ELEKTROMEKANİK KUMANDA SİSTEMLERİ

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "ELEKTROMEKANİK KUMANDA SİSTEMLERİ"

Transkript

1 ELEKTROMEKANİK KUMANDA SİSTEMLERİ 1. GİRİŞ Elektrik motorları takım tezgahlarını ve diğer endüstriyel uygulamaları çalıştıran en önemli güç kaynağıdır. Çoğu zaman motorlar, bir makinanın ya da tezgahın tasarımının bir parçasıdır. Motorların kontrol deyimi : motorları hızlandırma, yavaşlatma, yol verme, durdurma ve hız kontrolü gibi bir motor denetleyicisinin işlevlerini gösterir. Bütün endüstri dallarında temel amaç, otomasyon sağlamak, üretimi arttırmak ve maliyeti düşürmektir. Bunu gerçekleştirebilmek için, kontrol sistemlerinin tasarımını, çalıştırılması ve bakımı, motor kontrolleri esaslarının bilinmesi gerekir. 2. KONTROLUN GENEL PRENSİPLERİ Kontrol donanımını seçerken, tasarlarken, kurarken ve korurken dikkat edilmesi gereken bazı şartlar vardır. Bir motor, çok sayıda makinanın bağlandığı ortak bir mili döndürmek için kullanıldığında o motoru kontrol etmek basit bir problemdir. Ancak, her bir makinanın bireysel çalıştırılması durumunda motor, makinanın tamamlayıcı bir parçasıdır ve motor denetleyicisini bağlandığı makinanın ihtiyaçlarına göre tasarlamak gerekir. Kontrol sistemleri basit bir anahtardan, röleler, zamanlayıcılar, korumalar, çok işlevli anahtarlar gibi elemanlardan oluşan karmaşık bir sisteme kadar bir çok şeyi, ifade eden geniş anlamlı bir terimdir. İşte bu sistemi tam verimli olarak oluşturabilmek için bir çok etken göz önüne alınmalıdır. 2.1 (MOTOR) KONTROL SİSTEMLERİNDE ÖNEMLİ NOKTALAR Özel bir uygulama için belirli bir eleman seçerken ; motor, makine ve motor denetleyicisinin birbiriyle ilişkili olduğu ve bir paket olarak düşünülmesi gerektiği unutulmamalıdır. Genel olarak, bir denetleyicinin seçimi ve kurulmasında 5 önemli temel etken vardır. 1. ELEKTRİKSEL DEĞERLER : Elektrik güç kaynağının doğru (DA) yada alternatif (AA) akım olduğunu, AA ise gerilime ek olarak frekans (Hertz) ve faz sayısını da belirlemeliyiz. 2. MOTOR : Motor ; elektriksel değerlere uygun olmalı ve beygir gücü (HP) cinsinden makine yüküne uygun güçte olmalıdır. Motorun hızı ve Tork u da önemlidir. Motora uygun koruma seçmek için, motor etiketinde bulunan tam yük akımının değeri, hizmet faktörü, zaman değeri (çalışma) ve motorun etiketinde gösterilen diğer önemli bilgiler dikkate alınmalıdır. 1

2 3. KONTROL (DENETLEYİCİNİN) SİSTEMİNİN ÇALIŞMA KAREKTERİSTİKLERİ : Bir motor denetleyicisinin yada kontrol sisteminin temel görevi ; motoru çalıştırmak, durdurmak ve motoru, makinayı, sistemi, çalışanı ve işlenen ürünü korumaktır. Denetleyici ; motoru, düşük akım ve Tork ta yada değişik hızlarda çalıştırma, dönüş yönünü değiştirme, kesikdarbeli çalıştırma ve ani durdurma gibi ek işlevleri sağlayan cihaz olarak söyleyebiliriz. (Kontrol sist. çalışma işlevi) 4. ÇEVRE : Kontrol sistem kutuları, üzerindeki akım taşıyan parçaların çalışan personele temasını önleyerek koruma sağlar. Bazı uygulamalarda sistem aşağıda belirtilen muhtemel çevre değişikliklerine karşı kendisini korumalıdır. Su, yağmur, kar Kir ya da yanıcı olmayan toz Kesme yağları, soğutma sıvıları ya da yağlama sıvıları 5. ELEKTRİKSEL YÖNETMELİKLER VE STANDARTLAR : Motor kontrol donanımı, Ulusal Elektrik Yönetmeliklerinin şartlarına göre tasarlanır. Ayrıca, motorlar ve kontrol elemanları kurulurken bölgesel yönetmeliklerde dikkate alınmalıdır (DENETLEYİCİLER) KONTROL SİSTEMLERİN AMACI Kontrol sistemlerinin kuruluşu aşamasında ; kontrol elemanlarının seçimi ve kurulmasında göz önüne alınması gereken faktörler aşağıdaki gibidir. 1) YOL VERME : Motorlara, doğrudan gerilim kaynağına bağlanarak yol verilebilir. Motorlara yavaş ve kademeli yol verme, sadece motoru korumakla kalmaz besleme hattının ani akım darbeleri ile aşırı yüklenmesini de önler. Çalıştırılan makinaların bazıları, ani bir döndürme kuvvetiyle çalışmaya başlatıldığında zarar görebilir. Bir motora yol verme sıklığı, kontrol sisteme etki eden diğer bir faktördür. 2) DURDURMA : Kontrol sistemlerinin çoğu, sistemin yada motorların değişik şekillerde durdurulmasına izin verir. Bazıları, makinanın, kısa sürede durması gerektiği durumlarda frenleme düzenini çalıştırır veya mesela yük asansörlerinin çalışmasını yavaşlatacak ve makinanın merkezkaç etkilerini geciktirerek hareketin durmasına yardım ederler. 3) DÖNÜŞ YÖNÜNÜ DEĞİŞTİRME : Kontrol sistemlerinde ; otomatik olarak ya da elle kumanda edilerek dönüş yönünün değiştirilmesi arzu edilir. 4) ÇALIŞTIRMA : 2 Arzu edilen çalışma hızının ve karakteristiklerinin sabit kalması, kontrol sisteminin öncelikli amacı ve görevidir. Kontrol sistemi, makinanın çalışması sırasında motoru, makineyi,

3 malzemeyi ve çalışanı korur. Çalışma süresince olabilecek muhtemel, tehlikelere karşı donanımı, çalışanı endüstriyel ürünü ve işlemleri koruyacak olan çeşitli tipte güvenlik devreleri ve elemanları bulunmaktadır. 5) HIZ KONTROLÜ : Bazı kontrol sistemleri, endüstriyel işlemler için çok hassas hız sağlayabilir. Bazıları ise belirli hız sınırları içerisinde motorların hızını kademeli ya da seri artışlarla değiştirilebilir. 6. ÇALIŞMA GÜVENLİĞİ : Elektriksel koruma elemanları, bir çok mekaniksel güvenlik araçlarının yerini almış ya da onlara yardımcı olmuştur. Kontrol sistemleri elektrikli pilot kontrol elemanları; güvenli olmayan şartlarda sistemde çalışanları korurlar. 7. TEHLİKEYE KARŞI KORUMA : Bir otomatik sistem; çalışmasının bir parçası olarak kendisini ve ürettiği ya da işlediği malzemeyi korumalıdır. Örneğin; belirli bir makinanın kontrol işlevi, taşıyıcı bantlardaki karmaşıklıkları önlemek olabilir. 8. YOL VERME ŞARTLARININ SAĞLANMASI : Bir kez kurulan ayarlandıktan sonra motor yol vericileri, güç sistemine ve çalıştırılan makinaya uygun yol verme zamanı, gerilimi, akımı, ve torku ile güvenle çalışmasını sürdürecektir. Yönetmelikler belirli sistemler için uygun iletkenlerin, yol verme sigortalarının, devre şalterlerinin ve ayırıcı şalterlerinin seçimini düzenler ELLE KONTROL Elle kontrol ; çalışması mekanik araçlarla yapılan bir kontrol çeşididir. Mekanizmayı çalıştırmak için gerekli olan kuvvet, her zaman bir insan eliyle gerçekleştirilir. Aşağıdaki elemanların herhangi biri kullanılarak bir motor elle kontrol edilebilir. Devrilmeli Anahtar Elle çalışan bir elektrik anahtarıdır. Küçük motorların çoğu devrilmeli anahtarlarla çalıştırılabilir. Yani, manyetik anahtarlar ya da yardımcı donanım kullanmadan bu anahtarlarla motor doğrudan çalıştırılabilir. Tambur Denetleyiciler Tambur denetleyiciler, genellikle AA ve DA motorların hızını kontrol etmek ve motorların dönüş yönünü değiştirmek için kullanılan döner, elle çalıştırılan anahtarlama elemanlarıdır. Bunlar, özellikle, sık sık çalıştırma, durdurma ya da dönüş yönü değiştirmenin gerekli olduğu yerlerde kullanılır. Küçük güçlü motorlarda kullanılır. Yüzey Kontaklı Kontrol Yüzey kontaklı denetleyiciler, yıllarca DA motorlara yol verme için kullanılmıştır. Bunlar AA endüksiyon motorlarının hız kontrolü içinde kullanılmıştır. Yüzey kontaklı kontrol, yalıtılmış bir 3

