İstanbul un Yükselen Değeri
Yayın Kurulu Cevdet GÜNGÖR Abdullah KAZDAL Osman ÇAKIR İlyas ALBAYRAK Büşra BURAN Filiz ACAR Fotoğraflar Fatih Sultan KAR Tasarım - Baskı A4 Grafik Matbaacılık, Yayıncılık, Reklam ve Bilg. Hiz. Ltd. Şti. Mahmutbey Cad. Meriç Sok. No: 26 Kat: 1 Şirinevler - İSTANBUL www.a4grafik.com.tr Grafik Mustafa BEKTAŞ İETT Yayınları Dizisi - 11 İstanbul, 2012 İETT İŞLETMELERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ Şahkulu Mah. Erkan-ı Harp Sok. No:4 Tünel 34420 Beyoğlu/İSTANBUL www.iett.gov.tr 444 1871 Metrobüs Tanıtım Kataloğu nun tüm hakları saklıdır. İETT nin yazılı izni olmadan alıntı yapılamaz ve çoğaltılamaz. Copyright İETT Arşivi 2012
Yeni İstanbullu İ stanbul un ana arterlerinden E5 üzerindeki trafik yoğunluğunu azaltmak amacıyla hayata geçirilen ve İstanbul a özgün şekilde tasarlanan metrobüs toplu ulaşımda yepyeni bir sayfa açtı. Dünyada benzer uygulamaları bulunan sistemin en önemli bileşenleri kurulumunun kısa sürede tamamlanması ve gerek inşaat gerekse işletme maliyetleri yönünden ekonomik olmasıdır. Trafikten izole edilmiş halde, kendine ait ayrılmış yolda ilerleyen araçlar sayesinde yolculuk süreleri önemli oranda kısalıyor. Bu da hattı kullanan yolculara trafikte geçirdikleri zamanı geri iade ediyor. Ayrıca hatta çalışan yüksek teknolojiyle donatılmış araçlar sayesinde yolculuk daha konforlu hale geliyor. Şehirlerin hıza endeksli hayatı göz önüne alındığında; kısaca hız ve konfor olarak tanımlanan bu iki parametrenin önemi çok net olarak ortaya çıkıyor. İşte metrobüs sistemi bu özellikleri sayesinde diğer sistemlerin bir adım önüne geçiyor. İstanbulluların ilk olarak 2007 yılının eylül ayında tanıştığı metrobüs sistemi dört etap şeklinde inşa edildi. Halen Beylikdüzü-Söğütlüçeşme hattında hizmet veren sistem 45 istasyonlu, 52 kilometrelik hatta günlük ortalama 750 bin yolculuk yapılıyor. İstanbulluların yoğun ilgisi nedeniyle bu seviyeye ulaşan metrobüs yabancıların da dikkatini çekiyor. Bugüne kadar dünyanın kırk farklı ülkesinden gelen ve İETT yi ziyaret eden uzmanlar metrobüs hakkında bilgi alıp sistemin ayrıntılarını inceliyor. Bununla da kalmayan metrobüs uluslararası alanda ödüller alıp ülkemize prestij kazandırıyor. Metrobüse gösterdikleri ilgiyle tüm bu güzelliklerin oluşmasında pay sahibi olan yolcularımız başta olmak üzere sistemin başarısı için üstün gayretle çalışan mesai arkadaşlarıma teşekkürlerimi sunuyorum. Dr. Hayri BARAÇLI Genel Müdür
İÇİNDEKİLER İETT TARİHÇE...8-9 METROBÜS TARİHÇE... 12-13 SİSTEMİN TEMEL AMACI... 18-19 METROBÜS SİSTEMİ... 20-21 METROBÜS SİSTEMİ TEMEL ELEMANLAR... 22-23 AYRILMIŞ ŞERİTLER... 24-25 İSTASYONLAR... 28-29 ARAÇLAR... 32-33 TURNİKELER... 36-37 İŞLETİM PLANLARI... 40-41 KOMUTA KONTROL MERKEZİ... 44-45 YOLCU BİLGİLENDİRME SİSTEMİ... 46-47 SİSTEM PERFORMANSI... 50-51 SİSTEMİN AVANTAJLARI... 54-55 KAZANIMLAR... 58-59 ERİŞİLEBİLİRLİK... 66-67 YOLCU PROFİLİ... 70-71 ENTEGRASYON... 76-77 PLANLANAN GÜZERGAHLAR... 82-83 METROBÜS ZİYARETÇİLERİ... 84-85 KAZANDIĞI ÖDÜLLER... 92-93 METROBÜSTEN ÖNCE... 96-97 METROBÜSTEN SONRA... 102-103 SWOT ANALİZİ... 110-111 İSTASYON YOĞUNLUKLARI... 118-119 İSTASYON FOTOĞRAFLARI... 126-133
İETT TARİHÇE İstanbul kent içi ulaşımı 1869 yılında Dersaadet Tramvay Şirketi`nin kurulması ve Tünel Tesisleri`nin inşaasıyla başlar. 1871 yılında ilk atlı tramvay hizmete girer. 1913 yılında Silahtarağa da Türkiye nin ilk elektrik fabrikası kurulur. Ardından Şubat 1914 te elektrikli tramvay işletmeciliğine geçilir. 1926 yılında ilk otobüsler alınır. Bir süre muhtelif yabancı şirketler tarafından işletilen elektrik, tramvay ve tünel işletmeleri 1939 yılında millileştirilerek 3645 sayılı yasa ileistanbul Elektrik Tramvay ve Tünel (İETT) İşletmeleri Umum Müdürlüğü adı altında bugünkü hüviyetine kavuşur. 1945 yılında Yedikule ve Kurbağalıdere havagazı fabrikaları ile bu fabrikaların beslediği İstanbul ve Anadolu havagazı dağıtım sistemleri İETT ye devredilir. Elektrikli tramvaylar 1961 yılında Avrupa, 1966 yılında ise Anadolu Yakası nda seferden kaldırılır. 1961 yılında işletmeye alınan troleybüsler, 1984 e kadar İstanbullulara hizmet verir. 