KPSS Eğitim Bilimleri Konu Konu Düzenlenmiş KPSS 2016 Pegem Akademi Sınav Komisyonu; 2015 KPSS ye Pegem Yayınları ile hazırlanan adayların, 70'in üzerinde soruyu kolaylıkla çözebildiğini açıkladı. ÇIKMIŞ SORULAR Tamamı Çözümlü Eğitimde 29. yıl 2004-2005-2006 2007-2008-2009 2010-2011-2012 2013-2014 2015
Komisyon Öğretmen Adayları İçin KPSS EĞİTİM BİLİMLERİ KONU KONU DÜZENLENMİŞ TAMAMI ÇÖZÜMLÜ ÇIKMIŞ SORULAR ISBN 978-605-318-224-5 Kitapta yer alan bölümlerin tüm sorumluluğu yazarına aittir. Pegem Akademi Bu kitabın basım, yayın ve satış hakları Pegem Akademi Yay. Eğt. Dan. Hizm. Tic. Ltd. Şti. ne aittir. Anılan kuruluşun izni alınmadan kitabın tümü ya da bölümleri, kapak tasarımı; mekanik, elektronik, fotokopi, manyetik, kayıt ya da başka yöntemlerle çoğaltılamaz, basılamaz, dağıtılamaz. Bu kitap T.C. Kültür Bakanlığı bandrolü ile satılmaktadır. Okuyucularımızın bandrolü olmayan kitaplar hakkında yayınevimize bilgi vermesini ve bandrolsüz yayınları satın almamasını diliyoruz. Bu kitapta yer alan geçmiş yıllarda ÖSYM'nin yapmış olduğu sınavlardaki ÇIKMIŞ SORU- LAR'ın her hakkı ÖSYM'ye aittir. Hangi amaçla olursa olsun, tamamının veya bir kısmının kopya edilmesi, fotoğraflarının çekilmesi, herhangi bir yolla çoğaltılması ya da kullanılması, yayımlanması ÖSYM'nin yazılı izni olmadan yapılamaz. Pegem Akademi Yayıncılık telif ücreti ödeyerek bu izni almıştır. 19. Baskı: 2015, Ankara Yayın - Proje: Neslihan Gürsoy Dizgi-Grafik Tasarım: Gülnur Öcalan Kapak Tasarımı: Gürsel Avcı Baskı: Tuna Matbaacılık Sanayi ve Ticaret A.Ş. Bahçekapı Mahallesi 2460. Sokak No: 7 Şaşmaz/ANKARA (0312-278 34 84) Yayıncı Sertifika No: 14749 Matbaa Sertifika No: 16102 İletişim Karanfil 2 Sokak No: 45 Kızılay / ANKARA Yayınevi: 0312 430 67 50-430 67 51 Yayınevi Belgeç: 0312 435 44 60 Dağıtım: 0312 434 54 24-434 54 08 Dağıtım Belgeç: 0312 431 37 38 Hazırlık Kursları: 0312 419 05 60 İnternet: www.pegem.net E-ileti: pegem@pegem.net
Değerli Öğretmen Adayları, KPSS ye hazırlanan öğretmen adaylarımız KPSS de çıkan soruları incelemekte, çözmekte ve kendini geliştirmek, eksiklerini fark edip tamamlamak adına çalışmalarına dâhil etmektedir. Öğretmen adaylarının bu yönde yaptıkları çalışmaların başarı oranları üzerindeki olumlu etkisi göz ardı edilemeyeceğinden kitabımızda 2004 yılından 2015 yılına kadar yapılan KPSS Eğitim Bilimleri alanında yöneltilen tüm sorulara yer verilmiştir. Kitapta; - sorular ilk olarak sekiz ana başlık altında toplanmış (Gelişim Psikolojisi, Öğrenme Psikolojisi, Rehberlik ve Özel Eğitim, Sınıf Yönetimi, Öğretim Teknolojileri ve Materyal Tasarımı, Program Geliştirme, Öğretim İlke ve Yöntemleri, Ölçme ve Değerlendirme), - ardından her bir başlık konularına göre ayrılmış, - sorular yıl yıl sıraya dizilmiş, - her sorunun ayrıntılı çözümlerine yer verilmiştir. Öğretmen adaylarının geleceğe umutla bakabilmeleri, eğitimini aldıkları alanda kendilerini gerçekleştirebilmeleri ve ülkeye, onları bekleyen genç beyinlere ulaşmalarında karşılarına çıkan engelleri aşmalarına yardımcı olması amacıyla hazırlanan KPSS Tamamı Çözümlü Eğitim Bilimleri Çıkmış Sorular kitabı ile sizlere faydalı olacağımızı umuyor ve hepinize başarılar diliyoruz. Pegem Akademi Yayıncılık
