Numune Sağlık. Çernobil Faciası ve Sonrası. Hastanelerde Performans Değerlendirme Araçları. Hayatımızdaki Radyasyon. Oruç ve Hastalıklar

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "Numune Sağlık. Çernobil Faciası ve Sonrası. Hastanelerde Performans Değerlendirme Araçları. Hayatımızdaki Radyasyon. Oruç ve Hastalıklar"

Transkript

1 Numune Sağlık Ankara Numune Eğitim ve Araştırma Hastanesi yayınıdır ISSN EYLÜL 2010 Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Taner YILDIZ Nükleer Tıpta Kullanılan Radyoizotoplarını Türkiye de Üreteceğiz Çernobil Faciası ve Sonrası Hastanelerde Performans Değerlendirme Araçları Hayatımızdaki Radyasyon Oruç ve Hastalıklar

2

3

4 KÜNYE Numune Sağlık Ankara Numune Eğitim ve Araştırma Hastanesi yayınıdır MAYIS 2010 Ankara Numune Eğitim ve Araştırma Hastanesi Adına Yayın Kurulu Başkanı Doç. Dr. Nurullah ZENGİN (Başhekim) Genel Yayın Yönetmeni Doç. Dr. Serdar GÜLER Haber Koordinatörü Uzm. Ecz. Aslıhan BEYAN Yayın Kurulu Doç. Dr. Hürrem BODUR Doç. Dr. Celil GÖÇER Doç. Dr. Erol GÖKA Doç. Dr. Özlem Evren KEMER Dr. Abdulkadir ÖZBEK Dr. Adem ÖZKARA Dr. Ali EDİZER Dr. Ecz. A. Alper ŞAHİN İmtiyaz Sahibi ve Sorumlu Yazı İşleri Müdürü Aysun Yayıncılık Matbaacılık Reklam İnş. Tur. San. ve Tic. Ltd. Şti. adına Aysun PALALI Genel Yayın Koordinatörü Cumali KÖKTAŞ Hukuk Danışmanı Av. Çiğdem ALTINIŞIK Bilimsel Danışma Kurulu 1.ABAYLI Ekrem 2.AK Fikri 3.ALLI Nuran 4.ALTIPARMAK Emin 5.ATAN Ali 6.AVŞAR Fatih 7.AYDOĞDU Sinan 8.BALABAN Neriman 9.BELEN Ahmet Deniz 10.BİÇİMOĞLU Ali 11.BODUR (ÇOLAKOĞLU) Hatice 12.CENGİZ Ömer 13.ÇAKIR Bekir 14.COŞKUN Faruk 15.ÇETİNKAYA Mesut 16.DEDE Doğan 17.DERE Hacı Hüseyin 18.DİKMEN Bayazit 19.DİLBAZ Nesrin 20.DOKUZOĞUZ (KUT) Başak 21.ERDOĞAN Bülent 22.ERYILMAZ Adil 23.ESKİOĞLU Erdal 24.GÖĞÜŞ Nermin 25.GÖKA Erol 26.GÜÇTEKİN Ali 27.GÜL Ülker 28.GÜLER Serdar 29.GÜNEL Uğur 30.GÜVENER Engin 31.HASIRİPİ Hikmet Numune Sağlık Dergisi Yıl:01 Sayı:03 ISSN Ağustos-Eylül HENGİRMEN Süleyman 33.KAMA Nuri Aydın 34.KARAASLAN Yaşar 35.KARADEMİR Mehmet Alp 36.KOCA Yüksel 37.KOÇ Mahmut 38.KOPARAL Salih Suha 39.KULAÇOĞLU Sezer 40.KURAL Gülcan 41.MEMİŞ Ali 42.ODABAŞ Ali Rıza 43.ÖZBAKIR Şenay 44.ÖZDEM Cafer 45.ÖZET Gülsüm Gülistan 46.ÖZKARA Adem 47.ÖZMEN Mehmet Mahir 48.PEKSOY İrfan 49.SAKINCI Ünal 50.SARAÇOĞLU Ömer Ferit 51.SEÇKİN (ERARSLAN) Selda 52.TABAK Abdullah Yalçın 53.TÜMÖZ Mehmet Ali 54.TÜMÖZ Mübeccel 55.UÇANER Ahmet 56.UĞURLU Mehmet 57.ULUSOY Feridun Vasfi 58.ÜNAL Adnan 59.YILDIRIMKAYA Mustafa Metin 60.YÜKSEL Enis (İsimler soyadlara göre alfabetik olarak sıralanmıştır.) Yönetim Merkezi Mahatma Gandi Caddesi No: 105/3 GOP - Çankaya - ANKARA Tel: Fax: Ankara Numune Eğitim ve Araştırma Hastanesi Tel: Tasarım AVEC reklam organizasyon Numune Sağlık Dergisi Basın Meslek ilkelerine uymaya söz vermiştir. Ücretsizdir. Yayınlanan yazıların sorumluluğu yazarlarına, reklamların sorumluluğu ise reklam verene aittir. Yayınlanan makale ve haberler kaynak belirtilmek suretiyle alıntı yapılabilir. Baskı: MRK Baskı ve Tanıtım Hizmetleri Uzayçağı Cd. 355 Sk. No:2 Ostim /ANKARA Tel:

5 DOÇ. DR. NURULLAH ZENGİN BAŞYAZI Sağlığın Zor Alanları Sağlık hizmetlerinin bir kısmı özel eğitimli insan gücü, ilave teknik donanım ve özel organizasyonlar gerektirir. Bu üç unsurdan birinin eksik olması arzulanan hizmet kalitesine ulaşmayı engellemekte ve konuyu bir zor sağlık alanı olarak gündemimize taşımaktadır. Bu tür sorunların çözümü çoğu kez anlık kararlarla olmamakta, uzun vadeli doğru planlamalar gerektirmektedir. Ülkemizdeki genel uygulamaya baktığımızda başta yoğun bakım ve yenidoğan hizmetleri, organ nakilleri, yanık ve yara bakımı, kanser tedavileri ve rehabilitasyon hizmetleri olmak üzere bazı alanlarda hizmet ihtiyacının daha farklı boyutlarda olduğunu söyleyebiliriz. Hiç şüphesiz sağlıkta önemli planlamaların başında insan gücü planlaması gelmektedir. Konuya hekim sayısının yeterliliği açısından bakacak olursak, son 30 yılın yılda 5000 civarında tıp fakültesi mezunu yeni hekim ilavesi ile her an kapımızı çalacak doktor enflasyonu beklentisi ve işsiz hekimler fobisi ile geçtiğini söyleyebiliriz. Bu gün için bulunduğumuz nokta, hizmet standartlarında kendimizi kıyasladığımız Batı ülkelerine göre bazı alanlarda ikide bir bazı alanlarda ise daha az oranda hekim sayımızın olduğudur. Hemşire ve diğer yardımcı sağlık personeli kıyaslamasında ise durum genelde daha olumsuzdur. Bu gerçekler karşısında sağlık hizmet sunumunda esas zorluğumuzun teknik donanım ve organizasyondan çok nitelikli insan gücü olduğunu söyleyebiliriz. Hekim fazlalığı ezberinin artık bozulmuş olması ve tıp fakülteleri kontenjanında artırımın gündeme alınması önemli gelişmelerdir. Ayrıca başta uzmanlık kontenjanları olmak üzere iş gücü planlamalarının daha objektif kriterlere göre yapıldığını söyleyebiliriz. Bu yaklaşımlar etkisini orta ve uzun vadede hissettirecek olumlu gelişmelerdir. Dikkate alınması gereken bir diğer husus ise ücretlendirme politikalarının zor sağlık alanları diye tanımladığımız alanlara hizmet arzını teşvik edip etmediğidir. Mevcut uygulamada yoğun bakım ve yenidoğan ünitelerinin sınıflandırılarak ücretlendirmede esas alınması, transplantasyon ücretlerinin artırılması, kanser tedavilerinin paket fiyat uygulamasının dışında tutulması bu alanlara hizmet arzının teşvik özelliği taşımaktadır. Ancak açıkça ifade etmek gerekirse bütün olarak ele alındığında mevcut uygulamalar zor hastalık grupları için yeterince teşvik edici olamamaktadır. Özel sektörün bu alanlara ciddi yatırım yapmamasının temelinde de bu gerçeğin yattığını düşünüyoruz. Bir dizi iyileştirici uygulamalara rağmen sağlıkta ücretlendirme yapısı, işletme perspektifinden bakıldığında zor hasta grubundan değil, kolay hasta grubundan kar ettiren özellik taşımaktadır. Ülkemizde poliklinik başvurularının Batı ülkeleri rakamlarına ulaştığı (yılda kişi başına 6.7 başvuru) ifade edilmektedir. Aslında sağlık hizmeti sunumunda da önemli avantaj oluşturan nüfusumuzun genç yapısı ve sağlık personeli sayımızın kısıtlılığı dikkate alındığında, poliklinik başvuru rakamlarında ulaştığımız durumun makul olmanın ötesinde abartılı olduğunu düşündürmektedir. Bu yorum beraberinde hizmet arzının daha kolay hasta grubuna kaydığını da beraberinde getirmektedir. Yeni yıl ile birlikte sağlık hizmeti ücretlendirmelerinde kademeli olarak uygulanmaya başlanacak Tanı İlişkili Gruplama yaklaşımının zor hasta grubuna hizmet verme lehine bir gelişme olacağını düşünüyorum. İnsanımıza daha kaliteli sağlık hizmeti verme konusunda başta insan gücü olmak üzere bir dizi zorluğumuzun olduğu bir gerçek. Ancak kaynaklarımızı esas ihtiyaç çektiğimiz alanlara yönlendirebilme konusunda yapabileceklerimiz de mevcuttur. 03

6 İÇİNDEKİLER KÜNYE BAŞYAZI EDİTÖRDEN BU SAYININ EDİTÖRÜ YAZI İŞLERİ NDEN ENERJİ VE TABİİ KAYNAKLAR BAKANI TANER YILDIZ İLE RÖPORTAJ DR. MEHMET DEMİR İLE RÖPORTAJ ÇERNOBİL FACİASI VE SONRASI RADYASYON VE KANSER RADYASYON GÜVENLİĞİ KOMİTELERİ GÜNÜMÜZDE RADYOLOJİ ALANINDA RADYASYON KULLANIMI RADYASYONDAN KORUNMADA TEMEL PRENSİPLER RADYASYONUN TEDAVİDEKİ 100 YILLIK HİKAYESİ NÜKLEER TIPTA KLİNİK UYGULAMALAR HAYATIMIZDAKİ RADYASYON GEBELİKTE NÜKLEER TIP UYGULAMALARI

7 NEDİR BU NÜKLEER TIP? GİRİŞİMSEL RADYOLOJİDE YENİ UFUKLAR ANKARA NUMUNE DE RADYOLOJİNİN TARİHSEL GELİŞİMİ RAMAZAN VE GASTROİNTESTİNAL SİSTEM HASTALIKLARI NÖROLOJİK HASTALIKLAR VE ORUÇ RAMAZAN VE KARDİYOVASKÜLER HASTALIKLAR RAMAZAN VE DİYABETES MELLİTUS RAMAZANDA ORUÇ TUTMANIN BÖBREK FONKSİYONLARINA ETKİLERİ.. 60 MODERN DÜNYANIN HASTALIĞI; OBEZİTE SICAK VE GÜNEŞİN ZARARLI ETKİLERİ BASINÇ YARASI NEDİR, ÖNLENEBİLİR Mİ? İNSANLARDA DEĞİŞİK LOKALİZASYONLARDA ANKAFERD TOPİKAL ETKİNLİK GÖZLEMLERİ ANEAH GÜVENLİK TEŞKİLATI KORTİKOSTEORİDLERİN YAN ETKİLERİ

8

9 DOÇ. DR. SERDAR GÜLER EDİTÖRDEN Çok Sıcaaaaaaaak... Yazın dünyada pek çok yer gibi ülkemizi de kavurduğu bugünlerde dergimizin üçüncü sayısını çıkartıyoruz. Bu sayımızda iklimle paralel sıcaklıkta bir konu olan radyasyon güvenliğini ön plana taşımaya çalıştık. Ülkemizde en yetkin kişilerden radyasyon güvenliğinin inceliklerini sunuyoruz. Enerji gerek nükleer reaktörler gerek ana konumuzla paralelliği gerekse de düny adengeleri üzerindeki etkisi nedeniyle her zaman gündemde kalmaktadır. Ana konumuzla olan ilişkiler nedeniyle Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanımız Sayın Taner Yıldız ile röportajımız radyoaktif enerji onusunda meraklarımızı giderdi. Böyle sıcak günlerde Ramazan ayının gelmesi dergimiz gündemine bir başka konuyu taşıdı: Sağlık ve Ramazan. Ramazan ayında tutulan orucun vücut başta uyku, hidrasyon ve eletkrolit dengesi olmak üzere vücut metabolizmasında çeşitli değişikliklere yol açtığı bilinmektedir. Bir yandan oruç tutmakla sıkıntıya girmeyecek bazı hastalıklar varken diğer taraftan oruç tutmak mümkün olmayan bazı hastaların dini hassasiyetleri nedeniyle düşebilecekleri sıkıntılı durumlar mevcut. Bu konuları endokrinoloji, nefroloji, kardiyoloji, gastroenteroloji ve nöroloji kliniklerince büyüteç altına aldık. Sağlık Bakanlığımız hastanelerde sağlık hizmet kalitesinin artırılmasına yönelik mevcut uygulamalarına ilave olarak alternatif yöntemleri de geliştirmeye devam ediyor. Bu uygulamalardan birisi olan PATH (Performance Assesment Tools for Quality Improvement in Hospitals) projesini Dr. Mehmet Demir açıklıyor. Ayrı kalamadığımız hemşirelerimiz bu sayımızda basınç yarası, beyin ölümü gerçekleşen hastada yoğun bakım yaklaşımları ve ürolojide laparoskopik cerrahi konularını ele alıyor. Bir hastanenenin olmazsa olmazı olan güvenlik sistemi konusunda Yusuf Küçükbıçakçı nın yazısı da okumaya değer. Bu yeni sayımızda solukta saydıklarım dışında birbirinden değerli yazıları da bulacaksınız. Saygılarımla... 07