1982 yılında çıkarılan bir yasa ile tüm elektrik hizmetleri, hak ve vecibeleriyle Türkiye Elektrik Kurumu na (TEK) devredilir. Havagazı üretim ve dağıtım faaliyeti, doğalgazın gelmesiyle 1993 yılında sona erdirilir. Bugün yalnızca kent içi toplu ulaşım hizmeti veren İETT; otobüs, tramvay ve tünel işletmeciliğinin yanında Özel Halk Otobüsleri nin yönetim, yürütüm ve denetiminden sorumludur. İETT ayrıca İstanbul daki raylı sistemlerin (Metro, Hafif Metro) bir bölümünün yapımını (Eminönü-Kabataş, Sultançiftliği-Edirnekapı, Edirnekapı-Topkapı, Otogar-Başakşehir) üstlenmiştir. Tarih 2007 yılının Eylül ayını gösterdiğinde şehir için tamamen yeni bir sistem olan ve İstanbul a özgün şekilde tasarlanan metrobüs devreye alınır. İlk etapta Avcılar-Topkapı arasında hizmete giren metrobüs bir yıl sonra Söğütlüçeşme ye uzatılarak şehrin iki yakasını en kısa yoldan birbirine bağlar. Bu haliyle dünyada iki kıtayı birbirine bağlayan tek sistem olarak yerini alan metrobüs projesi İETT ye ulusal ve uluslararası alanda pek çok ödül kazandırır. 2010 yılında, Türkiye de toplu ulaşım kültürünün oluşturularak yaygınlaştırılması amacıyla her yıl aralık ayı başında Toplu Ulaşım Haftası düzenlenerek bir dizi etkinlikle kutlanması kararlaştırılır. İstanbul da sürekli artan yolculuk talebini karşılamak ve İETT nin mevcut filosunu desteklemek amacıyla İstanbul Büyükşehir Belediyesi iştirakiyle Otobüs A.Ş. firması kurularak 2011 yılının mayıs ayında hizmet vermeye başlar. 2011 yılında İETT bünyesinde yürütülen kalite standardizasyonu çalışmaları tamamlanarak ISO 9001 Kalite Yönetim Sistemi, ISO 14001 Çevre Yönetim Sistemi ve OHSAS 18001 İş Sağlığı ve Güvenliği Yönetim Sistemi belgeleri SGS tarafından onaylanır. İETT ayrıca KalDer tarafından yürütülen Ulusal Kalite Hareketi ne katılır. 2012 yılında İETT otobüslerinin sarı renkli ve beyaz damalı olması kararlaştırılır. İETT filosunun yaş ortalamasını 5 in altına düşürmek amacıyla Euro V standartlı çevreci motora sahip, klimalı, konforlu ve engelli erişimine uygun %100 alçak tabanlı otobüs alımı yoluna gidilir. İstanbul daki trafik yoğunluğunu azaltmak amacıyla 2012 yılı sonlarına doğru toplu taşıma yolu (bus lane) uygulamasına geçilir.
12 İETT nin İstanbul un ana arterlerindeki trafik yoğunluğunu azaltmak, hızlı ve konforlu ulaşımı sağlamak amacıyla işletmeye aldığı Metrobüs sistemi ilk olarak Topkapı-Avcılar hattında hizmete başladı. Yapımına 2007 yılı başında başlanan 18,3 kilometrelik hat, sekiz ay gibi kısa bir sürede tamamlanarak 17 Eylül 2007 de açıldı. Daha önce 67 dakikada alınan Topkapı-Avcılar arası Metrobüs ile sadece 22 dakikaya indi. Metrobüsün Zincirlikuyu etabı 8 Eylül 2008 günü hizmete alındı. Metrobüs hattının üçüncü etabı olan 13 METROBÜS TARİHÇE Söğütlüçeşme hattı 3 Mart 2009 günü Başbakan Recep Tayyip Erdoğan ın katıldığı törenle hizmete alınarak İstanbul un iki yakası en kısa yoldan birbirine bağlandı. Hattın 4. etabı olan Beylikdüzü-Avcılar güzergahı 19 Temmuz 2012 de hizmete açıldı. Toplam uzunluğu 52 km.yi bulan, 45 istasyonlu Beylikdüzü-Söğütlüçeşme metrobüs hattında, yolculuk süresi 83 dakikadır. Hatta günlük 750 bin yolcu taşınmaktadır.
BAŞAKŞEHİR METROBÜS HARİTASI KAĞITHANE GAZİOSMANPAŞA BEŞİKTAŞ ESENLER Okmeydanı Hastane Çağlayan Mecidiyeköy Zincirlikuyu Darülaceze Okmeydanı BAYRAMPAŞA Halıcıoğlu BAĞCILAR Boğaziçi Köprüsü BEYOĞLU ESENYURT Burhaniye Ayvansaray KÜÇÜKÇEKMECE Edirnekapı GÜNGÖREN AVCILAR Beylikdüzü Sondurak ŞİŞLİ Bayrampaşa Maltepe Topkapı Hadımköy ÜSKÜDAR Altunizade FATİH Acıbadem Cevizlibağ Cumhuriyet Mahallesi Beylikdüzü Belediye BAHÇELİEVLER Beylikdüzü Güzelyurt Uzunçayır Zeytinburnu Haramidere Haramidere Sanayi Sefaköy Saadetdere Mahallesi BEYLİKDÜZÜ Merter İncirli Bahçelievler Beşyol Avcılar Merkez Yenibosna Fikirtepe ZEYTİNBURNU Söğütlüçeşme Şirinevler Florya Mustafa Kemal Paşa Mahallesi Küçükçekmece Avcılar Şükrübey İBB Sosyal Tesisler BAKIRKÖY Cennet Mahallesi KADIKÖY ATATÜRK HAVA LİMANI 1.ETAP: Avcılar-Topkapı 2.ETAP: Topkapı-Zincirlikuyu 3.ETAP: Zincirlikuyu-Söğütlüçeşme 4.ETAP: Beylikdüzü-Avcılar
SİSTEMİN TEMEL AMACI Kent içinde özel oto sahiplik oranının ve hareketlilik ihtiyacının artması, bu ihtiyacın otobüs sistemleri ile karşılanmaya çalışılması, trafik yoğunluğunun ve buna bağlı olarak sera gazı salınımlarının artmasına, yaşam kalitesinin düşmesine neden olmaktadır. Kent içindeki ulaştırma problemlerinin çözümünde göz önüne alınması gereken ilk hedef 18 Taşıtların değil insanların hareketliliğini 19 sağlamak olmalıdır. (Ilıcalı Mustafa, Camkesen Nilgün, Kızıltaş Mehmet, Kentiçi Toplu Taşımada Verimliliğin Artırılması, 2011) Metrobüs, ana arterlerdeki trafik yoğunluğunu azaltıp, yolcuların trafiğe takılmadan daha hızlı, daha konforlu, daha ekonomik seyahat etmeleri amacıyla kurulan çevreye duyarlı ulaşım sistemidir.
