AYDIN TİCARET BORSASI

AYDIN TİCARET BORSASI AYDIN COMMODITY EXCHANGE 2014 YILI PAMUK RAPORU Ata Mahallesi Denizli Bulv. No:18 09010 AYDIN Tel: +90 256 211 50 00 +90 256 211 61 45 Faks:+90 256 211 63 15 www.aydinticaretborsasi.org.tr info@aydinticaretborsasi.org.tr Hazırlayan Cansu KARABULUT Arge- Proje ve Kalite Sorumlusu 1

İÇİNDEKİLER TABLOLAR 3 GİRİŞ 4 LİF KARAKTERLERİNE GÖRE ÜRETİLEN PAMUKLAR 5 DÜNYA PAMUK EKİM ALANLARI 6 DÜNYA PAMUK VERİMLERİ 7 DÜNYA PAMUK ÜRETİMİ 8 DÜNYA PAMUK TÜKETİMİ 8 TÜRKİYE PAMUK ÜRETİMİ VE TÜKETİMİ 9 EGE BÖLGESİ PAMUK ÜRETİMİ 10 DÜNYA PAMUK İHRACATI 11 DÜNYA PAMUK İTHALATI 11 TÜRKİYE NİN PAMUK İTHALAT VE İHRACATI 12 PAMUKTA YAŞANAN SORUNLAR 14 2

TABLOLAR Tablo 1: Pamuğun Kullanıldığı Alanlar Tablo 2: Dünya Pamuk Ekim Alanları (Bin Ha) Tablo 3: Dünya Lif Pamuk Verimleri (Kg/Ha) Tablo 4: Dünya Lif Pamuk Üretimi (1000 Ton) Tablo 5: Dünya Lif Pamuk Tüketimi (1000 Ton) Tablo 6: Bölgeler İtibariyle Türkiye Pamuk Ekim Alanları (Bin Ha) Tablo 7: Bölgeler İtibariyle Türkiye Lif Pamuk Üretimi (Bin Ton) Tablo 8: 2013/14 Sezonu Ege Bölgesi Pamuk Ekili Alan ve Kütlü Üretim Tahminleri Tablo 9: Dünya Lif Pamuk İhracatı (Bin Ton) Tablo 10: Dünya Lif Pamuk İthalatı (Bin Ton) Tablo 11: Türkiye Pamuk İhracatının Ülkelere Göre Dağılımı (Bin $) Tablo 12: Türkiye Pamuk İthalatının Ülkelere Göre Dağılımı (Bin $) 3

GİRİŞ Değişik kullanım alanlarıyla dünyada tarım, sanayi ve ticaret sektörlerinde önemli bir konuma sahip olan pamuğun insanlar tarafından tarımının yapılma tarihi çok eski dönemlere rastlamaktadır. Pamuk işlenmesi açısından çırçır sanayisinin, lifi ile tekstil sanayisinin, çekirdeği ile yağ ve yem sanayisinin, linteri ile de kağıt sanayisinin hammaddesi durumundadır. Petrole alternatif olarak pamuğun çekirdeğinden elde edilen yağ, giderek artan miktarda biodizel üretiminde de hammadde olarak kullanılmaktadır. Bu sebeplerin yanında nüfusun hızla artması, diğer yandan sanayileşen ve kalkınan toplumlarda hayat seviyesinin yükselmesi pamuğun tüketim ve gereksinimini arttırmıştır. Dünyada sınırlı sayıda ülkenin ekolojisi pamuk tarımına el verdiğinden, dünya üretiminin %80 ine yakınını Türkiye nin de içinde bulunduğu az sayıda ülke üretmektedir. Ülkemiz açısından stratejik bir niteliği bulunan pamuğun üretimi ve kullanımı, diğer bir ifade ile pamuk politikası, izlenen tarım, sanayi ve ticaret politikaları ile uluslararası gelişmelerden yoğun bir şekilde etkilenmektedir. Uluslararası Pamuk Danışma Kurulu nun verilerine göre Türkiye, pamuk ekim alanı yönünden Dünyada dokuzuncu, birim alandan elde edilen lif pamuk verimi yönünden altıncı, pamuk üretim miktarı yönünden sekizinci; pamuk tüketimi yönünden dördüncü, pamuk ithalatı yönünden üçüncü ülke konumundadır. Ayrıca GDO suz pamuk üretimi yapan ülkeler değerlendirildiğinde Türkiye bu alanda verimli pamuk üretimi gerçekleştiren ülkedir. 4

