ELEKTROMEKANİK KUMANDA SİSTEMLERİ

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "ELEKTROMEKANİK KUMANDA SİSTEMLERİ"

Transkript

1 ELEKTROMEKANİK KUMANDA SİSTEMLERİ Elektrik makinalarının ve elektrikli aygıtların çalıştırılmalarında kullanılan elemanlara kumanda elemanları denilir. Kumanda elemanları, kumanda devrelerinde sıklıkla kullanılır. Bu elemanları tanımak ve işlevlerini bilmek, devrelerin öğrenilmesi için bir ön adım olarak düşünülmelidir. Karmaşık devrelerin işleyişlerinin ve çözümünün anlaşılabilmesi bu sayede mümkün olur.

2 ANAHTARLAR: En çok kullanılan kumanda elemanlarıdır. Anahtarların butondan farkı,kalıcı tipte olmasıdır. Kuvvet uygulandığında kapalı konuma geçer. Uygulanan kuvvet kaldırılırsa olduğu konumda kalır. Tekrar eski konumuna getirmek istenirse yeniden kuvvet uygulanmalıdır. KUMANDA ELEMANLARI

3 ANAHTARLAR(switch,shalter)

4 ANAHTARLAR(switch,shalter)

5 Elektrik akımının geçip geçmemesini, yön değiştirmesini sağlayan elemanlardır. Normalde açık kontaklı bir anahtardan akım geçmez. Butona basarak kontak kapandığında akım geçer. Normalde kapalı kontaklı bir elemandan akım geçer. Butona basarak kontak açıldığında akım geçişi durur. BUTONLAR

6 BUTONLAR

7 Yapılarına Göre Butonlar 1- Normalde Açık Kontaklı Buton:

8 2- Normalde Kapalı Kontaklı Buton: Bu elemana kısaca durdurma (stop) butonu adı verilebilir. Butona basıldığında kontak açılarak devre akımı kesilir. Buton serbest bırakıldığında tekrar eski konumuna döner.

9 3- Çift Yollu Buton: Biri normalde kapalı, diğeri normalde açık iki adet kontağa sahip olan butondur. Butona kuvvet uygulandığında kontaklar yer değiştirir. Bir işleme son verirken, diğer bir işlemi başlatmak istenen yerlerde kullanılır.

10 Ortak Uçlu Buton (Jog Buton) : Çift yollu butondan farkı 1 nolu ucun ortak olmasıdır.

11 Start,stop ve jog butonu sembolleri Start Butonu Stop Butonu Jog Butonu

12 Çalışma Şekillerine Göre Butonlar 1- Kalıcı Buton (Anahtar) : Kalıcı butona basıldığında, buton durumunu değiştirir. Kalıcı buton serbest bırakıldığında, normal konumuna dönmez. Yani basıldığı şekilde kalır. Başka bir kumanda elemanı kalıcı butonu tekrar normal konumuna döndürür. Bu eleman bir aşırı akım rölesi veya bir durdurma butonu olabilir. 2- Ani Temaslı Buton : Ani temaslı butona basıldığında, buton durumunu değiştirir. Serbest bırakıldığında, ani temaslı buton otomatik olarak normal konumuna döner.

13 AŞIRI AKIM RÖLELERİ Aşırı akımların elektrik motorlarına vereceği zararları önlemek için kullanılan elemanlara, aşırı akım rölesi adı verilir. Elektrik devrelerinde kullanılan sigortalar da koruma görevi yaparlar. Çalışma karakteristikleri nedeniyle sigortalar elektrik motorlarını koruyamazlar. Yalnız hatları korurlar. Aşırı akım röleleri motorlara seri olarak bağlanırlar.yani bir aşırı akım rölesinden, motorun şebekeden çektiği akım geçer. Çalışma anında motor akımı kısa bir süre için normal değerinin üzerine çıkarsa, bu aşırı akım motora zarar vermez. Aşırı akımın motordan sürekli olarak geçmesi, motor için sakınca yaratır.

14 AŞIRI AKIM RÖLELERİ Çünkü uzun süre geçen aşırı akım, motorun sıcaklık derecesini yükseltir ve motoru yakar. Bu nedenle kısa süreli aşırı akımlarda aşırı akım rölesinin çalışıp motoru devreden çıkarmaması gerekir. Motorun yol alma anında kısa süre çektiği aşırı akım, bu duruma örnek olarak gösterilebilir. Herhangi bir nedenle motor fazla akım çektiğinde, aynı akım aşırı akım rölesinden de geçeceğinden, aşırı akım rölesinin kontağı açılır. Açılan kontak, motor kontaktörünün enerjisini keser. Böylece motor devreden çıkar ve yanmaktan korunmuş olur.

15 Motor sıcaklığı normal Motor aşırı ısınınca

16 AŞIRI AKIM RÖLELERİ Üzerinden geçen fazla akım nedeniyle atan bir aşırı akım rölesi, röle üzerinde bulunan butona elle basarak kurulur. Yalnız aşırı akım rölesini kurmadan önce rölenin atmasına neden olan arızayı gidermek gerekir. Bütün iş tezgâhlarında kullanılan aşırı akım röleleri elle kurulurlar. Bazı ev tipi aygıtlarda örneğin buzdolaplarında kullanılan aşırı akım röleleri, devrenin açılmasından bir süre sonra otomatik olarak normal konumuna dönerler. Yani bu aşırı akım röleleri kendi kendilerine kurulurlar.

17 AŞIRI AKIM RÖLELERİ Bir fazlı alternatif akım veya doğru akım motor devrelerinde, aşırı akım rölesi yalnız bir iletken üzerine konur. Üç fazlı motor devrelerinde genellikle her faz için bir aşırı akım rölesi kullanılır. Bazen de yalnız iki fazın üzerine bir aşırı akım rölesi konur. Güç devresinde kullanılan aşırı akım röleleri daha çok bir kontağı kumanda ederler. Bazen de her aşırı akım rölesinin ayrı bir kontağı olur. Aşırı akım röleleri manyetik ve termik olmak üzere iki kısıma ayrılırlar.

18 Manyetik Aşırı Akım Rölesi Motor akımının manyetik etkisiyle çalışan aşırı akım rölelerine, manyetik aşırı akım rölesi adı verilir. Bir manyetik aşırı akım rölesi elektromıknatıs, kontak ve geciktirici eleman olmak üzere üç kısımdan oluşur. Elektromıknatısın bobini güç devresinde motora seri olarak bağlanır. Yani bobinden motorun akımı geçer. Kısa süreli aşırı akımlarda, örneğin motorun yol alma anında çektiği akımda,rölenin çalışıp kontağı açması, yağ dolu silindir içinde hareket eden bir pistonla önlenir.

19 Manyetik Aşırı Akım Rölesi Aşırı akım rölesinin bobininden normal değerinin üzerinde bir akım geçtiğinde, bobin demir nüveyi yukarıya doğru çeker. Silindir içinde bulunan piston nedeniyle, demir nüvenin hareketi yavaş olur. Bu nedenle aşırı akım rölesinin kontağı hemen açılamaz. Eğer bobinden geçen aşırı akım normal değerine düşmezse, bir süre sonra kontak açılır. Manyetik aşırı akım rölelerinde akım ayarı, demir nüvenin bobine göre durumunu değiştirmekle yapılır.

20 Manyetik Aşırı Akım Rölesi

21 Termik Aşırı Akım Rölesi Motor akımının yarattığı ısının etkisiyle çalışan aşırı akım rölelerine, termik aşırı akım rölesi adı verilir. Termik aşırı akım rölelerinin endirekt ısıtmalı, direk ısıtmalı ve ergiyici alaşımlı olmak üzere çeşitleri vardır.

22 Termik Aşırı Akım Rölesi

23 Termik aşırı akım rölesinin yapısı

24 Endirekt ısıtmalı termik aşırı akım rölesi Endirekt ısıtmalı termik aşırı akım rölesi ısıtıcı, bimetal ve kontak olmak üzere üç kısımdan oluşur. Isıtıcı motora seri olarak bağlanır. Yani ısıtıcıdan motor akımı geçer. Motora zarar verecek değerde bir akım sürekli olarak ısıtıcıdan geçerse, meydana gelen ısı bimetali sağa doğru büker. Bimetal kapalı olan kontağı açar. Açılan kontak kontaktörü ve dolayısıyla motoru devreden çıkarır. Böylece motor yanmaktan korunmuş olur. Motor akımı kısa bir süre için normal değerinin üzerine çıkarsa, ısıtıcıdan geçen bu akım bimetali ısıtacak fırsatı bulamaz. Bu nedenle bimetal bükülmez ve kontak açılmaz.

25 Endirekt ısıtmalı termik aşırı akım rölesi

26 Endirekt ısıtma

27 Direkt Isıtmalı: Endirekt ısıtmalı termik aşırı akım rölelerinin akım değerleri büyüdükçe, ısıtıcı telin ve bimetalin ölçüleri de büyür. Büyük akımlar için yapılacak endirekt ısıtmalı termik aşırı akım röleleri kullanışlı ve ekonomik olmaz. Bu nedenle akım şiddeti büyük olan termik aşırı akım röleleri direkt ısıtmalı olarak yapılırlar. Direkt ısıtmalı termik aşırı akım rölelerinde ısıtıcı eleman bulunmaz. Motor akımı bimetal üzerinden geçer. Bimetalin bükülmesine ve kontağın açılmasına neden olan ısı, bimetalde oluşur.

28 Direkt ısıtmalı termik aşırı akım rölesi

29 Her termik aşırı akım rölesi iki akım değeri arasında çalışır. Aşırı akım rölesi, üzerinde bulunan bir ayar vidasıyla arzulanan motor akımına ayarlanır.

30 Ergiyici Alaşımlı: Ergiyici alaşımlı termik aşırı akım rölesi, ısıtıcı, küçük bir tüp ve kontak bloğundan oluşur. Isıtıcı elemanın sardığı tüpün içinde, serbestçe dönebilen başka bir tüp daha vardır. İki tüpün arasında düşük sıcaklıkta ergiyen bir alaşım bulunur. Ergiyici alaşım normal durumda iki tüpü birbirine bağlar. Herhangi bir nedenle motor aşırı akım çekerse, ısıtıcıdan geçen bu akım tüpteki alaşımı ergitir. Yay nedeniyle içteki tüp ve dişli döner. Normalde kapalı kontak açılır. Açılan kontak, kontaktörü ve motoru devreden çıkartır. Motor durunca ısıtıcıdan akım geçmez. Tüpleri birleştiren alaşım kısa bir süre içinde donar. Ergiyici alaşımlı termik aşırı akım röleleri çeşitli akım değerlerinde yapılırlar. Bu aşırı akım rölelerinde akım ayarı yapılmaz.

31

32 Termik Aşırı Akım Rölelerinin Motor Devrelerinde Kullanımı Her faz üzerine bir termik aşırı akım rölesi konur. Üç termik aşırı akım rölesi bir kapalı kontağı kumanda eder. Motor çalışırken herhangi bir nedenle uzun süre aşırı akım çekerse, termik aşırı akım rölesinin kapalı kontağı açılır. Çalışan kontaktör ve motor devreden çıkar. Böylece motor yanmaktan korunmuş olur.

33 KONTAKTÖRLER

34 KONTAKTÖRLER Büyük güçteki elektromanyetik anahtarlara kontaktör adı verilir. kontaktörler elektromıknatıs, palet ve kontaklar olmak üzere üç kısımdan oluşur. Kontaktörler, bir ve üç fazlı motor, ısıtıcı, kaynak makinesi, trafo vb. alıcıların otomatik olarak kumanda edilmesinde kullanılır.

