Tarih: 28.04.2015 Sayı : 2015/93 MEVZUATTAKİ SON DEĞİŞİKLİKLER 193 SAYILI GELİR VERGİSİ KANUNU NDA YAPILAN DEĞİŞİKLİKLER 1-6645 sayılı Kanunun 8. maddesiyle, 31.12.1960 tarihli ve 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu nun 32 nci maddesinin ikinci fıkrasında yer alan ilk iki çocuk için %7,5 ibaresinden sonra gelmek üzere üçüncü çocuk için %10 ibaresi eklenmiştir. Düzenlemeden önce, asgari geçim indirimi hesabında ilk iki çocuk için % 7,5 diğer çocuklar için %5 i hükmü yer almaktaydı. 2-6645 sayılı Kanunun 9. maddesiyle, 193 sayılı Kanunun 40 ıncı maddesinin birinci fıkrasına aşağıdaki bent eklenmiştir: 11. Türkiye İş Kurumu tarafından düzenlenen işbaşı eğitim programlarından faydalananlara, programı yürüten işverenlerce fiilen ödenen tutarlar (Bu kapsamda işverenler tarafından ticari kazancın tespitinde ücretle ilişkilendirilmeksizin her bir katılımcı itibarıyla indirim konusu yapılacak tutar aylık olarak asgari ücretin brüt tutarının yarısını aşamaz). Gelir Vergisi Kanununun 40 ıncı maddesinin birinci fıkrasında, safi kazancın tespit edilmesi için indirilmesi gereken giderler 10 bent halinde sayılmakta iken değişiklikle eklenen 11 inci bentle Türkiye İş Kurumu tarafından düzenlenen işbaşı eğitim programlarından faydalananlara, programı yürüten işverenlerce fiilen ödenen tutarların maddede belirtilen şartlarla indirimi kabul edilmiştir. 4857 SAYILI İŞ KANUNU NDA YAPILAN DEĞİŞİKLİKLER
1- Yer altında maden işlerinde çalışan işçilere zorunlu ve olağanüstü hallerde haftalık otuz altı saati aşan her bir saat fazla çalışma için verilecek ücret, normal çalışma ücretinin saat başına düşen miktarının yüzde yüzünden az olmamak üzere arttırılması suretiyle ödeniyordu. 4857 sayılı İş Kanununun 41/10 uncu maddesinde yer alan haftalık otuz altı saati aşan ibaresi haftalık otuz yedi buçuk saati aşan şeklinde değiştirilmiştir. Bu nedenle artık 37,5 saati aşan çalışmalar yüzde yüzden az olmamak koşuluyla zamlı ödenecektir. 2- İşçiye; evlenmesi veya evlat edinmesi ya da ana veya babasının, eşinin, kardeşinin, çocuğunun ölümü hâlinde üç gün, eşinin doğum yapması hâlinde ise beş gün ücretli izin hakkı getirilmiştir. Ayrıca işçilerin en az yüzde yetmiş oranında engelli veya süreğen hastalığı olan çocuğunun tedavisinde, hastalık raporuna dayalı olarak ve çalışan ebeveynden sadece biri tarafından kullanılması kaydıyla, bir yıl içinde toptan veya bölümler hâlinde on güne kadar ücretli izin verilebilecektir. 3- Yer altında çalışan maden işçilerinin çalışma süreleri günlük en çok 6 saat, haftalık en çok 36 saat ve 4857 sayılı Kanunun 68/b maddesine göre de yarım saat ara dinlenmesi olacak şekilde düzenlenmişti. 6645 sayılı Kanunla yapılan düzenlemeyle çalışma süreleri günlük en çok 7,5 saat, haftalık ise en çok 37,5 saat olacak şekilde değiştirilmiştir. 4-6645 sayılı Kanunun 37. maddesiyle, 4857 sayılı Kanunun 69/3. üncü maddesine eklenen cümleye göre, turizm, özel güvenlik ve sağlık hizmeti yürütülen işlerde işçinin yazılı onayının alınması şartıyla yedi buçuk saatin üzerinde gece çalışması yaptırılabilecektir. 5-4857 sayılı İş Kanunun 71. maddesine göre, 15 yaşını doldurmamış çocukların çalıştırılması yasaktı. Ancak, 14 yaşını doldurmuş ve ilköğretimi tamamlamış olan çocuklar, bedensel, zihinsel ve ahlaki gelişmelerine ve eğitime devam edenlerin okullarına devamına engel olmayacak hafif işlerde çalıştırılabiliyorlardı. 6645 sayılı Kanunun 38. maddesiyle yapılan değişiklikle 14 yaş altı çocuklara da sınırlı alanlarda çalışma izni getirilmiştir. 14 yaşını doldurmamış çocuklar bedensel, zihinsel, sosyal ve ahlâki gelişmelerine ve eğitime devam