DÜNYA PAMUK EKİM ALANLARI Tablo 2: Dünya Pamuk Ekim Alanları (Bin Ha) Ülkeler 2006/07 2007/08 2008/09 2009/10 2010/11 2011/12* 2012/13** 2013/14** Hindistan 9.144 9.439 9.373 10.120 11.142 12.178 11.730 10.909 Çin 6.199 6.317 6.317 5.419 5.166 5.528 4.975 4.577 ABD 5.152 4.245 3.063 3.112 4.330 3.829 4.226 3.251 Pakistan 3.075 3.055 2.850 3.110 2.800 2.800 2.900 2.755 Özbekistan 1.432 1.450 1.391 1.317 1.330 1.316 1.285 1.246 Brezilya 1.097 1.077 840 836 1.400 1.393 1.045 1.024 Türkmenistan 600 642 674 607 550 550 525 499 Burkina Faso 716 407 466 420 374 429 586 557 Tanzanya 409 450 400 348 460 568 454 409 Türkiye 630 500 365 280 380 542 496 372 Myanmar 310 310 310 310 349 349 349 349 Zimbabve 400 308 375 340 390 450 405 365 Arjantin 400 304 285 430 550 528 350 315 Diğer 5.126 4.332 3.947 3.644 4.109 5.582 5.361 4.912 DÜNYA 34.690 32.836 30.656 30.293 33.330 36.042 34.687 31.540 Kaynak: ICAC Cotton (*) Tahmin, (**) Projeksiyon Uluslararası Pamuk Danışma Kurulu (ICAC) verilerine göre; 2003/04 dönemi ile 2009/10 dönemi arasında dünyada ortalama 33 milyon hektar alanda pamuk üretimi yapıldığı, 2008/09 ile 2009/10 dönemlerinde yaklaşık 30 milyon hektar ekim alanı ile ortalamanın oldukça altında kalındığı tespit edilmektedir. 2011/12 sezonunda ekim alanlarındaki artışın 36 milyon hektarlara ulaştığı tahmin edilmektedir. 2012/13 sezonunda 34,7 milyon hektar olarak öngörülen ekim alanlarının 2013/14 sezonunda 31,5 milyon hektara gerileyeceği öngörülmektedir. Dünya pamuk ekim alanlarının en geniş olduğu ülke ortalama 11 milyon hektar alan (%29 pay) ile Hindistan dır. Onu sırasıyla Çin, ABD, Pakistan, Özbekistan, Brezilya ve Türkmenistan izlemektedir. Türkiye nin ekim alanları tablodaki sekiz dönemin ortalamasına göre dokuzuncu sırada yer almaktadır. DÜNYA PAMUK VERİMLERİ Son yıllar itibariyle, pamuk ekim alanlarında önemli artış kaydedilmemiş olmasına rağmen, yüksek lif verimi nedeniyle üretim miktarları 2008/09 dönemine kadar pozitif 5

bir seyir izlemiştir. 1980/81 ve 2002/03 dönemi içerisinde dünya ortalama lif verimi artışı %40-50 olarak kaydedilmiş, ülkemizde verim artışı ise %70-75 ile dünya ortalama verim artışının üzerinde gerçekleşmiştir. Tablo 3: Dünya Lif Pamuk Verimleri (Kg/Ha) ÜLKELER 2008/09 2009/10 2010/11 2011/12* 2012/13** 2013/14** Avustralya 2.006 1.861 1.522 1.800 1.982 2.000 İsrail 1.667 1.762 1.860 1.930 1.786 1.821 Brezilya 1.439 1.429 1.475 1.352 1.469 1.437 Meksika 1.235 1.313 1.357 1.407 1.323 1.344 Çin 1.311 1.300 1.226 1.339 1.379 