SANAYİDE ENERJİ VERİMLİLİĞİ

TTGV Çevre ve Enerji Verimliliği Destekleri Ayşe KAYA DÜNDAR Türkiye Teknoloji Geliştirme ş Vakfı SANAYİDE ENERJİ VERİMLİLİĞİ Gebze Plastikçiler Organize Sanayi Bölgesi Toplantı Salonu 29 Eylül 2010 GEBZE-KOCAELİ

KAPSAM TTGV Genel Tanıtımı Finansal Kaynaklar TTGV Teknoloji Geliştirme (TGP) Desteği TGP Desteği ve Çevre - Enerji Verimliliği TTGV İleri Teknoloji Projeleri (İTEP) Desteği Tarımsal Atıklardan Yüksek Katma Değerli Biyoürün Üretim ve Teknolojileri İleri Malzeme Teknolojileri ve Hassas Üretim Teknikleri Yenilenebilir Enerji Üretim, Depolama ve Dağıtımına Yönelik Teknolojiler TTGV ve Çevre Destekleri Enerji Verimliliği Desteği Çevre Teknolojileri (Temiz Üretim) Desteği Yenilenebilir Enerji Desteği TTGV ve Diğer Çevre Projeleri UNIDO Eko-verimlilik (Temiz Üretim) Programı ÇOB TTGV Temiz Üretim Projesi TTGV STÜ Projesi (AB 7. Çerçeve Programı) TTGV - GEF Sanayide Enerji Verimliliği Projesi

TTGV Genel Tanıtımı Finansal Kaynaklar

TTGV Genel Tanıtım 1991 yılında kar amacı gütmeyen, Sivil Toplum Kuruluşu olarak kurulmuş, vakıf statüsünde bir kurumdur. Özel sektör temsilcileri ve kamu kurumları tarafından kurulmuştur. Misyonu; ülkemizde teknolojik inovasyon faaliyetlerini destekleyerek üreticilerimizin uluslararası pazarlardaki rekabet gücünü artırmaktır. Vizyonu; ulusal inovasyon sistemimizin kurulmasında geliştirilmesinde ve ekolojik sistemin korunmasında etkin rolümüzü sürdürmek, kendi alanımızda uluslararası platformlarda örnek alınan önemli oyunculardan biri olmaktır.

TTGV/ Finansal Kaynaklar Hazine Müsteşarlığı/ Dünya Bankası Programı: 1991-1998 / Teknoloji Geliştirme Projesi Hazine Müsteşarlığı/ Dünya Bankası Programı: 1999-2005 / Endüstriyel Teknoloji Projesi Dış Ticaret Müsteşarlığı Fonu: 1995-... / Ürün Geliştirme Ar-Ge Sermaye Desteği Montreal Protokolü Çok Taraflı Fonu/Dünya Bankası/Hazine Müsteşarlığı: 1994-2007 / Ozon Tabakasını İncelten Maddelerin Giderilmesi Projesi

TTGV Destekler Bütünü

TTGV Teknoloji Geliştirme Projeleri (TGP) Desteği

Teknoloji Geliştirme Projeleri Desteği TGP kapsamında, teknolojik ürün ve teknolojik proses (üretim yöntemi) inovasyonu kavramları çerçevesinde teknoloji geliştirme düzeyindeki Ar-Ge faaliyetleri desteklenmektedir. Kavram geliştirme ş Teknolojik/teknik ve ekonomik yapılabilirlilik etüdü Geliştirilen kavramdan tasarıma geçiş sürecinde yer alan laboratuar çalışmaları vb. çalışmalar Tasarım ve çizim çalışmaları Prototip üretimi Pilot tesisin i kurulması Deneme üretimi Patent ve lisans çalışmaları ş Satış sonrasında ürün tasarımından kaynaklanan sorunların çözümü faaliyetleri

Teknoloji Geliştirme Projeleri Desteği Proje Süresi : En Fazla 2 Yıl Destek Miktarı : En Fazla 1 Milyon ABD$ Destek Oranı : Proje Bütçesinin %50 si Geri Ödeme Süresi: 1Yılı Geri Ödemesiz Toplam 4 Yıl (Faizsiz) Hizmet Bedeli : Destek tutarının %6 sı Desteğin ğ Kaynağı ğ : Dış ş Ticaret Müsteşarlığı ş ğ (DTM) ~ 900 Teknoloji Geliştirmeş Projesi ~ 300 Milyon ABD Doları Bağıtlanma Tutarı