10 BU SAYININ EDİTÖRÜ DR. İRFAN PEKSOY Radyasyon Güvenliği Numune Sağlık Dergisi ilk iki sayısında üst düzey kalitede yayın hayatına girmiş bulunuyor. Dergimizin editörü Endokrinoloji Klinik Şefimiz Doç. Dr. Serdar Güler in ricasıyla bu sayıda Radyasyon Güvenliği ve Radyasyonun Sağlık alanında kullanımı konuları ağırlıklı olarak masaya yatırıldı. Böylece Nükleer Tıp, Radyasyon Onkolojisi ve Radyoloji Anabilim Dallarından kendi alanlarında belirli konularda üst ihtisas niteliğinde derinleşen yazar kadrosu kendi yoğun iş akışları içerisinde konuları ele aldı. Bizleri kırmayıp zaman ayırıp değerli bilgilerini bizimle paylaştıkları için hepsine teşekkür ediyorum. Radyasyon nedir? Radyasyonun doğalı yapayı olur mu? Günlük kullandığımız gereçlerde var mıdır? Hayatımızda nasıl bir yer kaplamaktadır? Sağlık alanında radyasyonun yeri nedir? Özellikle tıbbi uygulamalar kapsamında radyasyon ne kadar tehlikelidir? Gerek hastalar gerekse çalışanlar açısından dikkat edilmesi gereken hususlar nelerdir? Radyasyon Güvenliği Komitelerinin çalışma alanları nelerdir? Özellikle gebelik döneminde radyolojik tetkikler yapılabilir mi? Yapılırsa ne olacak? Çernobil Faciası ne getirdi ne götürdü? Çernobil benzeri bir Nükleer Santral gerekli midir? Radyasyondan nasıl korunuruz? Bu ve benzeri birçok sorunun cevaplarını detaylı ama sıkıcı olmaktan uzak bir format içerisinde arkadaşlarımız bizlere sunmaya çalıştılar. Aslında temel kavram radyasyon olduğundan ana başlıklar farklı olsa da birçok yönüyle birbiri içine giren konular bulunduğundan yazılar arasında tekrar niteliğindeki bilgiler kaçınılmaz olarak karşımıza çıktı. Bu nedenle yazarlarımızın yazdığı bazı bölümler ya kısaltılmak veya metinden çıkartılmak zorunda kalındı. Bundan dolayı onların affına sığınıyoruz. Bununla birlikte gerek farklı şekilde izah edilmeleri ve gerekse konu akıcılığının bozulmaması kaygısı ile bazı yazılardaki tekrar niteliğinde sayılabilecek bölümler yazarlarımızın uygun gördüğü şekli ile aynen kalmıştır. Türkiye Atom Enerjisi Kurumu tarafından son yıllarda hassasiyetle durulan konu çalışan personelin radyasyon güvenliğidir. Temel amaç koruyucu hekimlik mantığı ile olası komplikasyonların önüne en baştan geçilmeye çalışılmasıdır. Hastanelerde Radyasyon Güvenliği Komitelerine bu konuda ciddi görevler düşmektedir. Değerli meslektaşımız Doç. Dr. Fuat Dede nin akıcı üslubu içerisinde Radyasyon Güvenliği Komitelerinin oluşumu, gelişimi ve faaliyetlerini anlatan yazısına konuyu havale ederek kısa kesmek en güzeli olacak. Ama aşağıdaki cümleleri serdetmeden geçmemek gerek: Radyasyon güvenliği için temel olay hayatın her aşamasında olduğu gibi iyi bir eğitimden geçmektedir. Ülkemizde genel olarak radyasyonla çalışan bazı personelde bize nasılsa bir şey olmaz mantığı ile radyasyondan yetersiz korunma durumları olmakta veya aman radyasyon var korkusunu abartarak aşırı takıntılara girilmektedir. Doğrusu bunlar gibi aşırı uç sayılabilecek davranışlar yerine bilinçli, doğru ve akılcı yaklaşımlar sergileyerek gerekli önlemleri gerektiği düzeyde almalı, işlemler ona göre yapılmalıdır. Radyasyon ve Radyasyon Güvenliği konularında Numune Sağlık dergisinin bu sayının bizlere fayda sağlayacağını umuyorum Saygılarımla 08

11 AYSUN PALALI YAZI İŞLERİ NDEN Neden Nükleer Enerji Osmanlının çöküşünü sorgularken, en büyük etkenlerden biri olarak sanayi devrimini gerçekleştirememiş bir ekonomiye sahip olmasını ileri süren görüşlere hak vermemek mümkün değil. 20. Yüzyıl içerisinde yaşanan dünya savaşları ve küresel ekonomik krizlerde yine ayakta kalanların, sanayi devrimini yaşayan ekonomiye sahip olan ülkeler olduğunu gördük. Ve Türkiye olarak bu neden bir türlü sanayi devrimini gerçekleştiremediğimizi düşünürken, batılı diye adlandırdığımız ülkeler bilgi devrimini gerçekleştirmeye başlamışlardı bile Ülke ekonomilerine makro olarak baktığınızda sanayinin olmazsa olmazının enerji olduğu görürüz. Ve bu enerji ki, dünya ölçeğinde etkin savaşların ve işgallerin yaşanmasına neden olmuştur ve olmaya da devam edecektir. Günümüzde enerji denilince akla gelen ilk çözümler fosil yakıtları (petrol, doğalgaz, kömür v.b.) olmaktadır. Fakat bu yakıtların dünya üzerinde oluşumları binlerce yıl almakta olduğundan dünyadaki rezervlerin tükenmesi sonrasında yenilerinin oluşumunu beklemeye insanlığın ömrü yetmeyecektir. Bu nedenle ülkeler ekonomilerini ve dolayısıyla hayat standartlarını, güvenliklerini muhafaza etmek ve geliştirmek için yeni ve mümkün ise sürdürülebilir enerji kaynaklarına ihtiyaç duymaktadırlar. Bu alanda yenilikçi çözümler için ayırdıkları AR-GE bütçeleri, gelişmemiş bazı küçük ülkelerin bütçeleri kadar tutmaktadır. Yılların birikimi ile alternatifli çözümler üretilmiştir. Fakat makro bazlı çözüm üretebilen alternatifler ise sınırlıdır. Bu alternatiflerin başında nükleer enerji gelmektedir. Sanayileşmesini tamamlamış tüm gelişmiş devletler hatta bazı orta ölçekli ülkeler dahi nükleer enerji üretiminde yıllardır kendilerine yer edinmişlerdir. Artık Türkiye nin enerji ithal eden ülke konumundan sıyrılması ve enerji üreten ülke statüsüne geçmesi gerekmektedir. Nükleer enerjinin güvenlik ve çevre başta olmak üzere ortaya çıkaracağı sorunları yok mudur, tabii ki vardır. Fakat günümüzde mevcut teknolojiler bu sorunları minimum seviyeye indirgeyecek kadar gelişmiştir. Türkiye olarak altına imza attığımız uluslar arası antlaşmalardan doğan sorumluluklarımız dahilinde barışçıl gayelerle üretilecek nükleer enerji, Türkiye nin gelişiminde ve ülke olarak ortaya koyduğumuz 2023 yılında lider ülke Türkiye hedefine ulaşmada önemli bir aşama olacaktır. Şu anda bile bölgesinde söz sahibi olan, etki alanı bakımından dünya devletleri tarafından dikkatle takip edilen bir Türkiye nin en büyük açmazı olan enerji maliyetlerini azaltacak, enerjide dışa bağımlılığını minimuma indirgeyecek bu tür makro çözümlerin sonuçlarının nasıl bir etki oluşturacağını görmemek mümkün değildir. Ülke olarak yurtta sulh, cihanda sulh diyen bir anlayışı bünyesinde barındıran Türkiye nin her alanda gelişmesi, güçlenmesi insanlık için, yarınlar için en büyük güvencedir 09

12 RÖPORTAJ Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Taner YILDIZ: Nükleer tıpta kullanılan radyoizotoplarını TÜRKİYE DE ÜRETECEĞİZ Son yıllarda ülkemizin öncelikli gündem maddeleri arasında yer alan nükleer santraller kurulması ve gelinen noktaları konunun birinci derecede sorumlularından olan Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanımız Taner Yıldız ile konuştuk. Şu ana kadar neden Türkiye de nükleer santral kurulmadı? Yıldız: 1955 yılında ABD tarafından dünya ülkelerinin atom enerjisinden barışçıl amaçlarla kullanımının kolaylaştırılmasına yönelik Atoms for Peace programı başlatıldı yılında Başbakanlığın talimatı ile bir nükleer araştırma merkezi ve bir araştırma reaktörü kurmak için çalışmalar yapmak üzere İstanbul Üniversitesi ve İTÜ tarafından ortak Reaktör Komitesi kuruldu. Aynı yıl Atom Enerjisi Komisyonu kuruldu ve 1957 yılında Birleşmiş Milletler bünyesinde oluşturulan Uluslararası Atom Enerjisi Ajansının kurucu üyesi olduk. Reaktör Komitesi görevlerini 1958 yılında AEK ya devretti ve 1960 yılında ilk araştırma reaktörümüzü kurduk. AEK tarafından davet edilen UAEA uzmanları 1965 yılında yaptıkları çalışmalar sonucunda Türkiye nin bir Nükleer Enerji Santraline sahip olmasının uygun olacağı sonucuna ulaştılar. Bundan sonra, ülkenin ilk nükleer santralinin kurulmasına yönelik olarak değişik tarihlerde her biri kendine has koşullarda girişimler yapıldı. Maalesef bu girişimlerin hiçbirisi sonuca ulaşamadı. Her bir girişimin başarısızlığa uğrama sebebi diğerlerinden farklı ve kendine has koşulların ortaya çıkardığı sonuçtur. Örneğin 1973 yılında kurulmasına karar verilen 80 MWe gücündeki prototip santral projesi daha sonra daha büyük bir 10

13 santralin kurulmasına karar verilince iptal edildi yılında çıkılan ihaleyi İsveç in ASEA-ATOM firması kazandı. Ancak, 1980 darbesi nedeniyle İsveç Hükümeti kredi vermeyince bu proje sona erdirildi yılında gerçekleştirilen ihale hükümetin Yap-İşlet-Devret modelindeki ısrarı ve üretilen elektriğin alımı için hazine garantisi verilmemesi nedeniyle başarısızlığa uğradı yılında yapılan ihale ise 2000 yılındaki büyük ekonomik kriz nedeniyle iptal edildi. Nükleer santral kurulması neden önemlidir? Yıldız: Bunun için pek çok gerekçe vardır. Öncelikle enerji arz güvenliği açısından kaynakların çeşitlendirilmesi gereklidir. Nükleer enerji bugün için büyük bir kısmı gelişmiş ülkeler olan 29 ülkenin kullandığı pek çok ülkenin ise yakın gelecekte kullanmak için çaba harcadığı önemli bir enerji kaynağıdır. Dünya elektrik enerjisi ihtiyacının %15 den fazlası nükleer enerjiden karşılanmaktadır. Uzun süreli kullanılacak yakıtın depolanabilmesi ve yakıt maliyetinin elektrik maliyetine oranının düşüklüğü nedeniyle sabit fiyatlı güvenilir elektrik üretimine olanak sağlamaktadır. Yılın neredeyse tamamında elektrik üretebilmesi ve baz yükü karşılayabilmesi önemli bir özelliğidir. Kendine has özellikleri nedeniyle yüksek kalite ve ileri teknoloji ihtiyacı göstermektedir. Bu durum Japonya ve Güney Kore örneklerinde görüldüğü üzere teknoloji transferi ile ülke sanayinin sıçrama yapmasına olanak sağlamaktadır. Karbondioksit ve sera gazı salımı yapmaması nedeniyle Kyoto Protokolü gereği getirilen limitlerin kısa sürede tutturulabilmesi açısından en önemli çözüm yoludur. Nükleer enerji, ülkelerin ne yoğunlukta tercih ettiği bir enerji kaynağıdır? Yıldız: Ağustos 2010 itibariyle dünyada 29 ülkede toplam MW(e) kurulu güce sahip 440 nükleer reaktör işletme halindedir ve dünya elektrik enerjisi ihtiyacının yaklaşık %15ini karşılamaktadır. Toplam 2776 MW(e) kurulu güce sahip 5 nükleer reaktör yeniden işletmeye girebilecek şekilde uzun süreli kapatma durumundadır MW(e) güce sahip 61 nükleer reaktör ise inşa halindedir yılından bu yana: 20 yeni ünite işletmeye girmiş, uzun süredir kapalı bulunan 3 ünite yeniden işletmeye alınmış, 46 yeni ünitenin inşasına başlanmış, inşası askıya alınan 5 ünitenin inşasına yeniden başlanmış, 20 ünite kapatılmış, 1 ünitenin inşası ise askıya alınmıştır. Nükleer enerji konusunda yetkin yerli üretici var mı? Yıldız: Şu an için ülkemizde nükleer enerji santralleri bulunmadığı için bu konuda üretim yapan firmamız da bulunmamaktadır. Ancak, uygun teknoloji transfer stratejileri ile üst kalitede üretim yapan sanayi kollarının nükleer santrallerin ihtiyaçlarına cevap verebilecek kalitede ürünler ortaya koyabilecekleri düşünülmektedir. Bunun gerçekleşebilmesi öncelikle ülke içerisinde nükleer santrallerin devreye girmesi ile mümkün olacaktır. Santrallerin yatırım süresi ve maliyeti ne olacak? Yıldız: Dünyada nükleer santrallerin yapım süresi ilk betonun dökülmesini takiben ortalama 6-7 yıl civarındadır. Tüm proje dönemi düşünüldüğünde bu süre yıl civarında olabilir. Dünyada işletmeye giren son reaktörler ve yapım sürelerine bakarsak Rusya daki Rostov-2 santralinin yapımı 9 yıl sürmüştür Hindistan daki Rajastan-5 ve 6 santrallerinin her ikisi de 7 şer yıl sürmüştür, Çin deki Lingao-3 santrali 5 yılda, Qinshan2-3 ise 4,5 yılda tamamlanmıştır, Japonya daki Tomari-3 santrali yine 4,5 yılda işletmeye girmiştir. Proje maliyeti pek çok faktöre bağlıdır, reaktörün tipi, gücü, yeri, kredi koşulları, yasal ve kurumsal koşullar gibi pek çok parametre maliyet üzerinde etkili olmaktadır. Bunun da ötesinde nükleer reaktörler ilk yatırım maliyetleri yüksek ama işletme ve yakıt maliyetleri düşük enerji tesisleridir. Kurulması planlanan nükleer güç santrallerinden nükleer tıp alanında kullanılan radyoizotop üretiminin söz konusu olmadığını, bunun için ayrı bir tesis gerektiğini belirten Bakan Yıldız, Nükleer tıp alanında kullanılan radyoizotopları ülkemizde üretmek üzere bir tesisin inşaatına 2010 yılı başında başlamış olup 2011 yılı sonuna doğru işletmeye alınması planlanmaktadır dedi. 11