edenlerin okullarına devamına engel olmayacak sanat, kültür ve reklam faaliyetlerinde yazılı sözleşme yapmak ve her bir faaliyet için ayrı izin almak şartıyla çalıştırılabileceklerdir. 6- Zorunlu ilköğretim çağını tamamlamış ve örgün eğitime devam etmeyen çocukların çalışma saatleri günde yedi ve haftada otuz beş saatten; sanat, kültür ve reklam faaliyetlerinde çalışanların ise günde beş ve haftada otuz saatten fazla olamayacaktır. Bu süre, on beş yaşını tamamlamış çocuklar için günde sekiz ve haftada kırk saate kadar artırılabilecektir. 7- Sanat, kültür ve reklam faaliyetlerinin kapsamı, bu faaliyetlerde çalışacak çocuklara çalışma izni verilmesi, yaş grupları ve faaliyet türlerine göre çalışma ve dinlenme süreleri ile çalışma ortamı ve şartları, ücretin ödenmesine ilişkin usul ve esaslar ile diğer hususlar Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı, Kültür ve Turizm Bakanlığı, Sağlık Bakanlığı, Millî Eğitim Bakanlığı ile Radyo ve Televizyon Üst Kurulunun görüşleri alınarak Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı tarafından çıkarılacak yönetmelikle belirlenecektir.. 8-05.01.2002 tarihli ve 4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu ile 04.06.1985 tarihli ve 3213 sayılı Maden Kanunu kapsamında rödövans sözleşmeleri çerçevesinde yer altı maden işletmeciliği yapan şirketlere ve ortaklarına ait malların Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonu tarafından el koyma veya takip yoluyla satışından elde edilen gelirler, öncelikle bu sözleşmeler kapsamında söz konusu şirketlerde çalışmış olan işçilerden, iş sözleşmeleri kıdem tazminatını hak edecek şekilde sona ermiş olanların kıdem ve ihbar tazminatları ile izin, fazla çalışma ve diğer ücret alacaklarının ödenmesinde kullanılacaktır..bu ödemeler Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonu tarafından ilgililerin hesaplarına yatırılmak suretiyle gerçekleştirilecektir. Ödemeye esas bilgi ve belgeler, işçinin son çalıştığı işvereni tarafından Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonuna teslim edilecektir. İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİ KANUNUNDA DEĞİŞİKLİKLER
1-6645 sayılı Kanun ile işyeri hekimi ve iş güvenliği uzmanlarının denetim, kontrol, uyarı ve bildirim gibi konulardaki yükümlüleri artırılmıştır. Buna göre, işverenlere teknik rehberlik ve danışmanlık yapmak üzere görevlendirilen iş yeri hekimleri, iş güvenliği uzmanları, görev aldıkları işyerlerinde, iş sağlığı ve güvenliği ile ilgili eksiklik ve aksaklıkların bildirilmesini, tedbirlerin yerine getirilmesini ve tavsiyelerini belirleyecek ve işverenlere yazılı olarak bildirecektir. Bildirilen eksiklik ve aksaklıkların acil durdurmayı gerektirmesi veya yangın, patlama, göçme, kimyasal sızıntı