Fatih Projesi: Bir Kişisel Değerlendirme Mustafa Akgül Bilkent Ü./INETD akgul.web.tr/yazilar/ akgul.bilkent.edu.tr blog.akgul.web.tr akgul@bilkent.edu.tr
Özet Egitim ve Teknoloji Deneyler ve paradigma degişimi Fatih projesin gelişimi Son durum Tartışma Ne Yapılmalı? Ulusal Eğitim Dernegi 20-4-2013 2
Eğitim ve Teknoloji Her teknolojik gelişme sonrasında Sıçrama hayali var Karatahta teknolojik devrim Edison- film TV, VCR- CD Bilgisayar ogretmen olmayan yere.. Internet, tablet techology can not fix education!, s jobs
Eğitim ve Teknoloji Her teknolojik gelişme sonrasında Sıçrama hayali var Karatahta teknolojik devrim Edison- film TV, VCR- CD Bilgisayar ogretmen olmayan yere.. Internet, tablet techology can not fix education!, s jobs
İnternetin etkisi 2.4 milyar insan, 30 trilyon sayfa, global ağ Özgür yazılımlar, acık ders, açık kitap, MOOC, wikipedia, khanacademy Sosyal aglar, creative commons Birey öne çıktı, zaman ve mekanın önemi aza. Her yerde eğlence, öğrenme, çalışma Iş birliği, akan öğrenmesi Yazılım/donanım çok gelişti
Deneyler Ufuk açıçı deneyler ABD'de Maine ve Tacikistan da Laptop'ı evine götür! Çocuk ve Ailede değişim her çocuğa bir dizustu projesi Hole in the Wall deneyi- hindistan Akran öğrenmesi, collobrative
Fatih 2010 Kasım Öncesi: belediye'ce tahta ve laptop dagıtımı TT ve Sebit ikna etti(?)- Egitek sahiplendi Fırsatları Artırma ve Teknolojiyi İyi. Hare. Öğretmen'e Laptop ev götürebilecek Projector ve akıllı tahta, vitamin etkisi! Yazıcılar/döküman kamera İnternet Elektronik dokumanlar Ulusal Egitim Derneği- 20 Nisan 2013 11
Ocak 2011 Antalya'da toplantı: ucuyorlar Sınav veri tabanı, dokuman yönetimi, güvenli tarama, akıllı çeviri Akademisyenler: ODTU, Anadolu, Boun, Yıldız, Hacettepe, + Ocakta, ODTU'de herkese açık bir toplantı Şubatta (AB11), Malatya'da panel http://fatih.inetd.org.tr/ Ulusal Egitim Derneği- 20 Nisan 2013 12
Seçim 2011 Tahta gelişti, projection kalktı, patent alındı, yönetici değişti Büskevit tartışması yaşandı Ve başbakan elinde ipad ile e-kitap'ı duyurdu Kasımda hala tablet net değildi Aralıkta (inet-tr'11) de tüm gün fatih tartışıldı Ipler gerildi! Ulusal Egitim Derneği- 20 Nisan 2013 13
Pilotlar 2011 baharında pilotlar yapıldı Fatih ilçesi, batıkent, çankaya Cihaz olarak basit reader lar kullanıldı Sonuç; resmen iyi, gayri resmi kötü idi Seçim sonrası: milli bütçe ve 8 milyar Şubata pilot yetiştirildi 17 il ve 57 okul de başladı Öğretmen eğitimi arkadan geldi Ulusal Egitim Derneği- 20 Nisan 2013 14
Pilotu ziyaret Mart sonunda Sabahattin Zaim Lisesi Merkezde projeyi dinledik Öneriler yazdık MEB'e ve Yürütme Kuruluna sunduk Ulusal Egitim Derneği- 20 Nisan 2013 15
Degerlendirme Nisan-mayıs gibi 5? universite ekibi degerlerdi Samsun, Atatürk, Anadolu, Istanbul ODTU de Kampus Teknolojileri Kon. Sunduk Eylul-ekimde ODTU de Sebit-MEB Bir BÖTE konferansında sunuldu Inet-tr'12 (kasım) da sunuldu Ulusal Egitim Derneği- 20 Nisan 2013 Ahmet Kaplan ve Oguzhan konustu 16