35

36 Büyük güçteki elektromanyetik anahtarlara kontaktör adı verilir. Bu elemanların bobinlerinin gerilimleri DC ya da AC olarak volt olabilmektedir

37 kontaktörün bobinine gerilim uygulandığında kontaktör enerjilenir ve paletini çeker. Palet üzerinde bulunan (5-6) nolu kontak ve (7-8) nolu kontak açılır. (1-2) nolu kontak ve (3-4) nolu kontak kapanır. Bobinin akımı kesildiğinde, kontaktör üzerinde bulunan yay, paletin demir nüveden uzaklaşmasını sağlar. Bu durumda kapanmış olan (1-2) nolu kontak ve (3-4) nolu kontak açılır. Açılmış olan (5-6) nolu kontak ve (7-8) nolu kontak kapanır.

38 KONTAKTÖRLERİN YAPISI 1- Bobinler (Elektromıknatıs) : Bobine gerilim uygulandığında geçen akım manyetik alan oluşturarak mıknatıslık meydana getirir. Kontaktörlerin demir nüveleri genellikle E şeklinde yapılırlar. Eğer bobin doğru akımla çalışacaksa E şeklindeki demir nüve, yumuşak demirden ve tek bir parça olarak yapılır. Demir nüvenin dış bacaklarına plastikten yapılmış iki pul konur. Bu pullar, bobin akımı kesildikten sonra kalan artık mıknatıslık nedeniyle paletin demir nüveye yapışık kalmasını önler. Bobini alternatif akıma bağlanacak olan kontaktörlerin E şeklindeki demir nüveleri, silisli saçların paketlenmesiyle yapılır. Böylece manyetik devrenin demir kayıpları en küçük değere indirilmiş olur.

39 2- Palet : Kontaktör nüvesinin hareketli kısmına palet denir. Palet üzerine kontaklar monte edilmiştir. Kontaktörlerde kontakların açılıp kapanmaları palet ile sağlanır. Palet, yay aracılığı ile demir nüveden uzakta bulunur. Bobin enerjilendiğinde, palet demir nüve tarafından çekilir ve kontaklar durum değiştirir.

40 3- Kontaklar : Normalde açık ve normalde kapalı olmak üzere iki tip kontak vardır. Palet üzerine monte edilen hareketli kontakların bir kısmı kontaktör çalışmaz iken açık konumda, bir kısmı ise kapalı konumdadır. Kontaktör bobini enerjilendiğinde ise kontaklar durum değiştirir.

41 Kontaklar Kontakların yapımında gümüşün; bakır, nikel, kadmiyum, demir, karbon, tungsten ve molibden den yapılmış alaşımları kullanılır. Bu alaşımlarda gümüşün sertliği artırılmış, sürtünme ve arktan dolayı meydana gelecek aşınmalar azaltılmıştır. Kontaktörde iki tip kontak mevcuttur.

42 Kontaktörde iki tip kontak mevcuttur. Güç kontakları (Ana Kontaklar) ve Kumanda kontaklarıdır (Yardımcı Kontaklar) Güç kontakları yüksek akıma dayanıklı olup, motor vb. alıcıları çalıştırmak için kullanılır. Bu nedenle yapıları büyüktür. Kumanda kontakları ise, termik aşırı akım rölesi, zaman rölesi, ısı kontrol rölesi, mühürleme vb. gibi düzeneklerin çalıştırılmasında görev yapar. Bu nedenle yapıları küçüktür.

43 RÖLELER Ufak güçteki elektromanyetik anahtarlara röle adı verilir. Röleler elektromıknatıs, palet ve kontaklar olmak üzere üç kısımdan oluşur. Elektromıknatıs, demir nüve ve üzerine sarılmış bobinden meydana gelir. Röle bobinleri hem doğru ve hem de alternatif akımda çalışır. Bobin doğru akıma bağlanacak ise demir nüve bir parçadan yapılır. Demir nüvenin ön yüzüne plastikten yapılmış bir pul konur. Bu pul, bobin akımı kesildikten sonra artık mıknatıslıktan dolayı paletin demir nüveye yapışık kalmasını önler. Bobini alternatif akıma bağlanacak rölelerin demir nüveleri sac paketinden yapılır.

44 RÖLELER Demir nüvenin ön yüzünde açılan oyuğa bakırdan yapılmış bir halka geçirilir. Bu bakır halka konmazsa alternatif alan nedeniyle palet titreşim yapar. Kontaklar açılıp kapanır ve röle gürültülü çalışır. Rölelerde bir veya daha fazla sayıda normalde açık ve normalde kapalı kontak bulunur. Kontakların açılıp kapanmalarını, rölenin paleti sağlar.. Bobin enerjilendiğinde, palet çekilir. Normalde kapalı kontaklar açılır, normalde açık kontaklar kapanır. Rölenin paletine bağlanmış olan bir yay kontakların normal konumda kalmalarını sağlar. Kontakların yapımlarında gümüş, tungsten, palladyum metalleri ve bunların alaşımları kullanılır

45

46

47

48

49 LAMBALAR

50 Lambalar Kumanda devrelerinde en çok kullanılan elemanlar sinyal lambalarıdır. Sinyal lambalarının gövdelerine neon veya akkor telli lamba takılır. Neon lambalar 220 V gibi yüksek gerilimli kumanda devrelerinde, akkor telli lambalar ise 36 V gibi düşük gerilimli kumanda devrelerinde kullanılırlar.

51 PAKET ŞALTERLER Bir eksen etrafında döndürülebilen, arka arkaya dizilmiş birçok dilimden oluşan ve çok konumlu olan şalterlere, paket şalter adı verilir.

52 PAKET ŞALTERLER Elektriksel aygıtlara otomatik olarak kumanda etmek, her zaman ekonomik olmaz. Bu nedenle ufak güçlü ve basit aygıtların çalıştırılmaları, daha çok paket şalterlerle yapılır. Paket şalterler, kumanda devrelerinde butonların yerine de kullanılabilirler.

53

54

55 PAKET ŞALTERLER Paket şalterlerin kumandası, üzerlerinde bulunan kolu çevirmekle yapılır. Bu kol çevrildiğinde, paket şalterin kontakları açılır ve kapanırlar. Çok konumlu paket şalterlerle karmaşık kumanda problemleri çözülebilir

56 Zaman Rölesi

57 Zaman Rölesi Bobini enerjilendikten veya bobinin enerjisi kesildikten belirli bir süre sonra, kontakları durum değiştiren rölelere, zaman rölesi adı verilir. Çalışma şekillerine göre zaman röleleri şu şekilde sınıflandırılabilir. Çekmede Gecikmeli (Düz) Zaman Rölesi Düşmede Gecikmeli (Ters) Zaman Rölesi İç yapısına göre zaman röleleri ise şu şekilde sınıflandırılabilir; Pistonlu Zaman Rölesi Motorlu Zaman Rölesi Doğru Akım Zaman Rölesi Termik Zaman Rölesi Termistörlü Zaman Rölesi

58 Çalışma Şekillerine Göre Zaman Röleleri Düz Zaman Rölesi : Bobini enerjilendikten belirli bir süre sonra gecikme yapan, yani kontakları konum değiştiren rölelerdir. Bobin enerjisi kesildiğinde kontaklar eski haline dönerler.

59

60

61 Çalışma Şekillerine Göre Zaman Röleleri Ters Zaman Rölesi : Bobinin enerjisi kesildikten belli bir süre sonra gecikme yapan zaman rölesidir. Enerji verildikten sonra hemen kontaklar durum değiştirir. Enerji kesildikten bir süre sonra iletime izin verilir.

62

63

64

65 İç Yapılarına Göre Zaman Röleleri Pistonlu Zaman Rölesi : Zaman gecikmesi bir pistonla sağlanan zaman rölelerine, pistonlu zaman rölesi adı verilir. Düz zaman rölelerinde bobine gerilim verdiğimizde karşısındaki paleti çeker. Şekildeki gibi 1-2 ve 3-4 numaralı kontaklar hemen, 5-6 ve 7-8 numaralı kontaklar zaman gecikmesiyle şekil değiştirirler. Bu gecikmeyi sağlayan bir piston ya da bunun içinde bulunan yağ veya havadır.

66 Motorlu Zaman Rölesi : Motorlu zaman rölelerinde genel olarak senkron motor kullanılır. Motor miline bağlı bir dizi dişliden ve kontaklardan oluşur. Motor çalışmaya başladığında, en son dişli üzerinde bulunan pim kontak çubuğuna vurunca kontakları konum değiştirir. Bu anda aynı zamanda dişliler bir yay vasıtasıyla ters yönde kurulur. Motorun akımı kesildiğinde dişliler, dolayısıyla kontaklar eski durumuna gelir.

67 Kondansatörlü Zaman Rölesi Zaman rölesinin bobinine paralel bağlı kondansatör bulunur. Bobin enerjilendiği zaman kontaklar hemen konum değiştirir. Aynı zamanda kondansatör de şarj olur. Bobin enerjisi kesildiğinde kondansatör üzerinde depo edilen enerji bir müddet daha bobinin enerjili,paletin çekili kalmasını sağlar.(ters Zaman Rölesi)

68 Termik Zaman Rölesi : Zaman gecikmesinin ısı ile sağlanan zaman rölelerine, termik zaman rölesi adı verilir. Bir termik zaman rölesi ısıtıcı, bimetal ve kontak olmak üzere üç parçadan oluşur. Isıtıcı eleman seramik tüp üzerine sarılır. Isıtıcının çekeceği akım (R1) direnciyle sınırlanır.

69

70

71

72 Termistörlü Zaman Rölesi Bir termistörün ve bir rölenin seri bağlanmasından oluşan zaman rölesine, termistörlü zaman rölesi adı verilir. Termistör, direnci sıcaklıkla değişen bir elemandır. Bütün maddelerin direnci sıcaklıkla değişir. Fakat direncin sıcaklıkla değişimi termistörlerde çok fazladır. Uygulamada iki çeşit termistör kullanılır. Direncin sıcaklıkla değişme katsayısı bunlardan birinde pozitif (PTC), diğerinde negatiftir (NTC). Negatif katsayılı termistörde sıcaklık derecesi arttıkça, termistör direnci azalır. Katsayısı pozitif olan termistörün sıcaklık derecesi artarsa, bu termistörün direnci de artar.

73

74

75 TERMOSTAT Termostat nedir? Termostatlar ortam sıcaklığının etkisi ile kontakları konum değiştiren rölelerdir. Termostatlar ortamın sıcaklık değerini sabit tutmak amacı ile kullanılırlar. Genel olarak ısı üreten cihazlarda (elektrik sobası, şofben, ütü ), soğutucularda, klima ve fotokopi makinesinde ısı seviyesinin kontrolünde kullanılır.

76 TERMOSTAT ÇEŞİTLERİ Bimetal Termostatlar Gazlı Termostatlar Civa Tüplü Termostatlar

77 Bimetal Termostatlar genleşme katsayıları farklı iki ince metal plaka birbirine yapıştırılarak bimetal elde edilir. İki metal birbirine yapışık olduğundan çok uzayan metal kısa kalan metalin üzerine doğru eğilir. Termostatın bimetali ısındığında bimetal sağa doğru bükülür. Bimetalin bu hareketi termostatda bir kontağı açar, başka bir kontağı kapatır.