GELİŞİM PSİKOLOJİSİ (ss: 1-78) Gelişimin Temel Kavramları...3 Gelişimin Temel İlkeleri... 11 Gelişimin Dönemleri ve Gelişim Görevleri...17 Psikoloji Kuramları...18 Fiziksel ve Psikomotor Gelişim...19 Bilişsel Gelişim...24 Dil Gelişimi...42 Kişilik Gelişimi...45 Hümanistik Yaklaşım...64 Ahlak Gelişimi...71 ÖĞRENME PSİKOLOJİSİ (ss: 79-224) Öğrenmenin Tanımı ve Öğrenilmiş Davranışların Özellikleri...81 Öğrenme ile İlgili Temel Kavramlar...86 Öğrenmeyi Etkileyen Faktörler...88 Öğrenme Kuramları...100 Tepkisel (Klasik) Koşullanma...103 Klasik Koşullanma İlkeleri... 116 Bitişiklik Kuramı...127 Bağ Kuramı...130 Edimsel (Operant) Koşullanma...135 İşaret-Gestalt Kuramı...187 Sosyal Öğrenme Kuramı...192 Gestalt Kuramı...207 Bilgiyi İşleme Kuramı...212 İnsancıl Kuram (Hümanistik)...223
REHBERLİK VE ÖZEL EĞİTİM (ss: 225-320) Rehberlik Nedir? Ne değildir?...227 Rehberliğin İlkeleri...230 Çağdaş Eğitim Anlayışı ve Öğrenci Kişilik Hizmetleri...241 Okullarda Rehberlik Hizmetleri...243 Başlıca Rehberlik Türleri...251 Problem Alanlarına Göre Rehberlik...261 Bireyi Tanıma Teknikleri...269 Test Dışı Teknikler...274 Okul Rehberlik ve Psikolojik Danışma Programları...285 Eğitimde Rehberlik Hizmetlerinin Örgütsel Yapısı ve Görevleri...287 Psikolojik Danışma Kuramları...296 İletişim ve İletişim Engelleri...305 Özel Eğitim...316 Mesleki Gelişim Kuramları...318 Rehberlik Modelleri...320 PROGRAM GELİŞTİRME (ss: 321-408) Eğitim Bilimine Giriş - Temel Kavramlar...323 20. Yüzyılda Avrupa da ve Türkiye de Eğitim...329 Program Geliştirmeye Giriş...330 Program Geliştirme Model ve Yaklaşımları...344 Program Geliştirmenin Planlanması...348 Hedefler ve Belirlenmesi...353 İçerik...368 Eğitim Durumları...375 Sınama Durumları...393 Programın Denenmesi ve Değerlendirilmesi...395 Plan...401
SINIF YÖNETİMİ (ss: 409-422) ÖĞRETİM TEKNOLOJİLERİ VE MATERYAL TASARIMI (ss: 423-436) ÖĞRETİM İLKE VE YÖNTEMLERİ (ss: 437-550) Öğretim İlkeleri, Kuram-Model ve Yaklaşımları...439 Öğretme-Öğrenme Yaklaşımları-Model Kuramları...443 Öğretim Stratejileri...487 Öğretim Yöntemleri...495 Öğretim Teknikleri... 511 Diğer Öğretim Teknikleri...544 Düşünme Biçimleri...549 ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME (ss: 551-661) Temel Kavramlar...553 Ölçme Araçlarında Bulunması Gereken Nitelikler...570 Sınav Türleri...593 Ölçme Sonuçları Üzerinde İstatistiksel İşlemler...622
GELİŞİM PSİKOLOJİSİ Gelişimin Temel Kavramları Gelişimin Temel İlkeleri Gelişimin Dönemleri ve Gelişim Görevleri Psikoloji Kuramları Fiziksel ve Psikomotor Gelişim Bilişsel Gelişim Dil Gelişimi Kişilik Gelişimi Hümanistik Yaklaşım Ahlak Gelişimi
