojik özelliklerinin belirlenmesinde, tüm dünyada yapıldığı biçimde, güvenilir ve hızlı veri elde edilmesini sağlayan fotokapan yöntemi kullanılmalı, yönetim planı yapımlarına dair danışmanlık hizmet alımı teknik şartnamelerde yer verilmeli, av turizmine açık alanlarda bu yöntem av kotalarının belirlenmesinde değerlendirilmelidir. 8

12- Doğa turizmine (ekoturizm) konu olacak alanlar önceden belirlenmeli, ekosistemi koruyucu tedbirler alınarak katılımcı yaklaşımla planlanmalı ve planlara ilin valisi ile kentin dinamikleri sahiplenmeli, daha sonra kullanıma açılmalı ve uygulamalar periyodik olarak denetlenmelidir. 13- Av ve yaban hayvanlarının sürdürülebilirliğini sağlamak için; öncelikle ülkemizin av sahaları Kara Avcılığı Kanunu na uygun olarak Devlet Avlağı ve Genel Avlak statülerine kavuşturulmalı, envanterleri yapılmalı, taşıma kapasitesi üzerinde olan türler için kotalar belirlenerek avlanmaya izin verilmeli, sistemin sağlıklı yürütülüp işletilmesi için, gerektiğinde yasal düzenleme yapılarak avlakların belde belediyeleri, köy tüzel kişilikleri, avcı kuruluşları ve derneklerince işletilmesinin sağlanması için yasal düzenlemeye gidilmelidir. 14- Avcılık eğitimi eğitmenleri seçilirken; avcılığı bilmeleri, alanında uzman ve konularına hâkim olmaları, bilgiyi aktarırken kitaptan okuyarak değil okumadan vermeleri, dersi ciddiye almaları, imkânlar ölçüsünde akademisyenlerden olmalarına özen gösterilmeli, gece avcılığının zararları ve tahribatları konusu avcı eğitim programına alınmalıdır. 15- Halen avcı eğitimleri Halk Eğitim Merkezleri odaklı yapıldığından, bu merkezlerin bulunmadığı ilçelerinde avcıların eğitimlere katılmaları yönündeki sıkıntılarına çözüm bulmak için, avcı eğitimlerinin avcı derneklerinin bulunduğu yerlerde yapılması konusu Doğa Koruma ve Milliparklar Genel Müdürlüğü nce değerlendirilmelidir. 16- Orman içi sularımızdaki alabalık neslinin korunması ve yok olmasının önüne geçilebilmesi için, su kaynaklarının etüt, tespit ve planlama çalışmalarına önem verilmeli, ekolojisine uygun olarak üretilen yavru balıklar, anaçlarının alındığı ormaniçi sulara bırakılmalıdır. Yukarıda belirtilen sempozyum çıktıları, bildiri sahipleri ve katılımcıların ortak görüşleri doğrultusunda oluşturulmuş ve sempozyum genel kurulunca kamuoyuna duyurulması kararlaştırılmıştır. 03 Kasım 2013 SEMPOZYUM YÜRÜTME KURULU 9