14 Bakan Taner Yıldız, Türkiye olarak barışçıl amaçlı kullanacağımız nükleer santral yapımı ile ilgili olarak Rusya Federasyonu ile anlaşma yapıldığını belirtti. Söz konusu santralin Akkuyu da yapılacağını belirten Bakan Yıldız, ülkemiz nükleer enerjinin barışçıl amaçlarla kullanımı ve nükleer silahların yayılmasının önlenmesi kapsamında uluslararası anlaşmalara taraf olup yükümlülüklerinin bilincindedir dedi. Reaktörün doğrudan maliyetinden çok tüm faktörler göz önüne alındığında ürettiği elektrik maliyetinin diğer enerji türleri ile karşılaştırılabilir ve rekabet edebilir olması önem kazanmaktadır. Son zamanlarda Avrupa da bazı reaktörlerin kapandığı ya da çalışmadığını biliyoruz. Sebebi nedir? Yıldız: Ağustos 2010 itibariyle dünyada 29 ülkede toplam MW(e) kurulu güce sahip 440 nükleer reaktör işletme halindedir ve dünya elektrik enerjisi ihtiyacının yaklaşık %15 ini karşılamaktadır MW(e) güce sahip 61 nükleer reaktör ise inşa halindedir. Dünyanın ve Avrupa nın nükleer santrallerden vazgeçtiğini söylemek mümkün değildir. Nükleer santral yapmama kararı alan ülkeler kararlarını tekrar gözden geçirmektedir. Örneğin İsveç son zamanlarda aldığı kararla hiç bir şekilde yeni nükleer santral yapmama kararını değiştirmiş ve kapatacağı santrallerin yerine yenisinin yapılmasına karar vermiştir. Halen Bulgaristan da 1906 MWe gücünde 2 adet, Finlandiya ve Fransa da 1600 MWe gücünde 1 er adet nükleer güç santrali inşa halindedir. Ayrıca Fransa ve İngiltere yeni nükleer güç santralleri yapmayı planlamaktadır. Nükleer Santraller genellikle enerji ihtiyacı için açılıyor. Ama tıbbi alanda da dışa bağımlı bir yapımız var. Özellikle Nükleer Tıp alanında kullanılan radyoaktif hammaddeler yurtdışından geliyor. Proje tıbbi alandaki ihtiyacı ne oranda giderecek? Yıldız: Kurulması planlanan nükleer güç santrallerinden nükleer tıp alanında kullanıma yönelik radyoizotop üretimi söz konusu değildir. Bunun için ayrı tesis gerekir. Nükleer tıp alanında kullanılan radyoizotopları ülkemizde üretmek üzere bir tesisin inşaatına 2010 yılı başında başlamış olup 2011 yılı sonuna doğru işletmeye alınması planlanmaktadır. TAEK e bağlı Sarayköy Nükleer Araştırma ve Eğitim Merkezi (SANAEM) de, inşa edilmekte olan TAEK Proton Hızlandırıcısı Tesisi (PHT) ile nükleer tıp alanında kullanılan radyoizotoplar konusunda yurtdışına olan bağımlılık büyük ölçüde azaltılacaktır. Nükleer bir santralin ömrü ne kadardır? Yıldız: Yeni nükleer santral tasarımlarının ömürleri 60 yıl olarak öngörülmektedir. Türkiye, nükleer santrali tek başına kuracak teknolojiye, insan kaynağına sahip mi, değil mi? Değilse neden şimdiye kadar hazır olamadık? Yıldız: Ülkemiz uzun yıllardır nükleer enerjinin ihtiyaç duyduğu personeli yetiştirmek için çaba harcamaktadır. Maalesef her proje öncesinde yetiştirilen insan gücü o projenin başarısızlığa uğramasından sonra kısmen de olsa erozyona uğramıştır. Yine de halihazırda yetişmiş pek çok personel bulunmaktadır. Nükleer güç santrali kurulumu ile mevcut insan kaynaklarımız bu doğrultuda yönlendirilecek ve talebi karşılamak üzere yeni insan gücü oluşturulacaktır. Ülkemizin sahip olduğu teknoloji ve sanayi pek çok alanda nükleer enerjinin ihtiyaç duyduğu özelliklere kısa sürede uyum sağlayabilecek durumdadır. Şu an elimizde bir santrali işletecek kalitede yeterli personel var mı? Yıldız: Ülkemizde pek çok üniversite ve teknik okul nükleer santrallerin tasarımından, kurulmasına, işletilmesinden işletmeden çıkarılıp sökülmesine kadar her aşamasında çalışabilecek kalitede mühendisler ve teknisyenler yetiştirmektedir. Bütün yapılması gereken bunların nükleer santrallerin ihtiyaç duyduğu özelliklere getirilmesi için gerekli kurslara ve eğitimlere tabi tutulmasıdır. Bu eğitimler nükleer santralin kurulması sırasında kurucu firma tarafından gerçekleştirilecektir. Dünyadaki genel uygulamada bu yöndedir. Nükleer santral için neden Sinop u seçtiniz? Yıldız: Nükleer santral kurulması planlanan her bir potansiyel saha, 12

15 ekonomik, mühendislik, çevre ve sosyolojik gibi değişik kategorilerdeki çok sayıdaki kriterlere göre değerlendirilmektedir. Dolayısıyla herhangi bir sahaya nükleer santral kurulması kararı bu değerlendirmelere dayandırılmaktadır. Ülkemizde kurulacak nükleer santraller için yapılan yer değerlendirmelerinde ülke genelinde olası sahalar incelenmiştir. Şu anda nükleer santral kurulabilmesi için gerekli yer lisansına sahip tek yer Akkuyu sahasıdır. Sinop sahasının nükleer santral kurulması için uygun olup olmadığının belirlenmesi konusunda 1980 li yıllarda yapılan yer etütlerine ilaveten son zamanlarda yapılan ayrıntılı yer ve çevre etütlerinden bazıları yakın zamanda tamamlanmıştır. Bununla birlikte, Sinop sahasının nükleer santral kurulmasına uygun olup olmadığına dair ayrıntılı değerlendirme nükleer santral kurucusunun yer raporu ile Türkiye Atom Enerjisi Kurumu na başvurusundan sonra yapılacaktır. Radyoaktif atıkların zararlarını nasıl bertaraf edeceksiniz? Yıldız: Nükleer tesislerden düşük, orta ve yüksek olmak üzere üç değişik seviyede radyoaktif atık çıkmaktadır. Normal sanayi atığı haline gelen atıklar düşük ve orta seviyeli atıklardır. Bu tür atıklar aylar mertebesinde bekletildikten sonra radyoaktiviteleri sanayi atığı olarak muamele görmeye müsait düzeye iner. Yüksek seviyeli atıkların büyük bölümünü ise kullanılmış yakıtlar içerisinde bulunan radyoaktif hale gelmiş yakıt malzemeleri oluşturur. Kullanılmış yakıt içerisindeki uranyumun sadece yüzde 2-4 ü yanmaktadır. Geri kalan yakıt malzemesi geri kazanılabilecek bir malzemedir. Ülkelerin geri kazanılabilecek söz konusu yakıt malzemesini geri kazanma yoluna gidip gitmemeleri takip ettikleri politikaya göre belirlenmekte olup halen durum ülkeden ülkeye değişiklik göstermektedir. Gelecekte bu malzemenin geri kazanılmaması politikasının benimsenmesi durumunda kullanılmış yakıtların tamamı yüksek seviyeli atık muamelesi görecektir. Kullanılmış yakıtlar hem radyasyon seviyesinin yüksek olmasından hem de soğutmayı gerektirecek ölçüde ısı üretmelerinden dolayı santral sahası içindeki su havuzlarında bir müddet (yaklaşık 10 yıl) tutulduktan sonra yıl bekletilebilecekleri kuru depolama alanlarına alınırlar. Daha sonra ise belirlenecek olan bir nihai atık tesisinde depolanabilir (atık olarak kabul edilme durumu) veya yeniden işlemeye tabi tutulabilirler. Ülkemizle ilgili nihai karar önümüzdeki yıl içersindeki bilimsel, teknolojik, ekonomik ve politik gelişmeler ışığında yeniden değerlendirilecektir. Çekmece nükleer reaktörü neden kapandı? Yıldız: Türkiye Atom Enerjisi Kurumuna bağlı İstanbul Çekmece Nükleer Araştırma ve Eğitim Merkezi nde bulunan TR-2 reaktörü Nükleer Tesislere Lisans Verilmesine İlişkin Tüzük te tanımlanan yakıt yükleme aşamasında olup kapatılmış durumda değildir. Reaktörün yakıt yüklemesine ve diğer hususlara ilişkin güvenlik değerlendirmeleri sürdürülmektedir. Yakıt yüklemesi izni alındıktan sonra TR-2 reaktörü çalışmaya devam edecektir. Kurulacak santralde silahlanma kapsamı var mıdır? Yıldız: Akkuyu da nükleer santral kurulmasıyla ilgili Rusya Federasyonu ile yapılan anlaşma tümüyle nükleer enerjiden barışçıl amaçlı kullanıma yönelik olup silahlanma ile bir ilgisi bulunmamaktadır. Rusya tarafından Akkuyu da inşa edilecek VVER-1200 AES 2006 tasarımı da dahil nükleer güç santralleri silah üretmek için tasarımlanmazlar. Ayrıca ülkemiz nükleer enerjinin barışçıl amaçlarla kullanımı ve nükleer silahların yayılmasının önlenmesi kapsamında uluslararası anlaşmalara taraf olup yükümlülüklerinin bilincindedir. 13

16 RÖPORTAJ Hastanelerde kalite geliştirme için performans değerlendirme aracı: PATH Sağlık Bakanlığı hastanelerde sağlık hizmet kalitesinin artırılmasına yönelik mevcut uygulamalarına ilave olarak alternatif yöntemleri de geliştirmeye devam ediyor. Bu uygulamalardan biriside PATH (Performance Assesment Tools for Quality Improvement in Hospitals) projesi. PATH, Dünya Sağlık Örgütü Avrupa Bölge Ofisinin, 2003 yılında hastane performanslarını değerlendirmek için geliştirdiği bir araç. Kısaca hastanelerde kalite geliştirme için performans değerlendirme aracı. Ülkemizde PATH projesi, Sağlık Bakanlığı Genel Müdürü Bakan Danışmanı Dr. Mehmet Demir in koordinatörlüğünde, Bakanlık Performans Yönetimi ve Kalite Geliştirme Daire Başkanlığınca yürütülüyor. Dr. Mehmet Demir ile PATH projesi hakkında konuştuk. PATH nedir? Kısa olarak gelişiminden bahseder misiniz? Demir: Dünya Sağlık Örgütü Avrupa Bölge Ofisi, 2003 yılında hastane performansını değerlendirmek ve bu değerlendirmeyi gerçekleştirmek için esnek ve kapsamlı bir araç geliştirmek amacıyla Hastanelerde Kalite Geliştirme için Performans Değerlendirme Araçları (PATH) projesini başlatmıştır yılı PATH pilot çalışmasında (Belçika, Danimarka, Fransa, Litvanya, Polonya, Slovakya, Kanada, Güney Afrika) fizibilite ve projenin ne kadar faydalı olduğu tartışmaları yapılmıştır yılında ise ülkeleri desteklemek için uygulama rehberleri yazılmış ve ulusal ve uluslararası ağların oluşturulması için çalışmalar yapılmıştır. Projenin alt yapısı Avrupa ülkelerinde yapılan araştırmalar, literatür taraması, uluslararası uzmanlarla yapılan çalıştaylarla oluşturulmuştur yılına kadar iki indikatör seti ile proje uygulanmıştır. Bu proje hastanelerin performansını değerlendirmek için araç sağlayarak, uzman desteği ve katılımcı hastaneler ile bir ağ oluşturarak performanslarını değerlendirmek, sonuçlarını sorgulamak, gelişme için bu sonuçları eyleme dönüştürmek konusunda ülkeleri ve hastaneleri desteklemeyi amaçlamaktadır. Bugün için PATH projesi kapsamında 13 ülke ve 150'den fazla hastane yer almaktadır. PATH projesinde amaç nedir? Demir: Projenin amacı hastanelerin klinik ve hizmet yönelik verilerinin toplanarak kendi gruplarındaki hastanelerle karşılaştırılmaları ve bu bağlamda kalite geliştirilmesi çalışmalarını başlatmak için bir destek projesi olarak tasarlanmıştır. Gönüllü temellere dayanmaktadır. Kıyaslama yöntemi ile kalite geliştirilmesi amaçlanmaktadır. Proje nasıl çalışır? Demir: İlk olarak katılımcı hastaneler seçilir. Hastanenin veri sağlayacağı göstergeler belirlenir. Bu göstergelerle ilgili rehberler hastanelere iletilir. Hastane bu göstergeler üzerinden veri toplar. Veri toplama programları proje web sayfasına entegredir. Projenin sağlayacağı veri toplama formları yılda iki kez hastane tarafından doldurularak ülke koordinatörlüğü vasıtasıyla DSÖ Polonya Krakow İşbirliği Merkezi ne gönderilir. Neden PATH projesi? Demir: Sağlıkta Dönüşüm Projesi çerçevesinde 2003 yılından bu yana dikkate değer çalışmalara imza atılmış, 14

