1 Konu : Polimerler Süre : 45 dakika Açıklama : Öğrenciler polimerleri tanımak için yoğunluğu bilinen çözeltilerin içine plastik örnekler koyarlar. Araç ve gereçler (bir grup için) Tüplük Baget 7 farklı plastik örneği 6 adet deney tüpü Kimyasallar (bir grup için) 1-6 nolu çözeltiler (hazırlanışları aşağıda gösterilmiştir) Polimer Yoğunluk aralığı g.cm -3 EPS-genleşmiş polistiren 0,02-0,06 PP-polipropilen 0,89-0,91 LDPE-düşük yoğunluklu polietilen 0,91-0,93 HDPE-yüksek yoğunluklu polietilen 0,94-0,96 PS-polistiren 1,04-11 1 PVC-polivinil klorür 1,20-1,55 PET-polietilen tereftalat 1,38-1,40 Polimer kaynakları Aşağıda verilen ürünler belirtilen polimerlerden yapılmıştır. HDPE-Meyve sularında, ev temizlik malzemelerinde, kimyasallarda ve sütlerde kullanılan plastik şişeler; motor yağı kapları, bazı poşetler ve birçok aerosol kapları.
2 LDPE-Limon suyu kapları. Bazı sıkılabilen soslar, kozmetikler ve plastik filmler. Örnegin, Streç film, naylon çuval, buz torbaları, tek kullanımlık pipetler, bazı aerosol kapakları, bazı bitki saksıları, tükenmez kalem içindeki mürekkep tüpleri. PVC-Maden suyu, meyve sıkacağı, yemeklik yağ ve şâmpuan için plastik şişeler. Sandaviç ve kek paketleri, plastik tepsiler, bebek bakım ürünleri kapları, selobantlar. PS-Yoğurt kaseleri, margarin kapları, temiz yumurta kapları, plastik tepsiler plastik çatal, bıçak ve kapları, temiz plastik bardaklar, tükenmez kalemin dış kısımları, kaset kutuları ve plastik elbise askıları. EPS-Fast food paketleri, etin paketlendiği köpük kaplar ve yumurta kutuları. PP-Plastik kamışlar, yumuşak peynir ve margarin kapları, mikrodalgaya konulabilen tepsiler ve kaplar. Cipsler, bisküvi ve çerez için kullanılan ince plastik torbalar. Ketçap şişeleri ve kapakları. PET-Birçok gazlı içecek için kullanılan plastik şişeler, fırına dayanıklı tepsiler Ve pişirme torbaları, müzik ve video kasetler. Farklı renkler için öneriler: Kap Renk Polimer Azayagh yumuşak peynir kutusu Mavi Polipropilen Limonata şişesi Renksiz ve şeffaf Polietilen tereftalat Kumaş koşullandırma şişesi Pembe Yüksek yoğunluklu polietilen Şampuan Yeşil Polivinil klorür Yoğurt kabı Beyaz Polisitiren Limonluk kabı Sarı Düşük yoğunluklu polietilen Burger Kutusu Altın rengi Genleşmiş polistiren Çözelti Yoğunluk 1000ml çözeltinin içeriği 1 0,79 Saf etil alkol 2 0,91 439 ml saf su içinde 471 g (596 ml) etil alkol 3 0,94 586 ml saf su içinde 354 g (448 ml) etil alkol 4 1,00 Saf su 5 1,15 965 ml saf su içinde 184g K2CO3 6 1,38 866 ml saf su içinde 513g K2CO3 30 öğrencilik bir sınıf için yaklaşık olarak her polimerden kesilmiş 90 adet örnek gerekir. Bu yüzden örnekler kolay ve çabuk kesilir olması gerekir. Örnekler yaklaşık 4 mm 2 lik boyutta olmalı ve polimerin adıyla değil, kutunun adıyla etiketlenmiş olması gerekir. Eğer kutular farklı renklerde değilse, örnekler farklı şekillerde kesilmiş olmalıdır. Örnekler dersin sonunda tekrar kullanılmaları amacıyla toplanabilir. Öğretim önerileri Öğrenciler deneyi tamamlayıncaya kadar sonuçları vermeyiniz.
