1 2014 ÜCRET ARTIŞLARI ANKET SONUÇ RAPORU 305 şirketin katılımıyla gerçekleşen anket sonucuna göre, 2014 yılı ortalama ücret artış oranı %6.8 oranında gerçekleşecektir. 1. Metodoloji 2013 yılının Eylül Aralık aylarını kapsayan dönem içerisinde, İK Gündemi başlıklı blogum üzerinden, 2014 yılı Ücret Artışları başlıklı bir anket yayınladım. Bu anketin temel amacı, önümüzdeki senenin bütçe döneminde kullanılmak üzere, sektörel bazlı bir kıyaslama verisi sunabilmekti. Anketin açık olduğu dönem içerisinde toplam 305 katılımcı ankete veri sağladı. Katılımcılar, diğer kategorisi haricinde, 22 farklı sektörü temsil etmekteydi. Kapsam açısından bakıldığında, çıkan sonuçların bir genelleme yapabilmek adına önemli bir veri teşkil ettiğini söylemem çok da yanlış olmaz diye düşünüyorum. Çalışmanın faydalı olması dileğiyle... 2. Sektörler Katılımcıların sektörel dağılımı Tablo 1. de verilmektedir. Buna göre katılımcıların %16 sını Bilişim Teknolojileri oluştururken, bunu sırasıyla Otomotiv (%10), Turizm ve Hizmet (%8), Perakende
2 Mağazacılık (%7), İnşaat/Gayrımenkul (%7), Hızlı Tüketim (%6), ve Dayanıklı Tüketim (%5) sektörleri takip etmektedir. Diğer başlığı altında belirtilmiş olan sektörler de, birden fazla katılımcı olması durumunda ayrıca gruplandırılmıştır (Lojistik, Endüstriyel Otomasyon, Tekstil vb...). Tablo 1. Sektörel Dağılım 48 29 24 24 21 20 19 14 13 12 12 9 9 9 8 8 7 6 4 3 3 2 1 3. 2014 Ücret Artış Dönemleri Ankete cevap veren katılımcıların sağlamış oldukları veriye göre, ücret artışlarının büyük bir çoğunlukla Ocak ayı içinde yapılacağı görülmektedir (Grafik 1). Katılımcıların %58 i Ocak ayı içinde, ücret ayarlaması yapacağını belirtirken, %20 si Mart ve Nisan aylarında ücret artışı öngördüklerini belirtmişlerdir. Şubat ayında bireysel ücret artışı yapacağını belirten şirketlerin oranı ise %9 olarak görülmektedir. Tüm bu veriler ışığında, toplam katılımın %87 si 2014 yılının ilk dört ayında ücret artışı yapacağını belirtmişlerdir.