17 özellikle hastanelerde çalışan personel verimliliğine yönelik performansa dayalı ödeme modeli geliştirilmişti. Buna ilave olarak yıllarında kurumsal performansın hastanelerde ölçümüyle ilgili bir takım çalışmalar başlatıldı. O zaman şu sorunun cevabını aradık. Hastanelerde performans nasıl ölçülür ve izlenir? O yıllarda Dünya Sağlık Örgütü nün (WHO) PATH projesinden haberdar olduk ve projeye dahil olmak istedik. Bizim teşvikler yoluyla hem çalışanı hem de hastanelerde kalitenin iyileştirilmesi için performans modelimiz var. PATH projesi de hastanelerin birbirleriyle kıyaslama yapacakları bir zemin oluşturarak kaliteyi geliştirmeyi amaçlıyor. PATH projesindeki bir takım indikatörleri zaten Sağlıkta Dönüşüm Programı çerçevesinde kullanıyoruz. Bu açılardan uygulamalarımız bu projeyle örtüşünce 2009 yılında ülke olarak PATH e dâhil olduk. Dünya Sağlık Örgütü bünyesinde 2003 yılından bu yana devam eden bu proje Türkiye deki kalite çalışmalarının sürekliliği açısından da önem taşımaktadır. Uluslararası çıtaların varlığı ülkelerin sürekli ileriye gitmesini garantiler. Türkiye de sağlık sistemi projenin getirdiği standartları büyük oranda sağlamakla birlikte gerisinde değildir. _Projeye katılım ile hastaneler, uluslar arası kıyaslama ve deneyim paylaşımı fırsatını yakalayacaktır. PATH projesine yönelik ülkemizde bu zamana kadar neler gerçekleştirildi? Demir: Türkiye Koodinatörlüğü olarak PATH projesi için Bakanlık Performans Yönetimi ve Kalite Geliştirme Daire Başkanlığı bünyesinde oluşturulan ekip tarafından 2008 yılı başından bu yana projeye katılım için çalışmalar yürütüldü. Bu kapsamda öncelikle 2008 yılı Temmuz ayında Viyana'da düzenlenen "PATH Halk Sağlığı Konferansı"na ekip olarak katılım sağlanıldı. Projede yer almak isteyen gönüllü hastanelerden pilot çalışma için 14 tanesi belirlendi. 14 hastanemizin içinde bir Üniversite hastanesi bir de özel hastane yer almaktadır. Bu hastanelerde yaklaşık iki yıldır proje hayata geçirilmiştir. Sonuç olarak bu projeyi Türkiye koşullarına göre modelleyeceğiz. Ülkemizde bulunan kamu, özel ve üniversite hastaneleri bu ve buna benzer projeler vasıtasıyla kalite iyileştirme çalışmalarına devam edecekler. PATH projesinde yer alan indikatörlerden ülkemiz sağlık sistemine katkı sağlayacağı düşünülen uluslar arası beş adet indikatör kılavuzunun Türkçe tercümesi yapıldı. Bu indikatörlerin dışında bir tane de finansal ulusal bir indikatör belirlendi. Kılavuzların anlaşılması ve uygulama birliğinin sağlanması adına Mart 2010 tarihinde İstanbul da 14 hastanemizin katılımı ile Ulusal Adaptasyon toplantısını gerçekleştirdi Haziran 2010 tarihinde ise İstanbul da 3. PATH Ülke Koordinatörleri toplantısına ev sahipliği yaptık. Toplantıya Danimarka, Umman, Polonya, Slovenya, Çek Cumhuriyeti, İsviçre, Macaristan, Arnavutluk, Estonya, Malta, Hırvatistan, Almanya ve Türkiye olmak üzere 13 ülke katıldı. PATH indikatörleri hakkında ülke deneyimlerini paylaştığımız toplantıda, ayrıca ülkelerin veri toplamada yaşadıkları sıkıntılar da değerlendirdik. Toplantı, katılımcı ülkelerin PATH Projesi kapsamında elde ettikleri verilerin karşılıklı olarak değerlendirilmesi olanağı da sağladı. Proje kapsamında kullanılan indikatörler nelerdir? Bu indikatörler ile neleri ölçüyorsunuz? Demir: Projede, bir tanesi ulusal, 5 tanesi uluslar arası olmak üzere toplam 6 indikatör mevcuttur. Uluslar arası indikatörler; Yüksek sezaryen oranının neden olduğu artan maternal riskleri, ilerideki gebelikler için olumsuz etkileri ve sağlık hizmetleri açısından da ek maliyetleri azaltmak için kullanılan sezaryen oranı indikatörü, Kesici delici alet yaralanmaları iğne ucu veya deriyi kazara yaralayan diğer kesici aletlerle oluşan yaralanmalardır. Kan ve diğer vücut sıvılarına maruziyetle sonuçlanabilir ve özellikle kan aracılığıyla bulaşan virüslerin neden olduğu infeksiyon hastalıklarına sebep olabilir. Bertarafı düzgün yapılmazsa, iğne uçları çarşafta veya çöpte görülmeyebilir ve bunlar hiç beklenmedik bir anda diğer çalışanları yaralayabilir. Bu tür yaralanmaların takibi ve önlenmesi adına kullanılan kesici delici 15

18 alet yaralanmaları indikatörü, Sigaraya karşı savaş çoğu AB ülkesinde ulusal bir önceliktir ve sağlık tesislerinde sigara kullanımını yasaklayan kurallar uygulanmaktadır. Sağlık profesyonellerinin bu konuda örnek olması ve tavırları hastaların sigarayı bırakmasına yönelik mesajlarının inanılırlığı bakımından büyük önem taşımaktadır. Hastaneler sigaraya bağlı hastalıkların tedavi edildiği yerler olup, sigaranın bırakılması bu tür hastalıkların kısa ve uzun vadeli prognozlarını belirlemektedir; sigaranın bırakılması ile ilgili konsültasyonlar tedaviye önemli tamamlayıcı katkılar sağlamaktadır. Bu amaçlar doğrultusunda kullandığımız dumansız hava sahalı hastane indikatörü, Günübirlik cerrahi oranı indikatörünün birçok olumlu katkısı vardır. Günübirlik cerrahiler daha az yoğun bakıma ihtiyaç ve hastanede daha az yatak kullanılmasını sağlar. Hasta gözüyle bakıldığında günlük cerrahiler daha hızlı iyileşme, işe geri dönüş ve daha az hastane infeksiyon prevalansını gösterir. Kalış süresi indikatörü, verimliliğin direkt bir ölçümüdür ve uygunluğu yansıtır. Etkinliği artırmak gibi bakımın entegrasyonunu ve koordinasyonunu gerçekleştiren iç süreci ve klinik etkinliği geliştirir, alternatif hizmetlere ihtiyaç duyan hastaların en iyisini almalarını sağlar (evde bakım, evde hemşirelik hizmetleri gibi), hastaların hastanenin olumsuz etkilerine maruz kalmalarını azaltır. Ulusal indikatör ise; Kurumların son üç aylık ortalama tahakkuk tutarı ile ilgili dönem sonuna ait toplam net borç tutarını karşılayabilme durumunun ölçülmesi amacıyla kurumlarda borçluluk oranı belirlenir. Bu proje hastanelerimize neler kazandıracak? Demir: Performans ve kaliteyi arttırma çalışmalarımızda ne kadar çok aracınız olursa o kadar başarıyı yakalamanız kolay olur. Hastanelerimizi geliştirmek adına mevcut araştırma araçlarımız dışında diğer ülkelerde de tecrübe edilmiş araçları var. PATH projesi de bunlardan biri olup, hastanelerin birbirini izleyerek kıyaslanması, değerlendirme ve iyileştirme çabasını ortaya koymaktadır. Hastaneler aynı veriler çerçevesinde proje koordinasyonu ile bir araya geldiğinde birbirlerini kıyaslayarak motivasyon kazanarak Uluslar arası tecrübeyi de öğrenme fırsatı bulacaktır. Bugün itibariyle Türkiye projenin neresinde? Demir: Ülke olarak projenin bize sağlayacağı katkılar tam olarak anlaşılmış, verilerin Bakanlığımıza iletilme formları oluşturulmuş ve hastanelerimizden veri toplanılmaya başlanılmıştır. Projede yer alan hastane sayısının arttırılması düşünülmekte midir? Demir: Ülkemizde PATH projesinde yer almak isteyen çok sayıda hastane Ülke koordinatörlüğümüze başvuruda bulunmaktadır. Bununla birlikte projenin en önemli ayağını veri toplama oluşturmaktadır. Bu kapsamda hastanelerimizin bilgi otomasyon sistemleri üst düzeyde olmalı ve hatalı veri gönderişine müsaade etmemelidir. Çok sayıda hastanede doğru sonuçlara ulaşmadan projeyi yürütmektense, projeninin kontrollü genişlemesi adına sistemli davranmak bizler için çok daha önemlidir. Projeye katılan gönüllü hastaneler bu proje kapsamında maddi bir destek almakta mıdır? Demir: Bakanlık olarak maddi bir destek vermeye ihtiyaç olmadığı gibi, projenin de hastaneye ek bir maliyeti olmamaktadır. Türkiye 2003 den 2010 a kadar sağlık alanında bir kabuk değiştirdi bundan sonrası içinde bu değişikliğin alt yapısını oluşturmak lazım. Bu altyapılardan biri özellikle hastaneler açısından bu tarz projelerdir. Kamu, özel ya da üniversite hastanesi olsun hastanelerde performansı çok önemli bir unsur haline getirip, performansın izlenmesi ve ölçülmesi hastanenin kurumsal kimliği ve çalışanı açısından çok önemlidir. Amaç o hastanede kalitenin performansının geliştirilmesidir. Hastaneleri kıyaslamak adına bundan sonra her yıl hastanelerin performansı kriter olacaktır. Ülkelerin sağlık sistemlerinin farklı olduğu düşünülürse, projeye katılan ülkeler adına PATH den ortak bir yarar sağlanabilir mi? Her ülkenin sağlıkta kaliteyi yakalamak adına sarf ettiği emekten ve kazanmış olduğu tecrübelerden faydalanmak diğer ülkeler adına zamandan kazanım ve bilgi ve birikimin daha ileri noktaya taşınmasını olanaklı hale getirmektedir. Bu amaçla başka ülkelerde olumlu sonuca ulaştıran süreçleri örnek almak ve kendi ülkemiz koşullarına göre bu bilgileri uyarlamak ülkemiz sağlık sistemine birçok olumlu katkı sağlayacaktır. 16

19

20 DOÇ. DR. M. FANİ BOZKURT Hacettepe Üniv. Tıp Fakültesi Nükleer Tıp AD ÇERNOBİL FACİASI ve SONRASI Tarihe adını nükleer santral kazalarının belki de en korkuncu olarak yazdıran Çernobil Nükleer Santrali faciası 1986 yılında 26 Nisan ın ilk saatlerinde meydana gelmiştir. Ukrayna nın Çernobil şehrinde 1972 yılında kurulan ve o dönemden beri hizmet veren Çernobil Nükleer Santrali nde tüm dünyayı etkileyen ve halen etkilemeye devam eden facianın her biri 1000 megawatt gücünde olan dört reaktörün hatalı tasarımının yanısıra, deney yapma amacı ile reaktörlerden birinde güvenlik sisteminin devre dışı bırakılması ile oluştuğu düşünülmektedir. Bu büyük felakete neden olmakla suçlanan deneyin amacı, reaktörün çalışması aniden durdurulduğunda, buhar türbinlerinin daha ne kadar süreyle çalışmayı sürdüreceğini ve böylece ne kadar süre acil güvenlik sistemine güç sağlayabileceğini öğrenmekti. Deneyin yapılacağı 25 Nisan 1986 günü, önce reaktörün gücü yarıya düşürülüp, ardından da acil soğutma sistemi ile deney sırasında reaktörün kapanmasını önlemek için tehlike anında çalışmaya başlayan güvenlik sistemi devre dışı bırakılmıştır. 26 Nisan günü saat 01:00 i biraz geçe teknisyenler deneyin son hazırlıklarını tamamlamak üzere ek su pompalarını çalıştırmaları üzerine gücünün yüzde 7 siyle çalışmakta olan reaktörde buhar basıncı düşmüş ve buhar ayırma tamburlarındaki su düzeyi güvenlik sınırının altına inmiştir. Normal çalışma şartlarında bu durumda reaktörün güvenlik sistemine ulaşması gereken sinyaller de teknisyenler tarafından deney yapıldığı için engellenmiştir. Geriye kalan öteki acil güvenlik sinyali bağlantıları da deney amaçlı kesilmiş ve daha sonra türbinlere giden buhar akışı durdurulmuştur. Bunun sonucunda dolaşım pompaları ve reaktörün soğutma sistemi yavaşlamış, yakıt kanallarında ani bir ısı yükselmesi görülmüş ve reaktör tümüyle denetimden çıkmıştır. Tehlikeyi farkeden teknisyenler reaktörün durdurulmasını sağlamak amacıyla bütün denetim çubuklarını derhal sisteme sokmaya karar vermişler ancak aşırı derecede ısınmış bulunan reaktörlerde saat 01:24 te, yani deneye başlanmasından bir dakika sonra iki patlama gerçekleştiği için bunu başaramamışlardır. Bu patlamanın ayrıntıları tam olarak bilinmemekle birlikte, denetim dışı bir çekirdek tepkimesinin gerçekleşmiş olduğu anlaşılmaktadır. Üç saniye içinde reaktörün gücü %7 den %50 ye fırlamış ve yakıt parçacıklarının soğutma suyuyla karşılaşması, suyun bir anda buhara dönüşmesine yol açmıştır. Oluşan aşırı buhar basıncı bir anda reaktörün ve santral binasının tepesini uçurmuştur. Reaktördeki zirkonyum ve grafitin yüksek sıcaklıktaki buharla karşılaşması sonucu oluşan hidrojen yanarak 18

Numune Sağlık. Çernobil Faciası ve Sonrası. Hastanelerde Performans Değerlendirme Araçları. Hayatımızdaki Radyasyon. Oruç ve Hastalıklar

Numune Sağlık. Çernobil Faciası ve Sonrası. Hastanelerde Performans Değerlendirme Araçları. Hayatımızdaki Radyasyon. Oruç ve Hastalıklar Numune Sağlık Ankara Numune Eğitim ve Araştırma Hastanesi yayınıdır ISSN 1309-9213 EYLÜL 2010 Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Taner YILDIZ Nükleer Tıpta Kullanılan Radyoizotoplarını Türkiye de Üreteceğiz

Detaylı

Değerlendirme Araçları Projesi

Değerlendirme Araçları Projesi Hastanelerde Kalite Geliştirme için Performans Değerlendirme Araçları Projesi (PATH) ve Türkiye nin Katılımı Günnur ERTONG Sağlıkta Performans ve Kalite Kongresi 20 Mart 2009 PATH NEDİR? Hastanelerin emsalleriyle

