LOADCELL ĠLE HAREKETLĠ BANT ÜZERĠNDE AĞIRLIK ÖLÇÜMÜ

T.C. KARADENĠZTEKNĠKÜNĠVERSĠTESĠ Mühendislik Fakültesi Elektrik-ElektronikMühendisliğiBölümü LOADCELL ĠLE HAREKETLĠ BANT ÜZERĠNDE AĞIRLIK ÖLÇÜMÜ Müjdat ALTUNKAYA 149867 Bahadır MERAKLI 137174 Prof. Dr. A. Sefa Akpınar Mayıs 2013 TRABZON

ii

T.C. KARADENĠZTEKNĠKÜNĠVERSĠTESĠ Mühendislik Fakültesi Elektrik-ElektronikMühendisliğiBölümü LOADCELL ĠLE HAREKETLĠ BANT ÜZERĠNDE AĞIRLIK ÖLÇÜMÜ Müjdat ALTUNKAYA 149867 Bahadır Meraklı 137174 Prof. Dr. A.Sefa AKPINAR Mayıs2013 TRABZON iii

iv

LİSANS BİTİRME PROJESİ ONAY FORMU 149867 Müjdat ALTUNKAYA ve 137174 Bahadır MERAKLI tarafından Prof. Dr. Sefa AKPINAR yönetiminde hazırlanan Loadcell İle Hareketli Bant Üzerinde Ağırlık Ölçümü başlıklı lisans bitirme projesi tarafımızdan incelenmiş, kapsamı ve niteliği açısından bir Lisans Bitirme Projesi olarak kabul edilmiştir. DanıĢman : Prof. Dr. Sefa AKPINAR Jüri Üyesi 1 : Prof. Dr. Cemil GÜRÜNLÜ Jüri Üyesi 2 : Doç. Dr. H. Ġbrahim OKUMUġ Bölüm BaĢkanı : Öğr. Gör. Dr. Emre ÖZKOP v

vi

ÖNSÖZ Bu projenin her aģamasını zevkle gerçekleģtirirken, bir çok problemle karģılaģtık. Bu zorlukları aģmamızda fikirleriyle, emekleriyle ya da dostlukları ile bizlere her anlamda destek olan arkadaģlarımız Hakan ÇABAKÇOR, Alparslan YILDIRIM, Hüsnü CAN HEPER, Burak GÜNEYLĠ, Tolga DÜZGÜN, Gönül ATĠK; değerli tez hocamız Prof. Dr. Sefa AKPINAR ve bizleri bugüne getiren ve her daim yanımızda bizlerle yürüyen ailelerimize teģekkür ederiz. Müjdat ALTUNKAYA Bahadır MERAKLI Bahar 2012/2013 TRABZON vii

viii

İÇİNDEKİLER Lisans Bitirme Projesi Onay Formu.....v Önsöz.. vii Ġçindekiler... ix Özet.......xiii Kısaltmalar.. xv 1. GĠRĠġ....1 1.1. StranGage (Gerinim Ölçer) Nedir?.....2 2. LOAD CELL...2 2.1. Load Cell Nasıl ÇalıĢır.....2 2.2. Load Cell Uygulamaları...2 2.2.1. Load Cell ile Tartım Bunkeri Uygulaması....2 2.2.2. Load Cell ile Tansiyon Kontrol 2 2.2.3. Silo Tartım Uygulaması 3 2.2.4. Diğer Load Cell Uygulamaları..3 2.3. LOAD CELL ÇEġĠTLERĠ.... 4 2.3.1. Yüksek Kapasiteli Yük Hücreleri.....4 2.3.2. S Tipi Yük Hücreleri.4 2.3.2.1. 3-10.000 kg kapasiteli S tipi Load Cell 4 2.3.2.2. 10.000-20.000 kg kapasiteli Yük Hücreleri..4 ix

2.3.3. ShearBeam Yük Hücreleri 4 2.3.3.1. L Tipi Yük Hücreleri (Load Cell).4 2.3.4. BendingBeam Yük Hücreleri 5 2.3.4.1. BT Tipi Yük Hücreleri (Load Cell)..5 2.3.4.2. RT Tipi Yük Hücreleri (Load Cell)..5 2.3.4.3. PL Tipi Yük Hücreleri (Load Cell)...5 2.3.4.4. PS Sınıfı Yük Hücreleri (Load Cell).5 2.3.5. Kolon Tipi Yük Hücreleri.5 2.3.5.1. CT Sınıfı Yük Hücreleri (LoadCell)....5 2.3.6. Gergi Kontrol Yük Hücreleri.... 6 2.3.6.1.RS Sınıfı Yük Hücresi (Load Cell) 6 3. BASKI DEVRE YAPIMI. 6 4. PIC MĠKRODENETLEYĠCĠLER... 8 4.1. Pic Nedir?...8 4.2. PIC Seçme Nedenleri...9 4.3. PicMikrodenetleyicici Programının Yazılması.....10 4.3.1. Genel BakıĢ...10 4.3.2. Pic Assembly Nedir?...10 4.3.3. Pic Assembly Öğrenmek Zor mudur?...10 4.3.4. Pic Assembly Ne Zaman Vazgeçilmezdir?...11 4.3.5. Pic Basic Nedir?...12 4.3.6. Pic Basic Komutları.... 12 x

5. Devrede Kullanılan Elemanlar...13 5.1 BC 337 Transistör......14 5.2. 7805 Regülatör...14 5.3. 4 MHz Rezonatör 14 5.4. Röle.....14 5.5. PIC 16F870.......15 5.5.1. PIC 16F870 Özellikleri...15 5.5.2. PIC 16F870 Pin Bağlantıları...16 5.5.3.PIC 16F870 Portlarının Fonksiyonları.16 5.5.3.1. PORT A...16 5.5.3.2. PORT B...17 5.5.3.3. PORT C...18 6. Projenin GerçekleĢtirilmesi....19 6.1. Proteus Simülasyonu...20 6.2. Baskı Devre Çizimleri...21 6.3. PIC PROGRAMI 22 7. SONUÇ... 37 KAYNAKLAR....... 38 STANDART ve KISITLAR FORMU..39 ÖZGEÇMĠġ....40 xi

xii

ÖZET Bu çalıģmaya ağırlık ölçümünü, ağırlık ölçme tekniklerini, ağırlık ölçmenin geçmiģini araģtırarak baģladık. UlaĢabildiğimiz veriler ıģığında, Loadcell ile ağırlık ölçme tekniğini kullanarak bir proje gerçekleģtirdik. Loadcell ağırlık ölçme uygulamalarında çokça kullanılan elektromekanik bir alettir. Bu çalıģmamızda Loadcell kullanarak bir bant üzerinde hareket eden cismin ağırlığını ölçme iģlemini gerçekleģtirdik. PIC mikrodenetleyici kullanarak sistemimizi oluģturduk. Bu proje PIC mikrodenetleyicileri nasıl kullanacağımızı ve programlama mantığını öğrenmemizi, Loadcell çalıģma prensibini anlamamızı sağladı. Kullandığımız malzemeleri gerek elektrik kısmında gerekse mekanik kısmı oluģtururken kaliteli seçim yapmaya çalıģtık Bu tarz bir sistemi bu elemanlarla oluģturmak için bu elemanların birbirleri ile nasıl iletiģim kurdukları, giriģ çıkıģ karakteristiklerini, ihtiyaç duydukları ve beraber çalıģabildikleri elemanları araģtırıp öğrenmemiz gerekti. Bu projeyi gerçekleģtirmek bize en baģından en sonuna kadar, bir çok Ģey öğrenme fırsatı sundu. AraĢtırdık, ihtiyaç duyduğumuz ve duyabileceğimiz herģeyi öğrenmeye çalıģtık ve de sonunda bu projeye aktarmaya çalıģtık. xiii