4 plakanın ön yüzeyindeki bir seçme kolunun kenarlarına yerleştirilen çok sayıda anahtarlama kontaklarından meydana gelir. Dirençler arka panele yerleştirilmişlerdir UZAKTAN VE OTOMATİK KONTROL İtmeli butonlarla uzaktan kontrol yapıldığında, ya da otomatik elemanların elektriksel kapasiteleri, motorun yol alma ve çalışma akımlarını taşıyamayacak durumda olduğunda manyetik anahtarlar kullanılır. Manyetik anahtarlı kontrol, çalışması elektromanyetik elemanlarla gerçekleştirilen bir devredir. Sistem otomatik olarak kontrol edilecekse aşağıdaki iki uçlu pilot elemanlar kullanılır. 1) Seviye Anahtarları, 2) Basınç Anahtarları, 3) Zaman Saatleri, 4) Termostatlar, 5) Sınır Anahtarları, 6) Elektriksel ya da Mekaniksel Kitleme ve Sıralı Kontrol, Şimdiye kadar bahsedilen elektrik kontrol elemanlarının çoğu ; birbiriyle kilitlemeli olarak bağlanabilir. Böylece sistemin çalışması her bir kontrol elemanının elektriksel konumuna bağlı olacaktır. Örneğin ; Bir seviye anahtarı daha fazla sıvı gerektiğini bildirerek, ancak bir basınç anahtarı ya da zaman saati çalışıncaya kadar gerekli sıvı sağlanamayacaktır BAŞLATMA DURDURMA Bir motoru ve motora bağlı makinayı durdurma ve başlatmada motoru etkileyebilecek bazı şartlar vardır. Bunlardan bazıları şunlardır ; 1) Başlatma ve Durdurma Sıklığı : Motor yol vericileri ile röleler ve kontaktörler gibi manyetik anahtarlar, binlerce kez tekrarlı açma ve kapama nedeniyle bozulabilirler. Arıza aranırken ilk anda bu tip elemanların arızasına bakılmalıdır. Kesik çalıştırma yada ani durdurmak gereken bir sistemde, seçilen elemanlar büyük kapasiteli olarak seçilmelidir. 2) Hafif ve Ağır Yükte Başlatma : Bazı motorlar boşta, bazıları da yük altında başlatılabilir. Motorlar başlatıldığında elektrik dağıtım sistemini de etkileyen besleme hattı arızaları oluşabilir. 3) Hızlı yada Yavaş Başlatma : Bir AA. Motorunun rotorunda maksimum döndürme kuvveti elde etmek için en uygun başlatma koşulu motora tam gerilim uygulamaktır. Ancak bu durumda, ani hareketlenme nedeniyle makine zarar görebilir. Bu tür akıya sebep vermemek için motoru düşük hızda başlatan ve kademeli olarak hızını arttıran yol vericiler kullanılır. 4) Hızlı yada Yavaş Durdurma : 4

5 Çoğu motorların kendiliğinden durmasına izin verilebilir. Ancak güvenlik nedeniyle veya üretim gereği bir makinayı mümkün olduğu kadar kısa sürede durdurmak gerekir. Bu işlemler çeşitli şekilde, (mekanik, elektriksel frenleme vb. ) gerçekleştirilebilir. Yavaşlatma kontrolu ise kontrol sisteminin önemli görevlerinden birdir. 5) Tam Durdurma : Bir asansör kesin olarak doğru bir noktada durdurulmalıdır ki bu nokta zemin seviyesine göre ayarlanır. Bu tür durumlar, kontrol sistemlerine bağlanan otomatik elemanlarla sağlanır MOTORLARIN HIZ KONTROLÜ Hız kontrolü, sadece motora yol vermekle değil normal çalışma anındaki motor hızını kontrol etmek yada devam ettirmekle de ilgilidir. Hız kontrolünde dikkat edilecek bazı şartlar vardır. a) Sabit hız Sabit hızlı motorlar su pompalarında kullanılır. Sabit hızın korunması, değişik yük şartlarındaki motor generatör grupları için önemlidir. Hız değiştirmenin en kolay yolu dişlilerdir. Bir sincap kafesli endüksiyon motorunun miline dişli takımları ( redüktör ) bağlanarak istenilen hız elde edilebilir. b) Değişken hız Değişken hız, genellikle vinçlerde ve yük asansörlerinde tercih edilir. Bu tp uygulamalarda, yük artarken motor hızı düşer ve yük azalırken motor hızı artar. c) Ayarlanabilir hız Motor çalışırken, motor hızı geniş sınırlar içersinde ayarlanabilir ve ayarlanılan çalışma hızında sistem sabit kalır. d) Çok kademeli hız Bir torna tezgahında olduğu gibi çok hızlı motorların hızı, iki yada daha fazla belirli değerlere ayarlanabilir. Motor bir kez belirli bir hız kademesine ayarlandıktan sonra, motor yükü değişse de pratik olarak hız sabit kalacaktır KORUYUCU ÖZELLİKLER Kurulacak bir tesiste ne gibi koruyucu özelliklere ihtiyaç duyulduğunu belirlemek için her bir motorun ve kontrol tesisinin belirli bir uygulaması göz önüne alınmalıdır. 1- Aşırı Yük Koruması Normal çalışma koruması ile aşırı yük koruması aynı şeyi gösterir. Bu koruma motorun bir parçası olabilir ya da ayrıca koruma yapılabilir. Böylece motorun maksimum güç vermesini sağlarken motorun yanması da önlenecektir. Aşırı yüklenme ; makinanıın mekaniksel aşırı yüklenmesi, düşük besleme gerilimi, çok fazlı sistemlerde bir fazın kesilmesi, çok fazla aşınmış yataklar, gevşek uç bağlantıları, yetersiz soğutma gibi motor problemlerinden oluşabilir. 5

6 2- Açık İkaz Devresi Koruması DA. Şönt ve kompund sargılı motorlar, ikaz sargılarının açık devre olmasına karşı ikaz devresi röleleriyle korunabilir. DA.motorlarının bazıları ikaz devresinin açılması durumunda çok tehlikeli hızlara çıkarabilir. 3- Faz Kesilmesine Karşı Koruma 3 fazlı sistemlerde faz kesilmesine ; yanan bir sigorta, bir açık devre, bir hattın kopması yada diğer etkenler neden olabilir. Eğer faz kesilmesi motor dururken ve yol vermeye başlarken oluşursa stator akımı çok artacak ve bu yüksek değerinde kalacaktır, ancak motor dönmeyecektir. Sargılar yanacaktır. Motor normal çalışırken faz kesilmesiyle tehlikeli durumlar oluşur. Bu durumda motor çalışmasını devam ettirebilir. Fakat tork, motorun dönmesini sağlayamayacak bir değere kadar düşebilecektir. 4- Faz Değişmesine Karşı Koruma 3 fazlı endüksiyon motorunu besleyen fazlardan ikisi yer değiştirirse motor ters yönde dönecektir. Bu ani yön değişikliği büyük zararlara sebep olabilir. (mil kırma, sargı yakma vb ). faz kesilmesi yada faz değişmesi nedeniyle oluşabilecek tehlikelerden motorları ve çalışanları faz kesilmesi ve faz değiştirme röleleri kullanılır. 5- Aşırı Hız Koruması Aşırı motor hızı çalıştırılan makinaya işlenen malzemeye yada motora zarar verir. Kağıt ve baskı atölyelerinde, demir çelik endüstrisinde, üretim fabrikalarında tekstil sanayiinde kullanılan kontrol donanımlarında aşırı hız koruması sağlanmalıdır. 6- Mekaniksel Koruma Kontrol elemanlarının kutuları elemanın ömrünü arttırır ve motor ile kontrol sisteminin problemsiz şekilde çalışmasını sağlar. ( gaz geçmeyen, toz ve sugeçirmez, paslanmaz vb. ) 7- Kısa Devre Koruması Sigortalar ve devre şalterleri gibi aşırı akım elemanları; motor devresi iletkenlerini ve motor kontrol araçlarını, oluşan kısa devre aşırı yol verme akımlarına karşı ise motorun kendisini korumak için kullanılır. 3. SEMBOLLER Elektriksel donanımın her birinin bir devrede nasıl bağlı olduğunu göstermek için, donanımın resimlerden ziyade sembolleri kullanılır. Semboller temsil ettikleri elemanın fiziksel görünüşüne benzemeyecekleri için ezberlenmeleri gerekmektedir. Elektrikli cihazlar ve elemanlar için standart semboller geliştirilmiştir. Ancak bu semboller tam evrensel değildir ve bazı endüstrilerde değişik sembollere kullanılabilir. Tam standart olmamasına rağmen aşağıdaki semboller NEMA ( Ulusal Elektrikli Cihazlar Üreticiler Birliği ) tarafından geliştirilen standartlara uygundur. 6

7 7

8 3.1. DEVRE ÇİZİM KURALLARI 8

9 Yukarıdaki kontrol devresinin hat şeması devrede kullanılan her bir elemanın sembolü gösterilmektedir. Diğer sembollerden ise : ayırıcı şalter, hat geriliminden donanımı ayırmak için kullanılır. Bu genelde sistem yüksüzken yapılır. Yüklü iken ise kontaktörlerle, motor yol vericilerle yada devre şalterleri gibi devre kesicileri ile devreden çıkarılır. Bazı makinalar ayak anahtarlarıyla çalıştırılır. Ayak anahtarlarının kullanılması, makine çalışanlarının ellerinin serbestçe kullanabilmesine izin verir. Kalıcı kontaklı itmeli butonlar, seçilen konumda mekaniksel olarak tutulur. İtmeli pilot test lambaları, lambanın ve devrenin sağlam olduğunu anlamak için kullanılır. İtme konumunda lamba, kontrol geriliminin uçlarına bağlanır. Normal konumda ise lamba, bir makine yada pompa motorunun çalışma yada durma konumunda olduğunu gösterecek şekilde bağlanabilir. Gecikmeli kontaklarda ( Zaman rölesi ) röle bobini enerjilendiğinde, kontakların çalışmasında bir zaman gecikmesi vardır veya bobin enerjisi kesildiğinde bir zaman gecikmesi vardır. Şönt bobin; uygulanan tam gerilime doğrudan bağlanır. Seri bobin ise, yüke yada tam akıma seri olarak bağlanır. Mekanik bağlantılar, düz kesik çizgilerle gösterilir ( Bunlar yalıtılmış ve akım taşımayan parçalardır). 9

10 Bağlantı şemalarının çiziminde iletkenleri kesiştirme uygun bir pratik değildir. Ancak kesişme zorunda olan iletkenler arasında bağlantı olmadığı anlaşılmalıdır. Eğer bir bağlantı varsa, ek yerine kalın bir nokta yada düğümle gösterilir. 4. KONTROL ve KUMANDA ELEMANLARI Elektrik makinalarının ve elektrikli aygıtların çalıştırılmasında kullanılan elemanlara kumanda elemanları adı verilir. Temel ve başlıca olarak kullanılan elemanlar aşağıdaki gibidir KUMANDA ELEMANLARI BUTON Röle ve kontaktörleri çalıştıran veya durduran kumanda elemanlarına buton adı verilir. Butonlar yapılarına göre durdurma, başlatma ve iki yollu olmak üzere 3 kısma ayrılırlar. Butonlar çalışma şekillerine göre kalıcı ve ani temaslı olmak üzere 2 kısma ayrılırlar. Kalıcı butona basıldığında buton konumunu değiştirir, kalıcı buton serbest bırakıldığında, normal konumuna dönmez. Başka bir kumanda elemanı kalıcı butonu tekrar normal konumuna döndürür. Bu eleman bir aşırı akım rölesi veya bir durdurma butonu olabilir. Ani temaslı butona basıldığında, buton konumunu değiştirir, bırakıldığında normal konumuna döner SİNYAL LAMBALARI Bir kumanda devresinin veya kumanda elemanının çalışıp çalışmadığını gösteren elemana sinyal lambası denir. Sinyal lambaları neon veya akkor telli olabilir. 220 voltta veya düşük gerilimlerde çalışanları vardır MİKRO ANAHTARLAR Buzdolaplarının veya arabaların içinde bulunan lambalar, kapı kenarlarına bağlanan mikro anahtarlar ile yakılıp söndürülürler. Mikro anahtarların yapıları çok küçüktür. Bu nedenle mikro anahtarlar zaman rölelerinde, program şalterlerinde, vitrin otomatiklerinde, basınç anahtarlarında ve bunun gibi bir çok yerde kullanılırlar. Mikro anahtarlarda genellikle normalde açık veya kapalı bir kontak bulunur. Bazılarında ise çift kontak bulunur. 10