GELİŞİMİN TEMEL KAVRAMLARI Gelişimin Temel Kavramları 1. Bir anne, daha önce küçük nesneleri ağzı dar bir şişenin içine sokmakta zorlanan 1,5 yaşındaki oğlunun artık bu davranışı rahatlıkla yapabildiğini söylemektedir. Çocuğun bu davranışı zaman içinde kazanması, aşağıdakilerden hangisi ile açıklanabilir? A) Geribildirim B) Zekâ C) Olgunlaşma D) Çevre E) Devresel tepki 3. Gelişim psikolojisinde, aşağıdaki kavramlardan hangisi türe özgü genetik yapı tarafından önceden belirlenmiş bir plan çerçevesinde, yaşantılardan bağımsız olarak ortaya çıkan biyolojik gelişmelere işaret etmek için kullanılır? A) Doğuştan donanım B) Gelişim C) Sosyalleşme D) Uyum kurma (akomodasyon) E) Olgunlaşma 2. Aşağıdakilerden hangisi kritik dönemin belirleyici özelliğidir? A) Çevresel uyarıcı ve olayların çocuğun gelişim ve öğrenmesi üzerinde daha kuvvetli ve kalıcı etki göstermesi B) Çocuğun toplumsal kural ve öğretilere daha sık baş kaldırması C) Bir gelişim dönemine ilişkin davranış örüntülerinin daha belirgin bir biçimde görünmeye başlaması D) Ana-baba ile çocuk arasında kuşak çatışması yaşanma olasılığının artması E) Akran ve arkadaşların çocuğun tutum ve davranışlarını belirlemede daha önemli bir rol oynamaya başlaması 3 4. Gelişimde olgunlaşma kavramı aşağıdaki süreçlerden hangisini anlatmak için kullanılmaktadır? A) Sosyal normlara uygun davranışların öğrenilmesi ve sergilenmesi B) Genetik olarak belirlenen bir plan çerçevesinde yaşantılardan bağımsız olarak gerçekleşen biyolojik gelişmeler C) İlk ergenlik döneminde başlayan ve yetişkinlik çağına kadar süren fiziksel ve cinsel değişmeler D) Büyüme ve gelişmeye eşlik eden öğrenilmiş davranış örüntülerinin kazanılması E) İlerleyen yaşla birlikte aşırı davranışların yerlerini yavaş yavaş ağırbaşlı davranışların alması
KPSS Eğitim Bilimleri Tamamı Çözümlü Çıkmış Sorular 5. Gözlerinde kataraktla doğan ve 7 yaşına kadar tedavi olamayan çocuklar, daha sonra tedavi olsalar bile görme sorunlarıyla karşı karşıya kalabilirler. Bu durumda, yaşamın ilk 7 yılı görme duyusu açısından aşağıdakilerin hangisiyle nitelendirilebilir? A) Duyusal-motor dönem B) Olgunlaşma düzeyi C) Hiyerarşik düzey D) Kritik dönem E) Gelişme dönemi 7. İlköğretim okuluna yeni başlayan Mehmet önlüğünü kendisi giyebilmekte, ancak annesi defalarca göstermesine karşın, önlüğünün yakasını bir türlü ilikleyememektedir. Mehmet in önlük yakasını bir türlü ilikleyememesi, aşağıdaki ifadelerden hangisiyle açıklanabilir? A) Yaka kullanmaya yeni başladığı için Mehmet deneyim eksikliği yaşamaktadır. B) Annesinin aşırı koruyucu tutumu nedeniyle Mehmet iliklemeyi öğrenememiştir. C) Mehmet yakasının düğmelerini ilikleyebileceği kritik döneme henüz ulaşmamıştır. D) Mehmet in el kasları yakasını ilikleyebilecek olgunluğa erişmemiştir. E) Mehmet in parmakları yakasını ilikleyebilecek kadar büyümemiştir. 6. Gelişimin, birbirini izleyen, ayırt edilebilir devreler hâlinde gerçekleştiğini öne süren kuramcılara göre, içinde yaşanılan çevrenin niteliği bu devreleri nasıl etkileyebilir? A) Hem hangi yaşta ortaya çıktıklarını etkiler hem de sıralarını değiştirebilir. B) Hangi yaşta ortaya çıktıklarını etkileyebilir ama sıralarını değiştiremez. C) Hangi yaşta ortaya çıktıklarını etkilemez, sıralarını kısmen değiştirebilir. D) Ne hangi yaşta ortaya çıktıklarını ne de sıralarını etkiler. E) Ne hangi yaşta ortaya çıktıklarını ne de sürelerini değiştirebilir. 