78

79 Gazlı Termostatlar

80 termostat elektrik devresinde termostatın algılama ucu, ortam ısısını algılayacak şekilde dışarıya çıkarılmıştır. Ortam soğukken termostat içerisindeki anahtar açıktır. Şalter kapatılsa bile termostat içerisindeki anahtar açık olduğundan soğutucu çalışmaz. Ortam ısısı arttığında termostat kontakları kapanır ve soğutucu çalışır. Ortam ısısı düştüğünde soğutucu tekrar devreden çıkar. Termostat devredeyken ve soğutucu çalışır durumdayken şalter açıldığında devre akımı kesilir ve soğurucu çalışmaz.

81 Gazlı Termostatlar deponun bulunduğu yerdeki sıcaklık derecesi yükseldiğinde, depodaki gaz genleşir. Körüğün diyaframı yukarıya doğru genleşir. Termostatın kapalı kontağı açılır, açık kontağı kapanır. Soğumada da bu olayın tersi olur.

82 Civa Tüplü Termostatlar Bazı termostatlarda metal kontaklar yerine civa tüplü kontaklar, düz bimetal yerine sarmal bimetal kullanılır. termostadın bulunduğu yerde sıcalık düşerse, sarmal bimetal toplanır. Termostat kontağı kapanmışsa açılır, açılmışsa kapanır.

83 Civalı Termostatlar

84 Trifaze motorun kesik çalıştırılması

85 Trifaze motorun sürekli çalıştırılması ve mühürleme

86 Trifaze motorun çok yerden kumandası

87 Trifaze motorun çok yerden kumandası

88 Üç fazlı Motorların Dönüş Yönünün Değiştirilmesi Herhangi 2 fazın yönünü değiştirdiğimiz zaman 3 fazlı motorların dönme yönü değişecektir. Herhangi 2 fazın yönünün değişmesi demek döner manyetik alanın yönünün değişmesi demektir.

89

90 Üç fazlı asenkron motorların dönüş yönünü değiştirmek Yandaki şekilde verilen üç fazlı asenkron motor devresinde (I) kontakları kapandığında, üç faz motora (R), (S), (T) sırasıyla bağlanır ve motor ileri yönde döner. Aynı devrede (I) kontakları açılıp (G) kontakları kapandığında, motora bağlanan fazlardan ikisinin yeri değişir. Ve motor geri yönde döner.

91 Elektriksel Kilitlemeli Dönüş Yönünü Değiştirme Kumanda Devresi

92 Elektriksel Kilitlemeli Dönüş Yönünü Değiştirme Güç Devresi

93

94 Elektriksel kilitleme Motoru istenilen yönde döndürmek için ILERI ve GERI start butonlar kullanılır. Motor bir yönde dönmekteyken tersi yönde döndürmek kumanda devresinden elektriksel olarak engellenmiştir. Örneğin ILERI düğmesine basarak motoru ileri yünde döndürelim. I kontaktörü enerjilenerek ve motor dönmeye başlayacaktır. G kontaktörünün önünde bulunan normalde kapalı I kontağı açılacak ve G kontağının enerjilenmesini önleyecektir. Dolayısıyla motoru geri döndürmek için önce STOP düğmesine basarak I kontaktörünün enerjisini kesmemiz gerekir.

95

96 Devir/dakika veya rpm n = 120f 2p devir sayısı = 120 frekans kutup sayısı

97 Yıldız Bağlı Motorlar Yıldız bağlı olarak çalıştırılan motorlar kalkınma anında şebekeden daha düşük akım çeker. Devir sayısı aynı olmasına rağmen çalışma gücü üçgen bağlı motora göre 3 kat azalır. Motorun yol alma akımı üç kat azalır.

98 Motor sargılarının YILDIZ bağlanması

99

100 Üçgen Bağlı Motorlar Delta (üçgen) bağlı motorlar kalkınma anında şebekeden yüksek akım çeker. 4KW tan büyük güçlü motorların doğrudan üçgen çalıştırılmaları sakıncalıdır. Büyük güçlü motorlar yıldız olarak kalkındırılıp ardından üçgene geçirilir.

101 Motor sargılarının ÜÇGEN bağlanması

102 Yıldız bağlı ve üçgen bağlı motorların klemensleri aynı ekranda

103

104 4 kw ve üzeri motorlarda yıldızüçgen yolverme yöntemi kullanılır. Bu sayede motorun ilk kalkış anında üçgen bağlantı ile fazla akım çekmesi engellenir. Motor zaman rölesi ayarlı zaman sonunda (6-10 saniye civarı) yıldız bağlantıdan üçgene geçer. Ve motor aşırı akım çekmeden, elektrik tesisatında sorunlara neden olmadan çalıştırılır. Neden Yıldız-Üçgen?

105 yıldız-üçgen yol verme-kumanda Devresi

106 Star-Delta yol verme-motor klemens bağlantıları

107 PANO BAĞLANTILARININ BİR PARÇASI

108

109 Kumanda şemasının açıklaması şöyle ki; Start butonuna basılınca M kontaktörü enerjilenir ve 3 faz motorun klemensine ulaşır.(rst fazları UVW ye ulaşır) Start butonuna mühürleme yapıldığına dikkat edelim. D(Delta:Üçgen) kontaktörünün NC (normalde kapalı) kontağından zaman rölesine (ZR) enerji uygulanır. ZR nin gecikmeyle açılan (GA) kontağı ile S (Star:Yıldız) kontaktörü yani yıldız bağlantıyı sağlayan kontaktör enerjilenir. ZR 6-10 saniye sonra yani ayarlanan süre sonunda kontaklarının konumu değişince S kontaktörü devreden çıkar Ve D kontaktörü devreye girer, yani motor üçgene geçer.

110 Asenkron motorun dinamik frenlenmesi

111 Frenleme Motor çalışmaktayken enerjisini kesersek motor hemen durmayacaktır. Motorda oluşan kinetik enerji bitene kadar yavaşlayarak duracaktır. Motoru anında frenleyerek durdurmak için dinamik frenleme devresi kullanılmaktadır. Kumanda devresinde START düğmesine tıkladığımızda M kontaktörü ve ZR ters zaman rölesi enerjilenecektir. Motor güç kaynağına M kontaklarıyla bağlanacaktır. STOP düğmesine tıkladığımızda M kontaktörü ve ZR ters zaman rölesi enerjiden kesilecektir. ZR ters zaman rölesinin kontağı motoru fren devresine bağlayacak olan F kontaktörünü enerjilendirecek. Ters zaman rölesinin sayacı dolduğunda F kontaktörü enerjiden kesilecek ve motor frenleyerek tamamen durmuş olacak.

112 İsteğe bağlı dinamik frenleme Bu devrede motoru durdurmak için iki seçenek mevcut. Birincisi fren düğmesine basarak Belli bir süre boyunca dinamik frenleme yaptırmak. Diğer seçenek ise stop düğmesine basarak motorun enerjisini kesip durmasını beklemek.

113

114 Zamanlayıcılı Dinamik Frenleme Dinamik frenlemede frenleme süresi önemlidir. Frenleme süresinde uygulanan DC gerilim en önemli etkendir. Frenleme süresini belirledikten sonra, frenleme süresi için bir düz zamanlayıcı eklersek frene basıp bıraktığımızda, kendiliğinden frenleme yapacak ve duracaktır. Düz zamanlayıcılı 3 fazlı asenkron motorun dinamik frenleme ile durdurulmasına ait kumanda ve güç şeması görülmektedir. 0 Butonuna basılıp bırakıldığında sistem ayarlanan süre boyunca frenleme yapacak sonra kendiliğinden işlem sona erecektir.

115

116 Motorların dinamik frenlemeyle durdurulması Bu bağlantıda start butonuna basıldığında (M) kontaktörü enerjilenir ve motor çalışmaya başlar. Normal çalışması esnasında kumanda devresinden stop butonuna basıldığında ise M kontaktörünün enerjisi kesilir, Zaman rölesinin(zr) gecikmeyle açılan (GA) kontağı üzerinden ZR enerjilenir. ZR nin ayarlanan süre sonunda GA kontağı açılınca Dinamik Frenleme (DF) kontaktörü enerjilenir. DF kontaktörünün kontakları kapanınca transformatör şebekeye, köprü diyot çıkışları da motor uçlarına bağlanır. Ve motor frenlenir.

117 Dahlender sargılı motorlar Dahlender sarımda birbirinin katı iki değişik kutup sayısı elde edilir. NSNS kutup örüntüsü yerine NNSS örüntüsü yani, daha büyük bir N kutbu, daha büyük bir S kutbu söz konusu olur. kutup sayıları oranı ½ dir. Yani 4/2 kutuplu veya 8/4 kutuplu gibi. Her bir faz sargısının orta uçları bulunur. Faz sargıları giriş uçları 1U-1V-1W, orta uçlar 2U-2V-2W ile işaretlenir. Klemens tablosuna bu 6 uç çıkarılır. Bu şekilde motor iki farklı hızda çalıştırılabilir.

118 Dahlender sarımlı motorlarda klemensdeki 6 uç; Bir kat hızlı döner alan R-S-T fazları; U1,V1,W1 veya 1U,1V,1W uçlarına bağlanarak elde edilir.

119 Dahlender sarımlı motorlarda klemensdeki 6 uç; İki kat hızlı döner alan R-S-T fazları; U2,V2,W2 veya 2U,2V,2W uçlarına bağlanarak elde edilir.

120

121

122

123

124 İşlem Basamakları Verilen malzemelerin sağlamlık kontrolünü yapınız. Şekildeki devreyi öğretmeninizin gözetiminde kurunuz. Düşük devir butonuna basarak devrenin çalışmasını gözlemleyiniz. Stop butonuna basarak motoru durdurunuz. Yüksek devir butonuna basarak devrenin çalışmasını gözlemleyiniz. Motor yüksek devirde çalışırken düşük devir butonuna basılırsa ne olur? Açıklayınız. Yüksek devir kontaktörüne seri bağlı DD kontaktörünün NC kontağının görevi nedir? Açıklayınız. Düşük devir kontaktörüne seri bağlı YD kontaktörünün NC kontağının görevi nedir? Açıklayınız.

125 Enerji Uygulandığında Rotorun Dönmemesi (İnilti) Motor iki faza kalmıştır. Motor tek faza kalmıştır. Gerilim düşüktür. Aşırı yük binmiştir. Rulmanlar sıkışmıştır. Giderilmesi: Motora giden fazlar kontrol edilir. Motora giden gerilim kontrol edilir. Motor yükü kontrol edilir. Rulmanlar ve rotor dengesi kontrol edilir.

126 Bir Fazlı Asenkron Motorlar Stator, rotor, gövde ve kapaklardan oluşur. Stator: Üç fazlı asenkron motorun statoruna benzer. İnce silisli sacların iç yüzeylerine presle oluklar açılıp paketlenmesiyle meydana gelmiştir. Stator oluklarına 90 faz farklı olarak ana sargı ve yardımcı sargılar yerleştirilmiştir. Ana sargı, kalın telden fazla sarımlı olarak sarılmış ve stator oluklarının 2/3 ünü kaplar. Stator oluklarının geri kalan 1/3 üne de ince telden az sarımlı olarak sarılmış olan yardımcı sargı yerleştirilmiştir

127

128

129

130

131 Bir Fazlı Yardımcı Sargılı Asenkron Motorların Çalışması Yalnız ana sargıdan meydana gelmiş asenkron motora bir fazlı gerilim uygulandığında ana sargıda döner manyetik alan meydana gelmez. Bu nedenle bir fazlı asenkron motorlar yalnız ana sargı ile kalkınamazlar yani çalışmazlar. Motorun kalkınabilmesi için motora ilk hareketin verilmesi gerekir. Yalnız ana sargı ile döner alan oluşmayacağından döner alanı oluşturacak ve ilk hareketin verilmesini sağlayacak olan yardımcı sargı kullanılır. Sonuç olarak ana ve yardımcı sargı ile iki fazlı bir sistem elde edilir. Bu durumda statordaki iki fazlı sargılar döner manyetik alan meydana getirir.

