Osmanlı İmparatorluğu ndaki ilk Mason Locası 1738 de Galata da kurulmuştur. Osmanlı vatandaşı olarak mason olan ilk kişi Yirmisekiz Mehmed Çelebi nin oğlu Yirmisekizzade Mehmed Said Paşa olmuştur. Osmanlı da kurulan ilk Mason Locaları yabancı isimlerle açılmıştır. Yerli isimle açılan ilk Loca, Orhaniye Locası dır. Koca Mustafa Reşid Paşa Koca Mustafa Reşid Paşa, 1800 de İstanbul da doğmuştur. Paris ve Londra sefirliği yapmıştır. Koca Mustafa Reşid Paşa Londra da bulunurken İngiltere nin Osmanlı Devleti nde sefirliğini yapmış olan Stratford Canning (1786-1880) ile birlikte Mason Locası na girmişlerdir. Koca Mustafa Reşid Paşa, Osmanlı Devleti nde batılılaşma istikametinde radikal bir adım olan Tanzimat Fermanı nı 3 Kasım 1839 tarihinde ilan etmiştir. Koca Mustafa Reşid Paşa Osmanlı Devleti nde altı defa sadrazamlık yapmıştır. Osmanlı Devleti nde masonik devlet adamlarını yetiştirmiştir. Mehmed Emin Ali Paşa, Keçecizade Mehmed Fuad Paşa, Mithad Paşa, Mehmed Ali Paşa (Ludwig Karl Friedrich Detroit) gibi Osmanlı Devleti nde üst seviye vazifelere gelmiş masonları Koca Mustafa Reşid Paşa yetiştirmiştir. 1 / 5
Genç Osmanlılar Cemiyeti Genç Osmanlılar Cemiyeti 1865 yazında Belgrad Ormanı nda kurulmuş gizli bir örgüttür. Üyeleri arasında Namık Kemal, Ziya Paşa, Menâpirzâde Nuri Bey, İbrahim Şinasi, Çapanzâde Agah Efendi ve Ali Suavi gibi isimler bulunmuşlardır. Fransız devriminden etkilenmişlerdir. Meşrutiyet ve Türk milliyetçiliğini savunmuşlardır. Fikirlerini yurtdışında yayınladıkları Hürriyet Gazetesi nde ifade ediyorlardı. Bu örgüt İtalyan Carbonari Cemiyeti nin Osmanlı daki versiyonuydu. Genç Osmanlılar Cemiyeti aynen Carbonari gibi gizliydi, masonik bağlantıları vardı ve nizamnamesi de Carbonari nin nizamnamesinden tercüme ile elde edilmiştir. Genç Osmanlılar Cemiyeti nin kurulmasının sebebi Sultan II. Mahmud ve Sultan Abdülmecid, Batıcı karakterdeydiler. Bu iki padişahın devrinde zaten inkılap hamleleri bizzat hükümdarlar tarafından gerçekleştiriliyordu. Onlardan sonra gelen Sultan Abdülaziz ise, muhafazakar biriydi ve Batı çizgisinde reformlar yapmadığı için bu örgüt kurulmuştur. Mithad Paşa Mithad Paşa, 1822 de İstanbul da doğmuştur. Babası Rusçuklu Kadı Mehmed Eşref Efendi dir 2 / 5
ve dedesinin ismi ise İsrail dir, Bulgar Yahudileri ndendir. Niş, Bağdat ve Tuna valiliklerinde bulunmuştur. Tuna Valisiyken, Vilayet sancağında hilal in yanına haç ilâve ederek nereye hayranlık duyduğunu göstermiştir. Adliye Nazırlığı ve sadrazamlık yapmıştır. İngiltere yanlısı bir siyaset izlemiştir. Karaköy de Ziraat Bankası nın binasını inşâ ettirmiştir. Bu binanın balkonuna tarihte ilk mason olan Adon Hiram Usta nın ve annesinin heykellerini yaptırmıştır. Bu Mithad Paşa nın masonluğunun delilidir.1 Mithad Paşa ve ekibi Sultan Abdülaziz i bir cunta kurarak 1876 da tahttan indirip katletmişlerdir. Yerine kendileri gibi mason olan Beşinci Murad ı taht a çıkarmışlardır. Beşinci Murad ın sağlığı bozulunca, onun yerine II.Abdulhamid geçmiştir. I. Meşrutiyet ilan edilince Kanun-u Esasi yi hazırlayan heyetin başında bulunmuştur. 