4 8. Fatma Hanım seneye okula başlayacak olan yeğeni Bertuğ a bir hediye vermek ister. Çocuk giysileri satan bir mağazadan Bertuğ un yaşını söyleyerek bir pantolon satın alır. Hediyesini yeğenine verdiğinde, uzun süredir görüşmemelerine karşın, satın aldığı pantolonun yeğeninin bedenine tam olduğunu görür, çok sevinir. Yukarıdaki paragrafta gelişim psikolojisine özgü kavramlardan hangisine vurgu yapılmaktadır? A) Büyüme B) Olgunlaşma C) Öğrenme D) Hazırbulunuşluk E) Kritik dönem
Gelişimin Temel Kavramları 9. Gelişim psikolojisine ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur? A) Güvenli bağlanan çocuklar, anneleriyle aralarında kurulan sevgi bağı nedeniyle anaokuluna başlarken yaşıtlarına oranla daha yoğun ayrılık kaygısı yaşarlar. B) Kimlik arayışı statüsünde bulunan ve anne babalarıyla aralarında sorunlar olan gençler, olumlu bir kimlik statüsüne sahiptirler. C) Dili anlamak ve konuşmak bebeklik döneminde eş zamanlı ortaya çıkar. D) İlköğretim çağında gözlenen dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğunun temelinde reddedici anne baba tutumu bulunmaktadır. E) İlk çocukluk döneminde ortaya çıkan döngüsel tepkiler oyun etkinliklerinin temelini oluşturur. 11. Bir araştırmacı çocukların yaşa bağlı konuşma gelişimi örüntüsünü incelemek ister. Bu amaçla iki, dört ve altı yaşlarından ellişer çocuğu rastgele örnekleme yöntemiyle seçerek toplam 150 çocuktan tek seferde veri toplar. Daha sonra verileri çözümleyerek farklı yaşlarda dil gelişimine ilişkin genellenebilir sonuçlar ortaya koyar. Bu araştırmacının kullandığı araştırma yöntemi aşağıdakilerden hangisidir? A) Meta-analiz B) Kesitsel C) Örnek olay D) Nitel E) İzleme 10. Bir araştırmada ilköğretim öğrencilerine bir yıl arayla iki kez ilgi envanterinin uygulanmasından 0,62; üniversite öğrencilerine uygulanmasından 0,80 korelasyon kat sayısı elde edilmiştir. Aynı çalışmada ilköğretim öğrencilerine ölçme aracının üç yıl arayla iki kez uygulanmasından 0,31; üniversite öğrencilerine aynı zaman aralığında iki kez uygulanmasından 0,63 korelasyon kat sayısı hesaplanmıştır. Ayrıca üniversiteden sonra yaşamın sonuna kadar ilgi puanlarındaki kararlığın 0,70 civarında olduğu gözlenmiştir. Bu araştırmaya göre, ilgi puanlarındaki kararlığın artışı, gelişim psikolojisine özgü aşağıdaki kavramlardan hangisiyle açıklanabilir? A) Büyüme B) Öğrenme C) Hazırbulunuşluk D) Kritik dönem E) Yaş 12. Yaşamın ilk iki yılında, bebeğin deneyimlerine bağlı olarak duyusal motor alanında kapsamlı bir gelişme olur. İç kulaktaki vestibular sistem, hareket ve denge duyularını yönetir ve diğer duyu sistemlerini etkiler. Bazı bulgular, bebeklerde ve yeni yürümeye başlayan çocuklarda vestibular sistemin yeterince uyarılmamasının daha sonra öğrenme zorluklarına neden olabildiğini göstermektedir. Bu sistemin, yaşamın ilk yıllarında yeterince uyarılmaması sonucunda ortaya çıkan öğrenme zorluklarını aşağıda verilen gelişim kavramlarından hangisi en iyi açıklar? A) Olgunlaşma B) Kritik dönem C) İlerleme D) Büyüme E) Dengeleme 5