xiv

KISALTMALAR A/D : ASK : BASIC : CD : CMOS : COM : EEPROM : EPROM : IC : ISP : LCD : LPT : MB : PC : PDF : PIC : RAM : ROM : RISC : SCI : SPI : TTL : VSWR : Analog todigital AmplitudeShiftKeying Beginners AllpurposeSymbolicInstructionCode Compact Disc Complimentary Metal OxideSemiconductor Communication ElectricallyErasableProgrammable Read Only Memory ErasableProgrammable Read Only Memory IntegratedCircuit InSystem Programming Liquid CrystalDisplay Line Printer Terminal Mega Byte PersonalComputer PortableDocument File PeripheralInterface Controller Random Access Memory Read Only Memory ReducedInstruction Set Computer SerialCommunicationInterface SerialPeripheralInterface Transistor Transistor Logic VoltageStandingWaveRatio xv

xvi

1.GİRİŞ Bir cismin ağırlığının ölçülmesi iģlemi, binlerce yıldır genellikle ekonomik sebepler göz önünde bulundurularak yapılmıģ ve metroloji biliminin en önemli ilgi alanlarından biri olmuģtur. Günümüzde kullanılan metrik sistemin oluģma geçmiģi Fransız ihtilaline kadar dayanmaktadır. Fransı ihtilalinin ardından 16. Louis bilim adamlarından oluģan bir kurul toplayarak genel bir ölçme-tartma sistemi oluģturulması için yetki verdi. Projemizde kullandığımız yük hücresi ağırlık ölçme sistemlerinde sıkça kullanılan elektromekanik bir alettir. Loadcelle yapılan ağırlık ölçümünün bir ekrandan okunabilmesi için bir dönüģtürücü gerekmektedir. Bu iģlem için en uygun dönüģtürücü transducer yük hücresidir. Loadceller straingage yani uzamaölçer tabanlı dönüģtürücülerdir. Straingage ler bir sistemin ya da yapının dinamik, statik dayanıklılıkları değerlendirilmesinde kullanılan çok farklı yapıda ve büyüklüklerde bulunabilen elektronik malzemelerdir. Loadcell kullanım alanı oldukça yaygın olduğundan dikkatimiz çekti ve projemizde kullanmaya karar verdik. Projemizde bir bant üzerinde hareket eden cismin ağırlığının ölçülmesi iģlemini gerçekleģtirdik. Özellik olarak sistemin hızını göz önünde bulundurarak, birden fazla ürün sırayla sisteme girdiği takdirde, sistem her birini sırayla tartıp ekrana yazdırır. 1

1.1.Strain Gage ( Gerinim Ölçer) Strain gage türkçede gerinim ölçer anlamına gelmektedir. Bir diğer isimlendirmesi de gerinim puludur. Üzerinde bulunduğu yüzeyde meydana gelen baskı veya gerinim miktarını ölçmek için birçok alanda kullanılırlar. Bizim konumuza dahil olan kısmı sadece ağırlık ve kuvvet ölçme yetenekleridir. 2.LOADCELL (Yük Hücresi)[3],[5] 2.1. Load Cell Nedir? Loadcell, yük hücresi, üzerine uygulanan fiziksel kuvvete göre çıkıģında bir elektrik sinyali oluģturan elektromekanik bir sistemdir. Yapısı, bir yay elemanı, özel ĢekillendirilmiĢ ve özel seçilmiģ metal Ģase ile straingagelerle kurulmuģ bir wheatstone köprüsünden oluģur. 2.2. Loadcell Nası Çalışır? Yay üzerine uygulanan fiziksel bir kuvvet bir deformasyona sebep olur, yay elemanında oluģan bu esneme, wheatstone köprüsü üzerinden bir elektrik sinyali olarak çıkıģ verir. Elde edilen bu sinyal bir mikroiģlemci tabanlı bir göstergede iģlenerek, kuvvet ya da ağırlık bilgisi olarak gösterilir. 2.3. Loadcell Uygulamaları 2.3.1. Tartım Bunkeri Uygulaması Tartım bunkeri uygulamasında dikkat edilmesi gereken husus, loadcellerin birbirleri ile 120 derecelik açılarla konumlandırılması ve sistemde herhangi bir kasıntı oluģmamasıdır. 2.3.2. Loadcell ile Tansiyon Kontrol Loadcell kullanılarak sarma ve boģaltma iģlemlerinde meydana gelen gevģeme veya gerilme, control altına alınarak bu sebep ile meydana gelebilecek olumsuzluklar giderilir. BoĢaltma rulosu önüne veya sarma rulosu gerisine ya da her ikisine birden uygulanabilir. Rulonun boģaltmaya baģlaması ile oluģan gerginlik kuvveti loadcell üzerine aktarılır. 2

Gerginlikte meydana gelen azalma ya da artma loadcelller tarafından algılanarak tansiyon kontrol indikatörüne iletilir. Tansiyon kontrol indikatörü sistemi, daha önce hafızasına kaydedilmiģ olan set değerine çeker. Bu Ģekilde tansiyon kontrol altında tutulmuģ olur. 2.3.3. Silo Tartım Uygulaması Silo tartım uygulamalarında dikkat edilmesi gereken husus, sistemde herhangi bi kasıntı oluģmamasıdır. Loadceller uygun montaj kitleri ile kullanıldıkları takdirde maksimum performans sağlar. Yukarıda bahsi geçen kasıntı ve yükün loadceller üzerinde hizalanamaması gibi sistemin doğruluğunu etkileyecek faktörlerden arınmıģ olur. 2.3.4. Diğer Loadcell Uygulamaları Tank tartım uygulaması Kamyon kantarı uygulaması Muhtelif terazi uygulamaları Test makinaları uygulamaları Vinç kantarı (Phantom) uygulaması Asansör uygulamaları 3