Teknoloji Geliştirme Projeleri Desteği Bu kapsamda 104 proje çevre alanında olup, bu projelere yaklaşık 35 Milyon ABD Doları bağıtlanmış, kullandırımlar devam etmektedir. 6% Temiz Üretim / Eko-verimlilik % 69 8% 16% 6% Yenilenebilir enerji Enerji Verimliliği 17% Kirliliği kaynağında nda aaltma azaltma Atıklardan yeni ürün üretilmesi "Çevre dostu" hammaddelere geçiş 11% 14% 22% Atık ve atık suların geri kazanımı Çevre dostu ürün üretilmesi Atık/atık su/emisyon arıtımı ve/veya bertarafı

TGP Desteği ve Çevre Olası Proje Alanları Üretim süreçlerinde firenin azaltılmasına yönelik süreç geliştirme/ iyileştirme Daha hafif ürün geliştirme Üretim süreçlerinden tehlikeli kimyasalların (ör:ağır metaller) çıkartılması Proses optimizasyonu sonucu atık azaltımı, su kullanımının azaltılmı Otomasyon ile verimlilik artışı Atıklardan yakıt, katkı maddesi, yapı malzemesi, yeni ürün, vb. üretimi (organik atıklardan polimer üretimi) Atık geri dönüşümü/ geri kazanımı (lastik, metal, vb.) Çevre dostu malzeme geliştirme

TGP Desteği ve Enerji Verimliliği Olası Proje Alanları Enerji tasarruflu ürün ü geliştirme (elektrikli ev aletleri, aydınlatma, elektrik motorları, vb.) Enerji tasarrufuna/ verimliliğine yönelik süreç geliştirme (otomasyon, optimizasyon, yazılım, vb.) Enerji tasarrufu sağlayacak malzeme geliştirme (yalıtım malzemeleri, kaplama, vb.) Verimli yakma sistemleri geliştirilmesi (fırınlar, kazanlar vb.) Enerji ve atık ısı geri kazanım sistemlerinin geliştirilmesi Kojenerasyon sistemlerinin geliştirilmesi Enerji depolama ve dağıtım ğ sistemlerinin i i geliştirilmesi il i

TGP Desteği ve Enerji Verimliliği TTGV-TGP Desteği Almış Örnek Projeler Projenin İçeriği Yüksek Performanslı Trifaze Asenkron Motor Serisi İçin Teknoloji Geliştirilmesi Vakum Isıl İşlem Fırını Tasarımı ve Prototip İmalatı Radyal Tip Sıcak Hava Üreteci Tasarımı ve İmalatı ÇekirdeğiAmorfSaclı Dağıtım Transformatörlerinin Üretim Teknolojilerinin Geliştirilmesiş Yoğuşmalı Alüminyum Döküm Sıcak Su Kazanı Tasarımı Buhar Kazanlarında Geliştirme ve İmalat Sistemleri

TTGV İleri Teknoloji Projeleri (İTEP) Desteği

TTGV İLERİ TEKNOLOJİ PROJELERİ (İTEP) Proje çağrısı ile ülke çapında farkındalığın artırılması ve öncelikle uluslararası olmak üzere pazardaki fırsatların değerlendirilmesi amacıyla, belirlenen öncelikli alanlarda ticari değeri olan yeni ürün oluşturulmasına veya mevcut ürünlerin rekabet gücünün yükseltilmesine ya da bu amaçla üretim yöntemi, sistemi ve tekniklerinin araştırılması, geliştirilmesi ve ölçek ekonomisine uygun biçimde ticarileştirilmesine yönelik faaliyetler hedeflenmiştir. Hedeflenen teknoloji alanları; Tarımsal atıklardan yüksek katma değerli ğ biyoürün üretim ve teknolojileri, İleri malzeme teknolojileri ve hassas üretim teknikleri, Yenilenebilir enerji üretim, depolama ve dağıtımına yönelik teknolojiler.