Detaylı

ÖĞRENCİNİN; ADI:HÜSEYİN TALHA SOYADI:ÖNÜMLÜ SINIFI:9/B NUMARASI:191 DERS:FİZİK KONU:NÜKLEER ENERJİ ÖĞRETMEN:FAHRETTİN KALE

ÖĞRENCİNİN; ADI:HÜSEYİN TALHA SOYADI:ÖNÜMLÜ SINIFI:9/B NUMARASI:191 DERS:FİZİK KONU:NÜKLEER ENERJİ ÖĞRETMEN:FAHRETTİN KALE ÖĞRENCİNİN; ADI:HÜSEYİN TALHA SOYADI:ÖNÜMLÜ SINIFI:9/B NUMARASI:191 DERS:FİZİK KONU:NÜKLEER ENERJİ ÖĞRETMEN:FAHRETTİN KALE İÇİNDEKİLER NÜKLEER ENERJİ NEDİR? NÜKLEER ENERJİ ÜRETİMİ NASIL YAPILIR? DÜNYADA

Detaylı

ENERJİ KAYNAKLARI ve TÜRKİYE DİYARBAKIR TİCARET VE SANAYİ ODASI

ENERJİ KAYNAKLARI ve TÜRKİYE DİYARBAKIR TİCARET VE SANAYİ ODASI ENERJİ KAYNAKLARI ve TÜRKİYE DİYARBAKIR TİCARET VE SANAYİ ODASI ENERJİ KAYNAKLARI ve TÜRKİYE Türkiye önümüzdeki yıllarda artan oranda enerji ihtiyacı daha da hissedecektir. Çünkü,ekonomik kriz dönemleri

Detaylı

2013/101 (Y) BTYK nın 25. Toplantısı. Üstün Yetenekli Bireyler Stratejisi nin İzlenmesi [2013/101] KARAR

2013/101 (Y) BTYK nın 25. Toplantısı. Üstün Yetenekli Bireyler Stratejisi nin İzlenmesi [2013/101] KARAR 2013/101 (Y) Üstün Yetenekli Bireyler Stratejisi nin İzlenmesi [2013/101] BTYK nın 2009/102 no.lu kararı kapsamında hazırlanan ve 25. toplantısında onaylanan Üstün Yetenekli Bireyler Stratejisi nin koordinasyonunun

Detaylı

Fukuşima da Neler Oldu

Fukuşima da Neler Oldu Fukuşima da Neler Oldu 1. Ulusal Radyasyondan Korunma Kongresi Ankara Doç. Dr. Şule Ergün Hacettepe Üniversitesi Nükleer Enerji Mühendisliği Bölümü 19 Kasım 2015 Sunum Özeti Fukushima Daiichi Santrali

Detaylı

Enervis H o ş g e l d i n i z Ekim 2015

Enervis H o ş g e l d i n i z Ekim 2015 Enervis H o ş g e l d i n i z Ekim 2015 Dünya Enerji Genel Görünümü Genel Görünüm Dünya Birincil Enerji Tüketimi 2013-2035 2013 2035F Doğalgaz %24 Nükleer %4 %7 Hidro %2 Yenilenebilir Petrol %33 Kömür

Detaylı

İÇİNDEKİLER ANA BÖLÜM I: RADYASYON, RADYOAKTİVİTE,VÜCUDA ETKİLER VE RİSK KAVRAMI...1. Bölüm 1: Radyasyonla İlgili Kısa Açıklamalar...

İÇİNDEKİLER ANA BÖLÜM I: RADYASYON, RADYOAKTİVİTE,VÜCUDA ETKİLER VE RİSK KAVRAMI...1. Bölüm 1: Radyasyonla İlgili Kısa Açıklamalar... İÇİNDEKİLER ANA BÖLÜM I: RADYASYON, RADYOAKTİVİTE,VÜCUDA ETKİLER VE RİSK KAVRAMI...1 Bölüm 1: Radyasyonla İlgili Kısa Açıklamalar...3 Bölüm 2: İyonlaştırıcı Radyasyonlar Vücudumuzu Nasıl Etkiliyor?...7

Detaylı

Bu nedenle çevre ve kalkınma konuları birlikte, dengeli ve sürdürülebilir bir şekilde ele alınmalıdır.

Bu nedenle çevre ve kalkınma konuları birlikte, dengeli ve sürdürülebilir bir şekilde ele alınmalıdır. 1992 yılına gelindiğinde çevresel endişelerin sürmekte olduğu ve daha geniş kapsamlı bir çalışma gereği ortaya çıkmıştır. En önemli tespit; Çevreye rağmen kalkınmanın sağlanamayacağı, kalkınmanın ihmal

Detaylı

Fukushima Nükleer Santral Kazası ve

Fukushima Nükleer Santral Kazası ve Nükleer i Nükleer Kazası ve Prof. Dr. Cemal Niyazi Sökmen Nükleer Enerji Mühendisliği Bölümü Hacettepe Üniversitesi 9 Mart 2013 Özet Nükleer i 1 Nükleer i 2 3 4 5 Sahadaki Reaktörler Nükleer i No Tip Koruma

Detaylı

İNDİKATÖR ADI ACİL SERVİSE 24 SAAT İÇERİSİNDE AYNI ŞİKAYETLE TEKRAR BAŞVURAN HASTA SAYISI VE ORANI İNDİKATÖR KARTI

İNDİKATÖR ADI ACİL SERVİSE 24 SAAT İÇERİSİNDE AYNI ŞİKAYETLE TEKRAR BAŞVURAN HASTA SAYISI VE ORANI İNDİKATÖR KARTI Sayfa No 1/17 ACİL SERVİSE 24 SAAT İÇERİSİNDE AYNI ŞİKAYETLE TEKRAR BAŞVURAN HASTA SAYISI VE ORANI İNDİKATÖR KARTI Acil servise 24 saat içinde aynı şikâyetle tekrar başvuran hasta sayısı ve oranının tespiti

Detaylı

1. AMAÇ: 4. KISALTMALAR: EKK : Enfeksiyon Kontrol Komitesi SHKS : Sağlıkta Hizmet Kalite Standartları 5. UYGULAMA:

1. AMAÇ: 4. KISALTMALAR: EKK : Enfeksiyon Kontrol Komitesi SHKS : Sağlıkta Hizmet Kalite Standartları 5. UYGULAMA: Kalite Yönetim Birimi SAYFA NO 1 / 5 1. AMAÇ: Hastanemizdeki; sağlıkta hizmet kalite standartları ve kalite yönetim sistemine uygunluğunun; sürekliliğini, yeterliliğini ve etkinliğini sağlamak için, planlanmış

Detaylı

Güneş Enerjisi nde Lider

Güneş Enerjisi nde Lider Güneş Enerjisi nde Lider GO Enerji, 2003 yılından itibaren, Güneş enerjisinden elektrik üretimi teknolojilerinde uzmanlaşmış ekibiyle faaliyet göstermektedir. Kendi markaları ile ABD den Avustralya ya

Detaylı

RÜZGAR ENERJĐSĐ. Erdinç TEZCAN FNSS

RÜZGAR ENERJĐSĐ. Erdinç TEZCAN FNSS RÜZGAR ENERJĐSĐ Erdinç TEZCAN FNSS Günümüzün ve geleceğimizin ekmek kadar su kadar önemli bir gereği; enerji. Son yıllarda artan dünya nüfusu, modern hayatın getirdiği yenilikler, teknolojinin gelişimi

Detaylı

TEST REHBER İLKELERİ PROGRAMI ULUSAL KOORDİNATÖRLER ÇALIŞMA GRUBU 26. TOPLANTISI (8-11 Nisan 2014, Paris)

TEST REHBER İLKELERİ PROGRAMI ULUSAL KOORDİNATÖRLER ÇALIŞMA GRUBU 26. TOPLANTISI (8-11 Nisan 2014, Paris) TEST REHBER İLKELERİ PROGRAMI ULUSAL KOORDİNATÖRLER ÇALIŞMA GRUBU 26. TOPLANTISI (8-11 Nisan 2014, Paris) Dr. A. Alev BURÇAK Tarımsal Araştırmalar ve Politikalar Genel Müdürlüğü Sunu Planı OECD Hakkında

Detaylı

Türkiye de Radyasyon Güvenliği Komiteleri

Türkiye de Radyasyon Güvenliği Komiteleri Türkiye de Radyasyon Güvenliği Komiteleri Yrd. Doç. Dr. Ayşegül YURT Dokuz Eylül Üniversitesi 1. ULUSAL RADYASYONDAN KORUNMA KONGRESİ 19-21 KASIM 2015, ANKARA Radyasyon Güvenliği Komiteleri (RGK) 2690

Detaylı

CAM SANAYİİ. Hazırlayan Birsen YILMAZ 2006. T.C. Başbakanlık Dış Ticaret Müsteşarlığı İhracatı Geliştirme Etüd Merkezi

CAM SANAYİİ. Hazırlayan Birsen YILMAZ 2006. T.C. Başbakanlık Dış Ticaret Müsteşarlığı İhracatı Geliştirme Etüd Merkezi CAM SANAYİİ Hazırlayan Birsen YILMAZ 2006 T.C. Başbakanlık Dış Ticaret Müsteşarlığı İhracatı Geliştirme Etüd Merkezi TÜRKİYE'DE ÜRETİM Cam sanayii, inşaat, otomotiv, meşrubat, gıda, beyaz eşya, mobilya,

Detaylı

Piyasaya Hazırlık Ortaklık Girişimi

Piyasaya Hazırlık Ortaklık Girişimi Piyasaya Hazırlık Ortaklık Girişimi Geleceğin Karbon Piyasaları Şekilleniyor Pazara Hazırlık Ortaklık Girişimi (PMR) Kyoto Protokolü nün ilk yükümlülük döneminin sona ereceği 2020 yılı sonrası yeni iklim

Detaylı

AR& GE BÜLTEN. Enerjide Yeni Ufuklara

AR& GE BÜLTEN. Enerjide Yeni Ufuklara Enerjide Yeni Ufuklara Nurel KILIÇ Enerji yol haritalarının oluşturulduğu dünyada, yapısal değişim gözleniyor. Ülkemizi coğrafi/stratejik konumu gereği çok yakından etkileyen bu süreçte ülkemiz için çizilen

Detaylı

Geleceğinize Açılan Kapı

Geleceğinize Açılan Kapı Geleceğinize Açılan Kapı OSMANİYE KORKUT ATA ÜNİVERSİTESİ AKADEMİK BİRİMLER Fakülteler 1. Mühendislik Fakültesi 2. İktisadi ve İdari Bilimler Fak. 3. Fen Edebiyat Fak. 4. Mimarlık, Tasarım ve Güzel Sanatlar

Detaylı

AB NİN EKONOMİK YAPISIYLA İLGİLİ TEMEL BİLGİLER 1. Ülkelerin Yüz Ölçümü 2. Ülkelerin Nüfusu 3. Ülkelerin Gayri Safi Yurtiçi Hâsıla 4.

AB NİN EKONOMİK YAPISIYLA İLGİLİ TEMEL BİLGİLER 1. Ülkelerin Yüz Ölçümü 2. Ülkelerin Nüfusu 3. Ülkelerin Gayri Safi Yurtiçi Hâsıla 4. AB NİN EKONOMİK YAPISIYLA İLGİLİ TEMEL BİLGİLER 1. Ülkelerin Yüz Ölçümü 2. Ülkelerin Nüfusu 3. Ülkelerin Gayri Safi Yurtiçi Hâsıla 4. Ülkelerin Büyüme Oranı 5. Ülkelerin Kişi Başına Gayri Safi Yurtiçi

Detaylı

TABİAT VARLIKLARINI KORUMA GENEL MÜDÜRLÜĞÜ ENERJİ VE ÇEVRE POLİTİKALARI AÇISINDAN RESLER VE KORUNAN ALANLAR. Osman İYİMAYA Genel Müdür

TABİAT VARLIKLARINI KORUMA GENEL MÜDÜRLÜĞÜ ENERJİ VE ÇEVRE POLİTİKALARI AÇISINDAN RESLER VE KORUNAN ALANLAR. Osman İYİMAYA Genel Müdür TABİAT VARLIKLARINI KORUMA GENEL MÜDÜRLÜĞÜ ENERJİ VE ÇEVRE POLİTİKALARI AÇISINDAN RESLER VE KORUNAN ALANLAR Osman İYİMAYA Genel Müdür Enerji hayatımızın vazgeçilmez bir parçası olarak başta sanayi, teknoloji,

Detaylı

TÜRKİYE DE SAĞLIK KURUMLARINDA İŞÇİ SAĞLIĞI VE İŞ GÜVENLİĞİ HİZMETLERİ. Doç Dr Meral Türk Ege Üni Tıp Fakültesi Halk Sağlığı AD

TÜRKİYE DE SAĞLIK KURUMLARINDA İŞÇİ SAĞLIĞI VE İŞ GÜVENLİĞİ HİZMETLERİ. Doç Dr Meral Türk Ege Üni Tıp Fakültesi Halk Sağlığı AD TÜRKİYE DE SAĞLIK KURUMLARINDA İŞÇİ SAĞLIĞI VE İŞ GÜVENLİĞİ HİZMETLERİ Doç Dr Meral Türk Ege Üni Tıp Fakültesi Halk Sağlığı AD 29 Mart ta DSÖ görevlisi Dr Carlo Urbani SARS nedeniyle ölmüştür. Keneli iğne

Detaylı

SN. YETKİLİ DİKKATİNE 25.08.2015 KONU: 2016 YILI YAPI-İNŞAAT VE ELEKTRİK FUARLARI SİRKÜ BİLGİLENDİRMESİ

SN. YETKİLİ DİKKATİNE 25.08.2015 KONU: 2016 YILI YAPI-İNŞAAT VE ELEKTRİK FUARLARI SİRKÜ BİLGİLENDİRMESİ SN. YETKİLİ DİKKATİNE 25.08.2015 KONU: 2016 YILI YAPI-İNŞAAT VE ELEKTRİK FUARLARI SİRKÜ BİLGİLENDİRMESİ Türkiye milli katılım organizasyonunun, T.C. Ekonomi Bakanlığı'na izin başvurusu yapılmış olup, Türkel

Detaylı

BİYO ENERJİ İLE ÇALIŞAN İKLİMLENDİRME VE ELEKTRİK ÜRETİM SANTRALİ. Çevre dostu teknolojiler

BİYO ENERJİ İLE ÇALIŞAN İKLİMLENDİRME VE ELEKTRİK ÜRETİM SANTRALİ. Çevre dostu teknolojiler Çevre dostu teknolojiler Kuruluş yılımız olan 2007 senesi, alarm veren iklim değişimi raporunun Birleşmiş Milletler tarafından açıklanmasının da tarihidir. Aynı zamanda fosil enerji kaynakları miktarının

Detaylı

SAĞLIK DİPLOMASİSİ Sektörel Diplomasi İnşası

SAĞLIK DİPLOMASİSİ Sektörel Diplomasi İnşası STRATEJİK VİZYON BELGESİ SAĞLIK DİPLOMASİSİ Sektörel Diplomasi İnşası Yakın geçmişte yaşanan küresel durgunluklar ve ekonomik krizlerden dünyanın birçok ülkesi ve bölgesi etkilenmiştir. Bu süreçlerde zarar

Detaylı

İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİ ARAŞTIRMA VE GELİŞTİRME ENSTİTÜSÜ BAŞKANLIĞI GÖREV, YETKİ VE SORUMLULUKLARI HAKKINDA YÖNETMELİK

İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİ ARAŞTIRMA VE GELİŞTİRME ENSTİTÜSÜ BAŞKANLIĞI GÖREV, YETKİ VE SORUMLULUKLARI HAKKINDA YÖNETMELİK İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİ ARAŞTIRMA VE GELİŞTİRME ENSTİTÜSÜ BAŞKANLIĞI GÖREV, YETKİ VE SORUMLULUKLARI HAKKINDA YÖNETMELİK BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar Amaç ve kapsam MADDE 1 (1) Bu Yönetmeliğin

Detaylı

HİZMETLERİMİZ. HAKkIMIZDA. İş Güvenliği Uzmanlığı. İş Yeri Hekimliği. Sağlık raporu. Acil Durum Planlaması. İş Güvenliği Eğitimleri.