1.330 Türkiye 1.333 1.357 1.184 1.384 1.310 1.229 Suriye 1.263 1.206 1.071 1.140 1.100 1.160 Yunanistan 960 919 720 933 930 937 ABD 911 871 910 886 899 869 Mısır 795 785 869 821 812 818 Pakistan 683 666 636 819 740 708 Özbekistan 719 645 684 669 778 697 Türkmenistan 441 412 562 600 638 565 Hindistan 524 489 475 400 481 511 Arjantin 410 510 509 398 470 468 Burkina Faso 390 362 380 404 444 394 DÜNYA ORT. 770 733 734 757 752 735 Kaynak: ICAC Cotton (*)Tahmin, (**) Projeksiyon Tablo 3 de görüldüğü gibi altı dönemin ortalamalarına göre Türkiye dünya pamuk verimi sıralamasında altıncı, önemli pamuk üretici ülkeler arasında ise verim yönüyle Çin den sonra ikinci konumdadır. Ancak, Türkiye nin GDO suz üretim yapan ülkeler sıralamasında birinci konumda olduğu göz önünde bulundurulması gereken önemli bir husustur. Dünya pamuk ekim alanlarında önemli pay alan Hindistan, Pakistan, Özbekistan ve Türkmenistan ortalama verim düzeylerinin altında bir verimle üretim yapmaktadırlar. Bu ülkelerin verim düzeylerinde yaşanacak artış dünya pamuk üretiminde de önemli artışların yaşanmasına neden olacaktır. DÜNYA PAMUK ÜRETİMİ Dünyada en büyük pamuk üretimi Çin de gerçekleşmektedir. Çin i sırasıyla Hindistan, ABD, Pakistan ve Brezilya takip etmektedir. Dünya lif pamuk üretimine bakıldığında ilk beş ülke toplam dünya üretiminin yaklaşık %77 sini oluşturmaktadır. Türkiye üretiminin dünya üretimine katkısı yaklaşık %2 lik bir paydır. 2011/12 sezonunda 27 milyon ton olan dünya lif üretiminin 2013/14 sezonunda %15 lik bir düşüşle 23 milyon tona gerileyeceği tahmin edilmektedir. 6

Tablo 4: Dünya Lif Pamuk Üretimi (1000 Ton) ÜLKELER 2008/09 2009/10 2010/11 2011/12* 2012/13** 2013/14** Çin 8.025 6.925 6.400 7.400 6.860 6.090 Hindistan 4.930 5.185 5.865 6.001 5.642 5.570 ABD 2.790 2.654 3.942 3.391 3.799 2.820 Pakistan 1.926 2.070 1.907 2.294 2.146 1.950 Brezilya 1.214 1.194 1.960 1.884 1.535 1.470 Avustralya 329 389 898 1.080 971 833 Özbekistan 1.000 850 910 880 1.000 869 Türkiye 500 475 618 750 650 457 Türkmenistan 297 250 360 330 335 282 Yunanistan 240 215 180 280 251 228 Diğer 2.252 2.040 2.325 2.994 2.890 2.621 TOPLAM 23.503 22.247 25.365 27.284 26.079 23.190 Kaynak: ICAC Cotton (*)Tahmin, (**) Projeksiyon DÜNYA PAMUK TÜKETİMİ Dünyada en çok pamuk tüketen ülkeler, yine en çok üretim payına ve pamuğu işleme kapasitesine sahip olan Çin, Hindistan, Pakistan ve Türkiye gibi ülkelerdir. Son 6 sezon incelendiğinde 2010/11 sezonuna kadar artış gösteren dünya tüketimi, daha sonraki sezon %7 lik bir düşüş yaşamıştır. 