TTGV İLERİ TEKNOLOJİ PROJELERİ (İTEP) GENEL BAŞVURU KOŞULLARI Türkiye de yerleşik sanayi kuruluşları ile yazılım şirketleri çağrıya başvuru yapabilirler. Birden fazla kuruluş/şirket ortak proje başvurusunda bulunabilir. DESTEK SÜRESİ VE BÜTÇESİ Proje destek süresi en az 1,5 yıl -enfazla3yıldır. Proje destek bütçesi üst limiti 3 milyon ABD Doları, alt limiti 1 milyon ABD Dolarıdır. Destekleme %50 TTGV katkısı %50 proje yürütücüsü firma katkısı olacak şekilde uygulanacaktır.

TTGV Çevre Destekleri

TTGV ve ÇEVRE TEMEL YAKLAŞIM Sanayicimizin (özellikle KOBİlerin) çevre dostu teknoloji ve teknikleri uygulayarak, çevre performanslarını ve aynı zamanda rekabet güçlerini artırmalarını sağlamak. Teknoloji Geliştirme Sürdürülebilir Kalkınma Politikaları Ekonomik büyüme Çevre performansının iyileşmesi YENİLENEBİLİR ENERJİ EKO-VERİMLİLİK/ TEMİZ ÜRETİM ENERJİ VERİMLİLİĞİ

TTGV Çevre Destekleri TTGV Uygulama - Enerji Verimliliği - Çevre Teknolojileri (Temiz Üretim) - Yenilenebilir Enerji Çevre Projeleri Destekleri Teknoloji Geliştirme Projeleri Destekleri Teknoloji Kullanan Firmalar Teknoloji Üreten/Geliştiren Firmalar Çevre Teknolojisi

Enerji Verimliliği Desteği TANIMI ve KAPSAMI Enerji verimliliği yatırımları önündeki finansal engellerin aşılması ve yatırımların teşvik edilmesi; Sanayide oldukça yüksek olan enerji yoğunluğunun ve enerji maliyetlerinin düşürülmesi, Sanayicinin, i i enerji etütleri dahil olmak üzere, enerji verimliliğine yönelik uygulama projelerinin uzun vadeli geri dönüşlü ş olarak uygun şartlarda desteklenmesi hedeflenmektedir.

Enerji Verimliliği Desteği ÖNCELİKLER Yerli teknoloji ve ekipman kullanımı Yenilikçi ve/veya ileri teknoloji (malzeme, elektronik, yazılım, vb.) uygulamaları KRİTERLER Ekipman değişimi (yeni tasarım, yöntem ve/ veya teknoloji) Kapasite değişikliği (sistem optimizasyonu çalışması) Yerli ekipmanın bütçedeki oranı Yenilikçi yönü demonstrasyon niteliği Sektörel önemi, sektöre spesifik oluşu Aydınlatma, bina izolasyonu, üretim süreci dışındaki ünite ve süreçler kapsam dışı

Enerji Verimliliği Desteği OLASI PROJE TÜR VE KAPSAMLARI Enerji yönetimi, enerji etütleri Buhar üretimi ve dağıtımı (buhar kapanları, boru hatları, kondensat ve blöf sistemleri, buhar tahrikli sistemler) Yakma (kazanlar, fırınlar, brülörler vs.) ve soğutma sistemlerinin iyileştirilmesiil il i Elektrik kullanımı (fan, pompa, kompresör, vb. cihazlarda) Kullanılan üretim teknolojisinin (eritme, ergitme, tavlama, kurutma, presleme, kalıplama, boyama, vb.) daha verimli hale getirilmesi Atık ısının değerlendirilmesi Üretim süresinin kısaltılması, sıcaklık veya basınç seviyelerinin düşürülmesi, vb. proses ve işletme optimizasyonları Elektrik üretim verimliliklerinin artırılması, elektrik ve ısının birlikte üretilmesi i Hammadde değişikliği, ürün tasarımındaki değişiklikler, vb. ile üretimde ihtiyaç duyulan enerji miktarının azaltılması

Çevre Teknolojileri (Temiz Üretim) Desteği TANIMI ve KAPSAMI Öncelikle ihracat potansiyeli yüksek iş kollarında faaliyet gösteren firmaların ihracat potansiyeli ile rekabet gücünü artırmak; ve çevreye zararı en aza indirmek amacıyla; üretim süreçlerinde minimum kaynak tüketimi ve minimum atık üretimi prensibine dayalı eko-verimlilik/temiz üretim projelerinin uzun vadeli - geri dönüşlü olarak desteklenmesi hedeflenmektedir.