11 RÖLELER Küçük güçteki elektro-manyetik anahtarlara röle denir. Röleler elektro-mıknatıs, palet ve kontaklar olmak üzere 3 kısımdan oluşurlar. Elektro-mıknatıs, demir nüve ve üzerine sarılmış bobinden meydana gelir. Bobini doğru akıma bağlanan rölelerde, demir nüve yumuşak demirden ve bir parça olarak yapılır. Bu rölelerde artık mıknatısiyet nedeniyle paletin demir nüveye yapışık kalması, nüvenin ön yüzüne konmuş plastik pulla önlenir. Alternatif akımda ise demir nüve saç paketten oluşur. Alternatif akımın zamana bağlı olarak yön Değiştirmesi rölelerde titreşime neden olur. Bu yüzden rölenin titreşim yapmaması için nüvenin ön yüzüne açılmış oyuğa yerleştirilen bir bakır halkayla önlenir. Bobin bir veya daha fazla sargıdan oluşabilir. Bunda rölenin değişik gerilimlerde kullanılmasına olanak verir. Röledeki kontaklar paket aralığı ile açılır ve kapanırlar. Rölenin bobinine enerji verildiğinde röle enerjilenir ve paletini çeker. Bu sayede kontaklar konum değiştirir KONTAKTÖRLER Büyük güçteki elektro-manyetik anahtarlara kontaktör denir. Kontaktörlerde elektro-mıknatıs, palet ve kontaklar olmak üzere 3 kısımdan oluşur. A.A. da nüve silisli saçlardan oluşur. D.A. da ise nüve yumuşak demirden yapılır. Yapısı hemen hemen röleler ile aynıdır. Palet A.A. da silisli saçların paketlenmesiyle, D.A. da yumuşak demirden yapılır. Palet kontaktörde bulunan kontakların açılıp kapanmasını sağlar. Yay veya yerçekimi kuvveti, paleti demir nüveden uzakta tutar. Bobin enerjilendiğinde, demir nüve paleti çeker ve kontaklar durum değiştirir. Kontaktörlerde normalde açık ve normalde kapalı olmak üzere iki çeşit kontak vardır. Kontakların yapımında gümüşün, bakır nikel, kadmiyum, demir, karbon, tungsten ve molibden yapılmış alaşımlar kullanılır. Kontaktörlerde bulunan kontaklar ana ve yardımcı olmak üzere iki kısma ayrılır. Ana kontaklar yük akımını, yardımcı kontaklar kumanda devresinin akımını taşırlar. Kontaktörün kullanıldığı devrede akım yüksekse, kontaklar birbirine paralel olarak bağlanır. Devre gerilimi yüksekse ve kontaklar arasında ark meydana geliyorsa, kontaklar birbirine seri bağlanır. 11

12 Şekildeki devrede başlatma butonu açıkken A kontaktörü enerjilenmez. Bu durumda A1 kontağı açık ve L1 lambası sönüktür. A2 kontağı kapalı olduğundan L2 lambası yanmaktadır. Başlatma butonuna basıldığında A kontaktörü enerjilenir. Normalde açık olan A1 kontağı kapanır ve L1 yanar, normalde kapalı olan A2 kontağı açılır ve L2 söner AŞIRI AKIM RÖLELERİ Aşırı akımların elektrik motorlarına vereceği zararları önlemek için kullanılan elemanlara aşırı akım röleleri adı verilir. Elektrik devrelerinde sigortalarda koruma görevi yaparlar. Çalışma karakteristikleri nedeniyle sigortalar elektrik motorlarını koruyamazlar. Sadece hatları korurlar. Aşırı akım röleleri motorlara seri olarak bağlanırlar. Yani bir aşırı akım rölesinden, motorun şebekeden çektiği akım geçer. Çalışma anında motor kısa bir süre için normal değerinin üzerine çıkarsa, bu aşırı akım motora zarar vermez. Aşırı akımın motordan sürekli olarak geçmesi, motor için sakınca yaratır. Çünkü uzun süre geçen aşırı akım, motorun sıcaklık derecesini yükseltir ve motoru yakar. Bu yüzden kısa süreli aşırı akım yükselmelerinde aşırı akım rölesinin motoru devreden çıkarmaması gerekir. Örneğin; motorun yol alma anında motor kısa süreli fazla akım çekecektir bu sırada aşırı akım rölesinin hemen devreyi açmaması için geciktirici elemanlar kullanılır. Herhangi bir nedenle akım yükseldiğinde aşırı akım rölesi devreyi açarak kontaktörün enerjisini keser ve motoru yanmaktan korur. Aşırı akım nedeni ile devreyi kesen bir aşırı akım rölesi üzerindeki kurma butonuna basılarak eski haline getirilir. Bir fazlı veya D.A. devrelerinde aşırı akım rölesi tek hat üzerine, üç fazlı devrelerde her faz üzerine konur. Aşırı ak. rölelerinin manyetik ve termik olmak üzere 2 çeşidi vardır. a- Manyetik Aşırı Akım Röleleri: Motor akımının manyetik etkisi ile çalışan aşırı akım rölelerine, manyetik aşırı akım rölesi denir Bir manyetik Aşırı akım rölesi elektro-mıknatıs, kontak ve geciktirici eleman olmak üzere 3 kısımdan oluşur. Elektro-mıknatısın bobini güç devresinde motora kontaktör üzerinden seri bağlanır. Yani bobinden motorun akımı geçer. Aşırı akım rölesinin normalde kapalı kontağı kumanda devresinin girişine konur. Bu kontak açıldığında kumanda devresinin akımı kesilir ve motor durur. Kısa süreli aşırı akımlarda örneğin motorun yol alma anında, rölenin çalışıp kontağını açması, yağ dolu silindir içinde hareket eden bir pistonla önlenir. Aşırı akım rölesinin bobininden normalden fazla akım seçtiğinde, bobin demir nüveyi yukarıya doğru çeker. Silindir içinde bulunan piston nedeniyle, demir nüvenin hareketi yavaş olur. Eğer aşırı akım normale düşmezse aşırı akım rölesinin kontağı açılır. 12

13 b- Termik Aşırı Akım Röleleri: Motor akımının yarattığı ısının etkisiyle çalışan aşırı akım rölelerine, termik aşırı akım rölesi denir. Termik aşırı akım rölelerinin endirekt ısıtmalı, direkt ısıtmalı ve ergiyici alaşımlı olmak üzere 3 çeşidi vardır. b.1- Endirekt ısıtmalı termik aşırı akım rölesi ; ısıtıcı, bimetal ve kontak olmak üzere 3 kısımdan oluşur. Isıtıcı motora seri olarak bağlanır. Motora zarar verebilecek uzun süreli bir aşırı akım ısıtıcıdan geçerse, meydana gelen ısı bimetali sağa doğru büker. Bimetal kapalı kontağı açar. Dolayısıyla kontaktör ve motor devreden çıkar. Motor korunmuş olur. Eğer aşırı akım kısa süreli olursa meydana gelen ısı bimetali bükmeye yeterli olmayacaktır. Endiretk ısıtmalı termik aşırı akım röleleri akım değerleri, büyüdükçe, ısıtıcı telin ve dolayısıyla bimetalin ölçüleri de büyür. Büyük akımlar için endirekt ısıtmalı termik aşırı akım röleleri kullanışlı ve ekonomik olmaz. Bu nedenle akım şiddeti büyük olan termik aşırı akım röleleri direkt ısıtmalı olarak yapılırlar. b.2- Direkt ısıtmalı termik aşırı akım rölelerinde; ısıtıcı eleman bulunmaz. Motor akımı bimetal üzerinden geçer. Aşırı akım geçtiği zaman bimetal bükülüp kontağını açacaktır. 13

14 MANYETİK AÇAKLAR Aşırı akım röleleri gecikmeli çalışan açıcılardır. Devre açılıncaya kadar devreden geçecek büyük değerdeki akım, geçtiği her yere zarar verir. Aşırı akım rölelerindeki bu sakıncayı karşılamak için, motor devrelerinde aşırı akım rölesinden başka bir de manyetik açaklar kullanılır. Motor devresinden aşırı akım geçtiği zaman önce manyetik açak devreyi açar. Devreye seri olarak bağlanır ZAMAN RÖLERİ Zaman rölelerinin kontakları, Röle bobini enerjilendikten sonra gecikmeli konum değiştirecek şekilde düzenlenmiştir. Birçok endüstriyel kontrol uygulamalarında zaman ayarı yapılabilen ve isteğe uygun hizmet yapabilen zaman rölelerine ihtiyaç duyulur. Belirli bir uygulamaya uygun zaman rölesini seçebilmek için öncelikle yapılacak hizmeti istekleri belirlenmeli ve mevcut elemanların çalışma karakteristikleri bilinmelidir. Çok çeşitli uygulamalar için uygun özelliklerine sahip bir çok zaman rölesi üretilmektedir Pistonlu Zaman Rölesi Pis. Düz zaman rölesi Pis. Ters zaman rölesi Zaman gecikmesi bir pistonla sağlanan zaman rölelerine pistonlu zaman rölesi denir. Pistonlu düz zaman rölelerinde bobin enerjilendiğinde pistonu yukarı doğru çeker, 3-4 kontakları açılır ve 1-2 kontakları hemen kapanır. Piston daha yavaş hareket eder. Çünkü B boşluğundaki akışkanın (yağ 14

