STE.TL.01 12.05.2007 31.10.2013 03 1/6 1.0 AMAÇ: Hastane genelindeki sterilizasyon/dezenfeksiyon uygulamaları için sterilizasyon yöntemlerini, dezenfektan seçimi ve dezenfektanların kullanım ilkelerini belirlemektir. 2.0 KAPSAM: Hastanedeki tüm birimleri kapsar. 3.0 SORUMLULAR Enfeksiyon Kontrol Komitesi, Sterilizasyon Sorumlusu, Birim Sorumluları, Temizlik Personelleri 4.0 TANIMLAR 4.1 Temizlik: Kir ve organik atıkların fiziksel olarak uzaklaştırılması 4.2 Dekontaminasyon : Kontamine malzemenin temizlik, dezenfeksiyon veya sterilizasyon ile kullanıma elverişli hale getirilmesi. 4.3 Asepsi: Ortamın yaraların mikroorganizmalar ile kontaminasyonunu önlemeye yönelik tüm işlemler. 4.4 Antisepsi: Canlı dokular üzerindeki veya içindeki mikroorganizmaların ortadan kaldırmaya yönelik işlemler. 4.5 Dezenfeksiyon: Sporlu bakteriler dışındaki mikroorganizmaların cansız ortamdan elimine edilmesi. 4.6 Sterilizasyon: Tüm canlı organizmaların uzaklaştırılması veya inaktivasyonu 4.7 Yüksek Düzey Dezenfeksiyon: Deri ve mukoza bütünlüğünün bozulduğu yerlerde veya steril vücut alanlarına giren malzemelerin dezenfeksiyon seviyesi 4.8 Orta Düzey Dezenfeksiyon: Steril vücut boşluğuna girmeyen, bütünlüğü bozulmamış mukozalara temas eden malzemelerin dezenfeksiyon seviyesi 4.9 Düşük Düzey Dezenfeksiyonu: Normal ve bütünlüğü bozulmamış deriye temas eden malzemelerin dezenfeksiyon seviyesidir. 4.10 Germisit: Mikroorganizmaları tahrip eden herhangi bir madde 4.11 Antiseptik: Canlı üzerinde kullanılabilen germisitler 4.12 Dezenfektan: Cansız ortamda mikroorganizmaları inaktive etmek için kullanılan maddeler 4.13 Sanitizer: Başlıca gıda ve içeceklerle ilgili malzemelerde kullanılan dezenfektan 5.0 FAALİYET AKIŞI: Aşağıdaki tabloda hastanede kullanılan araç gerece göre yapılacak sterilizasyon ve dezenfeksiyon gereklilikleri sunulmuştur. TABLO 1: SPAULDİNG SINIFLAMASI SINIFLAMA Kritik Araç Gereçler Yarı Kritik Araç Gereçler Kritik Olmayan Araç Gereçler TANIM Steril dokulara temas eden veya vasküler sisteme giren araç gereçler (Cerrahi aletler, kardiyak kataterler, bazı endoskoplar, protezler vb.) Mukoza ve bütünlüğü bozulmuş deri ile temas eden araç gereçler (solunum ekipmanları, gastroenterolojik endoskoplar, bronkoskoplar vb.) Vücut bütünlügü bozulmamış, sağlam deri ile temas eden araç gereçler (tansiyon aleti kılıfı, steteskop vb.) STERİLİZASYON DEZENFEKSİYON ÖNERİSİ MUTLAKA STERİL OLMALIDIR STERİLİZASYON VEYA YÜKSEK DÜZEY DEZENFEKSİYON GEREKTİRİR ORTA VEYA DÜŞÜK DEZENFEKSİYON VEYA SADECE SU İLE BASUT TEMİZLİK ÖNERİLİR 5.1 Aşağıdaki Tablo 2,3,4,5 te hastanemizde bulunan yüksek düzey, yer yüzey, el/cilt antiseptikleri ve dekontaminasyon ürünleri yer almaktadır.