(Temiz Üretim/ Eko-Verimlilik) Hammadde kullanımının azaltımı Kaynakta atık azaltımı Enerji verimliliğinin artırılması (Tehlikeli) kimyasal tüketiminin azaltımı Çevreye duyarlı tasarım Ürün dayanıklılığının ve ömrünün artırılması Geri dönüşüm çalışmalarını içeren koruyucu/bütünsel/sürekli bir stratejinin ÜRÜNLERE ÜRETİM SÜREÇLERİNE HİZMETLERE uygulanarak Maliyetlerin azaltılması ve çevresel performansın geliştirilmesi ile eko-nomik ve eko-lojik verimliliğinin arttırılması demektir.

Çevre Teknolojileri (Temiz Üretim) Desteği OLASI PROJE TÜRLERİ Atıkların kaynağında azaltılması / üretime döndürülmesi, değerlendirilmesi Su tüketiminin / atıksu oluşumunun kaynağında azaltılması Emisyonların kaynağında azaltılması (ör: yakma prosesi optimizasyonu) Hammadde tüketiminin azaltılması Tehlikesizlik ya da tehlikelilik düzeyi daha düşük kimyasal madde kullanımına geçilmesi Enerji üretim ve kullanımında çevre dostu teknolojiler Yağ tüketiminin / atık yağ oluşumunun azaltılması

Çevre Teknolojileri (Temiz Üretim) Desteği OLASI PROJE TÜRLERİ Atıklardan yeni ürün/ yakıt/ enerji üretimi (Öncelik: Organik atık biyoürünler) Çevre dostu ürün malzeme/ üretimi Endüstriyel ekoloji (simbiyoz) (Örnek: fiziksel ik olarak yakın iki firmanın birbirlerinin atığını/atık ısısının kullanması) Karbon tutma ve depolama sistemleri Eko Endüstriyel Parklar

Yenilenebilir Enerji Desteği TANIMI ve KAPSAMI Yenilenebilir kaynaklardan (rüzgar, güneş, biyokütle, jeotermal vb.) enerji üretimi ve yeni alanlarda kullanımı hedefleri doğrultusunda, sanayicinin yenilenebilir enerji kaynaklarından enerji üretimi ve kullanımı ile ilgili uygulama projelerinin uzun vadeli geri dönüşlü olarak desteklenmesi hedeflenmektedir.

Yenilenebilir Enerji Desteği OLASI PROJE TÜRLERİ Yenilenebilir enerji kaynaklarından elektrik üretimi (şebekeye verme ve/veya sanayide kullanma) Organik atıklardan biyogaz ve elektrik (+ısı) üretimi Rüzgar santralleri Fotovoltaik (PV) sistemler Güneşli soğutma teknolojileri; tarımsal ürünlerin ve gıda sanayi ürünlerinin saklanması Yoğunlaştırılmış güneş enerjisi sistemleri Jeotermal santraller Hibrit sistemler Yenilenebilir enerji üretimi ve depolanması Yeraltında ısıl enerji depolama ve yer ısısının kullanımı

Yenilenebilir Enerji Desteği ÖNCELİKLER Biyokütle-biyogaz projeleri Çöp gazı (Landfill Gas) Tarımsal/ hayvansal atıklardan biyogaz üretimi, atık yönetimi, organik gübre üretimi Organik içerikli ikli yan ürünlerden/ ü atıklardan biyoetonol, biyodizel üretim teknolojileri Atık biyokütle yakma, sıvılaştırma ve gazlaştırma sistemleri

Çevre Destekleri Proje Süresi : En fazla 1,5 yıl Destek Miktarı : En fazla 1.000.000 ABD$ * Destek Oranı : Proje Bütçesinin en fazla %50 si Geri Ödeme Süresi : 1 Yılı Geri Ödemesiz Toplam 4 Yıl (Faizsiz) Hizmet Bedeli : TTGV Destek miktarının %6 sı Desteğin Kaynağı : TTGV * Enerji Verimliliği için alt sınır: 100.000 000 ABD$