3 Grafik 1. Ücret Artış Dönemleri 1% 1% 0% 0% 2% 2% 2% 4% 10% 9% 58% Ocak Mart Nisan Şubat Temmuz Aralık Mayıs Artış Yok Haziran Eylül Kasım Ağustos 10% Ankete katılan 305 şirketin 15 i 2014 yılında herhangibir ücret artışında bulunmayacağını belirtmiştir. Buna karşılık, 16 şirket ise %12 den fazla oranda ücret artışı yapacağını ifade etmiştir. Tablo 2. Ücret Artış Dönemlerinin Sektörel Dağılımı Sektör Ocak Şubat Mart Nisan Mayıs Haziran Temmuz Ağustos Eylül Kasım Aralık Artış Yok Genel Toplam Bilişim Teknolojileri 25 3 8 6 1 3 2 48 Otomotiv 19 4 5 1 29 Turizm ve Hizmet 11 1 5 3 1 1 1 1 24 Diğer 15 3 2 1 1 1 1 24 Perakende Mağazacılık 15 3 2 1 21 İnşaat/Gayrımenkul 13 2 2 1 1 1 20 Hızlı Tüketim 7 4 5 3 19 Dayanıklı Tüketim 9 2 1 1 1 14 Enerji 6 3 1 1 2 13 Finans/Sigorta/Bankacılık 5 2 4 1 12 Holding 9 1 2 12 Tekstil 5 2 2 9 Medikal/Sağlık 5 1 1 1 1 9 Demir Çelik 3 2 1 1 1 1 9 Danışmanlık 6 1 1 8 Medya 5 1 1 1 8 İlaç 4 1 2 7 Lojistik 6 6 Endüstriyel Otomasyon 4 4 Kimya 2 1 3 Ambalaj 3 3 Havacılık 1 1 2 Kamu 1 1 Genel Toplam 178 26 31 29 7 3 13 1 2 1 7 7 305
4 4. 2014 Ücret Artış Oranları Ankete katılan 305 şirketin 15 i 2014 yılında herhangibir ücret artışında bulunmayacağını belirtmiştir. Buna karşılık, 16 şirket ise %12 den fazla oranda ücret artışı yapacağını ifade etmiştir. Ücret artışı yapmayacaklar ile %12 den fazla ücret artışı yapacağını belirten şirketler de hesaplamalara dahil edildiğinde, 2014 yılı ücret artış oranı %6.8 olarak hesaplanmaktadır. Bu iki grup şirket, hesaplamaların dışında bırakıldığında ise ücret artış oranı %6.9 olarak görülmektedir. Sektörlere göre, ortalama ücret artış oranları Tablo 3. de verilmektedir. Bu dağılım gözönünde bulundurulduğunda, ortalamanın üzerinde artış yapacağını belirten sektörler sırasıyla; Kimya, Enerji, Medya, Endüstriyel Otomasyon, Lojistik, İnşaat/Gayrımenkul, Ambalaj, Holding, Turizm ve Hizmet, Havacılık ve Bilişim Teknolojileri dir. Tablo 3. Ücret Artışlarının Sektörel Dağılımı Kimya 9,7% Enerji 9,5% Medya 8,3% Endüstriyel Otomasyon 7,9% Lojistik 7,8% İnşaat/Gayrımenkul 7,5% Ambalaj 7,5% Holding 7,4% Turizm ve Hizmet 7,3% Havacılık 7,3% Bilişim Teknolojileri 7,0% Finans/Sigorta/Bankacılık 6,9% Medikal/Sağlık 6,8% Perakende Mağazacılık 6,6% Demir Çelik 6,6% Dayanıklı Tüketim 6,5% Otomotiv 6,4% Tekstil 6,3% Hızlı Tüketim 5,9% Diğer 5,7% İlaç 5,6% Danışmanlık 4,6% Kamu 4,0% Genel Ortalama 6,8% 2014 Ücret artış oran aralıklarına bakıldığında, katılımcı şirketlerin %21 i %5-%7 aralığında ücret artışı sağlayacaklarını belirtmişlerdir. Bunu sırasıyla, %18 ile %7-%8 aralığı ile, %3-%5 ücret artış bantları takip etmektedir.