2.4. LOADCELL ÇEŞİTLERİ [3],[5] 2.4.1. Yüksek Kapasiteli Yük Hücreleri Yüksek kapasiteli yük hücresi, aynı kapasitedeki kolon tipi ve S tipi yük hücrelerine kıyasla daha kısa yapısı ve eksen dıģı yüklere karģı mukavemeti nedeniyle silo, tank tartımı ve kamyon kantarı gibi endüstriyel tartım uygulamalarında pek çok avantaj sağlar. 2000-50000 kilo kapasiteli aralığında üretimleri yapılmaktadır. 2.4.2. S Tipi Yük Hücreleri S tipi yük hücreleri genel olarak iki tipte üretilirler. 2.4.2.1. 3000-10000 Kg Kapasiteli S Tipi Loadcell Bu yük hücreleri (loadcell) düģük maliyeti ve yüksek güvenirlikleri ile tank, silo, bunker tartımı, paketleme ve dozajlama sistemleri, çekme ve kopma test uygulamalarında sıkça kullanılır. Basma ve çekme yönünde çalıģmaktadırlar. 3-10000 kilogram aralığında imalatı yapılmaktadır. 2.4.2.2. 10000-20000 kg Kapasiteli Yük Hücreleri Bu Loadcell basma yönünde çalıģan, kamyon kantarında ve tartım platformlarında kullanım için tasarlanmıģ S tipi yük hücresidir. 10000-20000 kilogram aralığında imalatı yapılmaktadır. 2.4.3. ShearBeam Yük Hücreleri (Loadcell) 2.4.3.1. L Tipi Yük Hücreleri L tipi yük hücreleri yüksek kapasiteli otomatik dolum makinalarında kullanılmak üzere tasarlanmıģtır. Montaj yönü ters çevrilerek tartım platformlarında da kullanılabilir. 300-5000 kg kapasite aralığında imalatı yapılmaktadır. 4

2.4.4. BendingBeam Yük Hücreleri Genel olarak iki tipte üretimi yapılmaktadır. 2.4.4.1. BT Tipi Yük Hücreleri BT tipi yük hücreleri çekme tipi yük uygulamaları için geliģtirilmiģtir. Bant kantarı ve dikey dolum makinaları uygulama alanları arasında sayılabilir. 20-200 kg kapasite aralığında imalatı yapılmaktadır. 2.4.4.2. RT Tipi Yük Hücreleri RT modeli özellikle büyük platform terazilerinde kullanılmak üzere tasarlanmıģtır. Yüksek kapasiteli yer baskülleri, parça sayıcı teraziler, tezgah üstü teraziler ve ağırlık kontrolü kullanım alanları arasında sayılabilir. 2.4.4.3. PL Tipi Yük Hücreleri PL tipi yük hücreleri özellikle orta boy platform terazilerinde kullanılmak üzere tasarlanmıģtır. Parça sayıcı teraziler, tezgah üstü teraziler ve ağırlık kontrolü kullanım alanları arasında sayılabilir. 2.4.4.4. PS Tipi Yük Hücreleri PS sınıfı yük hücreleri düģük maliyeti ile tezgah üstü terazi uygulamalrı için geliģtirilmiģ olsa da dikey dolum makinalarında da kullanılmaktadır. Küçük boyutu ile platform tipi ve parça sayıcı teraziler için ideal yük hücresidir. 2.4.5. Kolon Tipi Yük Hücresi 2.4.5.1. CT Sınıfı Yük Hücreleri CT sınıfı loadcell özellikle kamyon kantarı ve silo tartım uygulamaları için geliģtirilmiģ kolon tipi bir yük hücresidir. 10 ton ve 30 ton kapasitelerinde imal edilmektedir. 5

2.4.6. Gergi Kontrol Yük Hücreleri 2.4.6.1. RS Sınıfı Yük Hücresi RS sınıfı loadcell sarma-boģaltma makaralarındaki gerginliğin kontrol edilebilmesi amacıyla imal edilmiģtir. Rulo ucuna, loadcell üzerindeki yatağa yerleģtirilen rullman üzerinden montajlanarak, sarma veya boģaltma iģlemi sırasında ruloya uygulanan kuvveti algılar. Tekstil ve matbaa sektöründe geniģ uygulama alanına sahiptir. 25, 50, 100 kg kapasitelerde imal edilmektedir. 3.BASKI DEVRE YAPILIŞI Baskı devre yapımında en çok kullanılan yöntem ütü ile baskı yöntemidir. Bu yöntem bir kuģe kağıdın üzerine lazer yazıcıdan baskı devremizin Ģekli alınarak yapılır. Bu iģleme öncelikle bi bakır plaket alarak baģlıyoruz. Plaketimizin üzeri ilk baģta kirlidir ve üzerine baskı almamızı zorlaģtırır. Bu yüzden ince bir zımpara ile plaketin bakır yüzü parlayana kadar zımparalanır. Zımparalama iģlemi yapılırken zımaparalamanın aynı yönde olmasına dikkat edilmelidir. Bakır plaketi zımparaladıktan sonra, plaketin üzerinde kalan bakır parçaları aseton ile mümkün olduğunca temizlenir. Temizlenen kısma mümkün olduğunca dokunulmaması öncemlidir. KuĢe kağıda lazer yazıcı üzerinden baskı devre Ģekli basılır. Bu kuģe kağıt bir dergiden, bir ilandan ya da bir reklam kağıdından olabilir. Üstünde yazı olması baskı yapılmasını engellemez. Daha sonra bakır plaketin boyutlarından biraz daha büyük Ģekilde kağıt kesilerek baskılı kısmı bakır yüzeye gelecek Ģekilde yapıģtırılır. Güzelce sarıp bantalayarak bir paket haline getirerek kağıdın bakır plaket üzerinden kayması engellenir. 6

Sardıktan sonra kağıt üzerinden ütülenir, ütü en sıcak kademesinde kullanılır ve bütün yüzeyler olabildiğince eģit ısıtılır. Burda yapılmak istenen bir plastik çeģidi olan tonerin eritilerek bakır plaka üzerine geçmesini sağlamaktır. Bu yapıģma iģleminin tamamlandığını anlamak için ütülenen plakete bakılır. Plakette devre Ģemasının görüntüsünün algılanması gerekir. Belli olmayan yollar eriyip yapıģmamıģ demektir. YapıĢtığından emin olunduktan sonra, bu haliyle suya atılarak üzerindeki kuģe kağıt iyice yumuģayıp hamur kıvamına gelinceye kadar bekletilir. Sıcak su kullanılması kağıdı iyice hamurlaģtırıp soymaya baģlayacaktır. Kağıt hamurlaģtıktan sonra kağıt ovalanarak kaldırılır. Kağıt kaldırıldıktan sonra devre yolları elde edilir. Bu aģamadan sonra devre tuz ruhu aseton karıģımına atılarak yolların dıģında kalan bakır alanları kaldırılır. Dikkat edilmesi gereken asit karıģımının çok keskin olmaması ve asit karıģımında çok fazla bekletilmemesidir. Devre yolları elde edildikten sonra devre asitten çıkarılarak su ile yıkanır. Asit karıģımı çok keskin olur ya da çok fazla bekletilirse devre yolları zarar görebilir. Perhidrol tuz ruhu oranı önce belli bir miktar tuz ruhu döküp sonra devre içine atılır ve içine azar azar perhidrol katılır. Devredeki bakır rahat bir Ģekilde kaldırılınca asit kabı sallanır. Asit oranını etkileyen bir baģka etken de sıcaklıktır. Son olarak yollar üzerindeki tonerler zımparalanarak çıkartılır. Baskı devre kullanıma hazır hale gelmiģtir. Bundan sonra pedler delinerek elemanlar yerleģtirilir. 7