Çevre Destekleri Örnek Projeler Projenin İçeriği Proje Bütçesi ($) Projenin Geri Dönüş Süresi Gazbeton üretim sürecinde oluşan firenin, üretime geri kazandırma sürecinin geliştirilip, atık azaltımı ve hammadde tasarrufu 230.100 1,0 yıl Metal dövmesi öncesi malzemeyi hazırlayan tavlama (ısıtma) işleminde d. gazlı fırınlar yerine indüksiyon ısıtma teknolojisinin kullanılması, daha kaliteli ürün 1.380.000 2,2 yıl Proseste kullanılan mevcut fırın teknolojisindeki kayıpların ve problemlerin ortadan kaldırıldığı yeni ve güncel teknolojiye sahip bir ergitme sistemine geçiş ile enerji tasarrufu ve daha kaliteli ve ekonomik üretimin sağlanmasığ 210.000 1,1 yıl Kazan sistemlerinde ekonomizer uygulaması, fire taşıma sistemleri revizyonu, buhar hatları kapalı kondens geri kazanımıyla su ve enerji tasarrufu sağlanması 525.000 1,2 yıl Yüksek verimli yakma sistemi ile buhar üretimi; distilasyon kondens ünitesinde ısı ve su geri kazanımı ile sıcak suyun ısısından yararlanılarak, eşanjör vasıtasıyla kazan besi suyunun ısıtılması 365.000 3,33 yıl

Diğer Çevre Faaliyetleri ve Projeler

Bölgesel İnovasyon Projesi Bölgesel İnovasyon Projesi 2008/ Eskişehir Eskişehir de, TTGV ve ESO tarafından sanayi sektörünün Ar- Ge ve inovasyon kapasitesini geliştirmek üzere yürütülmektedir. TTGV nin eko-inovasyon, eko-verimlilik ve temiz üretim yaklaşımı çerçevesinde çevre boyutu da projenin entegre bir parçasıdır.

Bölgesel İnovasyon Projesi TTGV tarafından geliştirilen bir anket, değerlendirme ve derecelendirme sistemi ile, bölgedeki sanayicinin çevresel kapasitesi i ve yetkinliği belirlenmiştir. lil i i Rekabet odaklı çevre eğitimleri verilmiştir. (Eko- inovasyon, AB mevzuatına uyum, Temiz Üretim, Enerji Verimliliği) ODTÜ ile işbirliği içinde, üç pilot tesiste, eko-verimlilik ve temiz üretim potansiyellerinin belirlenmesine yönelik çevre etüdü çalışmaları ş yürütülmüştür. ş Aynı kapsamda, yine ODTÜ ile işbirliği içinde, sürdürülebilir inovasyon kapsamında mikro-eğitim pilot uygulamaları sürdürülmektedir.

UNIDO Eko-Verimlilik (Temiz Üretim) Programı UNDP tarafından yürütülmekte üütül olan Türkiye nin i İklim Değişikliğine Uyum Kapasitesinin Geliştirilmesi BM Ortak Programının bir alt projesi olarak eko-verimlilik programı, UNIDO koordinasyonunda başlatılmıştır. TTGV bu programda alt-yüklenici olarak görev almakta, program UNIDO, TTGV ve ODTÜ işbirliği ile sürdürülmektedir. Projede Seyhan Bölgesi pilot bölge olup, sanayicinin iklim değişikliği adaptasyon kapasitesinin temiz üretim ve eko-verimlilik yaklaşımı ile artırılması hedeflenmektedir. Proje Süresi Haziran 2008 Haziran 2011

UNIDO Eko-verimlilik (Temiz Üretim) Programı Projenin Hedefi Sanayinin iklim değişikliği riskleri karşısındaki kırılganlığının azaltılması ve adaptasyonu için Eko- Verimlilik (Temiz Üretim) Programı nın uygulanması Gerçekleştirilen Proje Faaliyetleri Seyhan Havzası Bölgesi nde öncelikli sektörlerin belirlenmesi Eko-verimlilik (temiz üretim) ile ilgili bilgi alışverişinin sağlanmasına yönelik bir bilgi merkezinin oluşturulması Web sitesi: www.ekoverimlilik.org Farkındalık Yaratma ve Bilgilendirme Toplantıları Diğer Tanıtım Faaliyetleri ve Yayınlar