Sistemin Temel Elemanları Sistemin Performansı Sistemin Faydaları METROBÜS SİSTEMİ Metrobüs, raylı sistem konforu ve düzenliliği ile otobüslerin esnekliğini birleştirip yüksek sayıda yolcuya hitap edebilen hizmet düzeyi ile kullanıcılar üzerinde olumlu izlenimler bırakan, yüksek yatırım gerektirmeyen ve kısa sürede gerçekleştirilebilen, raylı sistem gibi planlanıp, raylı sistem gibi işletilen yolcu taşımacılığına yeni bir yaklaşım getiren bir sistemdir. 20 21 Metrobüs sistemi; hiyerarşik olarak sistem bileşenleri, sistem performansı ve sistem faydaları bakış açılarıyla ele alınabilir. Metrobüs sistem bileşenleri sistem performansını belirlemekte, sistemin performans özellikleri ise sistemin faydalarını oluşturmaktadır.
METROBÜS SİSTEMİ TEMEL ELEMANLARI Ayrılmış Şeritler İstasyonlar Araçlar Turnikeler İşletim Planları Komuta Kontrol Merkezi Yolcu Bilgilendirme Sistemi
AYRILMIŞ ŞERİTLER Raylı sistemler nasıl bir iz üzerinde gidiyorsa, Metrobüs araçları da trafikten bağımsız ayrı bir yolda gitmektedir. Ayrılmış şeritler; Hız ve güvenliği belirleyen en etkili faktördür. En belirgin maliyet kalemidir. 24 Sistemin kimlik ve imajını oluşturup mevcut 25 ve potansiyel yolcuyu çekmesi açısından önemlidir.
İstasyonlar/duraklar, Metrobüs sistemi, kullanıcıları ve bölgedeki diğer toplu ulaşım sistemleri arasındaki önemli bir bağdır. İstasyonlar, iyi bir düzeyde hizmetin sunulduğu ve Metrobüs sistemlerini diğer toplu taşıma sistemlerinden ayıran kimliğe sahip olup, Metrobüsü İSTASYONLAR yerel çevre ile bütünleştirir ve yerel çevreyi geliştirir. Çünkü Metrobüs sistemleri yüksek talepteki koridorlarda hizmet vermektedir. Her bir Metrobüs istasyonunu kullanan kullanıcı 28 sayısı, tipik bir otobüs hattını kullananlardan çok daha fazla olacaktır. Dolayısıyla Metrobüs istasyonları, geleneksel toplu taşıma araçlarına göre daha önemlidir. Metrobüs istasyonlarında sunulan hizmetler şu şekilde sıralanabilir; Anons sistemi Yönlendirme levhası Bilgilendirme panosu Büfeler OSM (otomatik bilet satış makinesi) İade validatörleri Güvenlik Asansör Engelli platformu 29
Araçlar; hız, kapasite, çevre ile uyumluluk ve konfor bileşenlerinin toplandığı en önemli sistem bileşenlerinden biridir. Metrobüs kimliğinin kullanıcılar ve kullanıcı olmayanlar tarafından da algılanmasını sağlayan bir Metrobüs bileşenidir. Araçlar, yolcuların en çok zaman geçirdiği, yolcuların Metrobüs sistemindeki izlenimlerinin en çok oluştuğu bileşendir. Yolcu olmayanlar için araçlar, sistemin en çok görünen bileşenidir. ARAÇLAR Araç Tipleri Araç Sayısı Yolcu Kapasitesi Alçak taban Özelliği Yakıt Özelliği ve Emisyon Standardı Capacity 250 192 Var Dizel, Euro IV/V 32 33 Phileas 50 220 Var Dizel, Euro IV Citero 100 137 Var Dizel III Connecto 60 166 Var Dizel, Euro V
TURNİKELER Metrobüs hattında 45 istasyonda toplam 366 adet turnike, 54 adet engelli turnikesi (serbest geçiş) bulunmaktadır. 36 37
Metrobüs işletim planı yaz ve kış olmak üzere yolculuk talepleri baz alınarak hazırlanır. Bunun dışında yeni hat açılması ve yolculuk karakteristiğinin değişmesi işletim planının değişmesini sağlayan önemli faktörlerdendir. Hat Adı Hat Uzunluğu İstasyon Sayısı Sefer Süresi (Gidiş Dönüş) 34 Avcılar-Zincirlikuyu 30 km 27 100 dk 34A Cevizlibağ-Söğütlüçeşme* 22 km 20 70 dk 34B Beylikdüzü-Avcılar 10 km 12 40 dk İŞLETİM PLANLARI 34C Beylikdüzü-Cevizlibağ 29 km 26 100 dk 34Z Zincirlikuyu-Söğütlüçeşme 11,5 km 8 40 dk 34G Beylikdüzü-Söğütlüçeşme* 52 km 45 166 dk *34A hattı sabah ve akşam yoğun saatlerde, *34G hattı ise 01:00-05:00 saatleri arasında hizmet vermektedir. 40 41 Beylikdüzü-Söğütlüçeşme metrobüs hattı işletim modeli
KOMUTA KONTROL MERKEZİ Metrobüs komuta kontrol merkezi, tüm metrobüs aksının birlikte izlenip kontrol edilebildiği bir merkezdir. Araç takip, filo yönetimi ve yolcu bilgilendirme sistemlerini etkin hale getirmek amacıyla Kağıthane garajında inşa edilen Metrobüs Komuta Kontrol Merkezi Temmuz 2007 den beri çalışmalarını etkin bir şekilde 44 gerçekleştirmektedir. Metrobüs Komuta Kontrol Merkezinin Faydalarıtarmak için bir çaba sarfeder, fakat ko- 45 Tüm hattı ve hattaki tüm araçları aynı anda görme olanağı sağlar, Kriz anlarında yönetimini kolaylaştıran etkin bir merkezdir., Bir noktada oluşabilecek arıza veya aksaklık durumunda hattın tümünü dengeleyebilme kolaylığı sağlar, Hat üzerindeki araçlar ile iletişime geçilerek, araçlara istasyonlara gelmeden haber gönderilebilir, Sahadaki yönetimde amir sadece bulunduğu noktayı görebilir ve o noktayı kur- muta kontrol merkezi ile amir tüm hattı görerek her noktayı kurtarabilecek stratejiler üretebilir, İstasyonlarda yolculara bilgilendirme anonsları yapılarak bekleyen yolcular yönlendirilebilir.
