UNI 201 MODERN TÜRKİYE NİN OLUŞUMU I Prof. Dr. Coşkun ÇAKIR Ders saati: Salı, 09.00 10.30 Perşembe, 09.00 10.30 Ders Asistanı: Mustafa Batman Ofis saati: Salı, 11.00-12.00 Perşembe, 11.00 12.00 Ders Tanımı Bu ders, on sekizinci yüzyılın sonundan İkinci Dünya Savaşı'nın başına kadar modern Türkiye'nin siyasi, sosyal, ekonomik ve kültürel kökenlerini ve süreçlerini anlamaya çalışacaktır. Dünyadaki gelişmeler bağlamında Osmanlı modernleşmesinin bütün boyutları ele alınacak, Tanzimat ve Meşrutiyet tecrübeleri üzerinden Cumhuriyet tecrübesine uzanan yol değerlendirilecektir. Modern Türkiye'yi şekillendiren dinamiklerin ve faktörlerin tartışıldığı bu derste Osmanlı Türkiyesi ile Cumhuriyet Türkiyesi arasındaki süreklilikler ve kopuşlar ortaya konulacaktır. Değerlendirme: Derse devam, %10; Derse katılım, %20; Ara sınavlar, %30; Final sınavı, % 40. Ders Kitabı: Eric Jan Zürcher, Modernleşen Türkiye'nin Tarihi, İletişim Yayınları. Yardımcı Okumalar: Carter Vaughn Findley, Modern Türkiye Tarihi: İslam, Milliyetçilik ve Modernlik, Timaş Yayınları. Stanford J. Shaw-Ezel Kural Shaw, Osmanlı İmparatorluğu ve Modern Türkiye, (2. Cilt: Reform, Devrim ve Cumhuriyet: Modern Türkiye nin Doğuşu, 1808-1975), e Yayınları. M. r ani l, A Brief History of the Late Ottoman Empire, Princeton University Press. 1.Hafta Giriş: Osmanlı-Türkiye Tarihi: Osmanlı/Türkiye tarihini dönemlendirme meselesi; Osmanlıyı anlamada bakış ve model sorunu: merkez-çevre ayrımı, doğu despotizmi, ATÜT, feodalizm tezi, dünya sistemi. Modern Türkiye de Osmanlı mirası meselesi: kopuş ve süreklilik tartışmaları. 1
Z rcher, s.13-21. Suraiya Faroqhi, Osmanlı Tarihi Nasıl İncelenir, Tarih Va fı Y rt Yayınları, s.1-26. Donald Quataert, Osmanlı İmparatorluğu, 1700-1922, İletişim Yayınları, s.1-94. 2.Hafta Reform ve Dönüşüm Çağında Osmanlı İmparatorluğu: Osmanlı da yenileşme/modernleşme ne zaman başladı? Islah ve Reform; Endüstri Devrimi ve Fransız Devrimi nin etkisi; Nizam-ı Cedid ve III. Selim dönemi; Sened-i İttifak; II. Mahmud un Reform Politikaları, Yeniçeri Ocağının Kaldırılması, Yunan İsyanı, Mısır Sorunu, 1838 Antlaşması. Z rcher, s. 23-81. Findley, s. 23-75. Shaw, 25-85. ani lu, s.1-71. 3.Hafta 19. Yüzyıl Osmanlı Devleti nde Reform Hareketleri: Tanzimat Fermanı ve reformlar, Doğu Sorunu, Kırım Savaşı, Islahat Fermanı ve sonrası. Z rcher, s. 83-112. Findley, s. 76-132. Shaw, 86-216. ani l, s. 72-108. 4. Hafta Modern Dünyaya İntibak, Fikir Hareketleri ve Muhalefet: Tanzimat zihniyeti, Yeni Osmanlılar, Osmanlıcılık, Pan-İslamizm, Türkçülük. Z rcher, s. 83-112. Findley, s. 76-132. Shaw, s. 293-329. ani l, s. 98-149. 5. Hafta Modern Devlet Sistemine İntibak ve Meşrutiyet Mücadeleleri I: I. Meşrutiyet ve II. Abdülhamid Dönemi. Z rcher, s. 113-142. Findley, s. 133-191. 2