UNIDO Eko-verimlilik (Temiz Üretim) Programı Sanayi ve Ticaret Bakanlığı ile hukuki altyapı çalışmaları Eko-verimlilik i (Temiz Üretim) Merkezi Kurulmasına Yönelik Çalışmalar l Firmalarda Eko-verimlilik Pilot Uygulamaları (6 Firma) Öncelikli sektörlerde uygulama örnekleri gerçekleştirilmesi; Yaygınlaştırma faaliyetleri için bilgi ve deneyim sağlanması farkındalığın ve kapasitenin artırılması Pilot uygulamalar için firmaların belirlenmesi Genel kriterlerin belirlenmesi: Öncelikli sektör, Firmanın isteği ve katılımı, Su tüketiminin/ atıksuyun azaltılmasına yönelik proje potansiyeli Değerlendirme (firmalarla yüz yüze görüşmeler)

UNIDO Eko-verimlilik (Temiz Üretim) Programı Pilot Uygulamalar/ Firmalar (Adana, Kayseri, Niğde Ankara Bursa) Firma 1 Gıda Sektör: Marine, füme ve dondurulmuş ş deniz ürünleri Yıllık su tüketimi: 90.000 m 3 Uygulama: Balık Çözdürme ve Temizleme Sularının Geri Kazanımı Proje Bütçesi: 26.900 $ UNIDO Katkısı 19.800 $ Firma Katkısı Beklenen su tasarrufu:% 35 40 Yıllık su kazancı:30.000 35.000 m3

UNIDO Eko-verimlilik (Temiz Üretim) Programı Firma 2 İçecek Sektör: Meyve Suyu Üretimi Yıllık su tüketimi: 750.000000 850.000000 m3 Uygulama: Üretim hattında soğutma suyu geri kazanımı Proje Bütçesi: 28.600 $ UNIDO Katkısı 28.300 $ Firma Katkısı Beklenen su tasarrufu: %40 40 4545 Yıllık su kazancı: 350.000 400.000 m3

UNIDO Eko-verimlilik (Temiz Üretim) Programı Firma 3 Metal İşleme Sektör: Otomotiv ti ana sanayi parça ve yedek parça üretimi Yıllık su tüketimi: 70.000 m3 Uygulama: Isıl işlem soğutma suyunun proseste yeniden kullanımı, fosfatlama bölümünde iyileştirmeler Proje Bütçesi: 25.000 $ UNIDO Katkısı 5.000 $ Firma Katkısı Beklenen su tasarrufu: %15 20 Yıllık su kazancı: 15.000 m3

ÇOB - TTGV TEMİZ ÜRETİM PROJESİ Türkiye de Temiz (Sürdürülebilir) Üretim Uygulamalarının Yaygınlaştırılması için Çerçeve Koşulların ve Ar-Ge İhtiyacının Belirlenmesi Projenin Amacı Türkiye de temiz üretim uygulamalarının yaygınlaştırılmasına yönelik; yol haritası için altyapının oluşturulması ihtiyaçların belirlenmesi önerilerin oluşturulması www.ekoverimlilik.org http://www.ttgv.org.tr/ tabs.php?id=57 p 41

ÇOB - TTGV TEMİZ ÜRETİM PROJESİ Rapor Sonuçları / Öneriler Temiz (sürdürülebilir) üretim konusunda bundan sonra yapılacak çalışmaların belirlenmesi kapsamında başta ÇOB olmak üzere ilgili paydaşlara ş bir altlık sunulması hedeflenmiştir. ş Öneriler, karar verici, fon sağlayıcı, uzmanlık sahibi, vb. olan kurumlar başta olmak üzere ilgili paydaşların katkılarıyla, fayda/maliyet ve öncelik eksenli bir değerlendirme ile ortak bir yol haritası na dönüştürülmelidir. UNIDO Eko-Verimlilik llk( (Temiz Üretim) Programı nın bir çıktısı olarak planlanan Eko-Verimlilik (Temiz Üretim) Merkezi nin süreçte önemli bir rolü olacaktır.