132 Yardımcı sargının görevi: Bir fazlı asenkron motorlarda yalnız bir sargı ile döner alan elde edilmez. Bu nedenle ana sargının dışında yardımcı sargıya ihtiyaç vardır. Ana sargı ile yardımcı sargı, birbirine paralel bağlanır. 90 açı farklı oluklara yerleştirilirler. Motorun kendiliğinden yol alabilmesi için motorun ana sargısına dik olan ikinci bir sargı statora yerleştirilir. Yardımcı sargı akımı ile ana sargı akımı arasında suni bir faz farkı oluşturulur. Böylece iki fazlı bir sistem oluşturularak bir döner alan oluşturulur.

133 Rotor: Tek Fazlı asenkron makinelerin rotoru, sincap kafesi biçiminde kısa devre çubuklarından oluşur. Bu çubuklar genellikle alüminyumdan yapılmıştır. Çubuk yerine sargı da kullanılabilir.

134

135 Gövde ve Kapaklar: Küçük güçlü motorlarda gövde, düz yüzeyli olarak yapılır. Orta güçlü motorlarda ise ısıyı havaya aktarmak amacıyla gövde, çıkıntılı yüzeyli olarak yapılır. Kapaklar gövdeye saplamalarla monte edilir. Kapaklardaki oyuklar rulmanlar aracılığıyla rotora taşınır.

136 yol verme kondansatörü Asenkron motorların basit yapıda olmaları, az bakım gerektirmeleri ve ucuz olmaları diğer motor türlerine göre daha yaygın kullanılmalarına neden olmuştur. Bir fazlı asenkron motorlarda Devir yönü değişikliği ana veya yardımcı sargıdaki akımın yönü değiştirilerek sağlanır. Yardımcı sargı, rotor devir sayısı nominal devir sayısının %70-80 nine ulaştığında, santrifüj anahtar devreyi açarak yardımcı sargıyı devre dışı bırakır. Yardımcı sargıda kullanılan kondansatör ana sargı ile yardımcı sargı arasında ki faz açısını 90 derece yapmak içindir. Bu kondansatöre yol verme kondansatörü de denir.

137 Yardımcı Sargıyı Devreden Ayırma Nedenleri Motorun ilk kalkınması anında yardımcı sargı, ana sargının manyetik alanını destekleyecek yöndedir. Fakat rotor devri, normal devrine yaklaştıkça bu kez yardımcı sargı hem ana sargı hem de rotor sargısı üzerinde ters etki yapar. Motorun normal çalışmasını engellemesi nedeniyle yardımcı sargı devreden çıkartılır. Eğer motor, normal devrine ulaştığı halde yardımcı sargı devreden çıkartılmazsa, ince kesitli yardımcı sargıdan fazla akım geçeceğinden sargılar ısınır ve bir süre sonra da yanar.

138 Merkez Kaç (Santrifüj) Anahtarı İle Devreden Çıkarma Motor kalkınırken yardımcı sargıyı devrede tutan, motor normal devrin %75 ine ulaştığında devreden çıkaran bir anahtardır. Merkezkaç kuvvet özelliğinden yararlanılarak yapılmıştır. İki kısımdan meydana gelen santrifüj anahtarın duran kısmı kapak içerisine, hareketli kısmı ise rotor miline monte edilir. Duran kısımda bulunan iki kontak, motor çalışmazken kapalı durumdadır ve yardımcı sargıyı devreye sokar. Motor normal devrinin %75 ine ulaştığında ise hareketli kısım, merkezkaç kuvvetin etkisi ile dışarı doğru çekilerek kontak üzerindeki basıncı kaldırır. Bu sırada kontak açılarak yardımcı sargı devreden çıkar. Motor durduğunda ise bir yay vasıtası ile tekrar eski konumuna gelerek kontağı kapatır.

139 Merkezkaç (santrifüj) anahtarın çalışması

140 Bir Fazlı Motorlarda Devir Ayarı Devir sayıları, kutup sayılarına ve şebeke frekansına bağlıdır. Devir ayarı redüksiyon sistemleri ile de yapılabilir. İki devirli yardımcı sargılı motor elde edebilmek için iki ayrı ana sargıya ve iki ayrı yardımcı sargıya ihtiyaç vardır. Örneğin, statora 4 kutuplu ana ve yardımcı sargılar yerleştirildikten sonra, 2 kutuplu ana ve yardımcı sargılar yerleştirilir. Böylece İki değişik devir elde edilir Frekans değiştirici ile tek Fazlı motor devir ayarı masraflıdır. Bu nedenle Tek Fazlı motorlarda frekans değiştirici ile devir ayarı kullanılmamaktadır.

141

142 1 Fazlı Motorlarda Dönüş Yönünün Değiştirilmesi Ana sargının veya yardımcı sargının herhangi birinin yönünü değiştirerek tek fazlı sistemlerde motorun dönme yönünü değiştirebiliriz.

143

144 Güç devresinde I (ileri) kontakları kapandığında akım ; ana sargıda u dan v ye doğru, yardımcı sargıda w den z ye doğru akar. Motor ileri yönde döner. Stop butonuna basıldığında motor durur. Motoru geri yönlü çalıştırmak istediğimizde geri butonuna basılır. Güç devresinde G kontakları kapanır. Ana sargıda akım yine u dan v ye doğru akar. Yardımcı sargıda ise akım yönü değişmiştir yani z den w ye doğru olur. Yardımcı sargıdan geçen akımın yönü değiştiğinden motor ters yönde döner. Motor ileri veya geri yönde yol alırken, devir sayısı nominal devrin %75 ulaştığında K santrifüj anahtarı açılır. Yardımcı sargı böylelikle devreden çıkarılmış olunur. Motor ana sargı ile çalışmaya devam eder.

145

146

147 3 fazlı motorlar monofaze motor gibi çalıştırılabilir.

3 FAZLI ASENKRON MOTORLAR

3 FAZLI ASENKRON MOTORLAR 3 FAZLI ASENKRON MOTORLAR 3 FAZLI ASENKRON MOTORLAR Üç fazlı AC makinelerde üretilen üç fazlı gerilim, endüstride R-S-T (L1-L2- L3) olarak bilinir. R-S-T gerilimleri, aralarında 120 şer derece faz farkı

Detaylı

AA Motorlarında Yol Verme, Motor Seçimi Yrd. Doç. Dr. Aytaç Gören

AA Motorlarında Yol Verme, Motor Seçimi Yrd. Doç. Dr. Aytaç Gören 04.12.2011 AA Motorlarında Yol Verme, Motor Seçimi Yrd. Doç. Dr. Aytaç Gören İçerik AA Motorlarının Kumanda Teknikleri Kumanda Elemanları na Yol Verme Uygulama Soruları 25.11.2011 2 http://people.deu.edu.tr/aytac.goren

Detaylı

İKS KUMANDA DEVRELERİ. HAZIRLAYAN Hüseyin BULGURCU Balıkesir-2006

İKS KUMANDA DEVRELERİ. HAZIRLAYAN Hüseyin BULGURCU Balıkesir-2006 İKS KUMANDA DEVRELERİ HAZIRLAYAN Hüseyin BULGURCU Balıkesir-2006 1 KONULAR 1. KUMANDA ELEMANLARI VE SEMBOLLER 2. KUMANDA YÖNTEMLERİ 3. YOL VERME YÖNTEMLERİ 4. EV TİPİ SOĞUTUCULAR 5. TİCARİ TİP SOĞUTUCULAR

Detaylı

ÜÇ FAZLI ASENKRON MOTORLARA BUTON VE KONTAKTÖRLE YOL VERME

ÜÇ FAZLI ASENKRON MOTORLARA BUTON VE KONTAKTÖRLE YOL VERME ÜÇ FAZLI ASENKRON MOTORLARA BUTON VE KONTAKTÖRLE YOL VERME Şekil - 1 Şekilde üç fazlı asenkron motora buton ve kontaktörle yol veren devre görülmektedir. Devrede start butonuna basıldığında K 1 kontaktörünün

Detaylı

BÖLÜM RÖLELER VE KONTAKTÖRLER

BÖLÜM RÖLELER VE KONTAKTÖRLER BÖLÜM RÖLELER VE KONTAKTÖRLER AMAÇ: Kontaktör ve rölelerin çalışma prensiplerinin anlaşılması, çeşitlerinin yapı ve özelliklerini kavrayabilme, anlaşılır bir şekilde kullanılabilmesi. Röleler Ve Kontaktörler

Detaylı

6. ENVERSÖR PAKET ŞALTER

6. ENVERSÖR PAKET ŞALTER 6. ENVERSÖR PAKET ŞALTER Küçük güçlü motorlarda devir yönü değiştirme genellikle, buton ve kontaktör yerine paket şalterle veya kollu şalterle yapılmaktadır. Daha çok ekonomik olmaları nedeniyle tercih

Detaylı

Bu bölümde anlatılan temel kumanda elemanları şunlardır;

Bu bölümde anlatılan temel kumanda elemanları şunlardır; BÖLÜM 1 KUMANDA ELEMANLARI 1.1 GENEL BİLGİLER Elektrik makinalarının ve elektrikli aygıtların çalıştırılmalarında kullanılan elemanlara kumanda elemanları denilir. Kumanda elemanları, sıklıkla kumanda

Detaylı

1. BİR FAZLI ASENKRON MOTORLAR

1. BİR FAZLI ASENKRON MOTORLAR 1. BİR FAZLI ASENKRON MOTORLAR Bir fazlı yardımcı sargılı motorlar Üniversal motorlar 1.1. Bir fazlı yardımcı sargılı motorlar 1.1.3. Yardımcı Sargıyı Devreden Ayırma Nedenleri Motorun ilk kalkınması anında

Detaylı

Elektromekanik Kumanda Sistemleri / Ders Notları

Elektromekanik Kumanda Sistemleri / Ders Notları 10. MOTORLARIN FRENLENMESİ Durdurulacak motoru daha kısa sürede durdurmada veya yükün yer çekimi nedeniyle motor devrinin artmasına sebep olduğu durumlarda elektriksel frenleme yapılır. Kumanda devrelerinde

Detaylı

ELEKTRİK MAKİNALARI VE KUMANDA 4.1.ASENKRON MOTORLARA DİREKT YOL VERME VE DEVRE ŞEMALARI

ELEKTRİK MAKİNALARI VE KUMANDA 4.1.ASENKRON MOTORLARA DİREKT YOL VERME VE DEVRE ŞEMALARI BÖLÜM 4 OTOMATİK KUMANDA DEVRELERİ 4.1.ASENKRON MOTORLARA DİREKT YOL VERME VE DEVRE ŞEMALARI Basitliği, dayanıklılığı ve ekonomik olmasından endüstride en çok kullanılan asenkron motora, gücüne, işletme

Detaylı

ELEKTRĐK MOTORLARI SÜRÜCÜLERĐ EELP212 DERS 05

ELEKTRĐK MOTORLARI SÜRÜCÜLERĐ EELP212 DERS 05 EELP212 DERS 05 Özer ŞENYURT Mayıs 10 1 BĐR FAZLI MOTORLAR Bir fazlı motorların çeşitleri Yardımcı sargılı motorlar Ek kutuplu motorlar Relüktans motorlar Repülsiyon motorlar Üniversal motorlar Özer ŞENYURT