STE.TL.01 12.05.2007 31.10.2013 03 2/6 TABLO 2 : HASTANEMİZDE BULUNAN YÜKSEK DÜZEY DEZENFEKTANLAR Glutaraldehit %2 (Süperon)* Optimal ph Avantajları Dezavantajları Temas süresi Yük. Sev. Dez (dakika) Maksimum Kullanım Süresi 8 - Korozyon - Toksik, alerjik, Maksimum 20 dk 28 gün yapmaz irritan - Malzemelerle - Fiksatif uyumludur - Organik *Kullanıcılar maddelerden pek maske, eldiven, etkilenmez önlük giymelidir. - Ucuzdur Ortam havalandırılmalıdır TABLO 3: HASTANEMİZDE BULUNAN DEKONTAMİNASYON ÜRÜNLERİ Ürün İsmi Oran / Doz KULLANIM ŞEKLİ Dezavantajları Etki Süresi (Dakika) Maks. Kullanı m Süresi Tıbbi aletler ve yüzeyler için güçlü temizleme ve dezenfeksiy on maddesi (sekusept pulver classic)* Diş ünitesi ve ameliyathan e kullanacak Yüksek düzey dezenfekiyo n için enzimatik solüsyon (İnstrion-E)* 20g/1 (1 lt suya bir silme 1 ölçü) %1 (1 litre suya 10 ml) Manuel kullanımda tozun suyun içine çözülmesi için 15 dk. Bekleyiniz birkaç kez karıştırınız. Çözeltiyi hazırlarken ısıtmayınız. Çözeltinin etki edebilmesi için dibe biraz çökmüş olması gerekmektedir. Her gün işleme başlamadan en az 15 dk. önceden çözeltiyi hazırlayınız. Aletleri anestezi teçhizatını ve tek kullanımlık aletleri kullanımdan sonra solüsyonun içine atınız. Aletlerin içine daldırıldığından ve çözeltinin yüzeylerle temas ettiğinden emin olunuz. Gerekli etki süresinden sonra aletleri çıkarınız ve en azından içme suyu kalitesindeki su ile durulayınız. Enzimatik solüsyonu %1 oranında hazırlayınız. Hastada kullanılan aletleri herhangi bir yerle temas ettirmeden hazırlanan solüsyonun içine daldırınız. Aletleri tüm yüzeyi temas edecek şekilde 1-2 dakika solüsyon içinde bekletiniz. Kullandığınız aletler lümenli ise tüm kanallarından enjektör yardımı ile enzimatik temizleyici solüsyon geçiriniz. Aletlerde kurumuş kirlenme varsa fırça yardımıyla solüsyon içerisinde kirleri temizleyiniz ve musluk suyu ile aletleri durulayınız El yüz ve vücut temizliğinde kullanılmaz. Ciltle temas halinde derhal bol su ile yıkanmalıdır. Başka ürünlerle karıştırılmamalıdır. Geçimsizdir. Bükülebilir endoskoplar, alüminyumdan yapılmış veya yüzeyi nikel kaplı aletler için uygun değildir. En az 15 dk. Eğer zaman varsa 1 saat 1-2 dakika 24 saat 24 saat
STE.TL.01 12.05.2007 31.10.2013 03 3/6 TABLO 4: HASTANEMİZDE BULUNAN YÜZEY DEZENFEKTANLARI Ürün İsmi Org. Mad. Etkilenme Tüberkülosit Etki Avantajları Dezavantajları Kullanım Hipokoloritler (Çamaşır Suyu) + + - Hızlı etkili - Geniş etki spekturumu - Ucuz - Toksisitisi az - Yüzeylere fikse olmuş mikropların ve biyofilm tabakasının uzaklaştırılmasında etkilidir. - Organik maddelerden oldukça etkilenir - Koroziv - Stabil değildir - Amonyak ve asitlerle toksik bileşikler oluşturur. - Tekstil ürünlerinin rengini giderir - Günlük temizlik için 1/100 oranında sulandırılır. - Yoğun kontaminasyonda 1/10 oranında sulandırılır. - Başka temizlik ürünleriyle karıştırılmamalıdır. Klor Tablet + + - Hızlı etkili - Geniş etki spekturumu - Ucuz - Toksisitisi az - Yüzeylere fikse olmuş mikropların ve biyofilm tabakasının uzaklaştırılmasında etkilidir - Organik maddelerden oldukça etkilenir - Koroziv - Stabil değildir - Amonyak ve asitlerle toksik bileşikler oluşturur. - Tekstil ürünlerinin rengini giderir - Hastası olmayan yüzeyler için 25 lt suya 1 tablet - Kritik alanlar için 5 lt suya 1 tablet - Kan ve vücut sıvıları döküntüleri için 1 lt suya 2 tablet ETANOL ve PROPANOL İÇEREN HIZLI YÜZEY DEZENFEKTANI (Mikrozid-AF) + + Uygulandığı yüzeyde herhangi bir atık bırakmadan, silinmeden kendiliğinden hızlı kuruma özelliği vardır. Akrilik cam bulunan yüzeylerde ve aletlerde kullanılmaz. (problar, kamera, monitör vb.) Her türlü yüzeyde (yer, duvar, hasta tedavi üniteleri, muayene odaları, ameliyathane masaları ve her türlü cihaz yüzeyleri vb.) kullanıma uygundur
STE.TL.01 12.05.2007 31.10.2013 03 4/6 TABLO 5: HASTANEMİZDE BULUNAN ANTİSEPTİK BİLEŞİKLER (EL ve CİLT) Alkoller (%60-90) İyodoforlar (Povidon İyot) Klorheksidin Glukonat Organik Madde Etkilenme Geniş Antimikrobiyal Spektrum + +++ + ++ + ++ Avantajları - Çabuk etkili - Toksik allerjik etkileri yok - Su ve kurutma gerektirmez - Diğer dezenfektanlarla (iyot, klorhekzidin) etkili kombinasyonlar oluşturur. - Cilt El antisepsi için uygundur -İyotun ağır koku, tahriş edici etki ve kalıcı boyama özelliklerini göstermezler - Hem antiseptik hem de dezenfektan olarak kullanılabilirler. - Deterjanla (noniyonik ve katyonik) kombine etki gösterirler. -Kalıcı etkisi çok güçlüdür. - Cerrahi el dezenfeksiyonunda tercih edilir - 6 saat gibi uzunca bir süre etkilidir. Dezavantajları -Çabuk buharlaşır - Fark edilmez - Yanıcı - Kalıcı etkisi yok - Penetresyonu zayıf - Temiz şartlarda etkili - Uzun süreli kullanımda cildi kurutabilir. - Mercekli aletlerin montaj metaryelini bozabilir, lastikplastik malzemeyi sertleştirebilir - Cilt, göz irritasyonu yapabilirler - Nadiren iyot allerjisi oluşturabilirler - Metallere koroziv etki yapabilirler - Nispeten yavaş etki gösterirler - Kan varlığında aktivitelerini büyük ölçüde kaybederler - Göze temastan sakınmak gerekir. - Konjonktivit ve korneada hasar yapabilir - Orta ve iç kulak cerrahisinde ototoksitite nedeniyle kullanılmamalı, beyne direkt temastan kaçınılmalıdır.