YOLCU BİLGİLENDİRME SİSTEMİ Metrobüs içerisinde yolcu bilgilendirme iki şekilde yapılmaktadır; 1. Tüm metrobüslerde bulunan LCD ekranlar yardımıyla ilgili hattaki durak isimlerinin anonsları yapılır, 2. Metrobüs güzergahını gösteren metrobüs 46 hattı bilgilendirme çıkartmaları (sticker) sayesinde metrobüs güzergahının bir bütün olarak 47 görülmesi sağlanır.
SİSTEM PERFORMANSI 50 Metrobüs Sisteminin Temel Performans Göstergeleri; Yüksek kapasite Hızlı ulaşım Güvenli yolculuk Alçak tabanlı, %100 erişilebilir araçlar Ön ödeme sistemi 51 Emisyon minimizasyonu 7/24 saat ulaşım hizmeti
Ayrılmış şeritler Kesintisiz ulaşım Yüksek taşıma kapasiteli araç kullanımı Ön ödeme sistemi Otobüs bekleme süresinde kısalma Hızlı biniş kolaylığı Diğer taşıma araçlarına göre daha kısa sürede varış SİSTEMİN AVANTAJLARI Ayrıştırıcı, yenilikçi dizayn Alçak tabanlı araçlarla ulaşım Uygun seyahat maliyeti Zaman ekonomisi Uygun ve maksimum yolcu kapasiteli duraklar Araçlara iniş-biniş kolaylığı 52 km 83 dk. 54 55 Uygun iklimlendirme ortamı Metrobüs araçları ile konforlu ulaşım Euro III, IV, V ve hibrit motorlu araçlar Toplu ulaşımın kullanımının artmasıyla birlikte hava kirliliğinde azalma Daha düşük emisyon salınımı ile çevreye katkı
Hat Kazanımları 18 hat iptal edildi 11 hat kısaltıldı 133 İETT 76 ÖHO 1.296 minibus 242 ton fuel Araç ve Yakıt KAZANIMLAR Tasarrufu 80.000 araç trafikten Çevresel Kazanım çekildi 58 Günlük 623 ton CO2 59 Zaman Kazanımı Günlük 132dk/yolcu Yıllık 34 gün/yolcu Avcılar-Beylikdüzü metrobüs hattının açılmasıyla birlikte; Avcılar Beylikdüzü Esenyurt Büyükçekmece Silivri Çatalca ilçelerindeki otobüs ve minibüs hatları metrobüs hattına entegre olacak şekilde besleme hatları olarak yeniden yapılandırılmaktadır.
OPERASYON BİLGİLERİ KRİTERLER Pik saat/yön yolculuk Günlük yolculuk Günlük sefer sayısı Pik saat sefer sıklığı Ara saat sefer sıklığı Gece sefer sıklığı DEĞERLER 35.000 pik saat/pik yön 750.000 yolculuk/gün 3.600 sefer/gün 20-25 saniye 45-60 saniye 62 Beylikdüzü-Söğütlüçeşme 83 dakika 63 seyahat süresi 30 dk Toplam hat sayısı 6 (34, 34A, 34B, 34C, 34Z, 34G) Toplam hat km Toplam servis sayısı Toplam istasyon sayısı Servis süresi Metrobüs ekibi 52 km 415 araç 45 istasyon 24 saat 1.350 kişi
Engelli vatandaşların sosyal hayata katılımını sağlamak ve şehir içindeki seyahatlerini kolaylaştırmak amacıyla çeşitli çalışmalar yürüten İETT, durak ve otobüsleri daha erişilebilir hale getirmenin yollarını arıyor. Toplu ulaşımda önemli milat sayılan metrobüs sisteminde çalışan ERİŞİLEBİLİRLİK araçların tamamı %100 alçak tabanlı, tam erişilebilir özellikli olup ayrıca durağa sıfır yanaşma özelliği sayesinde yolcuların seyahatlerini kolaylaştırmaktadır. Beylikdüzü-Söğütlüçeşme 66 metrobüs hattı üzerinde yer alan toplam 45 istasyonun 18 inde 48 adet engelli asansörü ve 7 farklı istasyonda erişime uygun 18 adet rampa bulunmaktadır. Metrobüs hattı üzerinde tüm altyapı çalışmaları İstanbul Büyükşehir Belediyesi tarafından yürütülmekte, eksiklikleri bulunan istasyonların da erişilebilir hale getirilmesi için çalışmalar titizlikle takip edilmektedir. 67
Metrobüs yolculuk profili analiz edildiğinde yolculukların %54 ünü tam, %34 ünü öğrenci, %5 ni öğretmen ve yaşlılar oluşturmaktadır. %7 si ise ücretsiz ve kullan-at kullanmaktadır. YOLCU PROFİLİ Tam Abonman %10 İndirimli Abonman 70 %13 71 İndirimli Kontör %21 e-bilet %3 ücretsiz %4 İndirimli Tip2 Kontör %4 İndirimli Tip2 Abonman %1 Tam Kontör %44