Sonrası Egitek genel muduru degisti 85 bin thata dagıtıldı Bakan Degisti Yeni Anket yapıldı- Radikal haberi Orta kısımda tabletden vaz gecildi 1. faz internet altyapısı ihale edildi Tablet ihalesine cıkıldı 20-4- 2013 Ulusal eğitim derneği 17
Bileşenler Donanım ve yazilim altyapisi E-içerik (Saglanması/yönetilmesi) Öğretimde etkin BT kuıllanımı Öğretmen eğitimi Internet kullanımı (bilinçli, güvenli, denetimli) TBMM Bilişim ve İnternet Komisyonu 18
Sırada Tablet: yerli katkı ve yerli üretim Yazılım gereksinimleri: log, sınıf kontrolu,. Içerik: ciddi sorun, süreç! Internet kapalı Öğretmen eğitimi sorunlu Uzaktan egitim merkezleri kuruldu Pardus--> fatih için pardus Ulusal egitim dernegi 19
Sorular Teşekkür ederim Fatih.inetd.org.tr akgul.web.tr/yazilar/sunum Blog.akgul.web.tr akgul.bilkent.edu.tr Akgul-duyuru, edu-net akgul@bilkent.edu.tr 20
İnternet Nedir? Bir ağ teknolojisi, global ağ kütüphane, kültür hazinesi, hizmetler, akıllı cihazlar İnsanlar, sosyal ağlar, iletişim/etkileşim zaman ve mekanın önemi azaltan, eşitleyici Bireysel gelişim olanakları... Matbaa, gazete, radyo, tv, eğlence reklam ortamı, ticaret ortamı, çalışma ortamı, İnternet Yaşamdır!
İnterneti Nasıl Algılamalı? Ağların Ağı: 2.2+ milyar insan, 888 M makina, 613M/70 web, 220M alan adı, 100+M video, 130+M blog, trilyon sayfa Face: 845, 425 günlük, 425 mobil (aylık) Twitter: 350/140, 340 tweet, 1.600 sorgu, 15M linkedin: 125, wp: 20M Flicker da 6 milyar resim var Facebookta 500++ bin uygulama var Youtube da günde 1 milyar video izleniyor, %40 Youtube 1 dk = 30 saatlik video yukleniyor 22
İnterneti Nasıl Algılamalı-II Sanayi devrimi boyutlarında bir gelişme bilim teknoji ile sarmal ilişki örgütsel yapı değişiyor ağ etkisi, ağ ekonomisi, ağ toplumu Birey öne çıkıyor: üretici ve tüketici Rakipler işbirligi yapıyor: rekabirlik Katılım ve saydamlık ortamı Kitlesel örgütlenme, paylaşım ve üretim ortamı 23
İnterneti Nasıl Algılamalı-III Sanayi devrimi: kol gücünün çoklanması Bilgi Devrimi: beyin gücünün çoklanması Bilgi/enformasyonun: üretilmesi, saklanması, işlenmesi, yayılması Ürünlerin marjinal maliyeti sıfır! tüm yaşamı değiştiren; süreç web2: soysal ağlar, sıradan insan söz sahibi wiki, rss web3: nesnelerin interneti; semantic web! 24
Bilgi Ekonomisi ve Toplumu Information soc., knowledge, knowledge based, knowledge driven, knowledge econ Bilgi üretim faktörü, zenginlik kaynağı Bilgi: bilimsel, teknoloji, ar-ge, patent, know how, inovasyon, örtük (tacit), enformasyon Bilgi işcisi: beyin işcileri, araştırmacı, eğitimli insanlar 25
Bilgi Ekonomisi/Toplumu-II Bilgiye erişebilen, kullanan, işleyen ve Bilgi Üreten! Emek ve dogal kaynak yoğundan: Bilgi yoğun ekonomi ve topluma.. Kültür : bağımsız, sorgulayan, yaratıcı, girişimci bireyler Kurumlar ve Ortam gerekir Bilgi'nin özel konumu (açlık, DEC!) 26