4. PIC MİKRODENETLEYİCİLERİ [2] 4.1. Pic Nedir? Pic serisi mikroiģlemciler MICROCHIP firmasının geliģtirmiģ olduğu çok fonksiyonlu mantıksal uygulamaların, bir mikroiģlemci kullanılarak, yazılımsal olarak gerçekleģtirilmesidir. PIC kelime anlamı olarak, Peripheral Interface Controller, giriģ çıkıģ iģlemcisidir. 1994 yılında 16 bit ve 32 bitlik büyük iģlemcilerin giriģ ve çıkıģlarındaki yükü azaltmak ve denetlemek amacıyla çok hızlı ve ucuz bir çözüme ihticaç duyulduğu için geliģtirilmiģtir. PIC16C54 ilk geliģtirilen model olup, 12 bit komut hafıza geniģliği olan 8 bitlik CMOS bir iģlemcidir. 13 giriģ çıkıģ bacağı vardır. 33 adet komuttan oluģan bir program belleği vardır ve 20 MHz hıza kadar kullanılabilir. 25 Byte Ram e sahiptir. Program EPROMu 512 Bytedır. Hafıza kapasitesi çok az olduğu düģünülebilir ama bir RISC iģlemci olmasından dolayı, birçok iģlevin bu hafıza miktarıyla uygulanabilmesi mümkündür. Bir bacağından 40 ma akım çekilebilmekte toplamda ise 150 ma akım çekilebilmektedir. PIC 16C54 ün fiyatının yaklaģık 2 USD olduğu düģünülürse bu iģlemcinin fiyat olarak çok avantajlı olduğu kolayca anlaģılır. PIC 16C54 un ait olduğu iģlemci ailesi 12 bit 16C5X olarak adlandırılır. Sonradan üretilen 14 bit lik 16CXX serisi, interrupt kapasitesi ve 14 bitlik komut iģleme hafızası ile daha yetenekli bir iģlemci grubudur. 16CXX serisinin, devre üstünde bile seri olarak programlanabilmesi, interrupt özelliği, 33 giriģ/çıkıģ, A/S çevirici, USART, 12C, SPI gibi endüstri standard giriģ çıkıģları kabul edebilmesi en önemli özellikleridir. PIC 16F84, elektronik bir proje gerçekleģtirmiģ herkes tarafından en çok bilinen ve dünyada üzerinde en çok proje üretilmiģ mikroiģlemcidir. PIC 16F84 ün çok tercih edilmesinin nedeni EEPROM program belleğine sahip olmasıdır. Bu belleğe programlar elektrikle yazılabilmekte ve silinebilmektedir. Bu da bizlere birçok kez deneme yapabilme imkanı vermektedir. 8

4.2. PIC Seçme Nedenleri [4] Kod Verimliliği PIC mikroiģlemcisi, bellek ve veri için ayrı yerleģik buslar bulundurduğundan veri aktarım miktarı veriye ve program belleğine aynı anda eriģim sayesinde hızlanmıģ olur. Standart mikrodenetleyicilerde veriyi ve programı taģıyan tek bir bus bulunmaktadır. Yani PIC e göre en az yarı yarıya daha yavaģtır. Güvenilirlik Program komutları, 12 veya 14 bitlik bir program bellek sözcüğüne sığar. Yazılımın, programın veri kısmına atlamaya ve veriyi komut gibi çalıģtırmasına gerek yoktur. Komut Seti Çoğu PIC serisi için komut sayısı 35 i geçmez. PIC komutlarının hepsi yazı temellidir ve 12 veya 14 bit uzunluğundadır.. Düzgün çalıģan bir sistem veya uygulama için yazılımsal hata olmamalıdır. PIC in yazılımı Basic, C ya da Assembly gibi dillerde veya ikili(binary) olarak yazılabilir. Hız PIC birçok mikrodenetleyiciye göre daha hızlı bir mikroiģlemcidir. Her bir döngüsü 1msdir. Örnek verecek olursak 5 milyon komut içeren bir programın, 20 MHz lik bir kristal kullanılarak adımlama iģleme sadece 1 saniye sürer. Statik İşlem PIC tamamen statik bir iģlemcidir. Yani programı durdurduğunuzda tüm yazma iģlemleri içeriği korunur. Pratikte tam olarak mümkün değildir. PIC uyuma modunda iken, saat durur ve PIC e uyutma iģleminden önce hangi durumda olduğunu size hatırlatacak çeģitli bayraklar kurar. 9

4.3. MIKRODENETLEYİCİ PROGRAMININ YAZILMASI 4.3.1. Genel Bakış Bu bölüm altında PIC Assembly ve PIC Basic programlama dilleri tanıtılacak, ayrıca PIC e yüklenecek olan HEX kodunun oluģum aģaması gözden geçirilicektir. 4.3.2. PIC Assembly Nedir? PIC Assembly, PIC mikrodenetleyicileri için tasarlanmıģ olan, tamamı ile assembly tabanlı olan alt düzey bir programlama dilidir. Adının özellikle PIC Assembly olmasının nedeni, bazı komutlarının 8086 veya 8051 gibi iģlemcilerin kullandığı Assembly dilindeki komutlardan farklı yazılıģta olmasından kaynaklanmaktadır. PIC Assembly dili ile program yazarken kullanılan donanımın çok önemi vardır. Yazılan kodların çoğu kullanılan donanıma bağlı olarak yazılır. Bu da programın taģınabilirliğini azaltan bir faktördür. Örneğin PIC 16F870 için yazılan bir PIC Assembler kodu, PIC 16F84 ile kullanılamayacaktır. Bu durum Assembly dillerinin en zayıf yönüdür. Alt baģlıklarda PIC Assembly komutları ve çeģitli özelliklerinden bahsedilecektir. 4.3.3. PIC Assembly Öğrenmek Zor mu? Evet. Özellikle yeni baģlayanlar için epey zorlu bir uğraģ olabilmektedir. Bir likid kristalli ekranı tanmlamak, onu kullanılabilir hale getirmek ve sonra da ekrana biģeyler yazdırabilecek kodu oluģturmak bile günlerinizi alabilir eğer çok tecrübeli değilseniz. Zamanın çok değerli olduğu günümüzde, bu durumdan kurtulabilmek için, Basic, C, 30 Pascal gibi daha yüksek düzey programlama dillerini kullanarak Assembly kodlarını oluģturma imkanımız bulunmaktadır. Projede kullanılmıģ olan PIC Basic ileriki bölümlerde anlatılacaktır. ġimdi maddeler halinde C, Basic gibi programları baz alarak, PIC Assembly dilinin verimsiz yönleri ele alınacaktır. 10

