Dr. Ayşin Çetiner Kale
N. Accessorius (XI) ÖVE lifler (brankiyal motor) içeren n. accessorius, radix cranialis ve radix spinalis olmak üzere iki kısımdan oluşur. Radix cranialis, nucleus ambiguus'un kaudal kısmından, radix spinalis ise medulla spinalis'in ilk altı servikal segmenti içerisinde ve columna anterior'un lateralinde yer alan nucleus nervi accessorii'den başlar.
N. Accessorius Radix cranialis'i oluşturan aksonlar n. vagus'a katılarak seyrettiği için n. accessorius'un bu kısmına pars vagalis adı da verilir.
N. Accessorius (XI) N. accessorius'un radix cranialis'i sulcus retroolivaris'ten birkaç kök olarak çıkar.
N. Accessorius (XI) Radix spinalis, foramen magnum'dan geçerek cavitas cranii'ye girer Foramen jugulare'ye gelmeden hemen önce radix cranialis ile birleşerek truncus nervi accessorii'yi meydana getirir. Truncus nervi accessorii, foramen jugulare'den geçerek cavitas cranii'yi terk eder
N. accessorius un innerve ettiği kaslar M. sternocleidomastoideus M. trapezius
M. Sternocleidomastoideus Innervasyon: N. accessorius un spinal lifleri
M. Sternocleidomastoideus un fonksiyonu Tek taraflı çalışırsa başı aynı yöne eğmek ve yüzü karşı tarafa döndürmektir. İki taraflı kasıldığında ense ve sırt kaslarının yardımıyla başı dik tutar.
M. trapezius M. serratus anterior ile birlikte kolun 90 nin üzerindeki abduksiyonu
N. accessorius felci M. sternocleidomastoideus'un paralizisine bağlı olarak başın karşı tarafa rotasyon hareketi zayıflar M. trapezius'un lezyonuna bağlı olarak omuz ekleminde sarkma görülür ve kolun 90 nin üzerindeki abduksiyon hareketi zorlaşır.
M. Sternocleidomastoideus Torticollis (Eğri boyun) M. sternocleidomastoideus hasarına ( ya kısalma ya da bu kasın aşırı kasılması) başın tipik olarak lezyon tarafına doğru eğik kalması ve karşı tarafa doğru rotasyon yapması yani kişinin karşı tarafa doğru bakması
Kasın tek taraflı felci baş karşı tarafa eğik
N. Hypoglossus (XII) Dil kaslarının motor innervasyonu Sadece genel somatik efferenf lifler içerir Bu lifler, medulla oblongata'nın alt seviyelerinde yer alan nucleus nervi hypoglossi'den başlar.
N. Hypoglossus (XII) Beyin sapını sulcus anterolateralis' ten terkeden tek sinir
N. Hypoglossus (XII) Canalis nervi hypoglossi'den geçerek cavitas cranii'yi terk eder
N. Hypoglossus (XII) İntrinsik dil kaslarının tümünü ve ekstrinsik dil kaslarından m. genioglossus, m. hyoglossus ve m. styloglossus'u inerve eder.
N. Hypoglossus (XII) İntrinsik dil kaslarının tümü M. transversus linguae M. longitudinalis linguae M. verticalis linguae Ekstrinsik dil kaslarından m. genioglossus, m. hyoglossus ve m. styloglossus'u inerve eder. M. palatoglossus'u plexus pharyngeus dan gelen lifler uyarır
ANSA CERVICALIS (motor lifler) N. hypoglossus içinde seyreden C1 spinal sinirden gelen radix superior (n. descendens hypoglossi) ile C2 ve C3 den çıkan dalların birleşmesi ile oluşan radix inferior un (n. descendens cervicalis) birleşmesi ile oluşur
N. hypoglossus lezyonu Dilin ipsilateral yarımında bu sinir tarafından innerve edilen dil kaslarında paralizi ve atrofi görülür. Hasta dilini dışarı çıkardığı zaman, sağlam taraftaki m. genioglossus'un fonksiyonuna bağlı olarak, dilin lezyon tarafına doğru kaydığı gözlenir M. genioglossus, tek taraflı çalıştığında dili karşı tarafa iter
N. hypoglossus'un supranuclear lezyonu Hasta dilini dışarı çıkardığı zaman, dilin lezyonun karşı tarafına doğru kaydığı görülür. Bu durum, nucleus nervi hypoglossi'nin m. genioglossus'u inerve eden kısmına sadece kontralateral motor cortex'ten lifler gelmesi ile açıklanmaktadır.