2012/13 sezonunda 23,4 milyon tona, 2013/14 sezonunda ise 24,2 milyon tona çıkacağı öngörülmektedir. Tablo 5: Dünya Lif Pamuk Tüketimi (1000 Ton) ÜLKELER 2008/09 2009/10 2010/11 2011/12* 2012/13** 2013/14** Çin 9.156 9.075 9.594 8.635 8.549 8.378 Hindistan 3.863 4.249 4.501 4.345 4.693 5.162 Pakistan 2.428 2.307 2.200 2.163 2.336 2.546 Türkiye 1.175 1.350 1.300 1.300 1.325 1.365 Brezilya 974 976 1.002 888 897 906 ABD 781 740 827 718 740 740 Bangladeş 810 851 770 700 756 832 Endonezya 435 452 438 448 471 504 Meksika 410 420 415 390 390 394 Vietnam 267 355 362 378 412 453 Diğer 3.096 3.080 3.119 2.832 2.929 2.926 TOPLAM 23.395 23.855 24.528 22.797 23.498 24.206 Kaynak: ICAC Cotton (*)Tahmin, (**) Projeksiyon TÜRKİYE PAMUK ÜRETİMİ VE TÜKETİMİ Türkiye de pamuk tarımı genelde Ege Bölgesi, Güneydoğu Anadolu Bölgesi ile Akdeniz ve Batı Marmara bölgelerinde yapılmaktadır. Son 10 yıllık süreçte pamuk 7

ekim alanlarının yaklaşık %23 oranında gerilediği aşağıdaki tablodan görülebilmektedir. Bölgeler bazında incelendiğinde ekim alanlarında en önemli düşüşlerin sırasıyla Batı Marmara, Ege ve Akdeniz bölgelerinde olduğu görülmektedir. Tablo 6: Bölgeler İtibariyle Türkiye Pamuk Ekim Alanları (Bin Ha) Sezon G.doğu Batı Ege Akdeniz Anadolu Marmara TOPLAM 2003 300,3 194,5 133,9 7,6 637,3 2004 325,2 167,6 138,5 7,9 640 2005 295 137,8 107,9 5,1 546,8 2006 309,5 146,5 130,4 3,4 590,7 2007 291,8 116,4 118,7 3 530,2 2008 313,1 81,4 99,1 1,1 495 2009 235,9 80,3 102,9 0,6 420 2010 287,8 82,6 109,4 0,5 480,6 2011 313,9 96,7 129,9 1,3 542 2012 302,2 82,7 102,7 0,7 488,4 Kaynak: TÜİK Ülkemiz pamuk üretiminde son yıllarda yaşanan düşüşe paralel olarak, dünyanın en kaliteli pamuklarının yetiştirildiği Ege bölgesinde de pamuk üretim alanları önemli ölçüde gerilemiştir. 2003 yılında 195 bin hektar seviyelerinde olan Ege bölgesi pamuk ekim alanları 82 bin hektar seviyelerinde gerilemiştir. Son 10 yılda Ege bölgesindeki düşüş oranı %57,4 olarak gerçekleşmiştir. Lif pamuk üretimimizde en bölge Güneydoğu Anadolu bölgesidir. 2012 sezonunda üretimin yaklaşık %59,7 Güneydoğu Anadolu Bölgesinde, %22,5 Akdeniz ve %17,6 Ege bölgesinde gerçekleşmiştir. Tablo 7: Bölgeler İtibariyle Türkiye Lif Üretimi ( Bin Ton) Sezon G.doğu Batı Ege Akdeniz Anadolu Marmara TOPLAM 2003 443,7 258 209,7 7,5 919,5 2004 476 246,3 205,3 7,8 935,9 2005 447,6 212,6 197,2 5,6 863,7 2006 502,4 221,4 248,6 3,5 976,5 2007 472 163,3 229,4 2,7 867,7 2008 423 94 155,3 0,9 673,4 2009 348,6 113,2 175,6 0,6 638,2 2010 464,1 143,4 208,5 0,5 816,7 2011 535,9 166,6 250,2 1,7 954,6 2012 512,5 151,2 193,4 1,1 858,4 Kaynak: TÜİK Türkiye İstatistik Kurumu verilerine göre son 10 yıllık süreçte en yüksek lif pamuk üretimi 976,5 bin ton ile 2006 yılında, en düşük lif pamuk üretimi ise 638,2 bin ton ile 8