15 veya hava) C kanalı ve ayarlı D deliği yoluyla A boşluğuna geçmesinde karşılaştığı direnç pistonun hareketini yavaşlatır. Bu nedenle 5-6 ve 7-8 kontakları gecikmeli konum değiştirir. Enerji kesildiğinde palet ve piston hızla aşağı düşerler. Piston üzerindeki klapesi pistonun hareketinde açılır. A boşluğundaki akışkan klape deliğinden B boşluğuna kolayca geçer. Dolayısıyla piston hızla aşağıya iner ve kapalı kontaklar açılır, açık kontaklar kapanır. Zaman ayarı D deliğinin küçültülüp büyütülmesiyle ayarlanır. Pistonlu ters zaman rölesinde ise bobin enerjilenince bütün kontaklar hemen konum değiştirir. Enerji kesilince ise 1-2 ve 3-4 hemen konum değiştirir, 5-6 ve 7-8 gecikmeli olarak değiştirir Motorlu Zaman Rölesi Bir kontrol kesin bir durma ve çalışma işlemlerine yada ardışık işlemler sırasına sahipse genellikle motorlu zamanlayıcılar kullanılır.( Çamaşır makinalarının motorunun bir ters bir düz çalışması gibi ) Motorlu zaman rölelerinin bir çok çeşidi vardır. Şekildeki motorlu zaman rölesinde senkron motor kullanılmıştır. Motor çalışmaya başlayınca dişliler döner. A dişlisi çok yavaş bir şekilde ok yönünde döner ve P pimi bir süre sonra kontak çubuğuna vurur. Kontak çubuğu E noktası etrafında döner ve kontaklar konum değiştirir. Motorun çalışmaya başladığı anı ile kontakların konum değiştirmesi arasında bir gecikme olmuştur. Pim çubuğa vurduğu zaman motor frenlenir ve durur. Motor durduktan sonra bir yay P pimini ilk konumuna getirir. Bu zaman röleleri sadece düz zaman rölesi olarak çalışır. Zaman ayarı bir vida yardımı ile yapılır. Vida P piminin yerini değiştirerek zaman ayarını yapar Kondansatörlü Zaman Röleleri Bir kondansatörün D.A. güç kaynağına bağlanarak yüklendiği ve sonra da röle bobini üzerine boşaldığını düşünürsek, oluşan kapalı devredeki direncin, endüktansın ve kondansatörün kapasitesinin değerine bağlı olarak bobinde indüklenen akım yavaş yavaş azalacaktır. Röle bobini ile kondansatörün şekildeki gibi D.A. kaynağına paralel bağlanırsa kondansatör kaynak gerilimi ile dolacak ve bobinden bir akım geçecektir. Devredeki anahtar açılarak bobin ve kondansatör birlikte devreden çıkarıldığında bobin akımı şekildeki eğride görüldüğü gibi azalmaya başlayacaktır. Röle; paletini I 1 akımında bırakacak şekilde ayarlanırsa t 1 zaman gecikmesi, akım I 2 ye düşünceye kadar bırakmayacak şekilde ayarlanırsa t 2 zaman gecikmesi elde edilir. Zaman gecikmesini değiştirmek için ayarlı bir direnç kullanılır. 15

16 Elektronik Zamanlayıcılar Elektronik zamanlayıcılarda zaman gecikmesi yarı iletken elemanlarla sağlanır. Elektronik zamanlayıcılarda, zamanlamanın durumunu gösteren LED ler bulunur. LED zaman rölesi enerjisizken söner, enerjilenince yanar. Örnek : Turn-off olarak çalışan bir elektronik zaman rölesi Belirli bir uygulama için zaman rölesi seçerken aşağıdaki etkenler dikkate alınmalıdır. a) İhtiyaç duyulan zaman gecikmesi b) İhtiyaç duyulan zaman değeri (zaman aralığı) c) İzin verilebilir hata d) Maliyet e) Diğer istekler (rölenin gerilimi, kontak akımı, boyutları vb.) BASINÇ ANAHTARLARI Basınca duyarlı çalışması gereken endüstriyel uygulamalarda basınç anahtarları kullanılır. Kaynak cihazları, takım tezgahları, yüksek basınçlı yağlama sistemleri, motorlu pompalar ve hava kompresörleri gibi havalı yada hidrolik makinaların değişik şekillerde kontrol edilmelerini sağlayan çeşitli basınç anahtarları bulunmaktadır. Basınç anahtarlarının kontrol edebildiği basınç değerleri de değişmektedir. Örneğin küçük basınç değişikliklerini doğru olarak algılamak ve kontrol etmek gerektiğinde diyafram çalışmalı basınç anahtarları kullanılır pound/inch 2 ye kadar olan basınçlar için metal körük çalışmalı anahtarlar psi ye kadar ise piston çalışmalı hidrolik anahtarlar uygun olur. Genellikle tek kutuplu basınç anahtarları kullanılır. Basınç ayarı yayın kuvveti ile ayarlanabilir. Sistemdeki basıncın arzu edilen seviyeye varıncaya kadar bir işlemin başlamasının önlenmesi gereken sistemlerde ters etkili basınç anahtarları kullanılır.

17 SEVİYE ANAHTARLARI Bir deponun ya da tankın su ya da sıvı seviyesindeki değişikliklere göre bir pompa motorunun çalıştırılıp durdurulması gerektiğinde seviye anahtarları kullanılır. Seviye anahtarları AA ve DA pompa motorlarının manyetik yol vericilerinin otomatik kontrolünü ve küçük motorlu yüklerin doğrudan otomatik kontrolünü yapabilecek şekilde tasarlanır. Seviye anahtarlarının çalışması, bir sıvı deposuna yerleştirilen seviye topunun aşağı ya da yukarı hareketi iler kontrol edilir. Seviye anahtarları, kontak düzeneklerine bağlı olarak depo ya da tank pompalama işlemleri ya da depo doldurma işlemleri için kullanılan bir pompa motoruna bağlanabilir AKIŞ ANAHTARLARI Akış anahtarları, bir boru içerisine sıkıştırılarak borudan geçen sıvı ya da gazın anahtarın pedalına karşı geçmesiyle kontakları konum değiştiren bir kontrol elemanıdır. Akış anahtarları elektrik kontak sistemlerini açar ya da kapatır. Kontaklar ise motor yol vericilerinin bobinlerini ya da işaret lambalarını çalıştırmak için bağlanabilir. Akış anahtarlarında bir açık bir kapalı kontak bulunur. Akış anahtarları; bir T eki ile boru hattına bağlanır. Akış anahtarları genellikle kimya ve petrol endüstrisinde kullanılır. Buhar geçirmez anahtarlarla buhar geçirmez elektriksel bağlantılar kullanılmalıdır. Bağlantı iletkenliklerindeki yalıtım, akışkanın sıcaklığına dayanabilmelidir. Şekildeki devre bir akış anahtarının elektriksel bağlantısını göstermektedir. Yeterli bir sıvı veya gaz akışı ile akış anahtarının kontağı kapandığında M kontaktörü enerjilenir ve kontağını kapatarak motorunu çalıştır. - Şekildeki gibi hava kanallı ısıtma sistemlerindeki elektrikli ısıtma elemanlarını enerjilemek içinde kullanılabilir. Bu ısıtma elemanları yeterli hava akışında normal değerlerinde çalışacak şekilde tasarlanır. Yeterli hava akışı olmazsa ısıtma elemanı bozulabilir. 17

MOTOR KORUMA RÖLELERİ. Motorların şebekeden aşırı akım çekme nedenleri

MOTOR KORUMA RÖLELERİ. Motorların şebekeden aşırı akım çekme nedenleri MOTOR KORUMA RÖLELERİ Motorlar herhangi bir nedenle normal değerlerinin üzerinde akım çektiğinde sargılarının ve devre elemanlarının zarar görmemesi için en kısa sürede enerjilerinin kesilmesi gerekir.

Detaylı

AA Motorlarında Yol Verme, Motor Seçimi Yrd. Doç. Dr. Aytaç Gören

AA Motorlarında Yol Verme, Motor Seçimi Yrd. Doç. Dr. Aytaç Gören 04.12.2011 AA Motorlarında Yol Verme, Motor Seçimi Yrd. Doç. Dr. Aytaç Gören İçerik AA Motorlarının Kumanda Teknikleri Kumanda Elemanları na Yol Verme Uygulama Soruları 25.11.2011 2 http://people.deu.edu.tr/aytac.goren

Detaylı

Elektrik. Alternatif Akım Motorlarının Kumanda Teknikleri Kumanda Elemanları

Elektrik. Alternatif Akım Motorlarının Kumanda Teknikleri Kumanda Elemanları Elektrik Alternatif Akım Motorlarının Kumanda Teknikleri Kumanda Elemanları 24.12.2013 Dr. Levent Çetin 2 24.12.2013 Dr. Levent Çetin 3 Buton/Anahtar / Limit Anahtarı Kalıcı butona basıldığında, buton

Detaylı

Elektromekanik Kumanda Sistemleri / Ders Notları

Elektromekanik Kumanda Sistemleri / Ders Notları İkincisinde ise; stator düşük devir kutup sayısına göre sarılır ve her faz bobinleri 2 gruba bölünerek düşük devirde seri- üçgen olarak bağlanır. Yüksek devirde ise paralel- yıldız olarak bağlanır. Bu

Detaylı

ÜÇ FAZLI ASENKRON MOTORLARA BUTON VE KONTAKTÖRLE YOL VERME

ÜÇ FAZLI ASENKRON MOTORLARA BUTON VE KONTAKTÖRLE YOL VERME ÜÇ FAZLI ASENKRON MOTORLARA BUTON VE KONTAKTÖRLE YOL VERME Şekil - 1 Şekilde üç fazlı asenkron motora buton ve kontaktörle yol veren devre görülmektedir. Devrede start butonuna basıldığında K 1 kontaktörünün

Detaylı

BÖLÜM RÖLELER VE KONTAKTÖRLER

BÖLÜM RÖLELER VE KONTAKTÖRLER BÖLÜM RÖLELER VE KONTAKTÖRLER AMAÇ: Kontaktör ve rölelerin çalışma prensiplerinin anlaşılması, çeşitlerinin yapı ve özelliklerini kavrayabilme, anlaşılır bir şekilde kullanılabilmesi. Röleler Ve Kontaktörler

Detaylı

İKS KUMANDA DEVRELERİ. HAZIRLAYAN Hüseyin BULGURCU Balıkesir-2006

İKS KUMANDA DEVRELERİ. HAZIRLAYAN Hüseyin BULGURCU Balıkesir-2006 İKS KUMANDA DEVRELERİ HAZIRLAYAN Hüseyin BULGURCU Balıkesir-2006 1 KONULAR 1. KUMANDA ELEMANLARI VE SEMBOLLER 2. KUMANDA YÖNTEMLERİ 3. YOL VERME YÖNTEMLERİ 4. EV TİPİ SOĞUTUCULAR 5. TİCARİ TİP SOĞUTUCULAR

Detaylı

Çok sayıda motor şekilde gibi sadece bir durumunda başlatma kontrol merkezi ile otomatik olarak çalıştırılabilir.