4.3.4. PIC Assembly Ne Zaman Vazgeçilmezdir? Assembly için söylenmiģ eski bir söz vardır. Assembly kullanmak için 3 neden vardır. Hız, hız ve daha çok hız. Bu söz herģeyi açıklayabilmektedir. Assembly ve bir alt dil olan PIC Assembly, diğer üst düzey programlama dillerinden çok daha hızlıdırlar. MHz ler mertebesindeki iģlemcilerin bile hayal olduğu zamanlarda Assembly kesinlikle tek seçenek idi. Örneğin C programlama dilinde en basit programda bile, stdio.h kütüphane dosyasını yazdğınız programın içine eklemeniz gerekmektedir. Bu da tabiki programa yük getirmektedir ve programın boyutu büyümektedir. Assembly dilinde böyle bir kütüphane dosyası olmadığından, yazılan her satır kodun tamamıyla gerekli olduğu için yazıldığından, Assembler kod dosyaları daha küģük boyutlu olmaktadır. Hızlarının sırrı buradan gelmektedir. Küçük olan program daha kısa sürede yüklenebilir ve iģleme geçirilebilir. Günümüzde en basit iģlemci ve denetleyicilerin bile hızları 20 MHz düzeyine ulaģmıģtır. Ayrıca komut iģleme süreleri geliģen elektronik bilimi il nanosaniye gibi çok kısa zaman birimlerine düģmüģtür. Yüksek düzey programlama dillerinde yazılan kodların fazladan getirdiği baytlar artık iģlemcilere ve denetleyicilere yük olmamaktadır. Bu nedenle birçok uygulamada Assemblyden daha yüksek düzey bir programlama dili kullanmak zaman açısından tasarımcıyı rahatlatmaktadır. Fakat çok kısıtlı hafıza birimleri ile çalıģırken veya son derece yüksek hızlarda çalıģılması gerektiğinde Assembly dili tercih edilebilir. Ayrıca Assembly dili ile, üst düzey programlama dilleri ile çok zor yazılabilecek kodları yazma imkanı bulunmaktadır. Kısaca diğer dillere göre çok daha geniģ bir ufka sahip bir programlama dilidir. Bu durumu C programlama dili ve diğer üst düzey diller, Assembly kodlarını kodun içine kabul etme yöntemiyle kendi lehlerine çevirmeye çalıģmıģlardır. Örneğin C programlama dili ile program yazarken, birkaç satır Assembly koduna da ihtiyaç duyulursa, araya eklenir ve sonra tekrar C koduna devam edilebilir. Yüksek düzey programlama dillerinden yazılması imkansız olan durumlarda, ve çok hassas hız gereksinimlerinin olduğu durumlarda günümüzde kullanılmaktadır. 11

4.3.5. PIC Basic Nedir? PIC Basic, üst düzey bir programlama dili olan Basic in bir mikrodenetleyici olan PIC için düzenlenmiģ sürümüdür. Bu programlama dili kullanılarak, PIC çok daha kolay ve hızlı biçimde istenilen iģlevleri yerine getirebilmektedir. Projede tercih edilmesinin sebebi, kolay kullanılabilir olması ve C programlama diline olan benzerliğidir. 4.3.6. PIC Basic Komutları PIC Basic programlama dili 65 adet komut içermektedir. Bu 65 komut her türlü programlama ihtiyacına cevap verebilmektedir. Ayrıca Assembly koumutu kullanılmak istenildiğinde ASM ENDASM komutlarının arasına yazarak Assembly kodları da BASIC kodları ile birlikte kullanılabilmektedir. Tablo 1 de PIC Basic komutları verilmektedir. Tablo 1. PIC Basic Komutları [4] @ ASM..ENDASM ADCIN BRANCH BRANCHL DATA DTMFOUT EEPROM END FREQOUT FOR-NEXT GOSUB GOTO HIGH HSERIN HPWM HSEROUT I2CREAD I2CWRITE INPUT IF-THEN-ELSE LCDOUT LCDIN LET LOOKDOWN LOOKDOWN2 LOOKUP LOOKUP2 LOW NAP OUTPUT OWIN OWOUT PAUSE PAUSEUS POT PULSIN PULSOUT PWM RANDOM RCTIME READ READCODE RETURN REVERSE SELECT-CASE SERIN SERIN2 SEROUT SEROUT2 SHIFTIN SHIFTOUT SLEEP SOUND STOP SWAP TOGGLE WRITE WRITECODE WHILE-WEND 12

5. Devrede Kullanılan Elemanlar 1x 4x 1x 1x 1x 3x 1x 1x 3x 1x 1x 3x 2x 1x 1x 2x PIC 16F870 BC 337 Transistör 7805 Regülatör LM016L 16x2 LCD Display 4 MHz Rezonatör Buton Tek kontak Röle Çift Kontak Röle 220 Ohm Direnç 100 Ohm Direnç Fotodiyot Diyot Led PS-4X Loadcell Transducer 12V, 5A DC Motor 13

5.1. BC 337 Transistör Motorları bağladığımız röleleri sürmek için kullandığımız BC 337, PIC in 5V çıkıģıyla ON konumuna getirilip, röleyi 12 V luk çıkıģ gerilimi ile tetiklememizi sağlar. 5.2. 7805 Regülatör 12 V giriģ gerilimi olan devrede, PIC giriģi olan 5 V DC gerilimi elde edebilmek için 7805 Regülatöründen faydalandık. 5.3. 4 MHz Rezonatör Hazırlanacak olan PIC programlarında kullanılacak osilatör tipi PIC programının çalıģma hızını hassasiyetini etkileyeceğinden dolayı amaca uygun bir osilatör devresi kullanılmalıdır. Osilatör tipinin seçilmesinde dikkat edilecek bir baģka husus da seçilecek olan osilatörün kullanılan PIC in özelliğine uygun olmasıdır. Örnek verecek olursak en fazla 10 MHz çalıģma frekansına sahip bir PIC için 20 MHz çalıģma frekansına sahip bir osilatör kullanmak doğru olmaz. Devremizde bizim çalıģma koģullarımıza en uygun olduğunu düģündüğümüz 4 MHz Rezonatör kullandık. 5.4. RÖLE Röle, elektrik devrelerinde voltaj ve akım değerleri yardımı ile akım yolunu açıp kapatarak sistemin çalıģma mantığını düzenleyen elektromekanik bir cihazdır. Röle, prensip olarak bir veya birkaç elektromagnet bobin ve bu bobinin hareket ettirdiği kol ve kola bağlı kontak düzeni olan kapalı kutu biçimindedir. 14

5.5. PIC 16F870 5.5.1. PIC 16F870 in Özellikleri Tablo 2. PIC 16F870 Özellikleri [1] ÖZELLĠK PIC 16F870 ÇalıĢma Hızı DC- 20 MHz Program Belleği 128 Bytes FLASH Program Belleği 2Kx14 kelime FLASH ROM EEPROM Veri Belleği 64 Bytes GiriĢ/ÇıkıĢ Port Port A,B,C Timer 3 A/D Çevirici 5 kanal 10 Bit Capture/Comp./PWM 1 (Yakalama/Kıyaslama/ PWM)Modül Seri ĠletiĢim USART Paralel ĠletiĢim - USART/SCI 9 Bit Adresli 15

5.5.2. PIC 16F870 Pin Bağlantıları ġekil 1 de PIC 16F870 in pin bağlantılarını görmekteyiz. ġekil 1. PIC 16F870 Pin Bağlantıları [1] 5.5.3. PIC 16F870 Portlarının Fornksiyonları 5.5.3.1. PORT A A Portu hem digital giriģ çıkıģ hem de analog giriģ uçları görevleriini yapan bir portdur.tablo 3 de Port A nın Pin açıklamaları verilmiģtir. Tablo 3. PIC 16F870 Port A Pin Açıklamaları [1] Pin Adı Pin No Buffer Tipi Pin Fonksiyonları RA0/AN0 0 TTL Digital I/O veya Analog GiriĢ RA1/AN1 1 TTL Digital I/O veya Analog GiriĢ RA2/AN2/Vref- 2 TTL Digital I/O veya Analog GiriĢ veya Vref- RA3/AN3/Vref+ 3 TTL Digital I/O veya Analog GiriĢ veya Vref+ RA4TOCKI 4 ST/OD Digital I/O veya Timer0 DıĢ Saat Sinyal GiriĢi RA5/SS/AN4 5 TTL Digital I/O veya Analog GiriĢ veya Senkron ser iletiģim slave seçme giriģi 16