YOLCU PROFİLİ YOLCU PROFİLİ Saat Bazlı Yolculuk Bilgileri Metrobüs hattında sabah yoğun (pik) saat (07:00-09:00), akşam pik saat (17:00-20:00) ve ara saatlerde gerçekleştirilen yolculuklar Hafta içi, Cumartesi ve Pazar gününe göre farklılık göstermektedir. Hafta içi sabah ve akşam pik saatlerde yolculuklar yoğunlaşırken, Cumartesi ve Pazar günlerinde yoğunluk ara saatlere dağılmaktadır. Hafta içi sabah pik saat dilimi akşam pik saat dilimine göre daha dar olduğu için sabah pik saatlerdeki yoğunluk akşam pik saatlere göre daha kritik bir önem taşır. 2010-2012 YILI TOPLAM YOLCULUK 205,853,530 173,083,645 160,723,512 2010 2011 2012 72 73
ENTEGRASYON Metrobüs sistemi ana arter üzerinde hizmet verdiğinden tramway, metro, tren ve otobüs sistemleri ile entegre bir ulaşım hizmeti sunmaktadır. 76 77
SULTANGAZİ BAŞAKŞEHİR ENTEGRASYON HARİTASI KAĞITHANE GAZİOSMANPAŞA ESENLER Okmeydanı Hastane Çağlayan 8 BEŞİKTAŞ Mecidiyeköy Zincirlikuyu Darülaceze Okmeydanı BAYRAMPAŞA Halıcıoğlu BAĞCILAR Edirnekapı GÜNGÖREN AVCILAR Bayrampaşa Maltepe Topkapı 5 Hadımköy Beylikdüzü Belediye ÜSKÜDAR Altunizade FATİH Acıbadem Merter 6 Uzunçayır Zeytinburnu Haramidere 1 Haramidere Sanayi Saadetdere Mahallesi BEYLİKDÜZÜ 7 Cevizlibağ BAHÇELİEVLER Beylikdüzü Güzelyurt Burhaniye Ayvansaray KÜÇÜKÇEKMECE Cumhuriyet Mahallesi Boğaziçi Köprüsü BEYOĞLU ESENYURT Beylikdüzü Sondurak ŞİŞLİ Avcılar Merkez Sefaköy Bahçelievler Beşyol 2 Florya Mustafa Kemal Paşa Mahallesi Küçükçekmece Avcılar Şükrübey İBB Sosyal Tesisler Cennet Mahallesi Yenibosna Şirinevler BAKIRKÖY 3 Fikirtepe ZEYTİNBURNU İncirli 4 10 Söğütlüçeşme 9 KADIKÖY ATATÜRK HAVA LİMANI 1-Sirkeci-Halkalı Banliyö (Küçükçekmece) 2-Aksaray-Havalimanı Hafif Metro (Yenibosna) 3-Aksaray-Havalimanı Hafif Metro (Şirinevler) 4-Aksaray-Havalimanı Hafif Metro (İncirli) 5-Bağcılar-Kabataş Tramvay (Zeytinburnu) 6-Bağcılar-Kabataş Tramvay (Cevizlibağ) 7-Sultançiftliği-Edirnekapı Tramvay (Edirnekapı) 8-4.Levent-Taksim (Mecidiyeköy) 9-Kartal-Kadıköy Metrosu (Uzunçayır) 10-Haydarpaşa-Gebze Banliyösü (Söğütlüçeşme)
PLANLANAN GÜZERGAHLAR Beylikdüzü-Söğütlüçeşme Metrobüs hattının toplu taşıma sistemine vermiş olduğu katkı sonucunda 4 adet metrobüs/bus line hattı planlanmaktadır. Kozyatağı-Seyrantepe Küçükçekmece-Yenikapı Olimpiyat Stadı-Aksaray Kadıköy-Tuzla ARNAVUTKÖY SARIYER EYÜP BEYKOZ SULTANGAZİ SEYRANTEPE BAŞAKŞEHİR OLİMPİYAT STADI 82 KAĞITHANE GAZİOSMANPAŞA BÜYÜKÇEKMECE BAYRAMPAŞA BEYOĞLU KÜÇÜKÇEKMECE KÜÇÜKÇEKMECE GÜNGÖREN AVCILAR AKSARAY ÜSKÜDAR FATİH YENİKAPI ÜMRANİYE BAHÇELİEVLER SANCAKTEPE ZEYTİNBURNU BEYLİKDÜZÜ BAKIRKÖY ATATÜRK HAVA LİMANI 83 ŞİŞLİ BAĞCILAR ESENYURT ÇEKMEKÖY BEŞİKTAŞ ESENLER KADIKÖY ATAŞEHİR KOZYATAĞI SULTANBEYLİ KADIKÖY MALTEPE KARTAL SABİHA GÖKÇEN HAVAALANI PENDİK TUZLA TUZLA
TARİH ÜLKE ŞEHİR AMAÇ 02 Mart 2010 Mısır İskenderiye Toplu taşıma sisteminin incelenmesi 16 Mart 2010 Ürdün Amman Toplu taşıma sisteminin incelenmesi 14 Mayıs 2010 Hindistan Pencap Metrobüs ve filo yönetimi konusunda bilgi alınması 18 Mayıs 2010 Hindistan Başkonsolosluk Metrobüs hakında bilgi alınması 18 Mayıs 2010 Moritanya Toplu taşıma sisteminin incelenmesi 08 Haziran 2010 Hollanda Europa Nostra Şirketi Avrupa tarih mirasının incelenmesi 21 Haziran 2010 İtalya Verona Metrobüs hakında bilgi alınması 05 Temmuz 2010 Bosna Hersek Saray Bosna Toplu taşıma sisteminin incelenmesi METROBÜS ZİYARETÇİLERİ 09 Temmuz 2010 Bulgaristan Burgaz Toplu taşıma sisteminin incelenmesi 02 Kasım 2010 ABD 04 Kasım 2010 Güney Kore Seongnam Toplu taşımanın ekonomik büyümeye etkisini incelenmesi Otobüslerdeki yakıt sisteminin doğal gaza dönüşümü hakkında bilgi alınması 20 Nisan 2011 Malezya Kuala Lumpur Toplu taşıma sisteminin incelenmesi 84 85