STE.TL.01 12.05.2007 31.10.2013 03 5/6 TABLO 6: ALETLERİN SINIFLANDIRILMASI ve STERİLİZASYON DEZENFEKSİYONU Kritik Aletler Yarı Kritik Aletler Kritik Olmayan Aletler Cerrahi aletler Ultrason Probları - Endotrakeal tüpler - Trekeostomi kanülü - Hava yolu araçları - Anestezi solunum devreleri - Laringoskop bladleri Termometreler Tonometreler -Tansiyon aleti manşonu - EKG kablo ve probları, tutucuları - Steteskop, ilaç kadehleri - Oksijen maskeleri, ambu mask Nemlendiriciler Medikasyon nebülazötörleri Kumaş ve tekstil malzemeleri -Isıya dayanıklı olanlar için otoklav ile sterilizasyon -Isıya dayanıksız olan malzeme için formaldehit buharı ile sterilizasyon Problar için uygulama sürecinde kondom riski azaltacak bir uygulamadır. Bu uygulama sırasında da dezenfeksiyon işlemi yapılmalıdır. %2 gluteraldehit içine 20 dk. yüksek düzeyde dezenfeksiyon % 70 etil / isopropil alkol ile kuvvetlice ovuşturarak silmek -%3 hidrojen peroksit - 1/10 çamaşır suyu - %70 alkol - Yukarıdaki herhangi bir solüsyon içinde 5-10 dk beklenmesi, sonra su ile durulanıp (alkol kullanıldıysa durulama gerektirmez) kuru olarak saklanması önerilir 1/100 çamaşır suyu yada %70 alkolle silinir. Tek kullanımlık olması önerilir Tek kullanımlık olması önerilir. Aynı hastada tedavi sonuna kadar kullanılabilir %3 hidrojen peroksit kullanılır. Sağlanmadığı durumlarda %1 çamaşır suyu kullanılabilir Tek kullanımlık aletlerin yeniden kullanımında her ünite kendi protokollerini oluşturmalı ve bu uygulamalar süresince bu protokole titizlikle uyulmalıdır. Problar gamet ve emriyo üzerinde olumsuz etki riski taşıdığı için gluteraldehit yerine 1/100 çamaşır suyu içinde 2 dk. bekletilmesi önerilmektedir. Aletlere uyumsuzluk varsa %60 alkol içinde 2 dk. bekletmek yeterlidir Dezenfeksiyon sonrası çeşme suyu ile durulanmalı kurutulmalı ve dolapta saklanmalıdır. Her hastaya özel termometre kullanılması önerilir. Ortak termometre kullanılması önerilmemektedir Kullanımdan hemen sonra dezenfekte edilmelidir. Çamaşır suyu sadece sert ve düzgün yüzeyler için uygundur, deri, mukoza ve göz irritasyonu yapabilir ve metal yüzeylerde korozyon yapabilir. Mutlaka içine steril su kullanılmalı. Sabit nemlendiriciler kullanılıyorsa her hastadan sonra çıkarılmalı 1/10 çamaşır suyu ile dezenfekte edilmeli, kullanılmadığında rezarvuarları kuru olarak tutulmalıdır. Alkolle silinip kurulandıktan sonra kullanılabilir.
STE.TL.01 12.05.2007 31.10.2013 03 6/6 * Yukarıdaki işlemler mekanik temizlik sonrası yapılır. 6.0 REFERANS DÖKÜMANLAR: 11/08/2011 Tarih Ve 25903 Sayılı Yataklı Tedavi Kurumları Enfeksiyon Kontrol Yönetmeliği Hastane Enfeksiyonları Yayınları Sterilizasyon Süreci Kayıt-Kontrol Formu (STE.FR.05) Ameliyathane İşleyiş Prosedürü (AML.PR.01)