ve benzeri acil ve hayati tehlike arz etmesi, meslek hastalığına sebep olabilecek ortamların bulunmasına rağmen işveren tarafından gerekli tedbirlerin alınmaması hâlinde, bu durum işyeri hekimi veya iş güvenliği uzmanınca, Bakanlığın yetkili birimine, varsa yetkili sendika temsilcisine, yoksa çalışan temsilcisine bildirilecektir.. Bildirim yapması gerektiği halde bildirim yapmadığı tespit edilen iş yeri hekimi veya iş güvenliği uzmanının belgesi 3 ay, bu şekilde tekrar bir olay yaşanması halinde de 6 ay süreyle askıya alınacaktır. Bu bildirimden dolayı iş yeri hekimi veya iş güvenliği uzmanı işten çıkarılamayacaktır. Aksi takdirde işveren hakkında bir yıllık sözleşme ücreti tutarından az olmamak üzere tazminata hükmedilecektir. 2- Mülki amir tarafından verilen işin durdurulması kararı kolluk kuvvetleri tarafından 24 saat içinde yerine getirilecektir. Ayrıca çok tehlikeli sınıfta yer alan ve ihale ile alınan işlerde, üretim ve imalatı artırma, sipariş yetiştirme gibi amaçlarla iş güvenliğini tehlikeye düşürecek şekilde yapılan çalışmalar işin durdurulma sebebi sayılacaktır. İşin durdurulması kararı verildiği halde izinsiz çalışma yaptıran işveren veya işveren vekillerine 3 yıldan 5 yıla kadar hapis cezası verilecek, işyerlerinde işin durdurulmasıyla ilgili yönetmelik yeniden düzenlenecek, şartlar yeniden belirlenecek ve risk değerlendirmesi yapılmamış olması bile durdurma sebebi sayılabilecektir. 3- Ölümlü iş kazası meydana gelen maden işyerlerinde kusuru yargı kararıyla tespit edilen işverenlere, iki yıl süreyle ihalelere girme yasağı uygulanacaktır.
4- Kanunun ceza hükümlerini düzenleyen 26. maddesine yeni cezalar eklenmiştir. Buna göre; I. Çalışanlara eğitim verme yükümlülüğünü yerine getirmeyen işverene her bir aykırılık için çalışan başına ayrı ayrı 500 lira, II. III. IV. İşin durdurulmasına karar verilmesi halinde, durdurma sebebiyle işsiz kalan çalışanlara ücretlerini ödeme veya ücretlerinde bir düşüklük olmamak üzere meslek veya durumlarına göre başka bir iş verme yükümlüğünü yerine getirmeyen işverene, ihlale uğrayan her bir çalışan için bin lira, aykırılığın devam ettiği her ay için aynı miktarda, Çalışanlarına, standartlara uygun ve CE işaretli kişisel koruyucu donanım temin etmeyen işverenlere çalışan başına 500 lira, Yer altı maden işletmelerinde çalışanların bulundukları yeri ve giriş çıkışlarını gösteren takip sistemini kurmayan işverenlere çalışan başına 500 lira (01.01.2016 tarihinden itibaren), idari para cezası uygulanacaktır. 5- İş kazası ve meslek hastalığı bildirimi yapmayan işverenlere idari para cezası uygulama yetkisi Çalışma ve İş Kurumu İl Müdürlüklerinden, Sosyal Güvenlik İl Müdürlükleri / Sosyal Güvenlik Merkezlerine devredilmiştir. 6-6331 sayılı Kanunun 26 ncı maddesinde öngörülen idari para cezaları, işyerlerinin sınıfına ve çalışan sayısına göre, değişen oranlarda kademeli şekilde belirlenecektir. Tehlikeli ve çok tehlikeli sınıfta yer alan işyerlerine idari para cezaları artırılarak uygulanacak, 50 ve daha fazla çalışanı bulunan az tehlikeli sınıftaki işyerlerine de cezalar artırılarak uygulanacaktır. TABLO 1: 6331 Sayılı Kanuna Göre Uygulanacak Cezaların Kademelendirilmesi.