Çok sayıda motor şekilde gibi sadece bir durumunda başlatma kontrol merkezi ile otomatik olarak çalıştırılabilir. 7.1.4 Paket Şalter İle Bu devredeki DG düşük gerilim rölesi düşük gerilime karşı koruma yapar. Yani şebeke gerilimi kesilir ve tekrar gelirse motorun çalışmasına engel olur. 7.2 SIRALI KONTROL Sıralı kontrol,

Detaylı

Elektromekanik Kumanda Sistemleri / Ders Notları

Elektromekanik Kumanda Sistemleri / Ders Notları 10. MOTORLARIN FRENLENMESİ Durdurulacak motoru daha kısa sürede durdurmada veya yükün yer çekimi nedeniyle motor devrinin artmasına sebep olduğu durumlarda elektriksel frenleme yapılır. Kumanda devrelerinde

Detaylı

6. ENVERSÖR PAKET ŞALTER

6. ENVERSÖR PAKET ŞALTER 6. ENVERSÖR PAKET ŞALTER Küçük güçlü motorlarda devir yönü değiştirme genellikle, buton ve kontaktör yerine paket şalterle veya kollu şalterle yapılmaktadır. Daha çok ekonomik olmaları nedeniyle tercih

Detaylı

ELEKTRİK MAKİNALARI VE KUMANDA 4.1.ASENKRON MOTORLARA DİREKT YOL VERME VE DEVRE ŞEMALARI

ELEKTRİK MAKİNALARI VE KUMANDA 4.1.ASENKRON MOTORLARA DİREKT YOL VERME VE DEVRE ŞEMALARI BÖLÜM 4 OTOMATİK KUMANDA DEVRELERİ 4.1.ASENKRON MOTORLARA DİREKT YOL VERME VE DEVRE ŞEMALARI Basitliği, dayanıklılığı ve ekonomik olmasından endüstride en çok kullanılan asenkron motora, gücüne, işletme

Detaylı

AŞIRI AKIM KORUMA RÖLELERİ Trafolarda Meydana Gelen Aşırı Akımların Nedenleri

AŞIRI AKIM KORUMA RÖLELERİ Trafolarda Meydana Gelen Aşırı Akımların Nedenleri Koruma Röleleri AŞIRI AKIM KORUMA RÖLELERİ Trafolarda Meydana Gelen Aşırı Akımların Nedenleri Trafolarda meydana gelen arızaların başlıca nedenleri şunlardır: >Transformatör sargılarında aşırı yüklenme

Detaylı

Bu bölümde anlatılan temel kumanda elemanları şunlardır;

Bu bölümde anlatılan temel kumanda elemanları şunlardır; BÖLÜM 1 KUMANDA ELEMANLARI 1.1 GENEL BİLGİLER Elektrik makinalarının ve elektrikli aygıtların çalıştırılmalarında kullanılan elemanlara kumanda elemanları denilir. Kumanda elemanları, sıklıkla kumanda

Detaylı

3 FAZLI ASENKRON MOTORLAR

3 FAZLI ASENKRON MOTORLAR 3 FAZLI ASENKRON MOTORLAR 3 FAZLI ASENKRON MOTORLAR Üç fazlı AC makinelerde üretilen üç fazlı gerilim, endüstride R-S-T (L1-L2- L3) olarak bilinir. R-S-T gerilimleri, aralarında 120 şer derece faz farkı

Detaylı

ELEKTROMEKANİK KUMANDA SİSTEMLERİ ÖRNEK UYGULAMALAR

ELEKTROMEKANİK KUMANDA SİSTEMLERİ ÖRNEK UYGULAMALAR ELEKTROMEKANİK KUMANDA SİSTEMLERİ ÖRNEK UYGULAMALAR PROBLEM 1: 3 Fazlı Bir Asenkron Motoru Kesik Kesik Çalıştırmak Çalışma Şekli : Kumanda devresindeki start butonuna basıldığında M kontaktörünün bobinine

Detaylı

ELEKTROMEKANİK KUMANDA SİSTEMLERİ

ELEKTROMEKANİK KUMANDA SİSTEMLERİ ELEKTROMEKANİK KUMANDA SİSTEMLERİ Elektrik makinalarının ve elektrikli aygıtların çalıştırılmalarında kullanılan elemanlara kumanda elemanları denilir. Kumanda elemanları, kumanda devrelerinde sıklıkla

Detaylı

ERCİYES ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİKFAKÜLTESİ ENERJİ SİSTEMLERİ MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ ENERJİ SİSTEMLERİ MÜHENDİSLİĞİ LABORATUARI

ERCİYES ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİKFAKÜLTESİ ENERJİ SİSTEMLERİ MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ ENERJİ SİSTEMLERİ MÜHENDİSLİĞİ LABORATUARI ERCİYES ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİKFAKÜLTESİ ENERJİ SİSTEMLERİ MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ ENERJİ SİSTEMLERİ MÜHENDİSLİĞİ LABORATUARI DENEY FÖYÜ DENEY ADI KONTROL KUMANDA ELEMANLARI DENEYİ DERSİN ÖĞRETİM ÜYESİ DENEYİ

Detaylı

22. ÜNİTE SENKRON MOTORLAR

22. ÜNİTE SENKRON MOTORLAR 22. ÜNİTE SENKRON MOTORLAR KONULAR 1. YAPISI VE ÇALIŞMA PRENSİBİ 2. YOL VERME YÖNTEMLERİ 3. KULLANILDIĞI YERLER Herhangi bir yükü beslemekte olan ve birbirine paralel bağlanan iki altematörden birsinin

Detaylı

KUMANDA DEVRELERİ Örnek 1: Stop öncelikli Start Stop Devresi (Klasik Mühürleme Devresi):

KUMANDA DEVRELERİ Örnek 1: Stop öncelikli Start Stop Devresi (Klasik Mühürleme Devresi): KUMANDA DEVRELERİ Örnek 1: Stop öncelikli Start Stop Devresi (Klasik Mühürleme Devresi): START butonuna basıldığında M kontaktörü enerjilenir, M kontaktörünün normalde açık (NO) kontakları kapanır ve motor

Detaylı

ELEKTRĐK MOTORLARI SÜRÜCÜLERĐ EELP212 DERS 05

ELEKTRĐK MOTORLARI SÜRÜCÜLERĐ EELP212 DERS 05 EELP212 DERS 05 Özer ŞENYURT Mayıs 10 1 BĐR FAZLI MOTORLAR Bir fazlı motorların çeşitleri Yardımcı sargılı motorlar Ek kutuplu motorlar Relüktans motorlar Repülsiyon motorlar Üniversal motorlar Özer ŞENYURT

Detaylı

BÖLÜM 1. ASENKRON MOTORLAR

BÖLÜM 1. ASENKRON MOTORLAR İÇİNDEKİLER ÖNSÖZ...iv GİRİŞ...v BÖLÜM 1. ASENKRON MOTORLAR 1. ASENKRON MOTORLAR... 1 1.1. Üç Fazlı Asenkron Motorlar... 1 1.1.1. Üç fazlı asenkron motorda üretilen tork... 2 1.1.2. Üç fazlı asenkron motorlara

Detaylı

ELEKTRİKSEL EYLEYİCİLER

ELEKTRİKSEL EYLEYİCİLER ELEKTRİKSEL EYLEYİCİLER Eyleyiciler (Aktuatörler) Bir cismi hareket ettiren veya kontrol eden mekanik cihazlara denir. Elektrik motorları ve elektrikli sürücüler Hidrolik sürücüler Pinomatik sürücüler

Detaylı

Yumuşak Yol Vericiler - TEORİ

Yumuşak Yol Vericiler - TEORİ Yumuşak Yol Vericiler - TEORİ 1. Gerilimi Düşürerek Yolverme Alternatif akım endüksiyon motorları, şebeke gerilimine direkt olarak bağlandıklarında, yol alma başlangıcında şebekeden Kilitli Rotor Akımı

Detaylı

RÖLELER Ufak güçteki elektromanyetik anahtarlara röle adı verilir. Röleler elektromıknatıs, palet ve kontaklar olmak üzere üç kısımdan oluşur.

RÖLELER Ufak güçteki elektromanyetik anahtarlara röle adı verilir. Röleler elektromıknatıs, palet ve kontaklar olmak üzere üç kısımdan oluşur. BÖLÜM-5 RÖLELER 1 RÖLELER Ufak güçteki elektromanyetik anahtarlara röle adı verilir. Röleler elektromıknatıs, palet ve kontaklar olmak üzere üç kısımdan oluşur. Elektromıknatıs, demir nüve ve üzerine sarılmış

Detaylı

Bilezikli Asenkron Motora Yol Verilmesi

Bilezikli Asenkron Motora Yol Verilmesi Bilezikli Asenkron Motora Yol Verilmesi 1. GİRİŞ Bilezikli asenkron motor, sincap kafesli asenkron motordan farklı olarak, rotor sargıları dışarı çıkarılmış ve kömür fırçaları yardımıyla elektriksel bağlantı

Detaylı

KORUMA ROLELERİ. Aşırı akım röleleri

KORUMA ROLELERİ. Aşırı akım röleleri KORUMA ROLELERİ Motorda meydana gelen bir arıza tüm sistemin durmasına neden olacaktır. Bu nedenle motor stator sargılarının düşmanı olan ısı artışına karşı korunması gereklidir. Sargı için izin verilen

Detaylı

Elektromekanik Kumanda Sistemleri / Ders Notları

Elektromekanik Kumanda Sistemleri / Ders Notları Ayrıca ortak etki mesafesi üretimden kaynaklanan osilatör frekansındaki rasgele farklılıklara bağlıdır. Genellikle çok özel bir durumda açığa çıkmadıkça veya siviç değiştirilmedikçe bu etki fark edilmez.

Detaylı

DENEY 12 SCR ile İki yönlü DC Motor Kontrolü

DENEY 12 SCR ile İki yönlü DC Motor Kontrolü DENEY 12 SCR ile İki yönlü DC Motor Kontrolü DENEYİN AMACI 1. Elektromanyetik rölelerin çalışmasını ve yapısını öğrenmek 2. SCR kesime görüme yöntemlerini öğrenmek 3. Bir dc motorun dönme yönünü kontrol

Detaylı

Elektromekanik Kumanda Sistemleri / Örnek Uygulamalar

Elektromekanik Kumanda Sistemleri / Örnek Uygulamalar PROBLEM 31: Uzaktan kumandalı, kesik kesik çalıştırılabilen, devir yönü değiştirilebilen, otomatik λ / yol alan, bir asenkron motorun dinamik frenlenme ile durdurulması ile ilgili güç ve kumanda devresini

Detaylı

Asenkron motorların bir kumanda merkezinden yıldız/üçgen çalıştırılması için oluşturulacak kumanda ve güç devresini çiziniz.