5.5.3.2. PORT B Digital giriģ çıkıģ olarak kullanılabilen, 8 bitlik bir portdur. B portu denetleyici içinde dahili olarak pull-up yapılmıģ gibidir. Port B nin bu özelliği ile bu port giriģ olarak kullanıldığında giriģte sinyal yokken giriģ lojik-1 olarak algılanır. Bu sayede ek dirence gerek olmadan buton giriģi uygulamalarında tercih edilir. Dahili pull-up olayı programla aktif veya pasif hale getirilebilir. Tablo 4 de Port B nin pin açıklamaları verilmiģtir. Tablo 4. PIC 16F870 Port B Pin Açıklamaları [1] Pin Adı Pin No Buffer Tipi Pin Fonksiyonları RB0/INT 0 TTL/ST Digital I/O veya Harici Kesme RB1 1 TTL Digital I/O RB2 2 TTL Digital I/O RB3/PGM 3 TTL Dijital I/O veya LVP (düģük gerilimle programlama) modunda programlama giriģi RB4 4 ST Digital I/O RB5 5 TTL Digital I/O RB6/PCG 6 TTL/ST Digital I/O veya Seri Programlama Clock Pini RB7/PGD 7 TTL/ST Digital I/O veya Seri Programlama Data Pini 17

5.5.3.3. PORT C Tablo 5 de PIC 16F870 Port C pin özelliklerini incelemekteyiz. Tablo 5. PIC 16F870 Port C Pin Açıklamaları [1] Pin Adı Pin Buffer Pin Fonksiyonları No Tipi RC0/T1OSO/T1CK1 0 ST Digital I/O veya TMR1 osilatör çıkıģı veya TMR1 clock giriģi RC0/T1OSO/TCCP2 1 ST Digital I/O veya TMR1 osilatör giriģi veya CCP2 çıkıģı RC2/CCP1 2 ST Digital I/O veya CCP1 çıkıģı RC3/SCK/SC 3 ST Digital I/O veya SPI Modunda data giriģi I2C modunda I/O ucu RC4/SDI/SDA 4 ST Digital I/O veya SPI Modunda data giriģi I2C modunda I/O ucu RC5/SDO 5 ST Digital I/O veya seri iletiģimde data çıkıģı RC6/TX/CK 6 ST Dijital I/O veya USART asenkron seri iletiģimde data gönderme pini veya USART asenkron ser iletiģimde clockpini RC7/RX/DT 7 ST Dijital I/O veya USART asenkron seri iletiģimde data giriģi veya USART senkron seri iletiģimde data pini 18

6.Projenin Gerçekleştirilmesi Tablo 6 da bir projenin gerçekleģtirilme aģamaları görülmektedir. Tablo 6. Proje GerçekliĢtirme AkıĢ Diyagramı Projenin Tanımlanması Problemin Çözüm Yollarının Belirlenmesi En Uygun Çözüm Yolunun Seçilmesi Seçilen Yola Uygun Elektronik Elemanların Temini İşlemciler için Gerekl Yazılımın Oluşturulması Deney Ortamının Hazırlanması ve Deneylerin Gerçekleştirilmesi Deney Sonuçlarının Değerlendirilmesi ve Eniyileştirilme İşlemi Devrenin Son Şeklinin Hazırlanması ve Baskı Devreye Geçiş Raporun Hazırlanması 19

6.1. Proteus Simulasyonu ġekil 2 tasarladığımız projenin proteus simulasyonudur. ġekil 2.Tasarlanan Devrenin Proteus Simülasyonu 20

6.2. Baskı Devre Çizimleri Devremizin baskı devre çizimleri Ģekil 3 ve Ģekil 4 de görülmektedir. ġekil 3. Devremizin Baskı Devre Çizimi 21

ġekil 4. Fotosensör Baskı Devresi 22

6.3. PIC Programı ****************** KONFĠGÜRASYON AYARLARI ************************* '********************** OSĠLATÖR TANIMLAMA************************** defineosc 4 '**************** ADC ÖLÇÜM AYARLARI *********************** DEFINE ADC_BITS 8 'Number of bits in ADCIN result DEFINE ADC_CLOCK 3 'ADC clocksource (rc = 3) DEFINE ADC_SAMPLEUS 50 '**************** LCD TANIMLAMALARI *********************** DEFINE LCD_DREG PORTC 'LCD data port DEFINE LCD_DBIT 4 'LCD datastarting bit 0 or 4 DEFINE LCD_RSREG PORTB 'LCD registerselect port DEFINE LCD_RSBIT 1 'LCD registerselect bit DEFINE LCD_EREG PORTB 'LCD enable port DEFINE LCD_EBIT 0 'LCD enable bit DEFINE LCD_BITS 4 'LCD bus size 4 or 8 23

DEFINE LCD_LINES 2 'Numberlines on LCD DEFINE LCD_COMMANDUS 2000 'Commanddelay time in us DEFINE LCD_DATAUS 50 'Data delay time in us '**************** DEĞĠġKEN TANIMLAMALARI LOADOLC varword 'olcme sonucu dara agr1 agr2 ldeski ldorta ldtopla kalibag kalibg say1 say2 say3 say4 say5 say6 takas dega varword 'dara değiģkeni varword 'önceki agırlık varword 'yeni eklenen agırlık varword 'eski loadcell sonucu varword 'olcme ortalama varword 'değiģken toplamı varword 'ayarlanan kontrol agırlığı varword 'hesaplama için kg baģına adc değeri varbyte 'olcme sayısı değiģkeni varbyte 'Menüler arası geçiģ için gerekli sayıcı varword 'Ayar menüsü geçiģ değiģkeni varbyte 'bant motoru için devrede kalma süresi varbyte 'Yön klepesinin devrede kalacağı süre varbyte 'Yön klepesinin devrede kalacağı süre varword 'Menülerdeki ayarları yapmak için takas değiģkeni varword 'Darası çıkmıģ adc ölçümü 24

degb degc degd edegb esdeger klkont kaykont agsay varword 'Kg sayıcı değiģkeni varword 'Kg hesaplamasından kalan hesabı varword 'Ağırlık değiģkeni varword varword varbyte 'Klepe için yön değiģkeni varbyte 'Kayıt yapılıp yapılmadığına dair değiģken varbyte 'Mekanizmadaki paket sayısı kontrol var bit 'Eklenen ağırlığın kontrol ağırlığı ile karģılaģtırılmasında kullanılan değiģken irkont varword 'Fotosele ait konum değiģtirme değiģkeni agkont varword 'Yeni ağırlığa ait kontrol değiģkeni guncelle var bit '**************** PORT GĠRĠġ-ÇIKIġ AYARLARI ************************** trisa=%00000001 'porta giriģ trisb=%11110000 trisc=%00000100 option_reg=7 'Prescalar TMR0 için geçerli bant klepe var portc.0 var portc.1 25