2009 sezonunda gerçekleşmiştir. 2012 yılı sezonunda lif pamuk üretimi bir önceki sezona göre %10 luk bir düşüşle 858,4 bin tona gerilemiştir. 2012 sezonunda tüm bölgelerde üretim miktarı düşmüştür. Güneydoğu Anadolu Bölgesinde %4.3, Ege Bölgesinde %9.2, Akdeniz Bölgesinde %22.7 ve Batı Marmara Bölgesinde %35.2 oranında düşüş yaşanmıştır. Ege Bölgesi Pamuk Üretimi Ege bölgesinde üretim payında Aydın birinci sırada gelmektedir. Onu sırasıyla İzmir, Denizli ve Manisa takip etmektedir. Tablo 8: 2013/14 YILI EGE BÖLGESİ PAMUK EKİLİ ALAN VE KÜTLÜ ÜRETİM TAHMİNLERİ İLLER Ekim Alanı Toplam Kütlü Ortalama Verim Mahlıç (Kg) (Ha) Üretim (Kg) (Kg/Ha)** (%39 Randıman) AYDIN 47.750 205.567.420 4.314 80.171.294 İZMİR 19.523 83.724.410 4.289 32.652.520 BALIKESİR * 334 1.358.100 4.066 529.659 DENİZLİ 4.381 19.107.840 4.362 7.452.058 MANİSA 3.683 16.213.630 4.402 6.323.316 MUĞLA 535 2.222.420 4.154 866.744 ÇANAKKALE *** 24 72.000 3.000 28.080 BURSA **** 11 8.998 818 3.509 EGE BÖLGESİ 76.241 328.274.818 4.306 128.027.179 * Balıkesir iline ait Gömeç, Ayvalık ilçesi dışındaki diğer ilçelere ait alan ve verim bilgileri Tarım İl Müdürlüğü' nden alınmıştır. Merkez ilçenin alan verileri proje içeriğinde belirlenmiş, verim bilgileri Tarım İl Müdürlüğü' nden alınmıştır ** Pamuk ekili alanlar ilçeler düzeyinde gelişim özelliğine göre iyi, orta ve zayıf olarak gruplandırılmaktadır. Buna bağlı olarak iller düzeyinde ortalama verim, ilçeler düzeyinde belirlenen grupların ortalama verimleri alındığından, il geneli ortalama verim değerinden küçük bir farka sahiptir. *** Çanakkale ili uydu görüntüsü dışında kaldığından bu ilin alan ve verim bilgileri Çanakkale Tarım İl Müdürlüğünden alınmıştır. **** Bursa ilinin alan ve verim bilgileri Bursa Tarım İl Müdürlüğü' nden alınmıştır. DÜNYA PAMUK İHRACATI Dünyanın en büyük pamuk ihracatçısı ülkeleri yıllara göre değişmekle birlikte, ortalama olarak %30-35 lik payla ilk sırayı alan ABD yi, %19-20 lik payla Hindistan ve %11 payla Özbekistan takip etmektedir. Avustralya da son yıllardaki üretim artışları ile dikkat çeken önemli ihracatçı ülkeler arasında yerini almaktadır. 10 yıl öncesine kadar dünya pamuk üretim ve ticaretindeki yeri çok daha gerilerde olan Hindistan ve Avustralya, aktarma genli yani GDO lu pamuk üretimine geçişle beraber 7 yılda pamuk ihracatını önemli oranda arttırmıştır. Dünya pamuk ihracatı 2008/09 sezonunda, 2001/02 sezonundan bu yana en düşük seviyesine gerilemiş ve bir önceki döneme göre yaklaşık %25 azalışla 6.5 milyon ton seviyesinde gerçekleşmiştir. Ortalama 7,7 milyon ton olan dünya ihracatının 2011/12 9