Bilgi Ekonomisi: Tekstil örneği Pamuk a gen düzeyinde müdahele Üretim düzeyi: toprak, sulama Kumaşa nanoteknoloji... Kumaşın tasarımı Markalaşmak Moda, tasarım (zara ) Pazarlama, dağıtım, üretim
e-öğrenme... işin başındayız: ne kadar hazırız? paradigma değişikliği: aktif öğrenme zenginleştirici ---> degree program dinazor, göçmen, native mass..., lab, öğrenme, katılım virtual classroom, atutor, moodle opencourseware, acik-ders malzeme 28
Bilişim / İnternet Bilgisayarlar her yerde: gömülü, cep, masa, süper, santral, Üretim aracı, Kişisel/kurumsal verimlilik aracı Kişisel haberleşme, gelişme, eğlence, kültür aracı Yeni ilaç, malzeme, oto, uçak, güvenlik, bilim Elektrik ve telefon gibi, sorgulamayın (bilgisayar/internet) Tüm sektörler için elzemdir! İş süreçlerinin internet/bilişime uygun olması gerekir Düşük yatırım, yetişmiş insan ister! Tüm bilim dallarında uzmanlık, ekip çalışması Tutarlı politikalar ve sistemik yaklaşım gerekir
Açık Kaynak-özgür yazılımlar -imece üretim, insanlığın ortak malı - özgürlük temalı, dağıtık, demokratik - 430 K+ proje/yazılım, 3M ~ geliştirici -yansımaları: wikpedia, crowd sourcing, - açık{ erişim, ders malzemeleri, bilim, donanım,..} - internetle içice -sarmal - tasarruf, istihdam, güvenlik, rekabet - Pardus bir özgür yazılımdır! 30
Open xyz - openscience.org: özgür scientific software, 505 (+kitap) - opensourcescience.com:oxford, mac-planc, cal(u,tec) - freescience.info : 2508 (kitap + ) - openculture.com: kitap, film, muzik, ++ - opendata: data.gov, maps, genome, compund,... - science commons, creative commons - - 31
Bilgi Eko./Toplumu İndexleri Pek çok göstergenin ağırlıklı ortalaması Ar-ge GDP, ar-ge calışanı, patent, yayın, Eğitim seviyesi, üniversite, lise bitirme oranı, gazete, kitap sayısı, Telefon, TV, Radyo, Kablo, fax Altyapı/Kurumsal, kullanım, kapasite Bilgisayar, internet yaygınlık, derinlik Özgürlükler, örgütlenme; kurumsal yapı (girişim, buluş, ar-ge, inov.) 32
Türkiye - I 30-35 milyon kull., 8 M ADSL+Mob, 4 M bilgisay. %38 kullanım (22-11-4) eurostat Alan adı: 300 + 1170 %27-33 düzenli, %58 hiç, %25? hiç duymamış? Kırsal Kadın %15 Evlerin %42'inde internet, %34 geniş bant Serbestleşme sorunlu: pazar payları, yabancı serm Bilgi Toplumu Stratejisi ve Eylem Planı E-devlet: 5,5M, firma: 11.5M CV 33
Türkiye - II Uluslarasi indeksler: 40/55, 55-70 /192 Gender gap: 120+, insani gelişmede: 80-90 UN e-gov: 59, 76, 69/192, 80/190 GITR: sira: : 55/127, 61/134, 69/133 RSF basin ozgurlu 138->148 /178, RSF inet--> gozlem Economist : demokraside hibrid Rekabet: 69/139 34
Bilişim Sektörü için: Yatay rolu çok önemli Yatay için de gelişmesi gerekir Tutarlı politikalar gerekli-sistem yaklaşımı Bilişim-internet olmazsa olmaz koşuldur Ama, Tek başına yetmez: tutarlı ulusal... Kendi özel konumuza uygun politikalar gerekli: açık kaynak gibi 35