Asenkron motorların bir kumanda merkezinden yıldız/üçgen çalıştırılması için oluşturulacak kumanda ve güç devresini çiziniz. Kontaktörün Tanımı kısaca yazıp çalışma prensip şemasını çiziniz. Asenkron motorların bir kumanda merkezinden yıldız/üçgen çalıştırılması için oluşturulacak kumanda ve güç devresini çiziniz. Kompanzasyonun

Detaylı

SIEMENS LOGO KULLANIMI VE UYGULAMALAR

SIEMENS LOGO KULLANIMI VE UYGULAMALAR SIEMENS LOGO KULLANIMI VE UYGULAMALAR 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 32 33 34 SIEMENS S7 200 UYGULAMALARI UYGULAMA _1 3 Fazlı Asenkron motorun iki yönde

Detaylı

ASENKRON MAKİNELER. Asenkron Motorlara Giriş

ASENKRON MAKİNELER. Asenkron Motorlara Giriş ASENKRON MAKİNELER Asenkron Motorlara Giriş İndüksiyon motor yada asenkron motor (ASM), rotor için gerekli gücü komitatör yada bileziklerden ziyade elektromanyetik indüksiyon yoluyla aktaran AC motor tipidir.

Detaylı

010 SİSTEMİ. TEKNOSİSTEM MÜHENDİSLİK - Gazcılar Cad. Anafarta Sok. No:1/A BURSA, Tel:(224)272 37 34 Faks:272 40 19

010 SİSTEMİ. TEKNOSİSTEM MÜHENDİSLİK - Gazcılar Cad. Anafarta Sok. No:1/A BURSA, Tel:(224)272 37 34 Faks:272 40 19 010 SİSTEMİ 1 VOLUMETRİK DAĞITICILAR US ve USM Serisi volumetrik yağlama blokları endirek yağlama için tasarlanmıştır. Pompa basıncının düşmesinden sonra yağlama bloklarına gönderilen yağ yaylar vasıtasıyla

Detaylı

2- Tristör ile yük akımı değiştirilerek ayarlı yükkontrolü yapılabilir.

2- Tristör ile yük akımı değiştirilerek ayarlı yükkontrolü yapılabilir. Tristörlü Redresörler ( Doğrultmaçlar ) : Alternatif akımı doğru akıma çeviren sistemlere redresör denir. Redresörler sanayi için gerekli olan DC gerilimin elde edilmesini sağlar. Büyük akım ve gerilimlerin

Detaylı

İklimlendirme Soğutma Elektriği ve Kumanda Devreleri BÖLÜM ELEKTRİK İÇ TESİSAT KAPALI VE AÇIK DEVRE ŞEMALARI

İklimlendirme Soğutma Elektriği ve Kumanda Devreleri BÖLÜM ELEKTRİK İÇ TESİSAT KAPALI VE AÇIK DEVRE ŞEMALARI BÖLÜM ELEKTRİK İÇ TESİSAT KAPALI VE AÇIK DEVRE ŞEMALARI AMAÇ: İç tesisata ait lamba, priz, sigorta v.b devrelerini çizebilme. Elektrik İç Tesisat Kapalı Ve Açık Devre Şemaları 145 BÖLÜM-10 ELEKTRİK DEVRE

Detaylı

ROAD BLOCKER TEKNİK KLAVUZU

ROAD BLOCKER TEKNİK KLAVUZU ROAD BLOCKER TEKNİK KLAVUZU TSH Teknik Servis Hizmetleri A.Ş Road Blocker - 2005 İÇİNDEKİLER Teknik Özellikler 3 Tanım 4 Elektronik Kontrol Panosu 4 Motor Koruma Rölesi 4 Termik Röle 4 Timeout Zaman Rölesi

Detaylı

1. BİR FAZLI ASENKRON MOTORLAR

1. BİR FAZLI ASENKRON MOTORLAR 1. BİR FAZLI ASENKRON MOTORLAR Bir fazlı yardımcı sargılı motorlar Üniversal motorlar 1.1. Bir fazlı yardımcı sargılı motorlar 1.1.3. Yardımcı Sargıyı Devreden Ayırma Nedenleri Motorun ilk kalkınması anında

Detaylı

6. ÜNİTE DOĞRU AKIM MAKİNALARININ DEVREYE BAĞLANTI ŞEMALARI

6. ÜNİTE DOĞRU AKIM MAKİNALARININ DEVREYE BAĞLANTI ŞEMALARI 6. ÜNİTE DOĞRU AKIM MAKİNALARININ DEVREYE BAĞLANTI ŞEMALARI KONULAR 1. Doğru Akım Jeneratörleri (Dinamolar) 2. Doğru Akım Jeneratörlerinin Paralel Bağlanması 3. Doğru Akım Motorları GİRİŞ Bir iletkende

Detaylı

5.Butonlar. Resim 1: Değişik yapıdaki buton resimleri. Tablo 1 Tahrik türleri ve sembolleri. Şekil 3 Çok tahrikli üniteler

5.Butonlar. Resim 1: Değişik yapıdaki buton resimleri. Tablo 1 Tahrik türleri ve sembolleri. Şekil 3 Çok tahrikli üniteler 5.Butonlar Butonlar, kumanda devrelerinde, devrenin çalışmasını başlatmak ve durdurmak amacı ile kullanılan elemanlardır. Çalışma şekillerine göre değişik tip ve yapıda imal edilirler. Butonlar çalışma

Detaylı

DC Motor ve Parçaları

DC Motor ve Parçaları DC Motor ve Parçaları DC Motor ve Parçaları Doğru akım motorları, doğru akım elektrik enerjisini dairesel mekanik enerjiye dönüştüren elektrik makineleridir. Yapıları DC generatörlere çok benzer. 1.7.1.

Detaylı

Anma güçleri 3 kw tan büyük olan motorların üç fazlı şebekelere bağlanabilmeleri için üç fazlı olmaları gerekir.

Anma güçleri 3 kw tan büyük olan motorların üç fazlı şebekelere bağlanabilmeleri için üç fazlı olmaları gerekir. Elektrik motorlarında yol verme işlemi Motorun rotor hızının sıfırdan anma hızına hızına ulaşması için yapılan işlemdir. Durmakta olan motorun stator sargılarına gerilim uygulandığında endüklenen zıt emk

Detaylı

eko10000 SERİSİ HİDROLİK KONTROL VANALARI

eko10000 SERİSİ HİDROLİK KONTROL VANALARI eko10000 SERİSİ HİDROLİK KONTROL VANALARI eko10001 MANUEL HİDROLİK Manuel hidrolik kontrol vanaları, hat basıncı ile çalışan, 3 yollu bir selektör vana ile açma-kapama sağlayan hidrolik kontrol vanalarıdır.

Detaylı

5. ÜNİTE ASENKRON MOTORLARI

5. ÜNİTE ASENKRON MOTORLARI 5. ÜNİTE ASENKRON MOTORLARI KONULAR 1. Asenkron Motorların Yapısı 2. Çalışma Prensibi 3. Asenkron Motorlara Yol Verme 4. Asenkron Motorlarda Kayıplar ve Verim 5. Asenkron Motor Çeşitleri GİRİŞ Sanayi tesislerinde

Detaylı

Kumanda Devreleri Ders 01. Özer ŞENYURT Ekim 15 1

Kumanda Devreleri Ders 01. Özer ŞENYURT Ekim 15 1 Kumanda Devreleri Ders 01 Özer ŞENYURT Ekim 15 1 Özer ŞENYURT Ekim 15 2 KUMANDA DEVRE ELEMANLARI VE KORUMA RÖLELERİ Kumanda Elemanları Yapısı ve Çeşitleri Paket Şalterler Yapısı Bir eksen etrafında dönebilen

Detaylı

ASENKRON (İNDÜKSİYON)

ASENKRON (İNDÜKSİYON) ASENKRON (İNDÜKSİYON) Genel MOTOR Tek fazlı indüksiyon motoru Asenkron makinalar motor ve jeneratör olarak kullanılabilmekle birlikte, jeneratör olarak kullanım rüzgar santralleri haricinde yaygın değildir.

Detaylı

Haftanın Amacı: Asenkron motorun hız ayar ve frenleme tekniklerinin kavranmasıdır.

Haftanın Amacı: Asenkron motorun hız ayar ve frenleme tekniklerinin kavranmasıdır. ASENKRON MOTORLARDA HIZ AYARI ve FRENLEME Haftanın Amacı: Asenkron motorun hız ayar ve frenleme tekniklerinin kavranmasıdır. Giriş Bilindiği üzere asenkron motorun rotor hızı, döner alan hızını (n s )

Detaylı

Elektrik Motorları ve Sürücüleri

Elektrik Motorları ve Sürücüleri Elektrik Motorları ve Sürücüleri Genel Kavramlar Motor sarımı görüntüleri Sağ el kuralı bobine uygulanırsa: 4 parmak akım yönünü Başparmak N kutbunu gösterir N ve S kutbunun oluşumu Manyetik alan yönü

Detaylı

Doğru Akım (DC) Makinaları

Doğru Akım (DC) Makinaları Doğru Akım (DC) Makinaları Doğru akım makinaları motor veya jeneratör olarak kullanılabilir. Genellikle DC makinalar motor olarak kullanılır. En büyük avantajları hız ve tork ayarının kolay yapılabilmesidir.

Detaylı

2. KUMANDA DEVRE ELEMANLARI VE KORUMA RÖLELERİ

2. KUMANDA DEVRE ELEMANLARI VE KORUMA RÖLELERİ 2. KUMANDA DEVRE ELEMANLARI VE KORUMA RÖLELERİ 2.1. Kumanda Elemanları Yapısı ve Çeşitleri 2.1.1. Paket Şalterler Yapısı Bir eksen etrafında dönebilen bir mil üzerine ard arda dizilmiş ve paketlenmiş birçok

Detaylı

9. PNÖMATİK SEMBOLLER

9. PNÖMATİK SEMBOLLER PNÖMATİK SİSTEMLER 9. PNÖMATİK SEMBOLLER 9.1. Enerji Dönüştürme Elemanları Kompresör Vakum pompası Tek yönlü, sabit debili pnömatik motor Çift yönlü, sabit debili pnömatik motor Tek yönlü, değişken debili

Detaylı

3. ÜNİTE AYDINLATMA TESİSATI ŞEMALARI ÇİZİMİ

3. ÜNİTE AYDINLATMA TESİSATI ŞEMALARI ÇİZİMİ 3. ÜNİTE AYDINLATMA TESİSATI ŞEMALARI ÇİZİMİ KONULAR 1. Adi Anahtar Tesisatı 2. Komitatör Anahtar Tesisatı 3. Vaviyen Anahtar Tesisatı 4. Ara Vaviyen Anahtar Tesisatı 5. Elektronik Anahtar Tesisatı 6.