sezonunda Çin in tarihi ithalat miktarına paralel olarak 9,7 milyon ton seviyelerine çıkacağı tahmin edilmektedir. Tablo 09: Dünya Lif Pamuk İhracatı (1000 Ton) ÜLKELER 2008/09 2009/10 2010/11 2011/12* 2012/13** 2013/14** ABD 2.887 2.621 3.130 2.526 2.451 2.340 Hindistan 515 1.420 1.085 2.295 739 600 Brezilya 261 460 545 1.010 815 960 Avustralya 230 348 545 860 947 959 Özbekistan 469 560 476 585 832 970 Pakistan 78 156 110 250 100 100 Yunanistan 220 220 155 200 205 220 Burkina Faso 161 182 138 152 215 238 Türkmenistan 100 235 230 118 154 181 Türkiye 30 33 32 62 7 7 Diğer 1.658 1.570 1.179 1.697 1.286 1.215 DÜNYA TOPLAM 6.609 7.805 7.625 9.755 7.751 7.790 Kaynak: ICAC Cotton (*)Tahmin, (**) Projeksiyon *** 2012/13, 2013/14 ICAC, diğer sezonlar TÜİK kesinleşen DÜNYA PAMUK İTHALATI Çin, Türkiye ve Bangladeş yıllara göre değişmekle birlikte dünyanın en büyük pamuk ithalatçıları konumundadır. Çin diğer iki ülkeden farklı olarak dünyanın başta gelen pamuk üreticisi olmasına karşın tekstil ve konfeksiyon sektörünün artan ihtiyaçları sebebiyle aynı zamanda küresel olarak büyük ithalatçılar arasında yer almaktadır. Dünya pamuk ithalatının küresel krizle birlikte 2008/09 sezonunda 6.6 milyon tona gerilemesine rağmen, gelişmekte olan ülkelerde yaşanan olumlu gelişmelere paralel olarak 2010/11 sezonunda 7.7 milyon tonun üzerine çıktığı görülmektedir. 2011/12 sezonunda en büyük ithalatçı ülke konumundaki Çin in 2-2,5 milyon ton aralığında gerçekleşen ithalatının 5,34 milyon ton ile tarihi seviyelerde gerçekleşeceği, toplam dünya ithalatının 9,75 milyon ton olacağı tahmin edilmektedir. 2012/13 ve 2013/2014 sezonlarında ise ithalatın dengeli bir seyir izleyerek 7,7 milyon ton seviyelerinde gerçekleşeceği öngörülmektedir. 10

Tablo 10: Dünya Lif Pamuk İthalatı (1000 Ton) ÜLKELER 2008/09 2009/10 2010/11 2011/12* 2012/13** 2013/14** Çin 1.523 2.374 2.609 5.342 2.565 2.123 Bangladeş 816 775 750 680 807 829 Türkiye *** 630 961 729 519 766 915 Endonezya 430 464 420 440 508 502 Vietnam 264 363 363 379 424 452 G. Kore 215 220 230 255 254 247 Tayland 349 393 375 275 370 352 Meksika 285 305 292 221 251 272 Tayvan 171 221 195 188 178 170 Pakistan 417 342 314 195 408 720 Diğer 1.547 1.510 1.448 1.261 1.220 1.212 DÜNYA TOPLAM 6.647 7.928 7.725 9.755 7.751 7.794 Kaynak: ICAC Cotton (*)Tahmin, (**) Projeksiyon *** 2012/13, 2013/14 ICAC, diğer sezonlar TÜİK kesinleşen TÜRKİYE NİN PAMUK İTHALAT VE İHRACATI Ülkemizde yıllar itibariyle tekstil sektöründe yaşanan genişlemeye paralel olarak, pamuk tüketimindeki artış iç üretim artışıyla karşılanamadığından, pamuk ithalat miktarı artmış ve 1990 yılına kadar pamuk ihracatçısı olan Türkiye, başlıca pamuk ithalatçısı ülkelerden biri konumuna gelmiştir. Tablo 11: Türkiye Pamuk İhracat ve İthalatı Sezon İharacat (milyon $) İthalat (milyon $) Dış