Katılım, Demokrasi ve İnternet Anti-global hareket interneti çok etkin... Dağıtık, küçük gruplar haberleşme... Bilgilenme, alternatif oluşturma, karar... Kitleleri harekete geçirme (ventura, oba..) Yolsuzlugu önleme, yönetime katılma... Strateji oluşturma, yayma ve ikna... Long Tail! - herkese erişim!! 36
Katılım, Demokrasi ve İnternet II Sosyal aglar - global Geniş kitlelere ulaşım örgütlenme Kitleler, saydamlık, yönetime katılım, bilgiye erişim Bilgilenme, denetim ve refahtay pay istiyor Internet bir araçlar topluluğu Strateji ve örgütlenme gerek 37
E-democracy Extremedemocracy.com E-democracy.org Akgul.bilkent.edu.tr Berkman center, harvard law school Oxford Internet Instıtute oii.oxford.ca.uk? Cambridge, berkeley, harvard berkman İnternet, Bilişim ve Bilgi Toplumu 38
E-avrupa Web.eu de çıktı, 94'te hızlı başladılar!97 girdik dediler, 98'te sayısal uçurum 99'da e-avrupa en dinamik ve rekabetçi 2002'de biten eylem p, herkes için bilgi T 2001'de, e-avrupa+, e2005 İ2010: growth and inclusion ABD, jp ve korenin gerisindeler 39
E-türkiye, e-devlet Ülkenin yeniden yapılanması: e-türkiye Devletin yeniden yapılanması: e-devlet E-devlet, e-türkiye için öncü güç Bilgisayarlaşma, internet olmazsa olmaz! Ama, felsefe, insan, organizasyon önemlidir Bu bir süreçtir Bilgi toplumu bir tercih meselesi değildir! 40
Sansür yasası!: donkişot, devekuşu ve harakiri 8 konu: cocuk, porno,kumar,saglik intihar, ilac, müstehcen, Atatürk + bahis Erişimi engelleme Sansür dairesi: 93 URL filtreleme Digitürk-blogspot: 14 mart karar hala..
Ara Özet: Bilişim ve İnternet tercih meselesi değil Bilgi Toplumu hedefi doğru hedef Sistemik ve uyumlu politikalar gerekli Açık kaynak öncelikli, ama tek değil Katılımcı, saydam, Demokratik yapılar Kendi somut planlarımızı biz geliştirmeliyiz Tek başına bilişim değil, ama bilişim şart 42
Öneriler Ulusal strateji uygulanan -uyumlu Siyasal sahiplenme Yapılanma: müsteşarlik/bakanlık Katılımcı yapılar: özel sek, stk, uni., basin, yurttas Mecliste komisyon Somut eylem planı Izleme, gözden geçirme, araştırma Açık ortamlarda yıllık konferans 43
Universiteler internet araçlarını yoğun kullanmalı wiki, blog, rss, chat, liste, forum liberal/önder: öğrenci, eleman, özgür e-öğrenme; deney, destek, karma Açık erişim, açık ders malzemeleri Topluma önderlik: stk, ticaret yaratıcı, girişimci, araştırma, inovasyon kültürü sanayi işbirliği, toplumun sorun.
Universiteler opencourse consorsium academicearth.org best video lectures acik kaynak yazilimlar: 300K gnu.org, directory.fsf.org 7K sf.net, freshmeat.net acik-kaynak.org.tr
Açık Kaynak Yansımaları 350-500 linux surumu, 2 milyon gelistirici Bilişimi yeniden tanımlıyor, farklı bir model Açık erişim Acik-ders malzemeleri, OCW Wikipedia, stanford felsefe sözlüğü 100$ dizüstü, her çocuga dizüstü Acik biyoloji, acik-donanim, facebook Google, facebook, twitter, amazon, yahoo...