N. Vestibulocochlearis (VIII) N. vestibularis, iç kulaktaki vestibulum'dan denge ile ilgili afferent (SSA) impulslar taşırken, n. cochlearis cochlea'dan işitme ile ilgili afferent (ÖSA) impulslar taşır.
N. vestibulocochlearis Os temporale içerisinde n. facialis ile komşuluk yapan n. vestibularis ve n. cochlearis, meatus acusticus internus'tan geçerek cavitas cranii'ye girer.
N. vestibulocochlearis N. facialis'in lateralinde, sulcus bulbopontinus 'tan girerek beyin sapına ulaşır.
N. vestibularis İç kulakta yer alan ductus semicirculares, utriculus ve sacculus baş hareketlerinin algılanması ile ilgili İçlerinde endolympha adı verilen sıvı bulunur
N. vestibularis Ductus semicirculares'in ampulla kısımları ile utriculus ve sacculus'un macula kısımlarında, endolympha'nın hareketlerini algılayan ve cellula sensoria pilosa (vestibular hair cells) adı verilen cilia'lı hücreler var
N. vestibularis Utriculus ve sacculus'un macula'larındaki hücrelerin cilia'ları üzerinde otolith adı verilen ve kalsiyum karbonat kristallerinden oluşan partiküller yer alır.
N. vestibularis Macula'lardaki hücreler hem endolympha'nın, hem de otolith'lerin hareketlerine hassastır. Bu hücreler, başın uzaydaki statik pozisyonunu algılar.
N. vestibularis Denge ile ilgili yolların birinci nöronları os temporale'nin pars petrosa'sında yer alan ganglion vestibulare'de bulunur
N. vestibularis Ganglion vestibulare deki nöronların periferik uzantıları, iç kulakta ductus semicirculares'in ampulla kısımları ile utriculus ve sacculus'un macula kısımlarındaki hücrelerden başın hareketleri ile ilgili impulsları alır.
N. vestibularis Ganglion vestibulare'deki nöronların santral uzantıları ise n. vestibularis'i oluşturur ve aldıkları impulsları nuclei vestibulares'teki nöronlara iletir.
N. vestibularis N. vestibularis içerisindeki aksonların bir kısmı, pedunculus cerebellaris inferior'dan geçerek cerebellum'un lobus flocculonodularis'i nde sonlanır
N. cochlearis İşitme duyusu ile ilgili yolların birinci nöronları ganglion spirale cochleare (spiral ganglion)'de yer alır. Bu nöronların periferik uzantıları organum spirale (spiral organ of Corti)'deki reseptör hücrelerden işitme ile ilgili impulsları alır.
N. cochlearis Ganglion spirale'deki nöronların santral uzantıları ise n. cochlearis'i oluşturur. N. cochlearis içerisindeki aksonlar beyin sakına girdikten sonra nucleus cochlearis anterior ve nucleus cochlearis posterior'da sinaps yaparak sonlanır.
N. vestibulocochlearis
İşitme yolları
N. vestibularis N. vestibularis veya ductus semicirculares'i etkileyen vestibular neuritis, acute labyrinthitis gibi inflamatuar hastalıklarda vertigo (baş dönmesi) ve nystagmus ortaya çıkar.
N. vestibularis Özellikle kafa travmalarından sonra utriculus ve sacculus'un macula'lanndaki otolith adı verilen partiküllerin yerinden oynamasına bağlı olarak da vertigo gelişebilir.