Detaylı

ELEKTROMEKANİK KUMANDA SİSTEMLERİ ÖRNEK UYGULAMALAR

ELEKTROMEKANİK KUMANDA SİSTEMLERİ ÖRNEK UYGULAMALAR ELEKTROMEKANİK KUMANDA SİSTEMLERİ ÖRNEK UYGULAMALAR PROBLEM 1: 3 Fazlı Bir Asenkron Motoru Kesik Kesik Çalıştırmak Çalışma Şekli : Kumanda devresindeki start butonuna basıldığında M kontaktörünün bobinine

Detaylı

BİR FAZLI ASENKRON MOTORLARIN ÇEŞİTLERİ, YAPISI VE ÇALIŞMA PRENSİBİ

BİR FAZLI ASENKRON MOTORLARIN ÇEŞİTLERİ, YAPISI VE ÇALIŞMA PRENSİBİ BİR FAZLI ASENKRON MOTORLARIN ÇEŞİTLERİ, YAPISI VE ÇALIŞMA PRENSİBİ Genellikle üç fazlı alternatif akımın bulunmadığı yerlerde veya küçük güçlü olduklarından işyerlerinde bir fazlı kolon hattına bağlanırlar

Detaylı

Elektromekanik Kumanda Sistemleri / Ders Notları

Elektromekanik Kumanda Sistemleri / Ders Notları İkincisinde ise; stator düşük devir kutup sayısına göre sarılır ve her faz bobinleri 2 gruba bölünerek düşük devirde seri- üçgen olarak bağlanır. Yüksek devirde ise paralel- yıldız olarak bağlanır. Bu

Detaylı

22. ÜNİTE SENKRON MOTORLAR

22. ÜNİTE SENKRON MOTORLAR 22. ÜNİTE SENKRON MOTORLAR KONULAR 1. YAPISI VE ÇALIŞMA PRENSİBİ 2. YOL VERME YÖNTEMLERİ 3. KULLANILDIĞI YERLER Herhangi bir yükü beslemekte olan ve birbirine paralel bağlanan iki altematörden birsinin

Detaylı

RÖLELER Ufak güçteki elektromanyetik anahtarlara röle adı verilir. Röleler elektromıknatıs, palet ve kontaklar olmak üzere üç kısımdan oluşur.

RÖLELER Ufak güçteki elektromanyetik anahtarlara röle adı verilir. Röleler elektromıknatıs, palet ve kontaklar olmak üzere üç kısımdan oluşur. BÖLÜM-5 RÖLELER 1 RÖLELER Ufak güçteki elektromanyetik anahtarlara röle adı verilir. Röleler elektromıknatıs, palet ve kontaklar olmak üzere üç kısımdan oluşur. Elektromıknatıs, demir nüve ve üzerine sarılmış

Detaylı

ERCİYES ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİKFAKÜLTESİ ENERJİ SİSTEMLERİ MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ ENERJİ SİSTEMLERİ MÜHENDİSLİĞİ LABORATUARI

ERCİYES ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİKFAKÜLTESİ ENERJİ SİSTEMLERİ MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ ENERJİ SİSTEMLERİ MÜHENDİSLİĞİ LABORATUARI ERCİYES ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİKFAKÜLTESİ ENERJİ SİSTEMLERİ MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ ENERJİ SİSTEMLERİ MÜHENDİSLİĞİ LABORATUARI DENEY FÖYÜ DENEY ADI KONTROL KUMANDA ELEMANLARI DENEYİ DERSİN ÖĞRETİM ÜYESİ DENEYİ

Detaylı

KUMANDA DEVRELERİ Örnek 1: Stop öncelikli Start Stop Devresi (Klasik Mühürleme Devresi):

KUMANDA DEVRELERİ Örnek 1: Stop öncelikli Start Stop Devresi (Klasik Mühürleme Devresi): KUMANDA DEVRELERİ Örnek 1: Stop öncelikli Start Stop Devresi (Klasik Mühürleme Devresi): START butonuna basıldığında M kontaktörü enerjilenir, M kontaktörünün normalde açık (NO) kontakları kapanır ve motor

Detaylı

ASENKRON MAKİNELER. Asenkron Motorlara Giriş

ASENKRON MAKİNELER. Asenkron Motorlara Giriş ASENKRON MAKİNELER Asenkron Motorlara Giriş İndüksiyon motor yada asenkron motor (ASM), rotor için gerekli gücü komitatör yada bileziklerden ziyade elektromanyetik indüksiyon yoluyla aktaran AC motor tipidir.

Detaylı

5. ÜNİTE ASENKRON MOTORLARI

5. ÜNİTE ASENKRON MOTORLARI 5. ÜNİTE ASENKRON MOTORLARI KONULAR 1. Asenkron Motorların Yapısı 2. Çalışma Prensibi 3. Asenkron Motorlara Yol Verme 4. Asenkron Motorlarda Kayıplar ve Verim 5. Asenkron Motor Çeşitleri GİRİŞ Sanayi tesislerinde

Detaylı

Elektromekanik Kumanda Sistemleri / Örnek Uygulamalar

Elektromekanik Kumanda Sistemleri / Örnek Uygulamalar PROBLEM 31: Uzaktan kumandalı, kesik kesik çalıştırılabilen, devir yönü değiştirilebilen, otomatik λ / yol alan, bir asenkron motorun dinamik frenlenme ile durdurulması ile ilgili güç ve kumanda devresini

Detaylı

ÖZGÜR Motor & Generatör

ÖZGÜR Motor & Generatör DAHLENDER MOTOR Statora sargılarının UVW ve XYZ uçlarından başka, sargı ortalarından uçlar çıkararak ve bunların bağlantıları yapılarak çift devir sayısı elde edilir. Bu bağlantı yöntemine, Dahlender bağlantı

Detaylı

Çok sayıda motor şekilde gibi sadece bir durumunda başlatma kontrol merkezi ile otomatik olarak çalıştırılabilir.

Çok sayıda motor şekilde gibi sadece bir durumunda başlatma kontrol merkezi ile otomatik olarak çalıştırılabilir. 7.1.4 Paket Şalter İle Bu devredeki DG düşük gerilim rölesi düşük gerilime karşı koruma yapar. Yani şebeke gerilimi kesilir ve tekrar gelirse motorun çalışmasına engel olur. 7.2 SIRALI KONTROL Sıralı kontrol,

Detaylı

DENEY 12 SCR ile İki yönlü DC Motor Kontrolü

DENEY 12 SCR ile İki yönlü DC Motor Kontrolü DENEY 12 SCR ile İki yönlü DC Motor Kontrolü DENEYİN AMACI 1. Elektromanyetik rölelerin çalışmasını ve yapısını öğrenmek 2. SCR kesime görüme yöntemlerini öğrenmek 3. Bir dc motorun dönme yönünü kontrol

Detaylı

Elektromekanik Kumanda Sistemleri / Ders Notları

Elektromekanik Kumanda Sistemleri / Ders Notları Ayrıca ortak etki mesafesi üretimden kaynaklanan osilatör frekansındaki rasgele farklılıklara bağlıdır. Genellikle çok özel bir durumda açığa çıkmadıkça veya siviç değiştirilmedikçe bu etki fark edilmez.

Detaylı

SIEMENS LOGO KULLANIMI VE UYGULAMALAR

SIEMENS LOGO KULLANIMI VE UYGULAMALAR SIEMENS LOGO KULLANIMI VE UYGULAMALAR 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 32 33 34 SIEMENS S7 200 UYGULAMALARI UYGULAMA _1 3 Fazlı Asenkron motorun iki yönde

Detaylı

Kumanda Devreleri Ders 01. Özer ŞENYURT Ekim 15 1

Kumanda Devreleri Ders 01. Özer ŞENYURT Ekim 15 1 Kumanda Devreleri Ders 01 Özer ŞENYURT Ekim 15 1 Özer ŞENYURT Ekim 15 2 KUMANDA DEVRE ELEMANLARI VE KORUMA RÖLELERİ Kumanda Elemanları Yapısı ve Çeşitleri Paket Şalterler Yapısı Bir eksen etrafında dönebilen

Detaylı

2. KUMANDA DEVRE ELEMANLARI VE KORUMA RÖLELERİ

2. KUMANDA DEVRE ELEMANLARI VE KORUMA RÖLELERİ 2. KUMANDA DEVRE ELEMANLARI VE KORUMA RÖLELERİ 2.1. Kumanda Elemanları Yapısı ve Çeşitleri 2.1.1. Paket Şalterler Yapısı Bir eksen etrafında dönebilen bir mil üzerine ard arda dizilmiş ve paketlenmiş birçok

Detaylı

2- Tristör ile yük akımı değiştirilerek ayarlı yükkontrolü yapılabilir.

2- Tristör ile yük akımı değiştirilerek ayarlı yükkontrolü yapılabilir. Tristörlü Redresörler ( Doğrultmaçlar ) : Alternatif akımı doğru akıma çeviren sistemlere redresör denir. Redresörler sanayi için gerekli olan DC gerilimin elde edilmesini sağlar. Büyük akım ve gerilimlerin

Detaylı

Haftanın Amacı: Asenkron motorun hız ayar ve frenleme tekniklerinin kavranmasıdır.

Haftanın Amacı: Asenkron motorun hız ayar ve frenleme tekniklerinin kavranmasıdır. ASENKRON MOTORLARDA HIZ AYARI ve FRENLEME Haftanın Amacı: Asenkron motorun hız ayar ve frenleme tekniklerinin kavranmasıdır. Giriş Bilindiği üzere asenkron motorun rotor hızı, döner alan hızını (n s )

Detaylı

Asenkron motorların bir kumanda merkezinden yıldız/üçgen çalıştırılması için oluşturulacak kumanda ve güç devresini çiziniz.

Asenkron motorların bir kumanda merkezinden yıldız/üçgen çalıştırılması için oluşturulacak kumanda ve güç devresini çiziniz. Kontaktörün Tanımı kısaca yazıp çalışma prensip şemasını çiziniz. Asenkron motorların bir kumanda merkezinden yıldız/üçgen çalıştırılması için oluşturulacak kumanda ve güç devresini çiziniz. Kompanzasyonun

Detaylı

KORUMA ROLELERİ. Aşırı akım röleleri

KORUMA ROLELERİ. Aşırı akım röleleri KORUMA ROLELERİ Motorda meydana gelen bir arıza tüm sistemin durmasına neden olacaktır. Bu nedenle motor stator sargılarının düşmanı olan ısı artışına karşı korunması gereklidir. Sargı için izin verilen

Detaylı

1 BİR FAZLI ASENKRON MOTORLAR

1 BİR FAZLI ASENKRON MOTORLAR 1 BİR FAZLI ASENKRON MOTORLAR Üç fazlı motorların bir fazlı motorlardan daha iyi çalışma performansı olmasına rağmen, çoğu zaman üç fazlı şebeke bulunmayabilir. Şehir merkezlerinde bir fazlı şebekenin

Detaylı

ELEKTROMEKANİK KUMANDA SİSTEMLERİ

ELEKTROMEKANİK KUMANDA SİSTEMLERİ ELEKTROMEKANİK KUMANDA SİSTEMLERİ 1. GİRİŞ Elektrik motorları takım tezgahlarını ve diğer endüstriyel uygulamaları çalıştıran en önemli güç kaynağıdır. Çoğu zaman motorlar, bir makinanın ya da tezgahın