e-öğrenme... işin başındayız: ne kadar hazırız? paradigma değişikliği: aktif öğrenme zenginleştirici ---> degree program dinazor, göçmen, native mass..., lab, öğrenme, katılım virtual classroom, atutor, moodle opencourseware, acik-ders malzeme 47
GITR- Bilgi Toplumu Indeksi 3 kategori, 9 altkategori, 68 temel gösterge Çevresel(ç), Hazırolma(H), Kullanım(K) Ç: pazar (14), siyasal/düzen.(9), altayapı(7) H: birey(9), iş dünyası(10), devlet(4) K: birey(5), iş dünyası(5), devlet(5) Türkiye: 61 <--- 55 Ç: 56; 66, 56, 62 H: 69; 64, 63, 87 K: 54; 61, 48, 60 48
GITR -II bürokrasi 104 vergi (k)123, 78 adalet bagim 64 egitim sist k 77 okulda inet 55 firma arge 73 e-katilim 70 egitim harca 90 basin özgür 106 adaletin etkin 82 ict önceligi 101 y.tekno alımı 106 vizyonda ict 85 edevlet haz. 70 dev ict teşvik 96 iş çalışan egit 90
Alan Adı Kendi Alan adınız olsun Adsoyad.com.tr Com.tr biz.tr info.tr sirketler için Gen.tr web.tr herkes, org.tr STK Gov.tr bel.tr pol.tr k12.tr Name.tr tel.tr Av.tr dr.tr (not.tr ecz.tr muhasebe.tr).tv.tr.fm.tr medya.tr 50
web önerileri: Enformasyon/hizmet önemlidir! Flash, büyük resim, animasyondan uzak dur Platform bagımsız! Her tarayıcı, görme özü. Ana bilgi text, html olmalıdır (pdf, word.) Navigasyon... Kurumsal bütünlük İletisim bilgileri, stil üzerine okuyun, düşünün 51
Tarama motorları Google, scholar.google, maps.google, print.. Acik-erisim, creative commons Meta search, A9, de.li.cious, Firefox Search tools Wikipedia, free dictionary, webmaster, yahooligans Wikipedia, yahooligans, netscout
Bazı Web adresleri Wikipedia, tr.wikipedia.org Yahooligans k12 Netscout Dizin servisleri: directory.yahoo.com Directory.google.com, opendirectory E-posta listeleri Wiki, blog, rss!
Sorular Teşekkür ederim akgul.web.tr/yazilar/ akgul.bilkent.edu.tr Akgul-duyuru, k12, edu-net akgul@bilkent.edu.tr 54
Sorular Teşekkür ederim akgul.web.tr/yazilar/ akgul.bilkent.edu.tr Akgul-duyuru, k12, edu-net akgul@bilkent.edu.tr 55
Bilişim... Bilgisayarlar her yerde: gömülü, cep, masa, süper, santral,... Üretim aracı Kişisel/kurumsal verimlilik aracı Kişisel haberleşme, gelişme, eğlence, kültür aracı Yeni ilaç, malzeme, oto, uçak, güvenlik, bilim Elektrik gibi temel Bilgi sistemi kurmak zordur, ekip işi, insanı ikna Süreçtir, iş birliği ister
Dikey Sektör Olarak Bilişim Kendi içinde: yazılım, gömülü, Call center Elektronik, Telekom ile bütün - ICT Telekom -Media-eğlence Internet yakın. Yatırım göreceli düşük: egitim gerek İhracat: yazılım, hizmet, müteathitlik İnsan gücü planlaması: meslek (lise, YO, U) Üniversiteleri yeniden yapılandırmak gerek 57
Bilişim, Verimlik, tetikleyicilik Arrow'un itirazi çözüldü İ2010: %5 GDP --> 25% büyümeyi tetik. Verimligin %40'ı sağlıyor, ABD'de %60 Bilişim ar-ge 1/3 (.us,.jp,.kr), 1/5.eu Değişimi yönetmek zor, başarısızlık var Elektrik motorlarında gecikme İ 58