Shaw, s. 217-292. ani l, s. 109-149. 6. Hafta Modern Devlet Sistemine İntibak ve Meşrutiyet Mücadeleleri II: Jöntürkler; İttihat ve Terakki; II. Meşrutiyet dönemi: 31 Mart Olayı, Partiler, Seçimler, Muhalefet, Trablusgarp ve Balkan Savaşları. Z rcher, s. 145-169. Findley, 192-206. Shaw, s. 330-372. ani l, s. 150-177. 7. Hafta Modern Toplum Sistemine İntibak ve Toplumsal Reformlar: Mektep ve Medrese, Kız Mektepleri, Mızıka-yı Hümayun, Edebiyat ve Roman, Tekke ve Tarikatler, Gayrimüslim Azınlıklar, Burjuva, Göçler. Z rcher, s. 63-83. Fatma M ge Göçe, Burjuvazinin Yükselişi İmparatorluğun Çöküşü, Osmanlı Batılılaşması ve Toplumsal Değişme, Ayraç Yayınları, s. 51-102, 147-169, 261-303. MidTerm: 15 Kasım 2012, Perşembe, 09.00-10.30 8. Hafta Modern Ekonomik Sisteme İntibak ve Ekonomik Reformlar: Nüfus Sayımları, Fabrikalar, Bankalar, Demiryolları, Ticaret Antlaşmaları, Milli İktisat, İşçiler ve Grevler. Z rcher, s. 83-142. alil İnalcı -Donald Quataert, Osmanlı İmparatorluğu nun Ekonomik ve Sosyal Tarihi, Cilt 2, 1600-1914, Eren Yayınevi, s. 887-1053. alil İnalcı -Donald Quataert, An Economic and Social History of the Ottoman Empire 1300-1914, Cambdridge, pp. 759-947. 9. Hafta Modern Dünyanın İlk Büyük Krizi ve İmparatorlukların Sonu: I. Dünya Savaşı ve İmparatorluklar; Savaş Sırasında Osmanlı da siyasal, iktisâdi ve toplumsal gelişmeler, Ermeni Tehciri. 3
Z rcher, s. 169-200. Findley, s. 207-219. Shaw, s. 372-404. ani l, s. 177-202. 10. Hafta Ulus Devletler Sistemi ve Milli Mücadele I: Mütareke Dönemi, Amasya Tamimi, Erzurum Kongresi, Sivas Kongresi, Misak-ı Milli. Z rcher, s. 201 245. Findley, s. 219-246. Shaw, s. 405-415. 11. Hafta Ulus Devletler Sistemi ve Milli Mücadele II: TBMM nin Kuruluşu, Sevr Antlaşması, 1921 Anayasası, Mudanya Mütarekesi. Z rcher, s. 201 245. Findley, s. 219-246. Shaw, s. 415-434. 12. Hafta Küresel Westphalia Düzeni ve Türkiye nin Devrimi I: İzmir İktisat Kongresi, Lozan Barış Antlaşması, Cumhuriyetin İlanı, 1924 Anayasası, Hilafetin Kaldırılması, Şeyh Sait İsyanı, Takrir-i Sükun, Muhalefetin Tasfiyesi ve Terakkiperver Fırkanın Kapatılması; İzmir Suikasti. Z rcher, s. 247-260. Findley, s. 227-246. Shaw, s. 435-442. 13. Hafta Küresel Westphalia Düzeni ve Türkiye nin Devrimi II: İki Savaş Arası Dönemde uluslar arası ortam, Avrupa da yükselen totaliter rejimler, Kemalizm, tek partili hayat, devrimler; Serbest Fırka deneyimi, tarih ve dil tezleri, halkevleri, Köy Enstitüleri, Kadro Dergisi. Z rcher, s. 261-302. Findley, s. 247-304. Shaw, s. 460-468. 14. Hafta 4
Atatürk ve Cumhuriyet: Atatürk ve İnkilapları/Devrimleri, Devletçilik, Halkçılık, Cumhuriyetçilik, Laiklik, Milliyetçilik, Devrimcilik, Nutuk. Z rcher, s. 261-302. Findley, s. 247-304. Shaw, s. 443-459. Andrew Mango, Atat r, Türkiye Tarihi, 1839-2010, Kitap Yayınevi, 139-171. Final: 3 Ocak 2012, Perşembe, 09.00-10.30. 5