Ticaret Dengesi (milyon $) Dış Ticaret Hacmi (milyon $) İhracatın İthalatı Karşılama Oranı % 2004 1.219 1.982-763 3.201 61,50 2005 1.179 2.079-900 3.258 56,71 2006 1.338 2.090-752 3.428 64,02 2007 1.611 2.829-1.218 4.440 56,95 2008 1.633 2.331-698 3.964 70,06 2009 1.278 2.098-820 3.376 60,92 2010 1.449 3.385-1.936 4.834 42,81 2011 1.922 3.608-1.686 5.530 53,27 2012 1.785 2.377-592 4.162 75,09 2013* 1.438 2.200-762 3.638 65,36 Kaynak: TÜİK * 2013 verileri geçicidir. Ülkemiz, iç üretimin tüketimi karşılayamaması sebebiyle dünyanın en fazla pamuk ithal eden ikinci ülkesi konumundadır. TÜİK verilerine göre, ülkemizin pamuk ithalatına sezonlar itibariyle bakıldığında, son on yıllık dönemde en fazla ithalat, 3.608 11

milyon dolar ile 2011 sezonunda, en düşük ithalat ise 1.982 milyon dolar ile 2004 sezonunda yapılmıştır. Tablo 12: Türkiye Pamuk İhracatının Ülkelere Göre Dağılımı (Bin $) ÜLKELER 2008 2009 2010 2011 2012 2013* İTALYA 223.262 186.100 214.754 292.259 247.226 214.851 ALMANYA 97.459 93.936 122.431 163.563 134.674 98.837 POLONYA 98.003 83.071 82.599 108.750 92.164 80.786 TUNUS 71.150 68.652 88.314 104.967 93.128 78.912 FAS 57.860 49.564 66.032 80.258 90.892 64.018 PORTEKİZ 44.732 38.552 38.077 62.683 87.476 64.002 İSPANYA 44.410 38.709 44.003 63.300 76.993 60.385 ROMANYA 98.363 69.186 71.669 72.486 66.355 57.631 LİBYA 3.488 2.712 4.299 2.212 601 56.040 ÇİN 16.567 17.439 24.727 41.513 40.969 55.337 HONG KONG 28.480 23.416 27.310 40.052 57.242 53.859 RUSYA 50.185 31.722 57.114 84.273 84.701 46.525 GENEL TOPLAM 1.633.650 1.278.471 1.449.153 1.922.073 1.785.531 1.438.309 Kaynak: TÜİK *2013 verileri geçicidir Yukarıdaki tabloda da görüldüğü gibi yıllar itibariyle en çok ihracatımızı sırasıyla İtalya, Almanya ve Polonya ya gerçekleştiriyoruz. Tablo 12: Türkiye Pamuk İthalatının Ülkelere Göre Dağılımı (Bin $) ÜLKELER 2008 2009 2010 2011 2012 2013* ABD 619.550 526.513 802.360 1.304.677 658.072 768.831 TÜRKMENİSTAN 126.411 148.443 292.150 223.421 246.239 330.070 ÇİN 206.557 158.079 350.076 408.403 207.100 218.923 PAKİSTAN 280.247 302.839 320.396 386.253 186.177 120.280 HİNDİSTAN 239.703 131.764 271.554 189.571 67.176 111.814 MISIR 52.559 50.708 95.559 105.651 85.148 89.897 İTALYA 120.536 83.600 94.066 108.183 101.392 75.947 ÖZBEKİSTAN 122.852 108.609 153.096 116.539 56.780 70.858 BREZİLYA 33.118 26.942 66.910 138.355 162.279 55.937 YUNANİSTAN 153.205 257.533 352.583 121.826 261.162 50.467 GENEL TOPLAM 2.331.905 2.098.706 3.385.752 3.608.859 2.377.563 2.200.038 Kaynak: TÜİK *2013 verileri geçicidir Türkiye nin pamuk ithalatının yaklaşık %50 si ABD ve Türkmenistan dan yapılmaktadır. ABD nin payı %70 civarındadır. Bu ülkeleri Çin, Pakistan, Hindistan, Mısır ve İtalya gibi ülkeler takip etmektedir. 12