TTGV - STÜ Projesi (AB 7. Çerçeve Programı) Türkiye de Sürdürülebilir Tüketim ve Üretim politikalarının ilgili paydaşlar arasında geliştirilmesinin teşvik edilmesine yönelik aksiyonlar: Sürdürülebilir Bina için Yaşam DöngüsüAnalizi (SCPTurKEY) STÜ, özellikle AB de, eko-verimlilik ve temiz üretim gibi kavramları geride bırakan, üretim süreçleri kadar tüketim alışkanlıkları, tüketimti modelleri ve tüketicilerinti il i bilinçlendirilmesil i gibi konuları da sürdürülebilirlik resmine dahil eden bir yaklaşımdır. STÜ, Eko-tasarım, Eko-etiket, Çevre Yönetim ve Denetim Sistemi- EMAS vb. alanlardaki AB Mevzuatı ile doğrudan bağlantılı olup, AB de sürdürülebilirlik kapsamında belirlenen öncelikli alanlar gıda, ulaşım ve bina dır. STÜ politikalarının yaygınlaştırılması amacıyla CSCP (UNEP/ Wuppertal Institute Collaborating Center on Sustainable Consumption and Production) liderliğinde, AB 7. Çerçeve Programı kapsamında bir proje yürütülmektedir.

TTGV - STÜ Projesi (AB 7. Çerçeve Programı) STÜ alanında faaliyet gösteren kar amacı gütmeyen kurumların, araştırma kurumları ile ilişkilerinin geliştirilmesine öncelik veren projede, TTGV de proje ortağı ve Türkiye için STÜ Odak Noktası olmuştur. Bu kapsamda Türkiye de TTGV liderliğinde yürütülecek projede sürdürülebilir üdüül bina alanında yaşam döngüsü ü analizi i pilot çalışması, ilgili politikaların değerlendirilmesi ve STÜ ve sürdürülebilir bina alanında bir ağyapı oluşturulmasış hedeflenmekte, proje çıktılarının yaygınlaştırılması öngörülmektedir. Özellikle binalarda enerji verimliliği konusu öne çıkmaktadır. 2009 yılında hazırlık çalışmaları gerçekleştirilen Proje faaliyetleri, Ağustos 2010 da -AB den nihai onayın alınmasını takibenbaşlatılmıştır. Projede TTMD, UTES, UPAV, MATPUM ve ODTÜ Çev. Müh. Bölümü ile işbirliği yapılması ve bilgi paylaşım ağının proje süresince geliştirilmesi planlanmaktadır.

Sürdürülebilir Tüketim ve Üretim (STÜ) AB STÜ EYLEM PLANI 1. Akılcı Tüketim ve Daha İyi Ürünler AB eko-tasarım direktifi Ürün etiketlemesi Teşvikler Ürünler için tutarlı veri ve yöntemler Yeşil satın alma(kamuda) Perakendeciler ve tüketiciler 2. Sürdürülebilir Endüstriyel Üretim Hammadde kullanımı Eko-inovasyon Endüstrilerin çevre performansı 3. Sürdürülebilir Ürünler için Küresel Pazarlar

TTGV - STÜ Projesi (AB 7. Çerçeve Programı) SCPTurKEY: 1. 2. 3. 4. Yaşam Döngüsü Çalışması (Binalar) Politika Araçları Değerlendirmesi Değerlendirme - Öneri Geliştirilmesi Ağyapı (network) Kurma ve Yaygınlaştırma SCPTurKEY Network SCPTurKEY Proje Ekibi

GEF Projesi Sanayide Enerji Verimliliğinin Geliştirilmesi Projesi GEF Projesi EİE, TTGV, UNDP ve UNIDO tarafından geliştirilerek, GEF e (Küresel Çevre Fonu) sunulan proje teklifi GEF tarafından onaylanmıştır. Bir yıl sürecek proje hazırlık süreci de tamamlamış ş olup, proje 2010-2015 döneminde yürütülecektir. Proje bütçesi, 19,7 M $; hibe miktarı 6,6 M $ dır. Proje, Enerji Verimliliği Kanunu ile de uyumlu olarak Kurumsal kapasite geliştirme ve farkındalık yaratma Enerji etüdleri ve enerji yönetimi i eğitimleri i i Enerji verimliliğine yönelik demonstrasyon projeleri Enerji verimliliğinin teşvik edilmesine yönelik finansal mekanizmaların geliştirilmesi gibi bileşenleri ş içermektedir.

TEŞEKKÜRLER Ayşe KAYA DÜNDAR Çevre Projeleri Grubu Türkiye Teknoloji Geliştirme Vakfı Cyberplaza B-Blok Blok Kat: 5-6 Bilkent/Ankara akdundar@ttgv.org.tr