3 Teori: Polimer Adı Kısaltma Renk Tanımlama Polietilen tereftalat PET Herhangi B B B B B B Polivinil klorür PVC Herhangi B B B B B - Polisitiren PS Herhangi B B B B - - Yüksek yoğunluklu polietilen HDPE Herhangi B B B - - - Düşük yoğunluklu polietilen LDPE Herhangi B B - - - - Polipropilen PP Herhangi B - - - - - Genleşmiş polistiren EPS Herhangi - - - - - - Örneklerin yoğunluğu konuldukları çözeltinin yoğunluğundan büyükse batarlar. Öğrenciler bu konuyla ilgili dersten önce birkaç hafta boyunca atık plastikler toplayabilir. Ürün kutuları ve kapakları daima aynı malzemeden yapılmaz bu yüzden dersten Önce bu plastiklerin yapıldığı maddelerin kontrol edilmesi gerekmektedir. Polistiren yoğunluğu, 1,15 g/ml çözeltinin içinde yüzer fakat yoğunluğu 1 g/ml çözeltinin içinde batar. Çözeltilerin önceden hazırlanmış olması gerekmektedir. Çözeltiler yoğunluklarıyla etiketlenmelidir ( 20 o C de g/ml). Sıcaklık değişimleri çözeltilerin yoğunluklarını etkiler, bu yüzden çözeltiler soğukta değil, aynı sıcaklıkta bir arada saklanmalıdır. Hazırlanacak çözeltiler 1000 mi olacak şekilde hazırlanacaktır. 30 kişilik sınıf için yaklaşık 200 ml hacim yeterli olacaktır. Güvenlik : Koruyucu gözlük kullanınız. Etil alkol kolaylıkla tutuşur ve zehirlidir. Potasyum karbonat derişik çözeltilerin' de olduğu gibi katı halde de tahriş edicidir. Cevaplar: 1.Hava kabarcıklarını uzaklaştırmak için, çünkü hava kabarcıkları batan bir örneği yüzdürebilir. 2. Kullanılan örneğe bağlıdır.
4 Giriş : Bu deneyde günlük malzemelerde kullanılan polimerleri tanımlamak için yoğunlukları bilinen çözeltiler kullanılacaktır. Kaydedilecekler : Örnek Renk-Şekil Çözeltiler Yapılacaklar 1.. 6 deney tüpünü çözeltilerle doldurunuz ve her birini etiketleyiniz. 2. Her bir polimer örneğini ayrı ayrı 1 nolu çözeltiye koyunuz. 3. Tüpün içindeki malzemeleri cam çubukla karıştırınız. Örneklerin yüzüp veya battığını gözlemleyiniz.
5 4. Batan örnekler için tablodaki sonuçların 1 nolu kolonuna B harfi yazınız. 5. Baget yıkayıp kağıt havlu ile kurulayınız. 6. Aynı işlemleri 2-6 nolu çözeltiler için tekrarlayınız. Her zaman yeni örnekler kullanınız. Güvenlik Koruyucu gözlük kullanınız.. 1., 2. ve 3. çözeltiler zehirli ve kolaylıkla tutuşabilen çözeltilerdir. 5. ve 6. çözeltiler tahriş edici çözeltilerdir. Sorular 1.Plastikler ilave edilir edilmez çözeltiler niçin karıştırıldı. 2.Plastikleri tanımlamak için aşağıdaki tabloyu kullanınız. Tabloyu doldurunuz. Polimer Adı Kısaltma Renk Tanımlama Polietilen tereftalat PET Herhangi B B B B B B Polivinil klorür PVC Herhangi B B B B B - Polisitiren PS Herhangi B B B B - - Yüksek yoğunluklu polietilen HDPE Herhangi B B B - - - Düşük yoğunluklu polietilen LDPE Herhangi B B - - - - Polipropilen PP Herhangi B - - - - - Genleşmiş polistiren EPS Herhangi - - - - - - Polimer Adı Kısaltma Örnek Polietilen tereftalat Polivinil klorür Polisitiren Yüksek yoğunluklu polietilen Düşük yoğunluklu polietilen Polipropilen Genleşmiş polistiren PET PVC PS HDPE LDPE PP EPS