HİZMETLERİMİZ. HAKkIMIZDA. İş Güvenliği Uzmanlığı. İş Yeri Hekimliği. Sağlık raporu. Acil Durum Planlaması. İş Güvenliği Eğitimleri. İş Güvenliği Uzmanlığı İşyerinizde yürütülecek olan ve yasal zorunluluk içeren İş Sağlığı ve Güvenliği Hizmetlerini Çalışma İş Yeri Hekimliği ve sosyal Güvenlik Bakanlığı tarafından yetkilendirilmiş OSGB

Detaylı

Yakın n Gelecekte Enerji

Yakın n Gelecekte Enerji Yakın n Gelecekte Enerji Doç.Dr.Mustafa TIRIS Enerji Enstitüsü Müdürü Akademik Forum 15 Ocak 2005 Kalyon Otel, İstanbul 1 Doç.Dr.Mustafa TIRIS 1965 Yılı nda İzmir de doğdu. 1987 Yılı nda İTÜ den Petrol

Detaylı

MMKD Stratejik İletişim Planı Araştırma Sonuçları

MMKD Stratejik İletişim Planı Araştırma Sonuçları MMKD Stratejik İletişim Planı Araştırma Sonuçları 29 Mayıs 2013 tarihinde MMKD Stratejik İletişim Planı nı oluşturmak amacıyla bir toplantı yapıldı. Toplantının ardından, dernek amaç ve faaliyetlerinin

Detaylı

MEDİKAL FİZİĞİN GÜNCEL DURUMU VE ÖZLÜK HAKLARI RADYOLOJİ GÖRÜŞÜ

MEDİKAL FİZİĞİN GÜNCEL DURUMU VE ÖZLÜK HAKLARI RADYOLOJİ GÖRÜŞÜ MEDİKAL FİZİĞİN GÜNCEL DURUMU VE ÖZLÜK HAKLARI RADYOLOJİ GÖRÜŞÜ Yrd.Doç.Dr. Ayşegül YURT Dokuz Eylül Üniversitesi SBE Medikal Fizik AD. XV. Ulusal Medikal Fizik Kongresi, 2015 Trabzon Ülkemizde Tıp alanındaki

Detaylı

ULUSAL PNÖMOKONYOZ ÖNLEME EYLEM PLANI

ULUSAL PNÖMOKONYOZ ÖNLEME EYLEM PLANI ULUSAL PNÖMOKONYOZ ÖNLEME EYLEM PLANI 1. Sorunun öneminin saptanması Pnömokonyoz ülkemizde en sık görülen mesleki akciğer hastalıklarından biri olup, önlenebilir meslek hastalıklarının başında gelmektedir.

Detaylı

ENERJİ VERİMLİLİĞİ (ENVER) GÖSTERGELERİ VE SANAYİDE ENVER POLİTİKALARI

ENERJİ VERİMLİLİĞİ (ENVER) GÖSTERGELERİ VE SANAYİDE ENVER POLİTİKALARI ENERJİ VERİMLİLİĞİ (ENVER) GÖSTERGELERİ VE SANAYİDE ENVER POLİTİKALARI Erdal ÇALIKOĞLU Sanayide Enerji Verimliliği Şube Müdürü V. Neden Enerji Verimliliği? Fosil kaynaklar görünür gelecekte tükenecek.

Detaylı

Sağlıkta Maliyet. B.Burcu TANER Mayıs.2015

Sağlıkta Maliyet. B.Burcu TANER Mayıs.2015 Sağlıkta Maliyet B.Burcu TANER Mayıs.2015 14 Mayıs 2015 tarihinde Acıbadem Üniversitesi nde yapılan ASG XV. Hemşirelik Haftası Etkinliklerinde sunulmuştur. Hedef Daha geniş kitleler için daha iyi sağlık

Detaylı

Sağlık Sektörü -SWOT Analiz-

Sağlık Sektörü -SWOT Analiz- Sağlık Sektörü -SWOT Analiz- Strength Weakness Opportunities Threads TREASURY M. Emre ELMADAĞ Deniz ERSOY M. Uğur TOKSARI Strength İnsan Sağlığı Çocuklardaki aşılama oranlarında gözle görülür iyileşmeler

Detaylı

Temiz Üretim Süreçlerine Geçişte Hibe Programlarının KOBİ lere Katkısı. Ertuğrul Ayrancı Doğu Marmara Kalkınma Ajansı 07.10.2015

Temiz Üretim Süreçlerine Geçişte Hibe Programlarının KOBİ lere Katkısı. Ertuğrul Ayrancı Doğu Marmara Kalkınma Ajansı 07.10.2015 Temiz Üretim Süreçlerine Geçişte Hibe Programlarının KOBİ lere Katkısı Ertuğrul Ayrancı Doğu Marmara Kalkınma Ajansı 07.10.2015 KOBİ lere Yönelik Destekler -Kalkınma Ajansları -KOSGEB -TÜBİTAK -Bilim Sanayi

Detaylı

MESLEK KAVRAMI VE MESLEK SEÇİMİNİN ÖNEMİ

MESLEK KAVRAMI VE MESLEK SEÇİMİNİN ÖNEMİ AHMET ARSLAN MESLEK KAVRAMI VE MESLEK SEÇİMİNİN ÖNEMİ Meslek, kişilerin topluma yararlı mal ve hizmet üreterek geçimlerini temin etmek ve para kazanmak için yaptıkları, belli bir eğitimle kazanılan, sistemli

Detaylı

Yenilebilir Enerji Kaynağı Olarak Rüzgar Enerjisi

Yenilebilir Enerji Kaynağı Olarak Rüzgar Enerjisi Yenilebilir Enerji Kaynağı Olarak Rüzgar Enerjisi İbrahim M. Yağlı* Enerji üretiminde Rüzgar Enerjisinin Üstünlükleri Rüzgar enerjisinin, diğer enerji üretim alanlarına göre, önemli üstünlükleri bulunmaktadır:

Detaylı

Dünyada Enerji Görünümü

Dünyada Enerji Görünümü 22 Ocak 2015 Dünyada Enerji Görünümü Gelir ve nüfus artışına paralel olarak dünyada birincil enerji talebi hız kazanmaktadır. Özellikle OECD dışı ülkelerdeki artan nüfusun yanı sıra, bu ülkelerde kentleşme

Detaylı

Türkiye Klinik Kalite Programı

Türkiye Klinik Kalite Programı Türkiye Klinik Kalite Programı 3 Mayıs 2013 Dr. Hüseyin ÖZBAY Amaç: Türkiye de klinik kalitenin izlenmesi ve değerlendirilmesine yönelik mevcut durum tespitinin yapılması ve klinik kalite ölçme ve değerlendirme

Detaylı

Selçuk Üniversitesi İş Sağlığı ve Güvenliği Hizmetleri. Dr. Yaşar Ali SULAK SİSAM Müdürü

Selçuk Üniversitesi İş Sağlığı ve Güvenliği Hizmetleri. Dr. Yaşar Ali SULAK SİSAM Müdürü Selçuk Üniversitesi İş Sağlığı ve Güvenliği Hizmetleri Dr. Yaşar Ali SULAK SİSAM Müdürü Selçuk Üniversitesi Toplam 120 birim var: 27 birim > 50 (50 den çok çalışanlı) 50 birim 10 < < 50 (10 50 arası çalışanlı)

Detaylı

Dünyada Enerji Görünümü

Dünyada Enerji Görünümü 09 Nisan 2014 Çarşamba Dünyada Enerji Görünümü Dünyada, artan gelir ve nüfus artışına paralel olarak birincil enerji talebindeki yükseliş hız kazanmaktadır. Nüfus artışının özellikle OECD Dışı ülkelerden

Detaylı

ENERJİ GÜVENLİĞİ ÇALIŞTAYI Türkiye Nükleer Güç Programı 2030

ENERJİ GÜVENLİĞİ ÇALIŞTAYI Türkiye Nükleer Güç Programı 2030 VİZYON BELGESİ(TASLAK) ENERJİ GÜVENLİĞİ ÇALIŞTAYI Türkiye Nükleer Güç Programı 2030 (03-05 Aralık 2015, İstanbul) BÖLÜM 1 Nükleer Güç Programı (NGP) Geliştirilmesinde Önemli Ulusal Politika Adımları Temel

Detaylı

ÇALIŞMA VE SOSYAL GÜVENLİK BAKANLIĞI MEVZUATINDA RADYASYONDAN KORUNMANIN YERİ, UYGULAMADA YAŞANAN GÜÇLÜKLER, ÇÖZÜM ÖNERİLERİ

ÇALIŞMA VE SOSYAL GÜVENLİK BAKANLIĞI MEVZUATINDA RADYASYONDAN KORUNMANIN YERİ, UYGULAMADA YAŞANAN GÜÇLÜKLER, ÇÖZÜM ÖNERİLERİ T.C. ÇALIŞMA VE SOSYAL GÜVENLİK BAKANLIĞI İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ ÇALIŞMA VE SOSYAL GÜVENLİK BAKANLIĞI MEVZUATINDA RADYASYONDAN KORUNMANIN YERİ, UYGULAMADA YAŞANAN GÜÇLÜKLER, ÇÖZÜM ÖNERİLERİ

Detaylı

izlenmiştir. Çin Halk Cumhuriyeti 1949 yılında kurulmuştur. IMF'ye bağlıbirimler: Guvernörler Konseyi, İcra Kurulu, Geçici Kurul, Kalkınma Kurulu

izlenmiştir. Çin Halk Cumhuriyeti 1949 yılında kurulmuştur. IMF'ye bağlıbirimler: Guvernörler Konseyi, İcra Kurulu, Geçici Kurul, Kalkınma Kurulu DÜNYA EKONOMİSİ Teknoloji, nüfus ve fikir hareketlerini içeren itici güce birinci derecede itici güç denir. Global işbirliği ağıgünümüzde küreselleşmişyeni ekonomik yapının belirleyicisidir. ASEAN ekonomik

Detaylı

İSTANBUL MEDİPOL ÜNİVERSİTESİ SAĞLIK EĞİTİM UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ YÖNETMELİĞİ

İSTANBUL MEDİPOL ÜNİVERSİTESİ SAĞLIK EĞİTİM UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ YÖNETMELİĞİ İSTANBUL MEDİPOL ÜNİVERSİTESİ SAĞLIK EĞİTİM UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ YÖNETMELİĞİ BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar Amaç ve kapsam MADDE 1 (1) Bu Yönetmeliğin amacı ve kapsamı; İstanbul

Detaylı

Sağlık Sektörünün Olmazsa Olmazı: Tıbbi Malzeme Alt Sektörü

Sağlık Sektörünün Olmazsa Olmazı: Tıbbi Malzeme Alt Sektörü Sağlık Sektörünün Olmazsa Olmazı: Tıbbi Malzeme Alt Sektörü Tıp sürekli ilerliyor sözündeki aslan payı bize göre; Tıbbi Malzeme Alt Sektörüne ait. Nitekim; tıbbi malzemeden yoksun sağlık sektörünün eli

Detaylı

Yalova Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Enerji Sistemleri Mühendisliği Bölümü. Enerjinin Önemi? Enerji Sistemleri Mühendisi Kimdir?