Detaylı

Makine Mühendisliği İçin Elektrik-Elektronik Bilgisi. Ders Notu-2 Hazırlayan: Yrd. Doç. Dr. Ahmet DUMLU

Makine Mühendisliği İçin Elektrik-Elektronik Bilgisi. Ders Notu-2 Hazırlayan: Yrd. Doç. Dr. Ahmet DUMLU Makine Mühendisliği İçin Elektrik-Elektronik Bilgisi Ders Notu-2 Hazırlayan: Yrd. Doç. Dr. Ahmet DUMLU DİRENÇLER Direnci elektrik akımına gösterilen zorluk olarak tanımlayabiliriz. Bir iletkenin elektrik

Detaylı

S71200 PLC UYGULAMA ÖRNEKLERİ

S71200 PLC UYGULAMA ÖRNEKLERİ S71200 PLC UYGULAMA ÖRNEKLERİ 1Örnek: Bir matbaacıda kitapların sayfa kenarlarındaki fazla kağıtları kesmek için bir giyotin makası kullanılacaktır. Bu makasın hareket etmesi çift taraflı pnömatik silindir

Detaylı

22. ÜNİTE ARIZA YERLERİNİN TAYİNİ

22. ÜNİTE ARIZA YERLERİNİN TAYİNİ 22. ÜNİTE ARIZA YERLERİNİN TAYİNİ 1. Toprak Kaçak Arızası KONULAR 2. İletkenler Arasındaki Kaçak Tayini 3. Kablo İletkenlerinde Kopukluğun Tayini 4. Kablo ve Havai Hatlarda Elektro Manyetik Dalgaların

Detaylı

Robotik AKTUATÖRLER Motorlar: Çalışma prensibi

Robotik AKTUATÖRLER Motorlar: Çalışma prensibi Robotik AKTUATÖRLER Motorlar: Çalışma prensibi 1 Motorlar: Çalışma prensibi Motorlar: Çalışma prensibi 2 Motorlar: Çalışma prensibi AC sinyal kutupları ters çevirir + - AC Motor AC motorun hızı üç değişkene

Detaylı

ASENKRON MOTOR ASENKRON (İNDÜKSİYON) MOTOR. Genel

ASENKRON MOTOR ASENKRON (İNDÜKSİYON) MOTOR. Genel Genel ASENKRON (İNDÜKSİYON) MOTOR Asenkron makinalar motor ve jeneratör olarak kullanılabilmekle birlikte, jeneratör olarak kullanım rüzgar santralleri haricinde yaygın değildir. Genellikle sanayide kullanılan

Detaylı

DOĞRU AKIM MOTORLARI VE KARAKTERİSTİKLERİ

DOĞRU AKIM MOTORLARI VE KARAKTERİSTİKLERİ 1 DOĞRU AKIM MOTORLARI VE KARAKTERİSTİKLERİ Doğru Akım Motor Çeşitleri Motorlar; herhangi bir enerjiyi yararlı mekanik enerjiye dönüştürür. Doğru akım motoru, doğru akım elektrik enerjisini mekanik enerjiye

Detaylı

Elektrik Kumanda Devreleri Dersleri. Tablo 1.1: Kumanda Devre Sembolleri

Elektrik Kumanda Devreleri Dersleri. Tablo 1.1: Kumanda Devre Sembolleri Elektrik Kumanda Devreleri Dersleri Tablo 1.1: Kumanda Devre Sembolleri A. KUMANDA DEVRE SEMBOLLERİ Otomatik kumanda devre şemalarında kullanılan elemanların resimleri yerine, o elemanların yerini tutacak

Detaylı

ZTM 431 HİDROLİK VE PNÖMATİK SİSTEMLER Prof. Dr. Metin Güner

ZTM 431 HİDROLİK VE PNÖMATİK SİSTEMLER Prof. Dr. Metin Güner ZTM 431 HİDROLİK VE PNÖMATİK SİSTEMLER Prof. Dr. Metin Güner HİDROLİK SİSTEMLER 12. HİDROLİK DEVRELER ve TASARIMI 12.1. Giriş Hidrolik sistemi meydana getiren elemanların standart sembolleri kullanılarak

Detaylı

Samet Biricik Elk. Y. Müh. Elektrik Mühendisleri Odası 28 Ocak2011

Samet Biricik Elk. Y. Müh. Elektrik Mühendisleri Odası 28 Ocak2011 Samet Biricik Elk. Y. Müh. Elektrik Mühendisleri Odası 28 Ocak2011 1 KompanzasyonSistemlerinde Kullanılan Elemanlar Güç Kondansatörleri ve deşarj dirençleri Kondansatör Kontaktörleri Pano Reaktif Güç Kontrol

Detaylı

DERS BİLGİ FORMU ELEKTROMEKANİK KUMANDA SİSTEMLERİ ELEKTRİK VE ENERJİ. Haftalık Ders Saati. Okul Eğitimi Süresi

DERS BİLGİ FORMU ELEKTROMEKANİK KUMANDA SİSTEMLERİ ELEKTRİK VE ENERJİ. Haftalık Ders Saati. Okul Eğitimi Süresi DERS BİLGİ FORMU DERSİN ADI BÖLÜM PROGRAM DÖNEMİ DERSİN DİLİ DERS KATEGORİSİ ÖN ŞARTLAR SÜRE VE DAĞILIMI KREDİ DERSİN AMACI ÖĞRENME ÇIKTILARI VE YETERLİKLER DERSİN İÇERİĞİ VE DAĞILIMI (MODÜLLER VE HAFTALARA

Detaylı

UYGULANMIŞ ÖRNEK PLC PROGRAMLARI

UYGULANMIŞ ÖRNEK PLC PROGRAMLARI UYGULANMIŞ ÖRNEK PLC PROGRAMLARI Örnek 1: Örneğ e başlamadan önce CPU yu 221 seçmeliyiz.(bu işlem program sonunda da yapılabilir.) Girişler I 0.0 dan I 0.5 e, Çıkışlar Q 0.0 dan Q 0.3 e kadardır. Amacı

Detaylı

DEMK-V Serisi. Diko Elektrikli Cihazlar San. ve Tic. A.Ş. www.diko.com.tr 01.01.2010

DEMK-V Serisi. Diko Elektrikli Cihazlar San. ve Tic. A.Ş. www.diko.com.tr 01.01.2010 2010 DEMK-V Serisi Diko Elektrikli Cihazlar San. ve Tic. A.Ş. www.diko.com.tr 01.01.2010 DEMK-V SERİSİ VİLLA TİPİ ELEKTRİKLİ ISITMA KAZANLARI STANDART ÖZELLİKLER OPSİYONEL EKİPMAN VE TALEP SEÇENEKLERİ

Detaylı

Elektrik Makinaları I SENKRON MAKİNALAR

Elektrik Makinaları I SENKRON MAKİNALAR Elektrik Makinaları I SENKRON MAKİNALAR Dönen Elektrik Makinaları nın önemli bir grubunu oluştururlar. (Üretilen en büyük güç ve gövde büyüklüğüne sahip dönen makinalardır) Generatör (Alternatör) olarak

Detaylı

İklimlendirme Soğutma Elektriği ve Kumanda Devreleri BÖLÜM KONDANSATÖRLER

İklimlendirme Soğutma Elektriği ve Kumanda Devreleri BÖLÜM KONDANSATÖRLER BÖLÜM KONDANSATÖRLER AMAÇ: İklimlendirme ve soğutma kompresörlerinde kullanılan kalkış (ilk hareket) ve daimi kondansatörleri seçebilme ve bağlantılarını yapabilme. Kondansatörler 91 BÖLÜM-7 KONDANSATÖRLER

Detaylı

Panorama. Yumuşak yolvericiler Tüm seri

Panorama. Yumuşak yolvericiler Tüm seri Panorama Yumuşak yolvericiler Tüm seri Neden yumuşak yolverici? Mekanik ve elektriksel problemler için ideal çözüm Endüstride fan, kırıcı, pompa, konveyör, mikser gibi bir çok uygulamanın kalbi olan AC

Detaylı

1.Endüksiyon Motorları

1.Endüksiyon Motorları 1.Endüksiyon Motorları Kaynak: John Storey, How real electric motors work, UNIVERSITY OF NEW SOUTH WALES - SYDNEY AUSTRALIA, http://www.phys.unsw.edu.au/hsc/hsc/electric_motors.html Her modern evde endüksiyon

Detaylı

TRANSFORMATÖRLER İLE İLGİLİ GENEL BİLGİLER

TRANSFORMATÖRLER İLE İLGİLİ GENEL BİLGİLER TRANSFORMATÖRLER İLE İLGİLİ GENEL BİLGİLER Tüm sarımlarda bakır iletken kullanılır ve bu iletkenlerin izolasyon malzemeleri belirlenmiş izolasyon sınıflarına uygundur. Genellikle tüm ELEKTRA transformatörleri

Detaylı

3. Bölüm: Asenkron Motorlar. Doç. Dr. Ersan KABALCI

3. Bölüm: Asenkron Motorlar. Doç. Dr. Ersan KABALCI 3. Bölüm: Asenkron Motorlar Doç. Dr. Ersan KABALCI 1 3.1. Asenkron Makinelere Giriş Düşük ve orta güç aralığında günümüzde en yaygın kullanılan motor tipidir. Yapısal olarak çeşitli çalışma koşullarında

Detaylı

ÜÇ FAZLI ASENKRON SİNCAP KAFESLİ TAM KAPALI IEC ELSAN Elektrik San. ve Tic. A.Ş.

ÜÇ FAZLI ASENKRON SİNCAP KAFESLİ TAM KAPALI IEC ELSAN Elektrik San. ve Tic. A.Ş. KAT.NMXF.12.11 FRENLİ ELEKTRİK MOTORLARI ÇİFT HIZLI FRENLİ ELEKTRİK MOTORLARI ÜÇ FAZLI ASENKRON SİNCAP KAFESLİ TAM KAPALI IEC 90-200 ELSAN Elektrik San. ve Tic. A.Ş. www.elsanas.com.tr Etiler Mah. 1458.

