MADDENİN HALLERİ VE TANECİKLİ YAPI
MADDE BİLGİSİ Kütlesi hacmi ve eylemsizliği olan her şeye madde denir. Maddenin şekil almış haline cisim denir. Cam bir madde iken cam bardak bir cisimdir. Maddeler doğada katı sıvı gaz halinde bulunabilir
A-Maddenin KATI hali Katı maddelerin belirli şekil ve hacimleri vardır Tanecikler birbirine çok yakındır ve bu tanecikler arasında güçlü çekim kuvveti vardır Moleküller titreşim hareketi yaparlar. Örnekler : Bardak saat masa sıra vs
B-Maddenin SIVI hali Sıvı maddelerin belirli hacimleri vardır. Şekilleri yoktur.içinde bulundukları kabın şeklini alırlar Tanecikler arası boşluk daha fazladır. Tanecikleri bir arada tutan kuvvet zayıftır. Akışkandır.(moleküller birbirinin üzerinden kayar) Örnekler :Süt su zeytinyağı vs
C-Maddenin GAZ hali Belirli şekilleri ve hacimleri yoktur. İçinde bulundukları kabın şeklini ve hacmini alırlar. Tanecikler arası boşluk fazla çekim kuvveti ise çok azdır. Kolaylıkla sıkıştırılabilirler ve genişletilebilirler Örnek :hava, duman,su buharı vs
Madenin hal değişimi KIRAĞILAŞMA ERİME BUHARLAŞMA KATI SIVI GAZ DONMA YOĞUNLAŞMA SÜBLİMLEŞME ISI VERİR DÜZENLİLİK ARTAR
Maddelerin görülebilen hissedilebilen özelikleri RENK SAYDAMLIK VE OPAKLIK KOKU TAD SERTLİK YUMUŞAKLIK
Maddenin ORTAK özellikleri KÜTLE HACİM EYLEMSİZLİK ELEKTRİKLİ YAPI Bu özellikler madde miktarına göre değişirler.
MADDE KATI SIVI GAZ TANECİKLİ BOŞLUK ÇOK AZ BİRAZ BOŞLUK VAR BOŞLUKLAR ÇOK
Maddenin adı Katı Sıvı Gaz Ağaç Çorba Yağmur Sıcak çikolata Süt Kaya Peynir Ateş ve duman Kolonya Rüzgar X X X X X X X X X X
Hangisi Sıkışır? MADDE Gözlemler AÇIKLAMALAR DEMİR Yapısında boşluk olmadığı için SU Yapısında boşluk olmadığı için HAVA X Yapısında boşluk olduğu için Gaz haldeki maddelerin yapısında boşluklar vardır. O halde bu maddeler tanecikli olabilir mi?
ORGANİZMAYI OLUŞTURMAK İÇİN HÜCRELER BİRARAYA GELİR ORGAN HÜCRE ATOMU OLUŞTURAN DAHA KÜÇÜK PARÇACIK VARMI????? ATOMAR HÜCREYİ OLUŞTURAN KARBONHİTRATVE YAĞ
Çok sayıda aynı çeşit atomların bir araya gelerek oluşturduğu maddeye ELEMENT denir. Elementlerdeki atomlar tek çeşittir. Elementler saf maddelerdir.
Hidrojen,oksijen,iyot gibi bazı elementler kümeler halinde bulunur. Bu atom kümelerine MOLEKÜL denir.
Moleküller iki atomdan oluştuğu gibi çok fazla sayı da atomdan da oluşur Bazı moleküller tek çeşit atomdan oluşurken; bazı moleküller farklı çeşit atomlardan oluşur. Molekülleri oluşturan farklı çeşitteki atomların büyükleri ve özellikleri de birbirinden farklıdır.
MOLEKÜLLER BASİT YAPILI MOLEKÜLLER ( AZ SAYIDA ATOM) KARMAŞIK YAPILI MOLEKÜLLER (ÇOK SAYIDA ATOM)
BİLEŞİK İki yada daha fazla çeşitte element atomlarının bir araya gelerek oluşturdukları yeni saf maddeye denir. Bileşiği oluşturan elementler kendi özeliklerini kaybeder.