Detaylı

ROAD BLOCKER TEKNİK KLAVUZU

ROAD BLOCKER TEKNİK KLAVUZU ROAD BLOCKER TEKNİK KLAVUZU TSH Teknik Servis Hizmetleri A.Ş Road Blocker - 2005 İÇİNDEKİLER Teknik Özellikler 3 Tanım 4 Elektronik Kontrol Panosu 4 Motor Koruma Rölesi 4 Termik Röle 4 Timeout Zaman Rölesi

Detaylı

UYGULANMIŞ ÖRNEK PLC PROGRAMLARI

UYGULANMIŞ ÖRNEK PLC PROGRAMLARI UYGULANMIŞ ÖRNEK PLC PROGRAMLARI Örnek 1: Örneğ e başlamadan önce CPU yu 221 seçmeliyiz.(bu işlem program sonunda da yapılabilir.) Girişler I 0.0 dan I 0.5 e, Çıkışlar Q 0.0 dan Q 0.3 e kadardır. Amacı

Detaylı

3. Bölüm: Asenkron Motorlar. Doç. Dr. Ersan KABALCI

3. Bölüm: Asenkron Motorlar. Doç. Dr. Ersan KABALCI 3. Bölüm: Asenkron Motorlar Doç. Dr. Ersan KABALCI 1 3.1. Asenkron Makinelere Giriş Düşük ve orta güç aralığında günümüzde en yaygın kullanılan motor tipidir. Yapısal olarak çeşitli çalışma koşullarında

Detaylı

BÖLÜM 1. ASENKRON MOTORLAR

BÖLÜM 1. ASENKRON MOTORLAR İÇİNDEKİLER ÖNSÖZ...iv GİRİŞ...v BÖLÜM 1. ASENKRON MOTORLAR 1. ASENKRON MOTORLAR... 1 1.1. Üç Fazlı Asenkron Motorlar... 1 1.1.1. Üç fazlı asenkron motorda üretilen tork... 2 1.1.2. Üç fazlı asenkron motorlara

Detaylı

AŞIRI AKIM KORUMA RÖLELERİ Trafolarda Meydana Gelen Aşırı Akımların Nedenleri

AŞIRI AKIM KORUMA RÖLELERİ Trafolarda Meydana Gelen Aşırı Akımların Nedenleri Koruma Röleleri AŞIRI AKIM KORUMA RÖLELERİ Trafolarda Meydana Gelen Aşırı Akımların Nedenleri Trafolarda meydana gelen arızaların başlıca nedenleri şunlardır: >Transformatör sargılarında aşırı yüklenme

Detaylı

KUMANDA TEKNĐĞĐ LABORATUVARI (I) DENEY FÖYÜ (Elektromekanik Kumanda)

KUMANDA TEKNĐĞĐ LABORATUVARI (I) DENEY FÖYÜ (Elektromekanik Kumanda) MARMARA ÜNĐVERSĐTESĐ TEKNĐK EĞĐTĐM FAKÜLTESĐ ELEKTRĐK EĞĐTĐMĐ BÖLÜMÜ KUMANDA TEKNĐĞĐ LABORATUVARI (I) DENEY FÖYÜ (Elektromekanik Kumanda) Yrd.Doç.Dr.Mustafa ONAT Yrd.Doç.Dr. Hasan ERDAL Đstanbul Mart 2011

Detaylı

5.Butonlar. Resim 1: Değişik yapıdaki buton resimleri. Tablo 1 Tahrik türleri ve sembolleri. Şekil 3 Çok tahrikli üniteler

5.Butonlar. Resim 1: Değişik yapıdaki buton resimleri. Tablo 1 Tahrik türleri ve sembolleri. Şekil 3 Çok tahrikli üniteler 5.Butonlar Butonlar, kumanda devrelerinde, devrenin çalışmasını başlatmak ve durdurmak amacı ile kullanılan elemanlardır. Çalışma şekillerine göre değişik tip ve yapıda imal edilirler. Butonlar çalışma

Detaylı

1 BİR FAZLI ASENKRON MOTORLAR

1 BİR FAZLI ASENKRON MOTORLAR 1 BİR FAZLI ASENKRON MOTORLAR Üç fazlı motorların bir fazlı motorlardan daha iyi çalışma performansı olmasına rağmen, çoğu zaman üç fazlı şebeke bulunmayabilir. Özellikle şehir merkezlerinde bir fazlı

Detaylı

ELEKTRİKSEL EYLEYİCİLER

ELEKTRİKSEL EYLEYİCİLER ELEKTRİKSEL EYLEYİCİLER Eyleyiciler (Aktuatörler) Bir cismi hareket ettiren veya kontrol eden mekanik cihazlara denir. Elektrik motorları ve elektrikli sürücüler Hidrolik sürücüler Pinomatik sürücüler

Detaylı

1.Endüksiyon Motorları

1.Endüksiyon Motorları 1.Endüksiyon Motorları Kaynak: John Storey, How real electric motors work, UNIVERSITY OF NEW SOUTH WALES - SYDNEY AUSTRALIA, http://www.phys.unsw.edu.au/hsc/hsc/electric_motors.html Her modern evde endüksiyon

Detaylı

4. MOTOR İÇİN GEREKLİ FRENLEME SİSTEMİNİ KURMAK

4. MOTOR İÇİN GEREKLİ FRENLEME SİSTEMİNİ KURMAK 4. MOTOR İÇİN GEREKLİ FRENLEME SİSTEMİNİ KURMAK Bu öğrenme faaliyetinde asenkron motorların frenlenmesi (ani olarak durdurulması) konusunda bilgi ve becerileri öğreneceksiniz. Fren motorlarının başlıca

Detaylı

ELEKTRİK ELEKTRONİK TEKNOLOJİSİ

ELEKTRİK ELEKTRONİK TEKNOLOJİSİ T.C. MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI ELEKTRİK ELEKTRONİK TEKNOLOJİSİ OTOMATİK KUMANDA DEVRELERİ 523EO0045 Ankara, 2011 Bu modül, mesleki ve teknik eğitim okul/kurumlarında uygulanan Çerçeve Öğretim Programlarında

Detaylı

Bilezikli Asenkron Motora Yol Verilmesi

Bilezikli Asenkron Motora Yol Verilmesi Bilezikli Asenkron Motora Yol Verilmesi 1. GİRİŞ Bilezikli asenkron motor, sincap kafesli asenkron motordan farklı olarak, rotor sargıları dışarı çıkarılmış ve kömür fırçaları yardımıyla elektriksel bağlantı

Detaylı

ELEKTROMEKANİK KUMANDA SİSTEMLERİ

ELEKTROMEKANİK KUMANDA SİSTEMLERİ T.C. ANADOLU ÜNİVESİTESİ YAYN NO: 2779 AÇKÖĞETİ FAKÜLTESİ YAYN NO: 1737 ELEKTOEKANİK KUANDA SİSTELEİ Yazarlar Yrd.Doç.Dr. Nuray AT (Ünite 1, 2, 4, 6) Yrd.Doç.Dr. Hanife APAYDN ÖZKAN (Ünite 3, 5, 7, 8)

Detaylı

DC Motor ve Parçaları

DC Motor ve Parçaları DC Motor ve Parçaları DC Motor ve Parçaları Doğru akım motorları, doğru akım elektrik enerjisini dairesel mekanik enerjiye dönüştüren elektrik makineleridir. Yapıları DC generatörlere çok benzer. 1.7.1.

Detaylı

22. ÜNİTE ARIZA YERLERİNİN TAYİNİ

22. ÜNİTE ARIZA YERLERİNİN TAYİNİ 22. ÜNİTE ARIZA YERLERİNİN TAYİNİ 1. Toprak Kaçak Arızası KONULAR 2. İletkenler Arasındaki Kaçak Tayini 3. Kablo İletkenlerinde Kopukluğun Tayini 4. Kablo ve Havai Hatlarda Elektro Manyetik Dalgaların

Detaylı

Anma güçleri 3 kw tan büyük olan motorların üç fazlı şebekelere bağlanabilmeleri için üç fazlı olmaları gerekir.

Anma güçleri 3 kw tan büyük olan motorların üç fazlı şebekelere bağlanabilmeleri için üç fazlı olmaları gerekir. Elektrik motorlarında yol verme işlemi Motorun rotor hızının sıfırdan anma hızına hızına ulaşması için yapılan işlemdir. Durmakta olan motorun stator sargılarına gerilim uygulandığında endüklenen zıt emk

Detaylı

ASENKRON MOTORLARA YOL VERME

ASENKRON MOTORLARA YOL VERME 1 ASENKRON MOTORLARA YOL VERME Üç Fazlı Asenkron Motorlara Yol Verme Yöntemleri Kısa devre rotorlu asenkron motorlar sekonderi kısa devre edilmiş transformatöre benzediklerinden kalkış anında normal akımlarının

Detaylı

Yumuşak Yol Vericiler - TEORİ

Yumuşak Yol Vericiler - TEORİ Yumuşak Yol Vericiler - TEORİ 1. Gerilimi Düşürerek Yolverme Alternatif akım endüksiyon motorları, şebeke gerilimine direkt olarak bağlandıklarında, yol alma başlangıcında şebekeden Kilitli Rotor Akımı

Detaylı

Elektrik Kumanda Devreleri Dersleri. Tablo 1.1: Kumanda Devre Sembolleri

Elektrik Kumanda Devreleri Dersleri. Tablo 1.1: Kumanda Devre Sembolleri Elektrik Kumanda Devreleri Dersleri Tablo 1.1: Kumanda Devre Sembolleri A. KUMANDA DEVRE SEMBOLLERİ Otomatik kumanda devre şemalarında kullanılan elemanların resimleri yerine, o elemanların yerini tutacak

Detaylı

010 SİSTEMİ. TEKNOSİSTEM MÜHENDİSLİK - Gazcılar Cad. Anafarta Sok. No:1/A BURSA, Tel:(224)272 37 34 Faks:272 40 19

010 SİSTEMİ. TEKNOSİSTEM MÜHENDİSLİK - Gazcılar Cad. Anafarta Sok. No:1/A BURSA, Tel:(224)272 37 34 Faks:272 40 19 010 SİSTEMİ 1 VOLUMETRİK DAĞITICILAR US ve USM Serisi volumetrik yağlama blokları endirek yağlama için tasarlanmıştır. Pompa basıncının düşmesinden sonra yağlama bloklarına gönderilen yağ yaylar vasıtasıyla

Detaylı

ÜÇ FAZLI MOTORLARIN BİR FAZLI OLARAK ÇALIŞTIRILMASI

ÜÇ FAZLI MOTORLARIN BİR FAZLI OLARAK ÇALIŞTIRILMASI 1 ÜÇ FAZLI MOTOLAI Bİ FAZLI OLAAK ÇALIŞTIILMASI Üç fazlı şebekenin bulunmadığı yerlerde veya özel olarak üç fazlı motorlar bir fazlı olarak çalıştırılırlar. Bunun için motorun yıldız ve üçgen bağlı oluşuna

Detaylı

TESİSAT TEKNOLOJİSİ VE İKLİMLENDİRME

TESİSAT TEKNOLOJİSİ VE İKLİMLENDİRME T.C. MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI TESİSAT TEKNOLOJİSİ VE İKLİMLENDİRME ELEKTRİK MOTOR BAĞLANTILARI ANKARA 2014 Bu modül, mesleki ve teknik eğitim okul/kurumlarında uygulanan Çerçeve Öğretim Programlarında yer

Detaylı

İklimlendirme Soğutma Elektriği ve Kumanda Devreleri BÖLÜM KONDANSATÖRLER

İklimlendirme Soğutma Elektriği ve Kumanda Devreleri BÖLÜM KONDANSATÖRLER BÖLÜM KONDANSATÖRLER AMAÇ: İklimlendirme ve soğutma kompresörlerinde kullanılan kalkış (ilk hareket) ve daimi kondansatörleri seçebilme ve bağlantılarını yapabilme. Kondansatörler 91 BÖLÜM-7 KONDANSATÖRLER

Detaylı

9. Güç ve Enerji Ölçümü

9. Güç ve Enerji Ölçümü 9. Güç ve Enerji Ölçümü Güç ve Güç Ölçümü: Doğru akım devrelerinde, sürekli halde sadece direnç etkisi mevcuttur. Bu yüzden doğru akım devrelerinde sadece dirence ait olan güçten bahsedilir. Sürekli halde

Detaylı

IP 23 ELEKTRİK MOTORLARI ÜÇ FAZLI ASENKRON SİNCAP KAFESLİ IEC 225-315. ELSAN ELEKTRİK SAN. ve TİC. A.Ş.