METROBÜS ZİYARET EKİPLERİ METROBÜS ZİYARET EKİPLERİ TARİH ÜLKE ŞEHİR AMAÇ 06 Mayıs 2011 Moğolistan Ulanbator Ulaşım Tarihinin ve ulaşım yönetiminin incelenmesi 23 Mayıs 2011 İran Tahran Toplu taşıma ve Metrobüs hakkında bilgi alınması 23 Mayıs 2011 İran İsfahan Toplu taşıma sisteminin incelenmesi 24 Mayıs 2011 Fas Rabat Toplu taşıma sisteminin incelenmesi 31 Mayıs 2011 Endonezya Jakarta Toplu taşıma sisteminin ve Metrobüs ün incelenmesi 08 Haziran 2011 İskoçya Perth 08 Haziran 2011 Suudi Arabistan Suudi Kalkınma Planlama Fikirleri Kuruluşu IDO nun yeni dönem faaliyetleri hakkında İETT ye bilgi verilmesi Metrobüs hakında bilgi alınması 11 Temmuz 2011 BBC Farsça Lastik tekerlekli toplu taşıma hakkında bilgi alınması 12 Temmuz 2011 Çin Ningxia İETT ile bilgi alışverişinde bunulunması 26 Temmuz 2011 Bangladeş Gazipur Metrobüs hakında bilgi alınması 16 Ağustos 2011 Hindistan Bangolore Metrobüs hakında bilgi alınması 13 Eylül 2011 İran İsfahan Toplu taşıma sisteminin incelenmesi 04 Ekim 2011 Mısır Kahire Toplu taşıma sisteminin ve Metrobüs ün incelenmesi TARİH ÜLKE ŞEHİR AMAÇ 05 Ekim 2011 Brezilya Porto Allegre Metrobüs hakında bilgi alınması 06 Ekim 2011 Finlandiya LAL Şirketi Metrobüs hakında bilgi alınması 27 Ekim 2011 Pakistan Eski Başbakan Navaz ŞERİF Toplu taşıma sisteminin incelenmesi 11 Kasım 2011 İran Meşad Toplu taşıma sisteminin ve Metrobüs ün incelenmesi 05 Aralık 2011 Suudi Arabistan Medine Metrobüs hakında bilgi alınması 31 Mayıs 2012 Bangladeş Dakka Metrobüs hakında bilgi alınması 27 Haziran 2012 Pakistan Lahor Metrobüs hakında bilgi alınması 13 Temmuz 2012 Başkordostan Ufa Metrobüs hakında bilgi alınması 18 Temmuz 2012 Başkordostan Ufa Metrobüs hakında bilgi alınması 13 Eylül 2012 Kazakistan Almatı Toplu taşıma sisteminin ve Metrobüs ün incelenmesi 30 Kasım 2012 Nijer Niamey Toplu taşıma sisteminin ve Metrobüs ün incelenmesi 11 Aralık 2012 Paris Doğu Paris Bölgesel Kollektifi Toplu taşıma sisteminin ve Metrobüs ün incelenmesi 12 Aralık 2012 Güney Afrika Polokwane Toplu taşıma sisteminin ve Metrobüs ün incelenmesi 86 87
KAZANDIĞI ÖDÜLLER Dünyanın ilk ve tek kıtalar arası toplu taşıma sistemi özelliği taşıyan İstanbul daki metrobüs uygulaması işletme hızı (40 km/saat) ve yolcu taşıma kapasitesi (günlük 750 bin yolcu) ile dünyada benzer örnekleri arasında birinci sırada yer alıyor. Bu özellikleri itibariyle dünyanın pekçok ülkesinden ziyaretçileri kendine çeken metrobüs başarısını uluslararası alanda aldığı ödüllerle de kanıtlıyor. Ocak 2009 / Sürdürülebilir Ulaşım Ödülü (Mansiyon) Ulaşım Araştırma Konferansı Sürdürülebilir Ulaşım Ödülleri-2009 - Washington DC / ABD Nisan 2011 / En İyi Toplu Ulaşım Modeli Ödülü 59. UITP Dünya Toplu Taşıma Kongresi Dubai / BAE Haziran 2011 / Ulaşım Başarı Jüri Özel Ödülü 92 93 OECD Uluslararası Taşımacılık Forumu 2011 Yılı Zirvesi Leipzig /ALMANYA
METROBÜSTEN ÖNCE 14 milyon nüfusa sahip İstanbul da, ulaşım üç farklı moda gerçekleştirilmekteydi; otobüs, raylı sistem ve deniz yolu. Şehrin can damarı sayılan D100 (E5) Karayolu üzerinde, metrobüs öncesinde otobüs ve minibüsler hizmet vermekteydi. Mevcut hat üzerinde 133 İETT otobüsü, 76 ÖHO ve 1.296 minibüsle günde ortalama 6.438 sefer gerçekleştiriliyordu. Bu hat üzerinde artan yolcu talebi araç sayısı artırılarak karşılanmaya çalışılıyor, bu da trafik sıkışıklığna neden oluyordu. Yolculuk talebine en kısa sürede, etkin şekilde ve düşük maliyetle cevap verilmesi gerekiyordu. Metrobüs bu beklentilerin tümünü karşılarken kurulum ve işletim maliyetlerinin düşük olması, ayrıca kısa sürede inşa edilebilir olması sistemin tercih edilmesinde önemli rol oynadı.