1877-1878 Osmanlı-Rus Harbi ndeki hezimet sonrası, eski popüleritesini kaybetmiştir. II. Abdülhamid, amcası Sultan Abdülaziz i katledenleri Yıldız Sarayı nda mahkemeye çıkarmıştır. Mithad Paşa, Taif e sürgün edilmiştir. 1884 de İngilizler kendisini oradan kurtarıp Mısır a götürmeye çalışırlarken çıkan arbedede muhafızlar tarafından öldürülmüştür.2 Beşinci Murad Beyoğlu nda Hacopulos Pasajı nda 1868 da Proodos (İlerleyiş) Locası kurulmuştur. Bu locada ritüeller Rumca yapılıyordu. Loca nın kurucusu ve ilk üstadı Alexandre İsmyrides adındaki bir Rum idi. 1870 Senesinde Proodos Locası nın başına Kleanti İskalyeri geçerek üstad olmuştur. 3 / 5
Kleanti İskalyeri, Veliahd Murad Efendi (V. Murad) ile yakın arkadaşı olmuşlardır. Bu dostluğu kullanarak Veliahd Murad Efendi yi 20 Ekim 1872 günü Kadıköy de yapılan tekris merasimi ile Masonluğa kabul ettirmiştir. Veliahd Murad Efendi, 8 Ağustos 1873 tarihinde Proodos Locası tarafından masonluktaki 18 dereceye getirilerek Gül Haç Şövalyesi yapılmıştır. Aynı gün, kardeşi Nurettin Efendi masonluğa kabul edilmiştir. Ardından 24 Ağustos 1875 tarihinde Şehzade Kemalettin Efendi de masonluğa kabul edilmiştir. Devrin ünlü masonları Hüseyin Avni Paşa, Midhat Paşa ve emirlerindeki askerler Mayıs 1876 da Sultan Abdülaziz i tahttan indirip katletmişlerdir. Yerine kendileri gibi Mason olan Veliahd Murad Efendi yi Sultan Beşinci Murad olarak tahta çıkarmışlardır. Sultan Beşinci Murad ın bir müddet sonra ruh sağlığı bozulmuş ve 93 günlük Padişahlık hayatından sonra masonların ve Siyonizm in korkulu rüyası II. Abdülhamid tahta çıkmıştır. Masonlar, II. Abdülhamid i tahttan indirip yerine tekrar Beşinci Murad ı çıkarmak için ilk önce Ali Suavi ve beraberindeki 150 kadar kişiyle 20 Mayıs 1878 de Çırağan Sarayı nı basmışlardır. Gayeleri, Çırağan Sarayı nda bulunan hasta Beşinci Murad ı oradan çıkartıp tekrar padişah yapmak olmuştur. Saray daki muhafızlar Ali Suavi yi öldürmüşlerdir. Bir ihtilal böylece engellenmiştir. Bu tehlike bertaraf edilince masonik çevreler daha ince bir hesap yapmışlardır. Temmuz 1878 den itibaren Sultan Murad ı mason yapan Kleanti İskalyeri ve Aziz Bey isminde biri Fransa dan doktorlar getirtip Sultan Murad ı muayene ettirip sağlık durumunun sahte raporlarla iyi olduğuna dair insanları ikna ederek Sultan Murad ı tekrar tahta çıkarmak istemişlerdir. 4 / 5
Bu sebeple, Çırağan Sarayı na Fransa dan gelen doktorlar girdikten bir müddet sonra, Sultan II. Abdülhamid e gelen bir istihbarat ile bu doktorlar Saray dan kovulmuşlardır. Sultan II. Abdülhamid, ağabeyi Beşinci Murad ı Osmanlı doktorlarına muayene ettirir ve sağlık durumunun iyi olmadığına dair rapor almıştır. Bu ihanete teşebbüs eden Aziz Bey, Kleanti İskalyeri ve yardımcıları yurt dışına kaçmak mecburiyetinde kalmışlardır. Kaynaklar 1 Amerika, İngiltere, Fransa gibi masonluğun çok güçlü oldugu ülkeler dahil, dünyanın hiçbir ülkesinde Adon Hiram Usta nın heykeli yoktur. Bu tarz bir heykel dünyada sadece İstanbul da Sultan Abdülaziz devrinde yapılmıştır. Bu masonların gücünü gösteren önemli bir misaldir. 2 Dolmabahçe de 1947 de inşa edilen İnönü Stadyumu 1951 de Demokrat Parti hükümetince Mithatpaşa Stadyumu olarak adlandırılmış ancak 1973 te İnönü Stadyumu adı iade edilmiştir. 5 / 5