5 Tablo 4. Ücret Artışlarının Dağılımı Ücret Artışı Total 5-7% 62 7-8% 54 3-5% 51 9-10% 42 8-9% 29 10-12% 22 %12'den fazla 16 Artış Yok 15 1-3% 14 Genel Toplam 305 Ücret artış aralıklarının sektörel bazda kırılımı da, Tablo 5. de görülmektedir. Tablo 5. Ücret Artışlarının Sektörel Dağılımı Sektör %12'den fazla 10-12% 1-3% 3-5% 5-7% 7-8% 8-9% 9-10% Artış Yok Genel Toplam Bilişim Teknolojileri 4 4 3 7 7 11 1 8 3 48 Otomotiv 3 1 5 7 6 3 2 2 29 Turizm ve Hizmet 1 3 4 5 4 3 3 1 24 Diğer 1 2 6 8 4 1 1 1 24 Perakende Mağazacılık 1 4 4 6 5 1 21 İnşaat/Gayrımenkul 3 2 1 2 3 1 6 2 20 Hızlı Tüketim 5 5 5 3 1 19 Dayanıklı Tüketim 1 2 3 2 2 1 3 14 Enerji 3 3 2 2 1 2 13 Finans/Sigorta/Bankacılık 1 1 3 1 2 2 1 1 12 Holding 1 2 3 2 2 2 12 Tekstil 4 2 1 1 1 9 Medikal/Sağlık 2 1 5 1 9 Demir Çelik 1 2 1 2 3 9 Danışmanlık 1 1 2 1 1 2 8 Medya 1 1 3 2 1 8 İlaç 1 2 2 1 1 7 Lojistik 1 1 1 1 2 6 Endüstriyel Otomasyon 1 2 1 4 Kimya 1 1 1 3 Ambalaj 1 1 1 3 Havacılık 1 1 2 Kamu 1 1 Genel Toplam 16 22 14 51 62 54 29 42 15 305
6 5. Sonuç... Genel çoğunluğun ücret artış yüzdeleri dikkate alındığında, 2014 artış oranlarının %4 ile %9.7 arasında değişmekte olduğu görülmektedir. Bu ücret artış bandının orta noktası olan %6.8 in, Türkiye Cumhuriyeti Merkez Bankası nın yayınlamış olduğu 2013 yılsonu enflasyon tahminleri (%6.8) ile paralel, 2014 yılsonu enflasyon tahmininin (%5.3) de üzerinde olduğunu söylemek mümkündür. Grafik 2. Ücret Artış Oranları ve Enflasyon Beklentileri 12,0% Anket Ortalaması TCMB 2013 Hedef 10,0% TCMB 2014 Hedef 8,0% 6,0% 4,0% 2,0% 0,0% Ancak, bunu daha detaylı yorumlayabilmemiz için, şirketlerin ücret artışlarını yaparken, geçmiş dönem enflasyonunu mu yoksa, bir sonraki dönem enflasyonunu mu dikkate alıp almadıkları konusu belirleyici bir etkendir.
7 Genel uygulamanın geçmiş dönemi dikkate aldığı gözönünde bulundurulduğunda, şirketlerin ücret zamlarında enflasyona karşı korunma politikasına gitmeyi tercih edebileceği, bireysel performans farklılıklarının çok ciddi bir oranda artışlara, geçmiş dönemlerde olduğu gibi, etki edemeyeceği şeklinde bir yorumda bulunulabilinir. Özetle, şirketlerin 2014 yılı için bireysel ücret artışlarına veri teşkil edebileceğini düşündüğüm İK Gündemi 2014 Ücret Artışları Anketi sonuçlarına göre, ankete katılan şirketler büyük çoğunlukla 2013 yılı enflasyonu ile paralel bir artış oranı bütçelemiş durumdalar. Genel olarak yapılan piyasa ücret araştırmalarında da, 2014 yılı için %7-%8 ücret artış bandının öne çıkmış olduğu da gözönünde bulundurulursa, yukarıda detaylı bir şekilde açıklamaya çalıştığım anket sonuçlarının piyasa ile uyumlu sonuçlar gösterdiğini söylemem mümkündür. Elbette ki, ağırlıklı olarak enflasyon oranının dikkate alınarak bireysel ücret artışlarının sağlanması, şirketleri yetenekli ve performansı yüksek çalışanları elde tutma konusunda farklı stratejiler belirlemeye yönlendirebilir. Her koşulda, 2014 yılının zorlu bir yıl olacağı, şirketlerin de bu doğrultuda temkinli bütçelerle yola çıktıkları gözönünde bulundurulduğunda, bu oranlar da son derece anlaşılırdır. 2014 yılının sağlık, mutluluk ve başarı getirmesi dileklerimle... Hertürlü sorunuz, yorumunuz için bana emre.kavukcuoglu@anadoluefes.com mail adresinden ulaşabilirsiniz. Bir kez daha, bu anket raporunun oluşumunu sağlayan tüm katılımcılara sonsuz teşekkürlerimi sunarım. Emre Kavukcuoğlu Aralık,2013 İstanbul twitter.com/ik_gundemi www.ikgundemi.com