METROBÜSTEN SONRA Metrobüs sisteminin devreye girmesiyle İETT tarafından E5 üzerinde 18 hat iptal edilirken 11 hat da kısaltıldı. Yeni düzenlemeyle 133 İETT, 76 ÖHO ve 1.296 adet minibüs trafikten çekildi. Günlük 242 ton yakıt tasarrufu sağlandı. Buna ek olarak bu hat üzerinde 80.000 araç trafikten çekildi, havaya salınan karbondioksit miktarı 623 ton azaldı. Beylikdüzü-Avcılar metrobüs hattının hizmete girmesiyle birlikte İstanbullular trafikte geçirdikleri zamandan günde 132 dakika, yılda 34 günü geri kazandı. Beylikdüzü-Avcılar metrobüs hattı kapsamında; Beylikdüzü, Esenyurt, Büyükçekmece, Silivri ve Çatalca ilçelerindeki otobüs ve minibüs hatları metrobüse entegre olacak şekilde besleme hatlarıyla yeniden yapılandırıldı. İstanbul da başarıyla uygulanan sistem hakkında bilgi almak incelemelerde bulunmak üzere yurt içinden ve dışından çok sayıda heyeti ağırlayan İETT, metrobüsle uluslar arası alanda başarı ödülleri kazandı.
İşletmenin mevcut durumunu ortaya koyarak gelecek durumu hakkında fikir elde etmeyi sağlayan stratejik bir yöntemdir. Swot analizi sayesinde işletme güçlü ve zayıf yönlerini ortaya koyarak gelecekteki fırsatlardan yararlanarak zayıf yönlerini güçlendirmeyi, güçlü yönleriyle gelecekteki tehtitleri ortadan kaldırmayı amaçlar. İçsel Analiz Güçlü Yönler Zayıf Yönler Dışsal Analiz Fırsatlar Tehtitler SWOT ANALİZİ FIRSATLAR 110 111 GÜÇLÜ YÖNLER SWOT ANALİZİ ZAYIF YÖNLER TEHDİTLER
SWOT ANALİZİ SWOT ANALİZİ İÇSEL ANALİZ Metrobüs Zayıf Yönler Swot Analizi Metrobüs Güçlü Yönler 1. İstasyon kapasitelerinin yetersiz 1. Yolculuk süresinin kısalması olması Metrobüs sistemi Swot analizi ile hem iç faktörler hem de dış faktörler bazında incelenmiştir. KONTROL EDİLEBİLİR ETKENLER 2. Yolculuk maliyetlerinin azalması 3. Tecritli yolda hizmet vererek trafiğe takılmaması 2. Araç kapasitelerinin yetersiz olması, 3. Tek şeritli yolculuk(sollama şeritlerinin olmaması) 4. Modern araçlarla ulaşım 4. Erişim zorluğu; üst geçitlerin dar S (Güçlü Yönler) Z (Zayıf Yönler) Mevcut metrobüs sisteminin 5. Emisyon minimizasyonu olması, asansörlerin etkin şekilde içsel analizi yapılarak güçlü ve 6. Diğer ulaşım modlarıyla entegre kullanılamaması zayıf yönleri belirtilmiştir. olması (metro, tramvay, otobüs, tren) 5. Kaza veya arıza meydana geldiğinde O (Fırsatlar) T ( Tehditler) 7. Komuta Kontrol Merkezi ile sistemin geç organize olunması Dışsal analiz ile sistemi gelecekte bekleyen fırsatlar ve anlık takibi 6. Acil eylem planının olmaması 8. 142 yıllık tecrübe ve birikimle 7. Metrobüs sisteminin trafik akışına tehtitler belirtilmiştir. yönetilmesi ters yönde işlemesi nedeni ile oluşan KONTROL DIŞI ETKENLER 9. İşletim sistemi ticari hızı 10. Düşük sefer aralığı 11. 34G Beylikdüzü-Söğütlçeşme gece hattı ile 24 saat aktarmasız ulaşım kaza riski 112 12. İstanbul ulaşım sisteminde marka haline gelmesi 13. Yolcular tarafından tercih edilen bir ulaşım sistemi olması 113
SWOT ANALİZİ SWOT ANALİZİ DIŞSAL ANALİZ Metrobüs Fırsatlar 1. Taşıdığı yolcu sayısı ve İşletme hızı kapsamında dünya markası olmak 2. Avcılar-Beylikdüzü hattının açılmasıyla birlikte hattın 52 km ye çıkması 3. Farklı lokasyonlarda yeni metrobüs/ bus line projelerinin planlanması 4. Know-How bilgisi/danışmanlık 5. Metrobüs sisteminin Park et devam et projeleriyle entegre edilmesi Swot Matris Soruları SWOT Matrisi oluştururken 4 soru sorulur: 1. Her bir güçlü yanımızı nasıl kullanabiliriz? 2. Her bir zayıf yanımızı nasıl düzeltiriz? 3. Her bir fırsatı nasıl değerlendiririz? 4. Her bir tehdidi nasıl bertaraf ederiz? Yukarıdaki sorular sayesinde mevcut durumdaki eksikliklerin giderilmesi için yöntemler oluşturulup, Gelecekteki tehtitleri yok etmek için stratejiler geliştirilir. WO Stratejisi (mini-maxi): WO stratejisi zayıflıkları minimize edip fırsatları maksimize etmeyi hedefler. Dış imkanlardan yararlanarak mevcut zayıflıkları ortadan kaldıracak yeni stratejiler oluşturulur. ST Stratejisi (maxi-mini): Bu strateji organizasyonun dış çevredeki tehditlerle başa çıkacak olan gücü üzerine kurulmuştur. Amaç güçlü yönlerden maksimim oranda yararlanırken dış tehditleri minimize etmektir. yararlanmayı sağlayacak stratejiler oluşturulur. Metrobüs Swot Analiz Sonuçları Swot analizi sayesinde metrobüs sistemi hem iç faktör hem de dış faktör bazında incelenmiştir. Swot analizindeki 4 farklı strateji kullanılarak İç faktörler analiz edildiğinde metrobüsün güçlü yönlerini kullanarak zayıf yönlerinin geliştirilebileceği görülmüştür. Metrobüs Tehditler 1. Kartal-Kadıköy metrosu açıldığında Swot Analizinde 4 farklı Strateji SO Stratejisi (maxi-maxi) Dış faktörler analiz edildiğinde gelecekte metrobüsün metrodan gelecek yolcuyu WT Stratejisi (mini-mini): WT stratejisinin Hem güçlü yönleri hem de fırsatları metrobüsü bekleyen tehtitlerin etkin kaldıramaması, amacı zayıflıkları ve tehditleri minimize maksimize etmeyi hedefleyen stratejidir. stratejilerle ve fırsatları kullanarak 2. Avcılar-Beylikdüzü açıldığında etmektir. Bu şekilde zayıflıklar ve tehditler Bu amaçla organizasyonun mevcut yönetilip ortadan kaldırılabileceği sonucu metrobüs hattında çalıştırılabilecek göz önünde bulundurularak bunların gücü kullanılarak tüm dış imkanlardan ortaya çıkmıştır. yüksek kapasitede araçların olmaması, üstesinden gelebilecek stratejiler 114 3. 2 farklı işletme tarafından yönetilme oluşturulur. 115 tehlikesi, 4. 2011 ylında yolculuk oranları bir önceki yıla göre %8 oranında artarken, 2012 yılında bu oran %19 a ulaşmıştır.