Yalova Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Enerji Sistemleri Mühendisliği Bölümü. Enerjinin Önemi? Enerji Sistemleri Mühendisi Kimdir? Yalova Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Enerji Sistemleri Mühendisliği Bölümü Enerjinin Önemi? Enerji, ekonomik ve sosyal kalkınmanın temel unsurlarından biri olması yanısıra, yaşamın sürdürülebilmesi

Detaylı

Koordinasyon Toplantısı 29.06.2011

Koordinasyon Toplantısı 29.06.2011 Sağlıkta Performans ve Kalite Yönergesi Kapsamında 01.07.2011 tarihinden itibaren Yapılması Gerekenler Koordinasyon Toplantısı 29.06.2011 İl Performans ve Kalite Koordinatörlüğü Sunum Planı Sağlıkta Performans

Detaylı

İSO YÖNETİM KURULU BAŞKANI ERDAL BAHÇIVAN IN KONUŞMASI

İSO YÖNETİM KURULU BAŞKANI ERDAL BAHÇIVAN IN KONUŞMASI İSO YÖNETİM KURULU BAŞKANI ERDAL BAHÇIVAN IN KONUŞMASI 2023 e 10 Kala Kamu Üniversite Sanayi İşbirliği Bölgesel Toplantısı nda konuya yönelik düşüncelerimi ifade etmeden önce sizleri, şahsım ve İstanbul

Detaylı

VII. Uluslararası İş Sağlığı ve Güvenliği Konferansı. 6Mayıs 2014

VII. Uluslararası İş Sağlığı ve Güvenliği Konferansı. 6Mayıs 2014 VII. Uluslararası İş Sağlığı ve Güvenliği Konferansı 6Mayıs 2014 KOBİ lerde İş Sağlığı ve Güvenliği Nihat TUNALI İkitelli Organize Sanayi Bölgesi Başkanlığı Yönetim Kurulu Başkan Vekili 7 milyon metrekare

Detaylı

Avrupa hastanelerinde

Avrupa hastanelerinde Avrupa hastanelerinde mesleki katılım Baş hekimler ve hemşireler için anket (PTE1) Baş hekimler ve hemşirelerin hastanede yönetici rolü oynadıkları düşünülmektedir. Aynı zamanda resmi yönetim rolleri de

Detaylı

7.Hafta: Risk ve Risk Analizi. DYA 114 Çevre Koruma. BÜRO YÖNETİMİ ve YÖNETİCİ ASİSTANLIĞI PROGRAMI Yrd.Doç.Dr. Sefa KOCABAŞ

7.Hafta: Risk ve Risk Analizi. DYA 114 Çevre Koruma. BÜRO YÖNETİMİ ve YÖNETİCİ ASİSTANLIĞI PROGRAMI Yrd.Doç.Dr. Sefa KOCABAŞ 7.Hafta: Risk ve Risk Analizi DYA 114 Çevre Koruma BÜRO YÖNETİMİ ve YÖNETİCİ ASİSTANLIĞI PROGRAMI Yrd.Doç.Dr. Sefa KOCABAŞ RİSK ve RİSK ANALİZİ Risk Belirli bir tehlikeli olayın meydana gelme olasılığı

Detaylı

ULUSAL PROTON HIZLANDIRICILARI ÇALIŞTAYI

ULUSAL PROTON HIZLANDIRICILARI ÇALIŞTAYI ULUSAL PROTON HIZLANDIRICILARI ÇALIŞTAYI Dr. Ali Tanrıkut SANAEM Müdürü 18-19 Nisan 2013 TAEK-SANAEM Ankara Düzenleyenler: UPHÇ-2013 Türkiye Atom Enerjisi Kurumu Ankara Üniversitesi, Hızlandırıcı Teknolojileri

Detaylı

TÜRKİYE ENERJİ STRATEJİLERİ & POLİTİKALARI ARAŞTIRMA MERKEZİ İLKÖĞRETİM ÖĞRENCİLERİNE YÖNELİK ENERJİ VE TASARRUF KONULU EĞİTİM PROGRAMI

TÜRKİYE ENERJİ STRATEJİLERİ & POLİTİKALARI ARAŞTIRMA MERKEZİ İLKÖĞRETİM ÖĞRENCİLERİNE YÖNELİK ENERJİ VE TASARRUF KONULU EĞİTİM PROGRAMI TÜRKİYE ENERJİ STRATEJİLERİ & POLİTİKALARI ARAŞTIRMA MERKEZİ İLKÖĞRETİM ÖĞRENCİLERİNE YÖNELİK ENERJİ VE TASARRUF KONULU EĞİTİM PROGRAMI Adres: GMK Bulvarı 36/11 Kızılay Çankaya/Ankara TÜRKİYE Tel: +90

Detaylı

DERİNCE AĞIZ VE DİŞ SAĞLIĞI MERKEZİ SKS KALİTE YÖNETİMİ

DERİNCE AĞIZ VE DİŞ SAĞLIĞI MERKEZİ SKS KALİTE YÖNETİMİ DERİNCE AĞIZ VE DİŞ SAĞLIĞI MERKEZİ SKS KALİTE YÖNETİMİ www.derinceadsm.gov.tr BÖLÜM SORUMLULARI Yönetim Hizmetleri Demet YENİGÜN EROL Ahmet DEMRİ Meryem MUMCUUĞLU Kalite Yönetim Direktörü İdari ve Mali

Detaylı

Maliye Bakanı Sayın Mehmet Şimşek in Konuşma Metni

Maliye Bakanı Sayın Mehmet Şimşek in Konuşma Metni GSO-TOBB-TEPAV Girişimcilik Merkezinin Açılışı Kredi Garanti Fonu Gaziantep Şubesi nin Açılışı Proje Değerlendirme ve Eğitim Merkezi nin Açılışı Dünya Bankası Gaziantep Bilgi Merkezi Açılışı 23 Temmuz

Detaylı

Tekstil Makina ve Malzemeleri Araştırma Geliştirme Merkezi Yönetmeliği Yayım tarihi: 1 Eylül 2013 Etkinlik tarihi: 1 Ekim 2013

Tekstil Makina ve Malzemeleri Araştırma Geliştirme Merkezi Yönetmeliği Yayım tarihi: 1 Eylül 2013 Etkinlik tarihi: 1 Ekim 2013 Tekstil Makina ve Malzemeleri Araştırma Geliştirme Merkezi Yönetmeliği Yayım tarihi: 1 Eylül 2013 Etkinlik tarihi: 1 Ekim 2013 Tekstil Makina ve Malzemeleri Araştırma Geliştirme Merkezi İTÜ Tekstil Teknolojileri

Detaylı

TAEK in Görevleri ve Yaptığı İşler. Dr. Sinan Aytekin TÜRKÖZ

TAEK in Görevleri ve Yaptığı İşler. Dr. Sinan Aytekin TÜRKÖZ TAEK in Görevleri ve Yaptığı İşler Dr. Sinan Aytekin TÜRKÖZ 17.05.2011 TAEK - ADHK 2 TÜRKİYE ATOM ENERJİSİ KURUMU (1) 1955, Nükleer enerjinin barışcıl amaçlar ile kullanılması (UAEA) 27.08.1956; 6821 Sayılı

Detaylı

Yapı ve Kredi Bankası A.Ş. Ücretlendirme Politikası

Yapı ve Kredi Bankası A.Ş. Ücretlendirme Politikası Yapı ve Kredi Bankası A.Ş. Ücretlendirme Politikası Bu politika, Yapı ve Kredi Bankası A.Ş. nin (Banka) faaliyetlerinin kapsamı ve yapısı ile stratejileri, uzun vadeli hedefleri ve risk yönetim yapısına

Detaylı

Ar-Ge Faaliyetlerinin Küresel Arenalarda Sınanması: Bilgiyi Üretmek, Analiz Etmek ve Yönetmek. A.Semih İŞEVİ * ve Baha KUBAN **

Ar-Ge Faaliyetlerinin Küresel Arenalarda Sınanması: Bilgiyi Üretmek, Analiz Etmek ve Yönetmek. A.Semih İŞEVİ * ve Baha KUBAN ** Ar-Ge Faaliyetlerinin Küresel Arenalarda Sınanması: Bilgiyi Üretmek, Analiz Etmek ve Yönetmek A.Semih İŞEVİ * ve Baha KUBAN ** Giriş Bu çalışmada, Şişecam Araştırma ve Teknoloji Genel Müdür Yardımcılığı

Detaylı

Konya Sanayi Odası. Ocak 2013. Enis Behar Form Temiz Enerji enis.behar@formgroup.com twitter/enisbehar

Konya Sanayi Odası. Ocak 2013. Enis Behar Form Temiz Enerji enis.behar@formgroup.com twitter/enisbehar Konya Sanayi Odası Ocak 2013 Enis Behar Form Temiz Enerji enis.behar@formgroup.com twitter/enisbehar FORM TEMİZ ENERJİ FORM ŞİRKETLER GRUBU 6 farklı şirketten oluşmaktadır; İklimlendirme Cihazları Satışı

Detaylı

türkiye de nükleer santral projelerinde göz ardı edilenler

türkiye de nükleer santral projelerinde göz ardı edilenler Baran Bozoğlu TMMOB Çevre Mühendisleri Odası Genel Başkanı türkiye de nükleer santral projelerinde göz ardı edilenler 69 Bilindiği üzere, 26 Nisan 1986 saat 01:23 de Ukrayna nın başkenti Kiev in 140 km

Detaylı

İKTİSADİ ve İDARİ BİLİMLER FAKÜLTESİ

İKTİSADİ ve İDARİ BİLİMLER FAKÜLTESİ Öğrenci Odaklı Üniversite Fatih Üniversitesi Tıp Fakültesi ve FATÜBAT tarafından düzenlenen 3. Uluslararası Öğrenci Kongresi ni onurlandırmanızı diler, saygılar sunarım. Prof. Dr. M. Ramazan YİĞİTOĞLU

Detaylı

Kapsam MADDE 2- (1) Bu yönerge, Sağlık Araştırmaları Genel Müdürlüğünün teşkilatı ile bu teşkilatta görevli personeli kapsar.

Kapsam MADDE 2- (1) Bu yönerge, Sağlık Araştırmaları Genel Müdürlüğünün teşkilatı ile bu teşkilatta görevli personeli kapsar. SAĞLIK ARAŞTIRMALARI GENEL MÜDÜRLÜĞÜ DAİRE BAŞKANLIKLARI YÖNERGESİ Amaç MADDE 1- (1) Bu yönerge, Sağlık Bakanlığı Sağlık Araştırmaları Genel Müdürlüğünün teşkilat yapısını, görevlerini, yetkilerini ve

Detaylı

Radyoterapi Teknikerlerinin Eğitimi. Acıbadem Kozyatağı Hastanesi Radyoterapi Teknikeri Derya ÇÖNE

Radyoterapi Teknikerlerinin Eğitimi. Acıbadem Kozyatağı Hastanesi Radyoterapi Teknikeri Derya ÇÖNE Radyoterapi Teknikerlerinin Eğitimi Acıbadem Kozyatağı Hastanesi Radyoterapi Teknikeri Derya ÇÖNE 1.Radyoterapi Teknikerleri Derneği Kongresi İSTANBUL 2013 Radyoterapi Teknikerlerinin Eğitimi Eğitimin

Detaylı

Erbil Ticaret ve Sanayi Odası Başkanı Dara Celil Hayat ile Türkiye-Kürdistan Ekonomik ilişkileri. 02 Temmuz 2014

Erbil Ticaret ve Sanayi Odası Başkanı Dara Celil Hayat ile Türkiye-Kürdistan Ekonomik ilişkileri. 02 Temmuz 2014 Erbil Ticaret ve Sanayi Odası Başkanı Dara Celil Hayat ile Türkiye ile Kürdistan arasındaki ekonomik ilişkiler son yılların en önemli rakamlarına ulaşmış bulunuyor. Bugünlerde petrol anlaşmaları ön plana

Detaylı

HABER BÜLTENİ 04.07.2014 Sayı 9

HABER BÜLTENİ 04.07.2014 Sayı 9 HABER BÜLTENİ 04.07.2014 Sayı 9 Konya hizmetler sektörü güven endeksi, 4 ayın ardından pozitif değer aldı: Şubat 2014 ten bu yana negatif değer alan Konya Hizmetler Sektörü Güven Endeksi, Haziran 2014

Detaylı

Yapı Kredi Finansal Kiralama A. O. Ücretlendirme Politikası

Yapı Kredi Finansal Kiralama A. O. Ücretlendirme Politikası Yapı Kredi Finansal Kiralama A. O. Ücretlendirme Politikası Bu politika, Yapı Kredi Finansal Kiralama A.O. nın ( Şirket ) faaliyetlerinin kapsamı ve yapısı ile stratejileri, uzun vadeli hedefleri ve risk

Detaylı

Güneydoğu Anadolu Bölgesi nde Yenilenebilir Enerji Kaynaklarının Kullanımı ve Enerji Verimliliğinin Arttırılması Projesi

Güneydoğu Anadolu Bölgesi nde Yenilenebilir Enerji Kaynaklarının Kullanımı ve Enerji Verimliliğinin Arttırılması Projesi Güneydoğu Anadolu Bölgesi nde Yenilenebilir Enerji Kaynaklarının Kullanımı ve Enerji Verimliliğinin Arttırılması Projesi Dr. Muhyettin SĐRER Saha Koordinatörü GAP Bölge Kalkınma Đdaresi Başkanlığı / Birleşmiş

Detaylı

TÜRKİYE RÜZGAR ENERJİSİ POTANSİYELİ. Mustafa ÇALIŞKAN EİE - Yenilenebilir Enerji Kaynakları Şubesi Müdür Vekili

TÜRKİYE RÜZGAR ENERJİSİ POTANSİYELİ. Mustafa ÇALIŞKAN EİE - Yenilenebilir Enerji Kaynakları Şubesi Müdür Vekili TÜRKİYE RÜZGAR ENERJİSİ POTANSİYELİ Mustafa ÇALIŞKAN EİE - Yenilenebilir Enerji Kaynakları Şubesi Müdür Vekili Dünya nüfusunun, kentleşmenin ve sosyal hayattaki refah düzeyinin hızla artması, Sanayileşmenin

Detaylı

Başlıca Hizmetleri. yenilenebilir Enerji alanında. prowind Alternatif Enerji Şirketi`nin 1 / 5

Başlıca Hizmetleri. yenilenebilir Enerji alanında. prowind Alternatif Enerji Şirketi`nin 1 / 5 1 / 5 prowind Alternatif Enerji Şirketi`nin yenilenebilir Enerji alanında Başlıca Hizmetleri 2 / 5 prowind Alternatif Enerji Şirketi nde görev yapan kilit mevkiideki personeli, doksanlı yılların ortalarından

Detaylı

MADEN MÜHENDİSİ TANIM

MADEN MÜHENDİSİ TANIM TANIM Yeraltında ve yer üstünde bulunan her tür enerji, maden ve doğalgaz yatağının ekonomik bir biçimde işletilmeye elverişli olup olmadığına karar veren, madenlerin işletilmesi için gerekli tesisleri

Detaylı

Avrupa Birliği Taşkın Direktifi ve Ülkemizde Taşkın Direktifi Hususunda Yapılan Çalışmalar