PAMUKTA YAŞANAN SORUNLAR 1.Türkiye de pamuk üretimi ihtiyacın oldukça altında gerçekleşmekte ve dolayısıyla tüketimi karşılayamamaktadır. Bu durum pamuk ithalatında dünyada ikinci sıraya kadar yükselmemize neden olmuştur ve her yıl (yılara göre değişmekle birlikte) 1 milyar dolar civarında dövizin tüketimi karşılamak üzere ülke içinden çıkmasına neden olmaktadır. Lif pamuk, pamuk ipliği ve pamuklu dokuma ithalatı birlikte değerlendirildiğinde bu bedel son yıllarda 2 milyar doların üstünde gerçekleşmektedir. 2.Pamuk üretiminde ülkemiz verimliliği dünya ortalamasının üzerinde olmasına rağmen, girdi fiyatlarının artışı, üretimi azaltmakta, sürdürülebilirliğini tehdit etmektedir. Girdi fiyatları, küçük işletme yapısının getirdiği sorunlar, işçilik giderleri, tarıma yönelik mal ve hizmetlere uygulanan vergi oranları, üretici için önemli maliyet unsurlarıdır. 3.Ülkemizde pamuk üretiminde destekleme primi verilmektedir. Ancak söz konusu destek miktarları, girdi maliyetlerini karşılayarak pamuk üretimini karlı hale getirme ve teşvik etme yönlerinden rakip ülkelere göre yetersiz kalmaktadır. Bunun sonucu olarak, son yıllarda pamuk üretimine elverişli alanlarda başka ürünlerin tercih edilmesi üretimdeki düşüşün en önemli nedenleri arasındadır. 4.Pamukta standardizasyon ve kalite kontrolü halen bir sorun olmaya devam etmektedir. 5.Üretimi daha kolay olan çekirdeksiz kuru üzüm, mısır ve ayçiçeği gibi ürünlerin fiyatlarının nispeten yüksek oluşması ve bu ürünler için verilen destekler pamuk üretimini olumsuz yönde etkilemektedir. Pamuk ekilen alanlarda söz konusu ürünlere geçilmesi nedeniyle, pamuk üretiminde (GAP ın devreye girmesine rağmen), iç talebi karşılayacak miktarda artış sağlanamamıştır. 6.Pamukta kirlilik halen önemli bir sorun olarak devam etmektedir. Bu sorunun devam etmesi pamuklarımızın iç ve dış piyasa değerini düşürmekte ve ithal pamukların tercih edilmesine neden olmaktadır. 13

7.Ülkemizde pamuk alanlarında ortalama 70 dekar düzeyindeki küçük ve çok parçalı arazi yapısı, pamuk üretiminin ekonomik işletme yapısına dönüşümünü ve makineli hasadın yaygınlaşmasını engellemektedir. Yüksek verim ve kaliteye rağmen küçük ölçek yapısı maliyet dezavantajına neden olmaktadır. 8.Pamuğun tarla aşamasında tarım ürünü, işlenmesi açısından sanayi ürünü olarak değerlendirilmesi ve pazarlama yönü gibi çok boyutlu yapısı, pamukla ilgili bütüncül politika üretiminde sorunlara yol açmaktadır. 9.Getirilen yasaklayıcı düzenlemelere rağmen, bölgeler arasında kütlü pamuk nakli devam etmektedir. Bu durum, beraberinde kalite sorununu ve Türk Pamuğu imajını zedelemektedir. 14