IP 23 ELEKTRİK MOTORLARI ÜÇ FAZLI ASENKRON SİNCAP KAFESLİ IEC 225-315. ELSAN ELEKTRİK SAN. ve TİC. A.Ş. IP 3 ELEKTRİK MOTORLARI ÜÇ FAZLI ASENKRON SİNCAP KAFESLİ IEC 5-315 ELSAN ELEKTRİK SAN. ve TİC. A.Ş. GENEL BİLGİLER A. STANDARTLAR Bu tipteki motorlarımız aşağıdaki standart ve normlara uygun olarak imal

Detaylı

T.C. MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI MEGEP (MESLEKÎ EĞİTİM VE ÖĞRETİM SİSTEMİNİN GÜÇLENDİRİLMESİ PROJESİ) ELEKTRİK ELEKTRONİK TEKNOLOJİSİ

T.C. MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI MEGEP (MESLEKÎ EĞİTİM VE ÖĞRETİM SİSTEMİNİN GÜÇLENDİRİLMESİ PROJESİ) ELEKTRİK ELEKTRONİK TEKNOLOJİSİ T.C. MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI MEGEP (MESLEKÎ EĞİTİM VE ÖĞRETİM SİSTEMİNİN GÜÇLENDİRİLMESİ PROJESİ) ELEKTRİK ELEKTRONİK TEKNOLOJİSİ ASENKRON MOTOR KUMANDA TEKNİKLERİ ANKARA 2007 Milli Eğitim Bakanlığı tarafından

Detaylı

ÜÇ FAZLI ASENKRON MOTOR ÇALIŞMA PRENSİBİ

ÜÇ FAZLI ASENKRON MOTOR ÇALIŞMA PRENSİBİ 1 ÜÇ FAZLI ASENKRON MOTOR ÇALIŞMA PRENSİBİ Üç Fazlı Asenkron Motorlarda Döner Manyetik Alanın Meydana Gelişi Stator sargılarına üç fazlı alternatif gerilim uygulandığında uygulanan gerilimin frekansı ile

Detaylı

ÜÇ FAZLI ASENKRON MOTORLAR

ÜÇ FAZLI ASENKRON MOTORLAR 1 ÜÇ FAZLI ASENKRON MOTORLAR Üç Fazlı Asenkron Motorlar Üç fazlı asenkron motorlar, stator sargılarına uygulanan elektrik enerjisini mekanik enerjiye çevirerek milinden yüke aktarırlar. Rotor ise gerekli

Detaylı

Elektrik Motorları ve Sürücüleri

Elektrik Motorları ve Sürücüleri Elektrik Motorları ve Sürücüleri Genel Kavramlar Motor sarımı görüntüleri Sağ el kuralı bobine uygulanırsa: 4 parmak akım yönünü Başparmak N kutbunu gösterir N ve S kutbunun oluşumu Manyetik alan yönü

Detaylı

ÜNİTE 5 KLASİK SORU VE CEVAPLARI (TEMEL ELEKTRONİK) Transformatörün tanımını yapınız. Alternatif akımın frekansını değiştirmeden, gerilimini

ÜNİTE 5 KLASİK SORU VE CEVAPLARI (TEMEL ELEKTRONİK) Transformatörün tanımını yapınız. Alternatif akımın frekansını değiştirmeden, gerilimini ÜNİTE 5 KLASİK SORU VE CEVAPLARI (TEMEL ELEKTRONİK) Transformatörün tanımını yapınız. Alternatif akımın frekansını değiştirmeden, gerilimini alçaltmaya veya yükseltmeye yarayan elektro manyetik indüksiyon

Detaylı

Elektrik Makinaları I SENKRON MAKİNALAR

Elektrik Makinaları I SENKRON MAKİNALAR Elektrik Makinaları I SENKRON MAKİNALAR Dönen Elektrik Makinaları nın önemli bir grubunu oluştururlar. (Üretilen en büyük güç ve gövde büyüklüğüne sahip dönen makinalardır) Generatör (Alternatör) olarak

Detaylı

Alternatif Akım Devre Analizi

Alternatif Akım Devre Analizi Alternatif Akım Devre Analizi Öğr.Gör. Emre ÖZER Alternatif Akımın Tanımı Zamaniçerisindeyönüveşiddeti belli bir düzen içerisinde (periyodik) değişen akıma alternatif akımdenir. En bilinen alternatif akım

Detaylı

ELEKTROTEKNİK VE ELEKTRİK ELEMANLARI

ELEKTROTEKNİK VE ELEKTRİK ELEMANLARI ELEKTROTEKNİK VE ELEKTRİK ELEMANLARI HAZIRLAYAN DOÇ.DR. HÜSEYİN BULGURCU 1 Balıkesir-2015 DERS KONULARI 1. Elektriğin Temelleri 2. Elektriksel Test Cihazları 3. Elektrik Enerjisi 4. Termostatlar 5. Röleler

Detaylı

ELEKTRİK MAKİNELERİ (MEP 112) Yazar: Yrd. Doç. Dr. Mustafa Turan S1

ELEKTRİK MAKİNELERİ (MEP 112) Yazar: Yrd. Doç. Dr. Mustafa Turan S1 ELEKTRİK MAKİNELERİ (MEP 112) Yazar: Yrd. Doç. Dr. Mustafa Turan S1 SAKARYA ÜNİVERSİTESİ Adapazarı Meslek Yüksekokulu Bu ders içeriğinin basım, yayım ve satış hakları Sakarya Üniversitesi ne aittir. "Uzaktan

Detaylı

Dirençler. 08 Aralık 2015 Salı 1

Dirençler. 08 Aralık 2015 Salı 1 Dirençler 08 Aralık 2015 Salı 1 Tanımı ve İşlevi Dirençler elektrik akımına zorluk gösteren elektronik devre elemanlarıdır. Direnç R harfi ile gösterilir, birimi ohmdur. Omega simgesi ile gösterilir (Ω).

Detaylı

mikroc Dili ile Mikrodenetleyici Programlama Ders Notları / Dr. Serkan DİŞLİTAŞ

mikroc Dili ile Mikrodenetleyici Programlama Ders Notları / Dr. Serkan DİŞLİTAŞ 12. Motor Kontrolü Motorlar, elektrik enerjisini hareket enerjisine çeviren elektromekanik sistemlerdir. Motorlar temel olarak 2 kısımdan oluşur: Stator: Hareketsiz dış gövde kısmı Rotor: Stator içerisinde

Detaylı

Yükleme faktörü (Diversite) Hesabı

Yükleme faktörü (Diversite) Hesabı DERSİMİZ BİNALARDAKİ GÜCÜN HESAPLANMASI Yükleme faktörü (Diversite) Hesabı BİR ÖRNEK VERMEDEN ÖNCE IEE REGULATION 14. EDITION a GÖRE YAPILAN GÜÇ YÜKLEME FAKTÖRÜNÜ İNCELEYELİM.BU TABLO AŞAĞIDA VERİLECEKTİR.

Detaylı

4. TAM KALIP SARGILAR

4. TAM KALIP SARGILAR 4. TAM KALIP SARGILAR Tam kalıp sargılarına Tam Amerikan veya Tam gabare sarım da denir. Genellikle 3 KW ve daha büyük motor statorlarına uygulanır. Tam kalıp sarımda bobin sayısı oluk sayısına eşit olup

Detaylı

HD710 ISI KONTROLLÜ RÖLE MONTAJ KILAVUZU MALZEME LİSTESİ

HD710 ISI KONTROLLÜ RÖLE MONTAJ KILAVUZU MALZEME LİSTESİ HD710 ISI KONTROLLÜ RÖLE MONTAJ KILAVUZU MALZEME LİSTESİ AÇIK DEVRE ŞEMASI BASKI DEVRESİ MONTAJ İŞLEM BASAMAKLARI 1. Poşetten çıkan malzemelerinizi, malzeme listesine göre kontrol ediniz. Elinizdeki her

Detaylı

ASENKRON MOTORLARIN KISA TANITIMI. Bu bölümde kısaca motorlar ve kullanılan terimler tanıtılacaktır.

ASENKRON MOTORLARIN KISA TANITIMI. Bu bölümde kısaca motorlar ve kullanılan terimler tanıtılacaktır. ASENKRON MOTORLARIN KISA TANITIMI Bu bölümde kısaca motorlar ve kullanılan terimler tanıtılacaktır. MOTOR PARÇALARI 1. Motor Gövdesi 2. Stator 3. Stator sargısı 4. Mil 5. Aluminyum kafesli rotor 6.

Detaylı

3. ÜNİTE AYDINLATMA TESİSATI ŞEMALARI ÇİZİMİ

3. ÜNİTE AYDINLATMA TESİSATI ŞEMALARI ÇİZİMİ 3. ÜNİTE AYDINLATMA TESİSATI ŞEMALARI ÇİZİMİ KONULAR 1. Adi Anahtar Tesisatı 2. Komitatör Anahtar Tesisatı 3. Vaviyen Anahtar Tesisatı 4. Ara Vaviyen Anahtar Tesisatı 5. Elektronik Anahtar Tesisatı 6.

Detaylı

ELEKTRİK ELEKTRONİK TEKNOLOJİSİ ELEKTRİKLİ EV ALETLERİNDE A.C. MOTORLAR 522EE0094

ELEKTRİK ELEKTRONİK TEKNOLOJİSİ ELEKTRİKLİ EV ALETLERİNDE A.C. MOTORLAR 522EE0094 T.C. MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI ELEKTRİK ELEKTRONİK TEKNOLOJİSİ ELEKTRİKLİ EV ALETLERİNDE A.C. MOTORLAR 522EE0094 Ankara, 2011 Bu modül, mesleki ve teknik eğitim okul/kurumlarında uygulanan Çerçeve Öğretim

Detaylı

BÖLÜM 13 ROTORU SARGILI VE ÇĐFT DEVĐRLĐ MOTORLARIN KUMANDASI. Örnek 1 : Üç kademeli dirençle rotoru sargılı motora yol vermenin programlanması.

BÖLÜM 13 ROTORU SARGILI VE ÇĐFT DEVĐRLĐ MOTORLARIN KUMANDASI. Örnek 1 : Üç kademeli dirençle rotoru sargılı motora yol vermenin programlanması. BÖLÜM 3 OOU AGILI VE ÇĐF DEVĐLĐ MOOLA KUMANDAI 3. - otoru sargılı motorların çalıştırılması : Örnek : Üç kademeli dirençle rotoru sargılı motora yol vermenin programlanması. e 2 C () C 4 () C 3 () C 2

Detaylı

ELEKTRİK MAKİNALARI LABORATUVARI FİNAL/BÜTÜNLEME SORULARI İÇİN ÖRNEKLER (Bunlardan farklı sorular da çıkabilir.)