SAF MADDELER ELEMENTLER BİLEŞİKLER ATOMİK YAPIDA OLANLAR MOLEKÜLER YAPIDA OLANLAR MOLEKÜLER YAPIDA OLANLAR MOLEKÜLER YAPIDA OLMAYANLAR
MADDEDEKİ DEĞİŞİMLER FİZİKSEL DEĞİŞİM KİMYASAL DEĞİŞİM
MADDENİN ÖZELLİKLERİ Fiziksel özellikler Maddenin bir başka maddeye dönüşmeksizin gözlenebilen ve ölçülebilen dış görünüşü ile ilgili özellikleridir. Maddenin rengi, kokusu, tadı, çözünürlüğü, sertliği, hacmi, ısı ve elektrik iletkenliği v.b. özelliklerdir
Fiziksel Değişimler Kömürün toz haline gelmesi Demirin tel ve levha haline gelmesi Kağıdın yırtılması Suyun buharlaşması Şekerin suda çözünmesi *** Bu olaylar sonunda maddenin iç yapısında değişme olmaz. *** Bütün hal değiştirme olayları fiziksel
KİMYASAL ÖZELLİKLER Kimyasal özellikleri Maddenin maddeler ile birleşerek yeni madde oluşturabilme kapasitesidir. Bir maddenin başka madde ile etkileşmesi veya etkileşmemesi, onun kimyasal yapısı ile ilgili özelliklerdendir. Yanıcı olup olmaması, asidik ya da bazik olması, suyla reaksiyona girip girmemesi kimyasal özelliklere örnek verilebilir.
KİMYASAL DEĞİŞMELER Kâğıdın yanması Mumun yanması Sütün ekşimesi Yumurtanın bozulup çürümesi Demirin paslanması Fotosentez olayı Solunum olayı *** Kimyasal değişmeler sonucunda maddeler başka maddelere dönüşür. *** Bütün yanma olayları kimyasal değişmedir.
SAF MADDELER Tek tür tanecikten oluşan maddelere saf madde denir MOLEKÜLLER ATOMLAR
ELEMENTLER Aynı cins atomlardan oluşmuş saf maddelere Element denir. Sembollerle ifade edilirler. H:HİDROJEN O:OKSİJEN C:KARBON Fe:DEMİR
SAF OLMAYAN KARIŞIMLAR İki yada daha fazla maddenin özelliklerini kaybetmeden çeşitli oranlarda karışması ile oluşan topluluğa KARIŞIM denir. Karışımı oluşturan maddeler kimliklerini kaybetmezler
Aynı cins atom veya moleküllerden oluşan maddelere SAF MADDE denir. Elementler ve Bileşikler saf maddelerdir.
Karışımlar birden fazla faklı maddeden oluşur. Karışımı oluşturan tanecikler farklı moleküller veya farklı atomlar olabilir.
HETEROJEN KARIŞIMLAR Her tarafında farklı özellik gösteren tek bir madde gibi gözükmeyen karışımlardır. Maden filizleri, kaya parçaları, odun parçaları, bir bitki yaprağı, sis, ayran, petrol su karışımı, beton parçası, toprak heterojen karışımlara örnek verilebilir. Heterojen karışım emülsiyon ve süspansiyon olmak üzere ikiye ayrılır.
SÜSPANSİYON Bir sıvıda çözünmeyen katının heterojen olarak dağılmış şeklidir. Su kum karışımı, su tebeşir tozu karışımı gibi EMÜLSİYON Bir sıvıda çözünmeyen başka bir sıvının bir şekilde dağılmış hâlidir. heterojen olarak bulanık Su zeytinyağı karışımı, su benzin karışımı, gibi.
HOMOJEN KARIŞIMLAR ÇÖZELTİLER Her tarafında aynı özelliği gösteren, tek bir madde gibi gözüken karışımlardır. Homojen karışımlara genel olarak ÇÖZELTİLER de denir. Tuzlu su, şekerli su, alkollü su, çeşme suyu ile içerisinde bulunduğumuz hava homojen karışıma örnek verilir.
TİTREŞİM ÖTELEME