Digital opportunity (05): 1 dk, 2, iceland, 3.se, 4 uk, 5 no, 6, nl, 7, ch, 8 fi, 9, lu, 10 de, 11, estonya, 12slovenya, 16 fr, 22 cy, 26 gr, 31 ro, 32 tr 33 ru (Avrupa) Dünya: 58 tr, 60 rs, 53 ro, 9 nl, 7 us, us 21,3 dk, 2 jp, 1 kr Economist 07 e-readiness: 1 dj, 2, us-se, 4 hk, 5ch, 6 sgş 7 uk, 8nl,9 australya, 10 fi, 11 au, 12no, 13 ca, 14 nz, 16 kr, 30 sili, 42 tr, 43 br,44 ar, 45 ro, 48 bg İnnovation: 46 bg, 53 br, 58 tr, 60 urdun, 54 cin, Broadband indeks. itif.org (07), 1 kr, 2 jp, 3 iceland, 4 fi, 5 nl, 6 se, 7fr, 8dk,9 no, 10 ca, 12 us, 24 pl, 27 gr, 29 mx, 30 tr Global comptetition index: (07) 59 tr, 1 ch, 2 fi, 3 se, 4 dk, 5 sg, 6 us, 7 jp, 8 de, 9 nl, 1o uk, 12 no, 26 ma, 66 br
Sosyal Ağlar -eski sayılar Günde 250B e-posta, yılda 90 trilyon Kadinlar önde: %85 Twitter: 4.25 M 1 ; günde 65M tweet (ay 2 Mi) Flicker da 4 milyar resim var Facebookta 500++ bin uygulama var Youtube da günde 1 milyar video izleniyor, %40 Youtube 1 dk = 20 saatlik video yukleniyor 60
Sosyal Ağlar - büyükler Facebook, twitter, linkedin Myspace (70), Google+ (65), Devianart (26) Livejournal (21), Tagged (20), Orkut (18) CafeMOM(13), Ning (12), Meetup (8) Mylife(6), MyYearBook(3), Badoo(3-) Flicker, Pinterest Stumbledupon, delicios, reddit, 61
Tencet QQ 636+ Facebook 600+M Qzone 480 Windows Live 330 Habbo 203 Twitter 200 Gmail 180-? Vkonyakte 135 Orkut 120 Bebo 117 Badoo 113 Sina Weib0 100
Sosyal Ağlar -eski sayılar II XING: 8, XANGA: 27, flixstar: 63 Windows Live: 120, Vkonta?(Rusca): 70, 60 Stambleupon: 9, Tagged: 70 studiovz(alman): 15, ispanyol: 5 Qzone (cince): 200, skyrock(fr): 22 Orkut: 180, Open Diary: 5, Plaxo: 15 Myspace: 130, netlog: 60, hi5: 80 Mylife: 51, myheritage: 30, mixi: 25 last.fm: 30, macar: 6, pol: 6 63
Sosyal Ağlar- III- TR Facebook'ta 3. ülkeyiz: 24 milyon twitter moda oldu: Bersay'in araştırması: 65 firma 75 yönetici video, blog, profil oluşturma pazarlama:fb, %80 üye, %48 kullanım (pazarl/ilet) linkedin %60, twitter %54 pazarl/ilet: sosyal medya olumlu, %52 yönetilmezse zarar verir %95 tüketici üzerinde etkisi var %94, her şirket için %54 64
Yatay Sektör Olarak Bilişim İnternet ve Bilgisayar: Her eve lazım! Elektrik ve Telefon gibi! (sorgulamayın!) Verimlilik aracı: OECD doğruladı (Arrow) Tarım, KOBI, turizm, için gerekli Bilişim'in, işletme/iş nosyonları gerekli Mühendislik, inovasyon, ar-ge, pazarlama e-ticaret, e-pazaryerleri Bilgiye erişim yurttaşlık hk. Sayısal böl.
Dikey Sektör Olarak Bilişim Kendi içinde: yazılım, gömülü, Call center Elektronik, Telekom ile bütün - ICT Telekom -Media-eğlence Internet yakın. Yatırım göreceli düşük: egitim gerek İhracat: yazılım, hizmet, müteathitlik İnsan gücü planlaması: meslek (lise, YO, U) Üniversiteleri yeniden yapılandırmak gerek 66
Bilişim Sektörü için: Yatay rolu çok önemli Yatay için de gelişmesi gerekir Tutarlı politikalar gerekli-sistem yaklaşımı Bilişim-internet olmazsa olmaz koşuldur Ama, Tek başına yetmez: tutarlı ulusal... Kendi özel konumuza uygun politikalar gerekli: açık kaynak gibi 67