irpin kltran lcdayd tsppin ykbut asbut prbut var portc.2 var portc.3 var portb.2 var portb.4 var portb.5 var portb.6 var portb.7 '************** REGISTER ÖN DEĞERLERĠ ******************************* porta=0 portb=0 portc=0 say1=0 say2=0 say3=0 klkont=0 say4=0 ldeski=0 ldorta=0 agsay=0 irkont=0 26

agkont=0 guncelle=1 read 0,kaykont ifkaykont<>1 thensifir callhafoku 'Eğer daha önce ayar yapılmamıģsa sistem değiģkenlerini sıfırla 'HAFIZAYA ALINMIġ DEĞERLERĠ OKU if agr2>=kalibagthenagsay=1:call agrdeger 'Mekanizma ilk çalıģtığında üzerinde ağırlık varsa iģle. '***************** ANA PROGRAM ********************************** start: callhafoku lcdout $fe,1,"1.",dec4 agr1," 2.",dec4 agr2 lcdout $fe,$8e,"gr" lcdout $fe,$c0,dec4 degb lcdout $fe,$c6,#agsay lcdout $fe,$c8,bin8 klkont irkont=0 start2: if say6>5 then say6=0:degb=degd:goto start3 27

ifprbut=0 then say3=say3+1 else say3=0 endif if say3>10 then say3=0:goto ayar ifirpin=1 thenirkont=1 ifirkont=1 then ifirpin=0 thencall klyer2:goto start endif ifklkont=0 then say4=say4+1:agr2=0 if say4>50 then 'bant için boģaldıktan sonra çalıģma uzunluğu (kısa kalırsa 50 değerini arttır) low bant say4=55 else high bant endif say5=say5+1 if say5>20 then 'yön motoru devrede kalma süresi (kısa kalırsa 10 değerini arttır) lowkltran else highkltran 28

endif klepe=klkont.0 callolcme 'Ġlk sıradaki ağırlık için klepeyi hazırla 'loadcell'den değer al call hesap ifldeski=ldortathen say6=say6+1:goto start2 'eski ağırlık değeri ile geldiysen geri dön say6=0 ldeski=ldorta goto start2 start3: ' ifldeski=ldortathen start2 'eski ağırlık değeri ile geldiysen geri dön ' call hesap 'grama dönüģtürme alt programına git ifdegb>agr2 then '***** Eski ağırlığı *************** agr1=agr2 '***** dara olarak *************** agr2=degb-agr1 '***** al *************** say4=0 '***** Yeni *************** else '***** ağırlığı *************** agr2=0 '***** hesapla *************** endif '***** hesaplama sonu *************** ifedegb=degbthen start2 'eski ağırlık değeri ile geldiysen geri dön ' ifesdeger=agr2 then start2 'eski ağırlık değeri ile geldiysen geri dön edegb=degb callagrdeger 'Yeni ağırlık için klepe konumu ayarla 29

gotostart hesap: 'Grama dönüģtürme alt programı ifldorta>=dara thendega=ldorta-dara ifldorta<dara thendega=dara-ldorta degd=(dega*kalibag)/kalibg ' ldeski=ldorta return agrdeger: 'Yeni ağırlık varsa kontrol ağırlığı ile karģılaģtır ifesdeger=agr2 thenreturn ifdegb<=100 thendegb=0 if agr2>=kalibagthen kontrol=1 else kontrol=0 endif if agr2>esdegerthenagsay=agsay+1:call klyer esdeger=agr2 return klyer: 'Klepe değiģkenini ayarla ve yön seç ifagsay>8 thenagsay=8:return ifagsay=1 then klkont.0=kontrol ifagsay=2 then klkont.1=kontrol 30

ifagsay=3 then klkont.2=kontrol ifagsay=4 then klkont.3=kontrol ifagsay=5 then klkont.4=kontrol ifagsay=6 then klkont.5=kontrol ifagsay=7 then klkont.6=kontrol ifagsay=8 then klkont.7=kontrol return klyer2: 'Fotoselden paket geçti yeni pakete hazırlık yap ifagsay=0 thenreturn klkont=klkont>>1 irkont=0 agsay=agsay-1 say5=0 return ayar: 'Ayar menüsü lcdout $fe,1,"dara =",#ldorta lcdout $fe,$c0,"yuk->ok Ipt->Pr" ayar2: ifprbut=0 then ayar2 ayar3: ifprbut=0 thenstart ifykbut=0 thendaraok 31

callolcme ifldeski=ldortathen ayar3 ldeski=ldorta goto ayar daraok: 'Dara ayarlama ve kayıt takas=0 lcdout $fe,1 lcdout $fe,1,"dara alindi" lcdout $fe,$c0,"dara =",#ldorta write 1,ldorta.highbyte write 2,ldorta.lowbyte pause 1000 callhafoku kalibre: 'Kontrol ağırlığı ayarlama ve kayıt lcdout $fe,1,"kontrol Agirligi" lcdout $fe,$c0,dec4 kalibag," gr-> ",#kalibg kalibre2: ifprbut=0 then kalibre2 kalibre3: callolcme ifykbut=0 then takas=kalibag:callarttir ifasbut=0 then takas=kalibag:call azalt 32

ifprbut=0 thenkalson ifkalibag=takas then ifldeski=ldortathen kalibre3 endif ifykbut=1 then ifasbut=1 then say2=0 endif if takas>5000 then takas=0 kalibag=takas kalibg=ldorta-dara ldeski=ldorta goto kalibre kalson: 'Hafızaya kayıt alt programı lcdout $fe,1 lcdout $fe,1,"kontr.agr->tamam" lcdout $fe,$c0,dec4 kalibag," gr-> ",#kalibg write 3,kalibg.highbyte write 4,kalibg.lowbyte write 5,kalibag.highbyte write 6,kalibag.lowbyte pause 1000 callhafoku 33

write 0,1 klkont=0 klepe=0 agr1=0 agr2=0 agsay=0 gotostart hafoku: 'Hafızadaki bilgileri okuma alt programı read 1,dara.highbyte read 2,dara.lowbyte read 3,kalibg.highbyte read 4,kalibg.lowbyte read 5,kalibag.highbyte read 6,kalibag.lowbyte return arttir: 'Değeri arttır takas=takas+100 say2=say2+1 if say2>5 thenharttir pause 250 return azalt: 'Değeri azalt 34

takas=takas-100 say2=say2+1 if say2>5 thenharttir pause 250 return harttir: 'Değeri hızlı değiģtir pause 50 if say2>5 then say2=10 return olcme: 'Ölçme alt programı adcin 0,loadolc ortaal: 'Ölçme sonuçlarının ortalamasını alma alt programı ldtopla=ldtopla+loadolc say1=say1+1 ldorta=ldtopla/say1 if say1<250 thenolcme say1=0:ldtopla=0 return sifir: 'BaĢlangıçta değerleri sıfırlama alt programı lcdout $fe,1,"*ayar yapilmadi*" lcdout $fe,$c0,"ayar icin ->Menu" 35

sifir2: ifprbut=0 then say3=say3+1 pause 3 else say3=0 endif if say3>1000 then say3=0:goto ayar goto sifir2 36