1.600 1.400 1.200 1.000 800 600 400 200 0 Beylikdüzü Hafta İçi Yolculuk Değişim Grafiği İSTASYON YOĞUNLUKLARI 00:00-01:00 01:00-02:00 02:00-03:00 03:00-04:00 04:00-05:00 05:00-06:00 06:00-07:00 07:00-08:00 08:00-09:00 09:00-10:00 10:00-11:00 11:00-12:00 12:00-13:00 13:00-14:00 14:00-15:00 15:00-16:00 16:00-17:00 17:00-18:00 18:00-19:00 19:00-20:00 20:00-21:00 21:00-22:00 22:00-23:00 23:00-00:00 Avcılar Hafta İçi Yolculuk Değişim Grafiği 118 119 4.500 4.000 3.500 3.000 2.500 2.000 1.500 1.000 500 0 00:00-01:00 01:00-02:00 02:00-03:00 03:00-04:00 04:00-05:00 05:00-06:00 06:00-07:00 07:00-08:00 08:00-09:00 09:00-10:00 10:00-11:00 11:00-12:00 12:00-13:00 13:00-14:00 14:00-15:00 15:00-16:00 16:00-17:00 17:00-18:00 18:00-19:00 19:00-20:00 20:00-21:00 21:00-22:00 22:00-23:00 23:00-00:00 Cevizlibağ Hafta İçi Yolculuk Değişim Grafiği 6.000 5.000 4.000 3.000 2.000 1.000 0 00:00-01:00 01:00-02:00 02:00-03:00 03:00-04:00 04:00-05:00 05:00-06:00 06:00-07:00 07:00-08:00 08:00-09:00 09:00-10:00 10:00-11:00 11:00-12:00 12:00-13:00 13:00-14:00 14:00-15:00 15:00-16:00 16:00-17:00 17:00-18:00 18:00-19:00 19:00-20:00 20:00-21:00 21:00-22:00 22:00-23:00 23:00-00:00
METROBÜS İSTASYON YOĞUNLUKLARI METROBÜS İSTASYON YOĞUNLUKLARI Mecidiyeköy Hafta İçi Yolculuk Değişim Grafiği Uzunçayır Hafta İçi Yolculuk Değişim Grafiği 9.000 8.000 7.000 6.000 5.000 4.000 3.000 2.000 1.000 0 7.000 6.000 5.000 4.000 3.000 2.000 1.000 0 00:00-01:00 01:00-02:00 02:00-03:00 03:00-04:00 04:00-05:00 05:00-06:00 06:00-07:00 07:00-08:00 08:00-09:00 09:00-10:00 10:00-11:00 11:00-12:00 12:00-13:00 13:00-14:00 14:00-15:00 15:00-16:00 16:00-17:00 17:00-18:00 18:00-19:00 19:00-20:00 20:00-21:00 21:00-22:00 22:00-23:00 23:00-00:00 Zincirlikuyu Hafta İçi Yolculuk Değişim Grafiği Söğütlüçeşme Hafta İçi Yolculuk Değişim Grafiği 12.000 10.000 8.000 6.000 4.000 2.000 0 8.000 7.000 6.000 5.000 4.000 3.000 2.000 1.000 0 00:00-01:00 01:00-02:00 02:00-03:00 03:00-04:00 04:00-05:00 05:00-06:00 06:00-07:00 07:00-08:00 08:00-09:00 09:00-10:00 10:00-11:00 11:00-12:00 12:00-13:00 13:00-14:00 14:00-15:00 15:00-16:00 16:00-17:00 17:00-18:00 18:00-19:00 19:00-20:00 20:00-21:00 21:00-22:00 22:00-23:00 23:00-00:00 00:00-01:00 01:00-02:00 02:00-03:00 03:00-04:00 04:00-05:00 05:00-06:00 06:00-07:00 07:00-08:00 08:00-09:00 09:00-10:00 10:00-11:00 11:00-12:00 12:00-13:00 13:00-14:00 14:00-15:00 15:00-16:00 16:00-17:00 17:00-18:00 18:00-19:00 19:00-20:00 20:00-21:00 21:00-22:00 22:00-23:00 23:00-00:00 00:00-01:00 01:00-02:00 02:00-03:00 03:00-04:00 04:00-05:00 05:00-06:00 06:00-07:00 07:00-08:00 08:00-09:00 09:00-10:00 10:00-11:00 11:00-12:00 12:00-13:00 13:00-14:00 14:00-15:00 15:00-16:00 16:00-17:00 17:00-18:00 18:00-19:00 19:00-20:00 20:00-21:00 21:00-22:00 22:00-23:00 23:00-00:00 120 121
BEYLİKDÜZÜ BELEDİYE İSTASYON FOTOĞRAFLARI BEYLİKDÜZÜ
HARAMİDERE İNCİRLİ AVCILAR CEVİZLİBAĞ
HALICIOĞLU MECİDİYEKÖY OKMEYDANI ZİNCİRLİKUYU AKTARMA MERKEZİ
BURHANİYE UZUNÇAYIR ALTUNİZADE SÖĞÜTLÜÇEŞME