ELEKTRİK MAKİNALARI LABORATUVARI FİNAL/BÜTÜNLEME SORULARI İÇİN ÖRNEKLER (Bunlardan farklı sorular da çıkabilir.) ELEKTRİK MAKİNALARI LABORATUVARI FİNAL/BÜTÜNLEME SORULARI İÇİN ÖRNEKLER (Bunlardan farklı sorular da çıkabilir.) 1) Etiketinde 4,5 kw ve Y 380V 5A 0V 8,7A yazan üç fazlı bir asenkron motorun, fazlar arası

Detaylı

Doğru Akım (DC) Makinaları

Doğru Akım (DC) Makinaları Doğru Akım (DC) Makinaları Doğru akım makinaları motor veya jeneratör olarak kullanılabilir. Genellikle DC makinalar motor olarak kullanılır. En büyük avantajları hız ve tork ayarının kolay yapılabilmesidir.

Detaylı

Doğru Akım (DC) Makinaları

Doğru Akım (DC) Makinaları Doğru Akım (DC) Makinaları Doğru akım makinaları motor veya jeneratör olarak kullanılabilir. Genellikle DC makinalar motor olarak kullanılır. En büyük avantajları hız ve tork ayarının kolay yapılabilmesidir.

Detaylı

DERSİN ADI DENEY ADI DENEYİN SORUMLUSU DENEYİN YAPILDIĞI LABORATUAR

DERSİN ADI DENEY ADI DENEYİN SORUMLUSU DENEYİN YAPILDIĞI LABORATUAR ULUDAĞ ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK-MİMARLIK FAKÜLTESİ MAKİNE MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ DERSİN ADI MAK 4119- MAKİNE TASARIM LABORATUARI DENEY ADI BİR SÜREÇ DENETİM SİSTEMİNİN İNCELENMESİ DENEYİN SORUMLUSU ÖĞR. GÖR.

Detaylı

BÖLÜM 5 S_BĐT. Komut listesi (STL) Network 1 LD I0.0 S Q0.0, 1

BÖLÜM 5 S_BĐT. Komut listesi (STL) Network 1 LD I0.0 S Q0.0, 1 BÖLÜM 5 ET VE EET ÖLELEĐ : PLC teknolojisinde sürekli çalışmayı sağlamak için mühürleme (kilitleme) pek kullanılmaz. ürekli çalışma başka bir yöntemle çözülür. Bu da ET ve EET tekniğidir. Çıkışın girişe

Detaylı

Yarışma Sınavı. 4 Elektrik alan şiddet

Yarışma Sınavı. 4 Elektrik alan şiddet 1 (1010) 2 =(? ) 10 ) 12 B ) 8 C ) 6 D ) 10 E ) 9 2 Bir iletkenin herhangi bir yerinde alınan kesidinden, 1 saniyede geçen elektrik yükü miktarına ne denir? ) Elektro motor kuvveti B ) kım şiddeti C )

Detaylı

Samet Biricik Elk. Y. Müh. Elektrik Mühendisleri Odası 28 Ocak2011

Samet Biricik Elk. Y. Müh. Elektrik Mühendisleri Odası 28 Ocak2011 Samet Biricik Elk. Y. Müh. Elektrik Mühendisleri Odası 28 Ocak2011 1 KompanzasyonSistemlerinde Kullanılan Elemanlar Güç Kondansatörleri ve deşarj dirençleri Kondansatör Kontaktörleri Pano Reaktif Güç Kontrol

Detaylı

Sensörler. Yrd.Doç.Dr. İlker ÜNAL

Sensörler. Yrd.Doç.Dr. İlker ÜNAL Sensörler Yrd.Doç.Dr. İlker ÜNAL İçerik Algılama Teknolojisi Algılama Mekanizması Uygun Sensör SENSÖR SİSTEMİ Ölçme ve Kontrol Sistemi Transdüser ve Sensör Kavramı Günlük hayatımızda ısı, ışık, basınç

Detaylı

ELEKTRİK MAKİNELERİ (MEP 112 (ELP211) ) Yazar: Yrd. Doç. Dr. Mustafa Turan S1

ELEKTRİK MAKİNELERİ (MEP 112 (ELP211) ) Yazar: Yrd. Doç. Dr. Mustafa Turan S1 ELEKTRİK MAKİNELERİ (MEP 112) Yazar: Yrd. Doç. Dr. Mustafa Turan S1 SAKARYA ÜNİVERSİTESİ Adapazarı Meslek Yüksekokulu Bu ders içeriğinin basım, yayım ve satış hakları Sakarya Üniversitesi ne aittir. "Uzaktan

Detaylı

Bobin Gövdesi. Flanşı Tork Ayar Vidası. Balata. Dişli. Montaj Vidası

Bobin Gövdesi. Flanşı Tork Ayar Vidası. Balata. Dişli. Montaj Vidası Kompakt bir yapıya sahip olan serisi frenler kontrollü veya kontrolsüz elektrik kesilmelerinde devreye giren kolay montajlı sistemlerdir. Vinç ve otomasyon sistemlerinde, asansörlerde, tekstil, tarım,

Detaylı

Elektronik Koruma Sistemi neden gereklidir?

Elektronik Koruma Sistemi neden gereklidir? Elektronik Koruma Sistemi neden gereklidir? Elektronik Koruma Sistemi yapısı itibarı ile harmonik dalga filtresi görevi ve voltaj dengeleyici görevi yürüterek voltajı ve anlık enerji ihtiyacını optimize

Detaylı

Soru 5) Türkiye'de şebeke geriliminin frekansı kaç Hertz dir? a) 50 b) 900 MHz c) 380 d) 220

Soru 5) Türkiye'de şebeke geriliminin frekansı kaç Hertz dir? a) 50 b) 900 MHz c) 380 d) 220 Soru 1) Aşağıdakilerden hangisi topraklama yöntemi a) nötr hattına doğrudan bağlama yapılması b) toprak altında kömür tozları içine kablolu bakır plaka yerleştirilmesi c) topraklama direnci düşük su veya

Detaylı

SABİT MIKNATISLI MOTORLAR ve SÜRÜCÜLERİ

SABİT MIKNATISLI MOTORLAR ve SÜRÜCÜLERİ SABİT MIKNATISLI MOTORLAR ve SÜRÜCÜLERİ 1-Step Motorlar - Sabit mıknatıslı Step Motorlar 2- Sorvo motorlar - Sabit mıknatıslı Servo motorlar 1- STEP (ADIM) MOTOR NEDİR Açısal konumu adımlar halinde değiştiren,

Detaylı

AKTÜATÖRLER Elektromekanik Aktüatörler

AKTÜATÖRLER Elektromekanik Aktüatörler AKTÜATÖRLER Bir sitemi kontrol için, elektriksel, termal yada hidrolik, pnömatik gibi mekanik büyüklükleri harekete dönüştüren elemanlardır. Elektromekanik aktüatörler, Hidromekanik aktüatörler ve pnömatik

Detaylı

ÜNİTE 5 TEST SORU BANKASI (TEMEL ELEKTRONİK)

ÜNİTE 5 TEST SORU BANKASI (TEMEL ELEKTRONİK) ÜNİTE 5 TEST SORU BANKASI (TEMEL ELEKTRONİK) TRAFO SORULARI Transformatörün üç ana fonksiyonundan aşağıdakilerden hangisi yanlıştır? a) Gerilimi veya akımı düşürmek ya da yükseltmek b) Empedans uygulaştırmak

Detaylı

ASENKRON VE SENKRON MAKİNELER

ASENKRON VE SENKRON MAKİNELER 1 ASENKRON VE SENKRON MAKİNELER 2 ASENKRON MAKİNELER Senkron ve Asenkron Kavramı Alternatif akım makinelerinin isimlendirilmesi ürettikleri döner manyetik alanın (stator manyetik alanı), döner mekanik

Detaylı

326 ELEKTRİK MAKİNALARI LABORATUVARI II ÜÇ-FAZ SİNCAP KAFESLİ ASENKRON (İNDÜKSİYON) MOTOR DENEY 326-04

326 ELEKTRİK MAKİNALARI LABORATUVARI II ÜÇ-FAZ SİNCAP KAFESLİ ASENKRON (İNDÜKSİYON) MOTOR DENEY 326-04 İNÖNÜ ÜNİERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ ELEKTRİK-ELEKTRONİK MÜH. BÖL. 26 ELEKTRİK MAKİNALARI LABORATUARI II ÜÇ-FAZ SİNCAP KAFESLİ ASENKRON (İNDÜKSİYON) MOTOR DENEY 26-04. AMAÇ: Üç-faz sincap kafesli asenkron

Detaylı

DİRENÇ ÇEŞİTLERİ. Sabit dirençler Ayarlı dirençler Entegre tipi dirençler Özel (ortam etkili) dirençler

DİRENÇ ÇEŞİTLERİ. Sabit dirençler Ayarlı dirençler Entegre tipi dirençler Özel (ortam etkili) dirençler DİRENÇ ÇEŞİTLERİ Sabit dirençler Ayarlı dirençler Entegre tipi dirençler Özel (ortam etkili) dirençler Sabit dirençler Direnç değerleri sabit olan, yani değiştirilemeyen elemanlardır. Ayarlı dirençler

Detaylı

S.D.Ü. MÜHENDİSLİK MİMARLIK FAKÜLTESİ. ELEKTRONİK ve HABERLEŞME MÜHENDİSLİĞİ TESİS ORGANİZASYONU ÖDEVİ

S.D.Ü. MÜHENDİSLİK MİMARLIK FAKÜLTESİ. ELEKTRONİK ve HABERLEŞME MÜHENDİSLİĞİ TESİS ORGANİZASYONU ÖDEVİ S.D.Ü. MÜHENDİSLİK MİMARLIK FAKÜLTESİ ELEKTRONİK ve HABERLEŞME MÜHENDİSLİĞİ TESİS ORGANİZASYONU ÖDEVİ KONU: TERMİK RÖLELER AŞIRI AKIM RÖLELERİ KORUMA RÖLELERİ HAZIRLAYAN: ALPER KAĞAN YÜCEER 9811008024

Detaylı

eko10000 SERİSİ HİDROLİK KONTROL VANALARI

eko10000 SERİSİ HİDROLİK KONTROL VANALARI eko10000 SERİSİ HİDROLİK KONTROL VANALARI eko10001 MANUEL HİDROLİK Manuel hidrolik kontrol vanaları, hat basıncı ile çalışan, 3 yollu bir selektör vana ile açma-kapama sağlayan hidrolik kontrol vanalarıdır.

Detaylı

Doğru Akım Makinalarının Yapısı

Doğru Akım Makinalarının Yapısı Doğru Akım Makinalarının Yapısı 4 kutuplu Doğru Akım Makinasının kesiti Kompanzasyon sargısı Alan (uyartım,ikaz) sargısı Yardımcı kutup Ana kutup Yardımcı kutup sargısı Rotor dişi Rotor oluğu Hava aralığı

Detaylı

İklimlendirme Soğutma Elektriği ve Kumanda Devreleri BÖLÜM DEVRE KORUMA CİHAZLARI

İklimlendirme Soğutma Elektriği ve Kumanda Devreleri BÖLÜM DEVRE KORUMA CİHAZLARI BÖLÜM DEVRE KORUMA CİHAZLARI AMAÇ Elektrikte kullanılan sigortaları, aşırı akımdan koruma cihazlarını, basınç tahrikli koruma cihazlarını tanıyabilme ve elektrik bağlantılarını yapabilme. Devre Koruma

Detaylı