7. SONUÇ Bu projede bir bant üzerinde hareket eden ağırlıklarını ölçme, sisteme giren birden fazla ürünün ağırlıklarını belirleme ve atadığımız referans değere göre ürünleri ayrıģtırma ve ölçülen ağırlıları bir LCD ekran üzerinden okuma iģlemleri için bir sistem tasarladık. Ölçülen verileri iģleme görevi bir PIC mikrodenetleyicisi PIC 16F870 ile sağlanmıģtır. 12 V besleme gerilimi olan sistemde 5 V DC gerilim elde etmek için 7805 entegre devresinden faydalanılmıģtır. Proje, geliģtirilmeye açık bir yöntem izlenerek tasarlanmıģtır. Bir çok özellik daha eklenip, cihazın kullanım alanları geliģtirilebilir. Örneğin sistemin sonuna paketleme iģlemini yerine getirecek bir sistem eklenebilir. Bu projede 16 sütun 2 satırlık ekran kullanılmıģtır. Bu ekran boyutu çok daha büyük seçilerek ekrandan tek seferde okunabilen veri miktarı arttırılabilir. Projenin uygulanabilirlik alanları da düģünülmüģtür. Sistem geliģtirilerek bir çok alanda kullanılabilir. Örneğin döküm fabrikaları, paketleme iģlemi de katılarak kargoculuk sistemlerinde kullanılabilir. Tasarlanan devrenin sınırlarını veri iģleme görevi yapan PIC in hafızası ve port sayısı belirlemektedir. Sonuç olarak bu projeyi hazırlarken, araģtırma nasıl yapılır, bir projeyi oluģturma aģamaları nelerdir, sistemi oluģturacak malzeme seçimi nasıl yapılır, PIC nasıl programlanır, hangi programlama dili daha uygundur, Loadcell hangi sistemlerde kullanılır gibi sorulara cevap bulduk. Bant sistemlerini araģtırdık ve projemizi gerçekleģtirdik. 37

KAYNAKLAR [1]. (2012) Microchip official website. [Online]. Available: http://ww1.microchip.com/ [2]. (2012) Geocities website. [Online]. Available: http://www.geocities.com/yavuzis1/ [3]. Elektrik ElektronikTeknolojisi: Sensörler ve Transduserler, MEGEP, 2007. [4]. O. AltınbaĢak, Uygulamalı Öğretim Serisi: PicBasic Pro ile Pic Programlama. Ġstanbul, Türkiye, 2011. [5]. (2012) TTM Loadcell website. [Online]. Available: http://www.ttmloadcell.com/ 38

KaradenizTeknikÜniversitesi MühendislikFakültesi Elektrik-ElektronikMühendisliğiBölümü STANDARTLAR VE KISITLAR FORMU 1. Projenizin tasarım boyutu nedir? Açıklayınız..Proje, mekanik, elektronik, ve yazılım olmak üzere 3 farklı alandan oluģmaktadır. 2. Projenizde bir mühendislik problemini kendiniz formüle edip, çözdünüz mü? Projemizde karģılaģtığımız sorunlar genelde programlama ve PIC kullanımı ile alakalı olduğundan araģtırma ve deneme yanılma yöntemleri ile sorunların üstesinden gelmeye çalıģtık. 3. Önceki derslerde edindiğiniz hangi bilgi ve becerileri kullandınız? PicBasic programlama dilinin C++ diline benzerliği ile anlamamızı kolaylaģtırdı. Elektronik devreler derslerinde öğrendiğimiz yükselteç kullanımını da pratiğe geçirme fırsatı bulduk. Laboratuar derslerinde kullanma imkanı bulduğumuz Röleleri de projemizde motorları sürmek için kullandık. 4. Kullandığınız veya dikkate aldığınız mühendislik standartları nelerdir? Projemizn özellikle ekonomik olmasına, güvenirlik açısından uygun olmasına ve sistemin en az hata ile olabildiğince hızlı çalıģmasına özen gösterdik.ayrıca projenin sürdürebilir olması da dikkate aldığımız bir diğer hususdur. 5. Kullandığınız veya dikkate aldığınız gerçekçi kısıtlar nelerdir? a) Ekonomi Projemizin uygulanabilir ölçüde ekonomik olmasına özen gösterdik. b) Çevre sorunları: Projemizde çevre sorunları üzerinde herhangi bir çalıģma yapmadık. c) Sürdürülebilirlik: Projemizin geliģtirilebilir ve sürdürülebilir olduğunu düģünüyoruz. c) Üretilebilirlik: Sistemimizdeki her parça piyasada kolaylıkla bulunabilen, ekonomik açıdan çok zorlamayan, ağırlık ölçüm hızı ile sistemi hızlandırabilecek bir sistemdir. e) Etik: f) Sağlık: g) Güvenlik: h) Sosyal ve politik sorunlar: Projenin Adı Projedeki Öğrencilerin adları LOADCELL ile Hareketli Bant Üzerinde Ağırlık Ölçümü Müjdat ALTUNKAYA, Bahadır MERAKLI Tarih ve İmzalar 24 Mayıs 2013 39

ÖZGEÇMİŞ Müjdat ALTUNKAYA, 1986 yılında Zonguldak ta dünyaya geldim. Ġlkokul u 2 faklı okulda okuduktan sonra Zonguldak Atatürk Anadolu Lisesi Orta okul kısmını kazandım. Hazırlık ve 3 yıl burada okuduktan sonra 2001 yılında Zonguldak Fen Lisesini kazandım. Lise Öğrenimi burada tamamladım ve Lisans eğitimi için 2004 yılında Trabzon Karadeniz Teknik Üniversitesi nde öğrenim görmeye baģladım. Stajlarını Türk Telekom ve TTK iģletmelinde tamamladım ve bugün karģınıza Lisans öğrenimin son parçası olan bitirme projesi ile çıktım. Bu stajlarda transmisyon sistemleri, radyolink sistemleri, telefon santralleri, motor bakım onarım, motor sürücüleri, motor yol vericileri ve teorik olarak öğrendiğimiz birçok cihazı pratikte görme ve inceleme imkanına eriģtim. Yabancı dil olarak mesleki yayınları takip edebilcek düzeyde Ġngilizce ve temel düzeyde Almanca bilmekteyim. 40

Bahadır MERAKLI, 1984 de Konya da doğdu. Ġlkokulu SeydiĢehir Alüminyum Ġlkokulu nda okudu, orta okul ve lise eğitimini Mahmut Esat Anadolu Lisesi nde tamamladıktan sonra Karadeniz Teknik Üniversitesi Elektrik Elektronik Mühendisliği Bölümünü kazandı. Ġlk stajını Konya Merkez Telekom Müdürlüğü transmisyon ve bilgi iģlem merkezinde yaptı. Ġkinci stajını Ankara da Türk Telekom network planlama ve optimizasyon bölümünde tamamladı. Lise hayatı boyunca okul basketbol takımı kaptanlığı yaptıktan sonra üniversite döneminde su altı kulübün ve tenis kulübünde aktif eğitmen olarak görev aldı. AB hibe programları kapsamında gençlik ve KOBĠ programlarına proje yazıp koordinatörlüğünüyaptı. Ġleri derecede Ġngilizce bilmektedir. 41