Avrupa Birliği Taşkın Direktifi ve Ülkemizde Taşkın Direktifi Hususunda Yapılan Çalışmalar ORMAN VE SU İŞLERİ BAKANLIĞI Su Yönetimi Genel Müdürlüğü Taşkın ve Kuraklık Yönetim Planlaması Dairesi Başkanlığı Avrupa Birliği Taşkın Direktifi ve Ülkemizde Taşkın Direktifi Hususunda Yapılan Çalışmalar

Detaylı

Kyoto Protokolü nün Onanması (Taraf Olunması) ve Uluslararası İklim Rejiminin Geleceği ile İlgili Bazı Politik ve Diplomatik Noktalar

Kyoto Protokolü nün Onanması (Taraf Olunması) ve Uluslararası İklim Rejiminin Geleceği ile İlgili Bazı Politik ve Diplomatik Noktalar Kyoto Protokolü nün Onanması (Taraf Olunması) ve Uluslararası İklim Rejiminin Geleceği ile İlgili Bazı Politik ve Diplomatik Noktalar José Romero* İsviçre Federal Çevre Bakanlığı Berne, İsviçre Ankara,

Detaylı

YÖNETMELİK. b) Merkez (Hastane): Turgut Özal Üniversitesi Sağlık Uygulama ve Araştırma Merkezini,

YÖNETMELİK. b) Merkez (Hastane): Turgut Özal Üniversitesi Sağlık Uygulama ve Araştırma Merkezini, 19 Ocak 2014 PAZAR Resmî Gazete Sayı : 28887 Turgut Özal Üniversitesinden: YÖNETMELİK TURGUT ÖZAL ÜNİVERSİTESİ SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ YÖNETMELİĞİ BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar

Detaylı

AVRUPA BİRLİĞİ VE ULUSLARARASI İŞBİRLİĞİ ŞUBESİ

AVRUPA BİRLİĞİ VE ULUSLARARASI İŞBİRLİĞİ ŞUBESİ AVRUPA BİRLİĞİ VE ULUSLARARASI İŞBİRLİĞİ ŞUBESİ AVUSTURYA ÜLKE RAPORU Şubat 2009 B.Ö. AVRUPA BİRLİĞİ VE ULUSLARARASI İŞBİRLİĞİ ŞUBESİ 1 I. GENEL BİLGİLER Resmi Adı : Avusturya Cumhuriyeti Yönetim Şekli

Detaylı

YURTDIŞI MÜTEAHHİTLİK HİZMETLERİ

YURTDIŞI MÜTEAHHİTLİK HİZMETLERİ 2014 OCAK SEKTÖREL YURTDIŞI MÜTEAHHİTLİK HİZMETLERİ Nurel KILIÇ Yurtdışı müteahhitlik hizmetleri sektörü, ekonomiye döviz girdisi, yurt dışında istihdam imkanları, teknoloji transferi ve lojistikten ihracata

Detaylı

TR42 DOĞU MARMARA KALKINMA AJANSI 2014 YILI MALİ DESTEK PROGRAMLARI BİLGİ NOTU

TR42 DOĞU MARMARA KALKINMA AJANSI 2014 YILI MALİ DESTEK PROGRAMLARI BİLGİ NOTU Doğu Marmara Kalkınma Ajansı 2014 Yılı Mali Destek Programları 2014 Yılı Mali Destek Programları kapsamında 6 farklı mali destek Programı 11 Kasım 2013 tarihinde ilan edilmesi planlanmaktadır. Toplam 25.100.000

Detaylı

DEĞERLENDİRME NOTU: İsmail ÜNVER Mevlana Kalkınma Ajansı, Konya Yatırım Destek Ofisi Koordinatörü

DEĞERLENDİRME NOTU: İsmail ÜNVER Mevlana Kalkınma Ajansı, Konya Yatırım Destek Ofisi Koordinatörü DEĞERLENDİRME NOTU: İsmail ÜNVER Mevlana Kalkınma Ajansı, Konya Yatırım Destek Ofisi Koordinatörü KONYA ÖZELİNDE YABANCI SERMAYELİ FİRMALARIN ÜLKE BAZLI ANALİZİ 06.08.2014 1 DEĞERLENDİRME NOTU: İsmail

Detaylı

Daha Yeşil ve Daha Akıllı: Bilgi ve İletişim Teknolojileri, Çevre ve İklim Değişimi

Daha Yeşil ve Daha Akıllı: Bilgi ve İletişim Teknolojileri, Çevre ve İklim Değişimi Daha Yeşil ve Daha Akıllı: Bilgi ve İletişim Teknolojileri, Çevre ve İklim Değişimi Bu sunum Greener and Smarter, ICTs, the Environment and Climate Change başlıklı Eylül 2010 tarihli OECD raporundan uyarlanmıştır.

Detaylı

Türk Tıbbi Onkoloji Derneği nin

Türk Tıbbi Onkoloji Derneği nin Türk Tıbbi Onkoloji Derneği nin Kanser Kontrolü ndeki Rolü DR. PINAR SAİP TÜRK TIBBİ ONKOLOJİ DERNEĞİ BAŞKANI Misyonumuz Ülkemizdeki tıbbi onkologların özlük haklarını savunmak, birlikte çalışma kültürünü

Detaylı

TIBBİ HİZMETLER BAŞKANLIĞI VIII. SAĞLIK BAKIM HİZMETLERİ MÜDÜRLÜKLERİ TOPLANTISI

TIBBİ HİZMETLER BAŞKANLIĞI VIII. SAĞLIK BAKIM HİZMETLERİ MÜDÜRLÜKLERİ TOPLANTISI TIBBİ HİZMETLER BAŞKANLIĞI VIII. SAĞLIK BAKIM HİZMETLERİ MÜDÜRLÜKLERİ TOPLANTISI Prof. Dr. Behzat ÖZKAN İzmir Güney Bölgesi Kamu Hastaneleri Birliği Genel Sekreteri Hazırlayan: Uzm. Hem. Pınar AKÇAY-Tıbbi

Detaylı

Türkiye Sağlık Hizmetlerinin Finansmanı ve Sağlık Harcamalarının Analizi 2002-2013 Dönemi

Türkiye Sağlık Hizmetlerinin Finansmanı ve Sağlık Harcamalarının Analizi 2002-2013 Dönemi Türkiye Sağlık Hizmetlerinin Finansmanı ve Sağlık Harcamalarının Analizi 2002-2013 Dönemi Mehmet ATASEVER Mayıs, 2015 Türkiye Sağlık Hizmetlerinin Finansmanı ve Sağlık Harcamalarının Analizi 2002-2013

Detaylı

RUSYA FEDERASYONU ÜLKE RAPORU 14.04.2015

RUSYA FEDERASYONU ÜLKE RAPORU 14.04.2015 RUSYA FEDERASYONU ÜLKE RAPORU 14.04.2015 RUSYA FEDERASYONU ÜLKE RAPORU 14.04.2015 YÖNETİCİ ÖZETİ Uludağ İhracatçı Birlikleri nin kayıtlarına göre, Bursa dan Rusya Federasyonu na ihracat yapan 623 firma

Detaylı

Sayın Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanımız ve Değerli Konuklar,

Sayın Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanımız ve Değerli Konuklar, Sayın Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanımız ve Değerli Konuklar, Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı, Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı ve Organize Sanayi Bölgeleri Üst Kuruluşu nun desteğiyle, Enerji

Detaylı

Sağlıkta Kalite ve Güvenlik Ödülleri

Sağlıkta Kalite ve Güvenlik Ödülleri Sağlıkta Kalite ve Güvenlik Ödülleri Sağlık hizmetlerinde kalite ve güvenlik, çağın getirdiği teknolojik gelişme ve bilgiler ışığında verilen hizmetin istenen sonuçlarını artırma, istenmeyen sonuçlarını

Detaylı

Türkiye nin Enerji Geleceği İklim bileşenini arıyoruz

Türkiye nin Enerji Geleceği İklim bileşenini arıyoruz EWEA-TWEA Policy Workshop Türkiye nin Enerji Geleceği İklim bileşenini arıyoruz Mustafa Özgür Berke, WWF-Türkiye 27.03.2013, Ankara 27-Mar-13 / 1 Photo: Michel Roggo / WWF-Canon KISACA WWF +100 5 kıtada,

Detaylı

TÜRKİYE NİN İHTİYAÇ DUYDUĞU FUAR 3.ELECTRONIST FUARI

TÜRKİYE NİN İHTİYAÇ DUYDUĞU FUAR 3.ELECTRONIST FUARI TÜRKİYE NİN İHTİYAÇ DUYDUĞU FUAR 3.ELECTRONIST FUARI Sektörlerindeki ürünlerin, en son teknolojik gelişmelerin, dünyadaki trendlerin ve son uygulamaların sergilendiği, 25-28 Eylül 2014 tarihleri arasında

Detaylı

KALKINMA BAKANLIĞI KALKINMA ARAŞTIRMALARI MERKEZİ

KALKINMA BAKANLIĞI KALKINMA ARAŞTIRMALARI MERKEZİ Yükseköğretim Sisteminin Uluslararasılaşması Çerçevesinde Türk Üniversitelerinin Uluslararası Öğrenciler İçin Çekim Merkezi Haline Getirilmesi Araştırma Projesi KALKINMA BAKANLIĞI KALKINMA ARAŞTIRMALARI

Detaylı

KAMU İDARELERİNDE KURUMSAL RİSK YÖNETİMİ. Burhanetin AKTAŞ Müsteşar Yardımcısı

KAMU İDARELERİNDE KURUMSAL RİSK YÖNETİMİ. Burhanetin AKTAŞ Müsteşar Yardımcısı KAMU İDARELERİNDE KURUMSAL RİSK YÖNETİMİ Burhanetin AKTAŞ Müsteşar Yardımcısı 1 Sunum Planı I. Kamu İdarelerinde Risk Yönetimi II. Uluslararası Tecrübeler İngiltere ABD III. Hazine Müsteşarlığı Deneyimi

Detaylı

HAZIRLAYAN MELEK YAĞCI EĞİTİM HEMŞİRESİ

HAZIRLAYAN MELEK YAĞCI EĞİTİM HEMŞİRESİ HAZIRLAYAN MELEK YAĞCI EĞİTİM HEMŞİRESİ ÇALIŞAN GÜVENLİĞİ Tüm sağlık çalışanlarının güvenli ortamlarda ve yüksek motivasyonla çalışmalarının sağlanması için 14.05.2012 tarihinde çalışan güvenliğinin sağlanmasına

Detaylı

TAMFA İNŞAAT YÖNETİM SİSTEMLERİ ÖNSÖZ

TAMFA İNŞAAT YÖNETİM SİSTEMLERİ ÖNSÖZ TAMFA İNŞAAT YÖNETİM SİSTEMLERİ ÖNSÖZ ÖNSÖZ Her kuruluş faaliyet gösterme şeklini geliştirmek ister. Bu, pazar payını büyütmek veya maliyetleri azaltmak anlamına gelebileceği gibi riski daha etkili bir

Detaylı

BİYOKÜTLE SİSTEMLERİ VE TÜRKİYE KAZAN SEKTÖRÜ

BİYOKÜTLE SİSTEMLERİ VE TÜRKİYE KAZAN SEKTÖRÜ BİYOKÜTLE SİSTEMLERİ VE TÜRKİYE KAZAN SEKTÖRÜ KBSB Kazan ve Basınçlı Kap Sanayicileri Birliği - 2014 Ahmet Cevat Akkaya www.kbsb.org.tr Milyar Kaçınılmaz Son? Misyon? Tek gerçek kaynak - Dünya Dünya popülasyon

Detaylı

HAVACILIK VE UZAY TEKNOLOJİLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ

HAVACILIK VE UZAY TEKNOLOJİLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ KURULUŞU Havacılık ve Uzay Teknolojileri Genel Müdürlüğü, 1 Kasım 2011 tarihli Resmi Gazete de yayımlanan Ulaştırma Denizcilik ve Haberleşme Bakanlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkında 655 Sayılı Kanun

Detaylı

T.C. Kuzey Anadolu Kalkınma Ajansı

T.C. Kuzey Anadolu Kalkınma Ajansı T.C. Kuzey Anadolu Kalkınma Ajansı Çankırı Yatırım Destek Ofisi Ara Faaliyet Raporu 01.01.2011 30.06.2011 İÇİNDEKİLER İÇİNDEKİLER... i TABLOLAR LİSTESİ... ii 1. Çankırı Yatırım Destek Ofisine İlişkin

Detaylı

Türk Cerrahi ve Ameliyathane Hemşireleri Derneği Bülteni

Türk Cerrahi ve Ameliyathane Hemşireleri Derneği Bülteni Türk Cerrahi ve Ameliyathane Hemşireleri Derneği Bülteni Değerli Meslektaşlarımız, İki yılda bir düzenlediğimiz 8. Ulusal Cerrahi ve Ameliyathane Hemşireliği Kongresi, 21-24 Kasım 2013 tarihlerinde Kuşadası

Detaylı

Program Koordinatörü Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı

Program Koordinatörü Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı Onuncu Kalkınma Planı (2014-2018) KAMU ALIMLARI YOLUYLA TEKNOLOJİ GELİŞTİRME VE YERLİ ÜRETİM PROGRAMI EYLEM PLANI Program Koordinatörü Bilim, Sanayi ve Teknoloji KASIM 2014 KAMU ALIMLARI YOLUYLA TEKNOLOJİ

Detaylı

GTİP 392310: PLASTİKTEN KUTULAR, KASALAR, SANDIKLAR VB. EŞYA

GTİP 392310: PLASTİKTEN KUTULAR, KASALAR, SANDIKLAR VB. EŞYA GTİP 392310: PLASTİKTEN KUTULAR, KASALAR, SANDIKLAR VB. EŞYA TEMMUZ 2009 Hazırlayan: Mesut DÖNMEZ 1 GENEL KOD BİLGİSİ: 392310 GTIP kodunun üst kodu olan 3923 GTİP koduna ait alt kodlar ve ürünler aşağıda

Detaylı

TR 2008 IB EN 04 MADEN ATIKLARININ YÖNETİMİ PROJESİ

TR 2008 IB EN 04 MADEN ATIKLARININ YÖNETİMİ PROJESİ TR 2008 IB EN 04 MADEN ATIKLARININ YÖNETİMİ PROJESİ Ülkü Füsun ERTÜRK Maden atıkları ve Tehlikesiz Atıkların Yönetimi Şube Müdürlüğü Kimya Müh. Antalya, 24-26.04.2012 Maden Atıklarının Yönetimi Projesi

Detaylı