KPSS Eğitim Bilimleri Tamamı Çözümlü Çıkmış Sorular 13. Büyük bir hevesle ilköğretime başlayan Hakan, ikinci dönemde okuma ve yazmayı öğrenir. Ancak yıl sonunda annesinin istediği gibi, çizgiyi taşırmadan düzgün bir şekilde yazmayı başaramaz. Hakan ın düzgün yazamamasının sebebi aşağıdakilerden hangisiyle en iyi açıklanabilir? A) Okuldan bıkması B) Annesinin düzgün yazması için baskı yapması C) Küçük kas gelişiminin yeterince tamamlanmaması D) Öğretmeninin yeterince ilgi göstermemesi E) Ellerini, kollarını etkili kullanamaması 15. Bir araştırmada; kedi yavruları, hayatlarının üçüncü haftasından on beşinci haftasına kadar süren dönem boyunca sadece dikey çizgiler görebildikleri bir ortamda büyütülmüşlerdir. Daha sonra hem yatay hem de dikey çizgilerin bulunduğu bir ortamda teste tabi tutulan kediler yalnızca dikey çizgileri görebilmişler ancak daha önce hiç karşılaşmadıkları yatay çizgileri görememişlerdir. Bu durum, aşağıdakilerden hangisiyle açıklanabilir? A) Olgunlaşma B) Kritik dönem C) Hazırbulunuşluk D) Büyüme E) Transfer 14. Doğuştan görme engelli Ahmet, yetişkinlik döneminde gerçekleştirilen bir ameliyatla görme yetisini kazanır. Ancak bu yetiyi kullanma düzeyi, görme problemi olmayan bireylerle aynı seviyeye ulaşamaz. Bu durum, aşağıdakilerden hangisiyle en iyi açıklanabilir? A) Uyum sağlama B) Bireysel farklılıklar C) Dengeleme D) Olgunlaşma E) Yaşantı 6 16. XX. yüzyılın başında Hindistan ormanlarının birinde bir çocuk bulunmuş, bu çocuk 8 yaşına kadar bir kurt sürüsü ile yaşamış ve yaşadıkları ormanın kitabı öyküsüne esin kaynağı olmuştur. Bu çocuğa, 9 yaşında dil öğretmek için özel bir eğitim verilmiştir. Bu eğitimin sonunda çocuk, konuşulanları tam olarak anlamasına karşın konuşmayı bir türlü öğrenememiş, kurt ulumasını ve kurtların kavga ederken çıkardığı pek çok sesi rahatlıkla çıkarmış ama İngilizcedeki çoğu sesi çıkaramamıştır. Bu çocuğun konuşmayı öğrenememesi aşağıdakilerden hangisi ile ilişkilidir? A) Olgunlaşma B) Kritik dönem C) Büyüme D) Öğrenme E) Bireysel farklılık
Gelişimin Temel Kavramları 17. Tek yumurta ikizi iki kardeş olan Aslı ile Aylin sarışın ve yeşil gözlüdür. Aslı romantik filmlere meraklı ve içsel güdülenen bir kişiyken, Aylin bilim kurgu ve korku filmleri sevmekte ve dışarıdan bir zorlama olmadan ders çalışmamaktadır. İkiz kardeşler arasındaki bu farklılığın nedeni aşağıdakilerden hangisi ile açıklanabilir? A) Kalıtım B) Çevre C) Kritik dönem D) Evre E) Genotip 18. Okul çağına geldiğinde babası okula göndermediği için okuma yazma öğrenemeyen, evlenip çoluk çocuk sahibi olduktan sonra okuma yazmayı öğrenmeye başlayan Fidan Hanım, okuma yazmayı öğrenme sürecinde oldukça zorlanmıştır. Yukarıda verilenlere göre Fidan Hanım ın okuma yazmayı öğrenmede zorlanması aşağıda verilenlerden hangisi ile en doğru biçimde açıklanır? A) Büyüme B) Olgunlaşma C) Kritik dönem D) Hazırbulunuşluk E) Aktarım 7