ÇALIŞAN SAYISI AZ TEHLİKELİ TEHLİKELİ ÇOK TEHLİKELİ 1-9 Kanunda belirtilen miktar %25 fazlası %50 fazlası 10-49 Kanunda belirtilen miktar %50 fazlası %100 fazlası 50 ve daha fazlası %50 fazlası %100 fazlası %200 fazlası 7- Çok tehlikeli işyerlerinde zorunlu olan (A) sınıfı belgeye sahip iş güvenliği uzmanı yerine (B) sınıfı iş güvenliği uzmanının 01.01.2018 tarihine kadar; tehlikeli sınıfta yer alan işyerlerinde zorunlu olan (B) sınıfı belgeye sahip iş güvenliği uzmanı yerine (C) sınıfı iş güvenliği uzmanının 01.01.2017 tarihine kadar çalışabilmesine imkân sağlanmıştır.. 8- Çok tehlikeli sınıfta yer alıp ondan fazla çalışanı bulunan ve üç yıl içinde ölümlü veya sürekli iş göremezlikle sonuçlanan iş kazası meydana gelmeyen işyerlerinde çalışanların işsizlik sigortası işveren payı bir sonraki takvim yılından geçerli olmak üzere ve üç yıl süreyle yüzde 1 olarak uygulanacaktır. Ölümlü veya sürekli iş göremezlikle sonuçlanan iş kazası meydana gelmesi hâlinde takip eden aydan itibaren bu teşvik uygulamasına son verilecek, şartları tekrar sağlayanlar talepleri hâlinde bu teşvikten yeniden yararlanacaklardır. 5510 SAYILI SOSYAL SİGORTALAR VE GENEL SAĞLIK SİGORTASI KANUNU NDA YAPILAN DEĞİŞİKLİKLER
1- Emekli olduktan sonra 4/1-b kapsamında çalışanların emekli aylıklarından yüzde 15 oranında sosyal güvenlik destek primi kesiliyordu. 6645 sayılı Kanunun 45. maddesiyle, 2015 yılı Temmuz ödeme döneminden başlamak üzere, bu kesinti oranı yüzde 10 a düşürülmüştür. 2-5510 sayılı Kanunun 80/2-b uyarınca, 4/1-b sigortalıları yanlarında sigortalı işçi çalıştırıyorsa, prime esas kazançları yanlarında çalıştırdıkları sigortalıların prime esas kazançlarından düşük olamıyordu. 6645 sayılı Kanunun 46 ncı maddesiyle 01.10.2008 tarihinden geçerli olmak üzere söz konusu (b) bendi yürürlükten kaldırılmıştır. Dolayısıyla 4/1-b sigortalıları, brüt asgari ücretten düşük olmamak şartıyla, artık yanında çalıştırdığı işçinin prime esas kazancından daha düşük kazanç üzerinden prim ödeyebileceklerdir. 3-4/1-b (Bağ-Kur) sigortalıları ile Tarım Bağ-Kur sigortalılarından 2015/Nisan ayı sonu itibariyle 12 ay ve daha süreye ilişkin prim borcu bulunanlardan, 01.05.2015 tarihinden itibaren üç ay içinde borçlarını ödemeyen veya yapılandırmayanların borçları ve bu borçlarına ait sigortalılıkları silinecektir. Ancak bu şekilde borcu silinenler veya haksahipleri daha sonra isterlerse bu borçlarını ödeyebilecekler ve ödenen primlere ait süreleri sigortalılıklarına saydırabileceklerdir. 4-2015 yılından önce bağlanmış ve 2015 yılı Ocak ödeme döneminde artırılmış gelir ve aylık tutarları, 2015 yılı Temmuz ödeme döneminden itibaren artırılacak, artırılan gelir ve aylık tutarları dosya bazında ödenmesi gereken miktar esas alınmak kaydıyla; 2015 yılı Temmuz ödeme döneminde 1.000 TL (dâhil) ve altında olanlar 100 TL tutarında, 1.000 TL nin üstünde olanlar da 1.100 TL yi geçmeyecek tutarda ayrıca artırılacaktır.. 4447 SAYILI İŞSİZLİK SİGORTASI KANUNU NDA YAPILAN DEĞİŞİKLİKLER
1-6645 sayılı Kanunun 25 inci maddesiyle 4447 sayılı Kanuna eklenen ek 4 üncü madde uyarınca; çok tehlikeli sınıfta yer alıp 10 dan fazla çalışanı bulunan işyerlerinden üç yıl içinde ölümlü veya sürekli iş göremezlikle sonuçlanan iş kazası meydana gelmeyen işyerlerinde çalışanların işsizlik sigortası işveren payı teşvik olarak bir sonraki takvim yılından geçerli olmak üzere ve üç yıl süreyle yüzde 1 olarak alınacaktır.. Ölümlü veya sürekli iş göremezlikle sonuçlanan iş kazası meydana gelmesi hâlinde takip eden aydan itibaren bu teşvik uygulamasına son verilecek. Daha sonra şartları tekrar yerine getiren işverenlerden talep edenler ise teşvikten yeniden yararlanacaklardır. Öte yandan bu teşvikten yararlanıyorken, meydana gelen kazasını bildirmeyenler, kazanın meydana geldiği tarihten itibaren yararlandıkları teşviklere ait primleri yasal faizi ile birlikte geri ödeyecek, 5 yıl süre ile de bu teşvikten yararlanamayacaklardır. 2-4447 sayılı Kanunun geçici 10 uncu maddesi ile sağlanan sigorta primi desteğinden, 2015 Nisan ayı ve öncesine ilişkin olarak ortalama sigortalı sayısının yanlış hesaplanması sebebiyle yersiz yararlandığı tespit edilen işverenlerin, yersiz yararlanılan teşvik tutarlarına ilişkin 5510 sayılı Kanunun 89 uncu maddesinin ikinci fıkrası hükümleri uygulanmayacaktır. Yani yersiz yararlanılan teşvik tutarları geri alınırken sadece anapara alınacak, gecikme cezası ve gecikme zammı alınmayacak. Bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten önce sigorta primi teşvikinden yersiz yararlandığı tespit edilip tahsil edilen primlere ait gecikme cezası ve gecikme zamları işverene iade veya borçlarına mahsup edilmeyecektir. 3-4447 sayılı Kanuna eklenen geçici 15 inci madde uyarınca; 18 yaşından büyük, 29 yaşından küçük olup, Türkiye İş Kurumu tarafından 31 Aralık 2016 tarihine kadar başlatılan işbaşı eğitim programlarını tamamlayanlardan; iş başı programının bitimini müteakip en geç 3 ay içinde, bir önceki takvim yılında işyerinden bildirilen aylık prim ve hizmet belgelerindeki sigortalı sayısının ortalamasına ilave olarak, tamamladıkları meslek alanında işverenleri tarafından sigortalı olarak işe alınan işçilerin sigorta primlerinin, işveren hissesindeki 5
puanlık prim indirimi uygulandıktan sonra kalan kısmının prime esas kazanç alt sınırı üzerinden hesaplanan işveren hisselerine ait kısmı İşsizlik Sigortası Fonundan karşılanacaktır.. Bu teşvik, işe alınan işyerinin imalat sanayi sektöründe faaliyet göstermesi hâlinde 42 ay, diğer sektörlerde ise 30 ay süreyle, 30 Haziran 2015 tarihine kadar başlayan işbaşı eğitim programlarının katılımcıları için ise 6 ay artırımlı olarak uygulanacaktır. Belirtelim ki, diğer teşviklerde aranan, prim belgelerini düzenli verme ve primlerin kalan kısmını düzenli ödeme, sigortasız işçi çalıştırmama şartları bu teşvik için de aranmaktadır. Saygılarımızla, AKDENİZ DENETİM