Detaylı

ELEKTRİK MAKİNELERİ (MEP 112) (ELP211) Yazar: Yrd. Doç. Dr. Mustafa Turan S1

ELEKTRİK MAKİNELERİ (MEP 112) (ELP211) Yazar: Yrd. Doç. Dr. Mustafa Turan S1 ELEKTRİK MAKİNELERİ (MEP 112) Yazar: Yrd. Doç. Dr. Mustafa Turan S1 SAKARYA ÜNİVERSİTESİ Adapazarı Meslek Yüksekokulu Bu ders içeriğinin basım, yayım ve satış hakları Sakarya Üniversitesi ne aittir. "Uzaktan

Detaylı

BİR FAZLI ASENKRON MOTORLARIN ÇEŞİTLERİ, YAPISI VE ÇALIŞMA PRENSİBİ

BİR FAZLI ASENKRON MOTORLARIN ÇEŞİTLERİ, YAPISI VE ÇALIŞMA PRENSİBİ BİR FAZLI ASENKRON MOTORLARIN ÇEŞİTLERİ, YAPISI VE ÇALIŞMA PRENSİBİ Genellikle üç fazlı alternatif akımın bulunmadığı yerlerde veya küçük güçlü olduklarından işyerlerinde bir fazlı kolon hattına bağlanırlar

Detaylı

4-1. Ön Kontrol Paneli

4-1. Ön Kontrol Paneli 4-1. Ön Kontrol Paneli 1 Açma/Kapama(ON/OFF) Düğmesi.! Fan motoru termostat kontrollü olduğu için sadece soğutma gerektiğinde çalışır.! Su soğutma ünitesi otomatik kontrollüdür, sadece gerektiğinde çalışır.

Detaylı

PRES ĐŞLERĐNDE HĐDROPNÖMATĐK OLARAK ÇALIŞAN YÜKSEK GÜÇ ARTIRICI ÜNĐTELER

PRES ĐŞLERĐNDE HĐDROPNÖMATĐK OLARAK ÇALIŞAN YÜKSEK GÜÇ ARTIRICI ÜNĐTELER atölyeden PRES ĐŞLERĐNDE HĐDROPNÖMATĐK OLARAK ÇALIŞAN YÜKSEK GÜÇ ARTIRICI ÜNĐTELER A. Turan GÜNEŞ Pres işlerinde zaman zaman yüksek güçlü ve kısa kurslu alt ve üst baskı düzenlerine ihtiyaç duyulur. Đki

Detaylı

Asenkron Makineler (2/3)

Asenkron Makineler (2/3) Asenkron Makineler (2/3) 1) Asenkron motorun çalışma prensibi Yanıt 1: (8. Hafta web sayfası ilk animasyonu dikkatle inceleyiniz) Statora 120 derecelik aralıklarla konuşlandırılmış 3 faz sargılarına, 3

Detaylı

Endüstriyel Sensörler ve Uygulama Alanları Kalite kontrol amaçlı ölçme sistemleri, üretim ve montaj hatlarında imalat sürecinin en önemli aşamalarındandır. Günümüz teknolojisi mükemmelliği ve üretimdeki

Detaylı

YÜKSEK GERİLİM ELEMANLARI. Prof. Dr. Özcan KALENDERLİ

YÜKSEK GERİLİM ELEMANLARI. Prof. Dr. Özcan KALENDERLİ YÜKSEK GERİLİM ELEMANLARI Prof. Dr. Özcan KALENDERLİ Yüksek Gerilim Elemanları A. Temel Elemanlar; 1. Generatörler 2. Transformatörler 3. Kesiciler 4. Ayırıcılar 5. İletim Hatları 6. Direkler 7. İzolatörler

Detaylı

İklimlendirme Soğutma Elektriği ve Kumanda Devreleri BÖLÜM DEVRE KORUMA CİHAZLARI

İklimlendirme Soğutma Elektriği ve Kumanda Devreleri BÖLÜM DEVRE KORUMA CİHAZLARI BÖLÜM DEVRE KORUMA CİHAZLARI AMAÇ Elektrikte kullanılan sigortaları, aşırı akımdan koruma cihazlarını, basınç tahrikli koruma cihazlarını tanıyabilme ve elektrik bağlantılarını yapabilme. Devre Koruma

Detaylı

ENDÜKTİF REAKTİF AKIM NEDİR?

ENDÜKTİF REAKTİF AKIM NEDİR? ENDÜKTİF REAKTİF AKIM NEDİR? Elektrodinamik sisteme göre çalışan transformatör, elektrik motorları gibi cihazlar şebekeden mıknatıslanma akımı çekerler. Mıknatıslanma akımı manyetik alan varken şebekeden

Detaylı

elektrikli ısıtıcılar electric heaters KURULUM TALİMATI PLASTİK ELEKTRİKLİ ISITICI Elektrikli ısıtıcıyı resimde gösterilen şekilde, içerisinde daima su bulunmasını temin etmek üzere, yatay olarak monte

Detaylı

ELEKTRĐK MOTORLARI ve SÜRÜCÜLERĐ DERS 01

ELEKTRĐK MOTORLARI ve SÜRÜCÜLERĐ DERS 01 DERS 01 Özer ŞENYURT Mart 10 1 DA ELEKTRĐK MAKĐNALARI Doğru akım makineleri mekanik enerjiyi doğru akım elektrik enerjisine çeviren (dinamo) ve doğru akım elektrik enerjisini mekanik enerjiye çeviren (motor)

Detaylı

Elektronik Koruma Sistemi neden gereklidir?

Elektronik Koruma Sistemi neden gereklidir? Elektronik Koruma Sistemi neden gereklidir? Elektronik Koruma Sistemi yapısı itibarı ile harmonik dalga filtresi görevi ve voltaj dengeleyici görevi yürüterek voltajı ve anlık enerji ihtiyacını optimize

Detaylı

ZTM 431 HİDROLİK VE PNÖMATİK SİSTEMLER Prof. Dr. Metin Güner

ZTM 431 HİDROLİK VE PNÖMATİK SİSTEMLER Prof. Dr. Metin Güner ZTM 431 HİDROLİK VE PNÖMATİK SİSTEMLER Prof. Dr. Metin Güner HİDROLİK SİSTEMLER HİDROLİK SEMBOLLER 11.1.Giriş Hidrolik sistemde kullanılan elemanlar fonksiyonlarına uygun olarak standart sembollerle gösterilir.

Detaylı

DANIŞMAN Mustafa TURAN. HAZIRLAYAN İbrahim Bahadır BAŞYİĞİT T.C. SAKARYA ÜNİVERSİTESİ HERHANGİ BİR ELEKTRİKLİ CİHAZIN ÇALIŞMA PRENSİBİ

DANIŞMAN Mustafa TURAN. HAZIRLAYAN İbrahim Bahadır BAŞYİĞİT T.C. SAKARYA ÜNİVERSİTESİ HERHANGİ BİR ELEKTRİKLİ CİHAZIN ÇALIŞMA PRENSİBİ T.C. SAKARYA ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ ELEKTRİK ELEKTRONİK MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ HERHANGİ BİR ELEKTRİKLİ CİHAZIN ÇALIŞMA PRENSİBİ DANIŞMAN Mustafa TURAN HAZIRLAYAN İbrahim Bahadır BAŞYİĞİT 0101.00001

Detaylı

Temel Semboller. Sürekli Çizgi - Akış hattını gösterir. Kesik Çizgi - Pilot veya drenaj hattını gösterir

Temel Semboller. Sürekli Çizgi - Akış hattını gösterir. Kesik Çizgi - Pilot veya drenaj hattını gösterir Çizgi Temel Semboller Sürekli Çizgi - Akış hattını gösterir Kesik Çizgi - Pilot veya drenaj hattını gösterir Bir ünitedeki iki veya daha fazla fonksiyonu gösterir Daire - Yarımdaire Daire - Enerji çevrim

Detaylı

SABİT MIKNATISLI MOTORLAR ve SÜRÜCÜLERİ

SABİT MIKNATISLI MOTORLAR ve SÜRÜCÜLERİ SABİT MIKNATISLI MOTORLAR ve SÜRÜCÜLERİ 1-Step Motorlar - Sabit mıknatıslı Step Motorlar 2- Sorvo motorlar - Sabit mıknatıslı Servo motorlar 1- STEP (ADIM) MOTOR NEDİR Açısal konumu adımlar halinde değiştiren,

Detaylı

Hidrolik devre sembolleri Hidrolik Devre Kontrol ve Ekipman Sembolleri

Hidrolik devre sembolleri Hidrolik Devre Kontrol ve Ekipman Sembolleri Hidrolik devre sembolleri Hidrolik Devre Kontrol ve Ekipman Sembolleri Çizgi Temel Semboller Sürekli Çizgi - Akış hattını gösterir Daire - Yarımdaire Kare - Dikdörtgen Dörtgen Çeşitli Semboller Üçgen Pompa

Detaylı

Hidrolik Devre Kontrol ve Ekipman Sembolleri Çizgi Temel Semboller Sürekli Çizgi - Akış hattını gösterir Kesik Çizgi - Pilot veya drenaj hattını gösterir Daire - Yarımdaire Bir ünitedeki iki veya daha

Detaylı

T.C. MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI MEGEP (MESLEKÎ EĞİTİM VE ÖĞRETİM SİSTEMİNİN GÜÇLENDİRİLMESİ PROJESİ) ELEKTRİK ELEKTRONİK TEKNOLOJİSİ

T.C. MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI MEGEP (MESLEKÎ EĞİTİM VE ÖĞRETİM SİSTEMİNİN GÜÇLENDİRİLMESİ PROJESİ) ELEKTRİK ELEKTRONİK TEKNOLOJİSİ T.C. MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI MEGEP (MESLEKÎ EĞİTİM VE ÖĞRETİM SİSTEMİNİN GÜÇLENDİRİLMESİ PROJESİ) ELEKTRİK ELEKTRONİK TEKNOLOJİSİ PANOYU MONTAJA HAZIRLAMA ANKARA 2007 Milli Eğitim Bakanlığı tarafından geliştirilen

Detaylı

ÜÇ FAZLI ASENKRON MOTOR ÇALIŞMA PRENSİBİ

ÜÇ FAZLI ASENKRON MOTOR ÇALIŞMA PRENSİBİ 1 ÜÇ FAZLI ASENKRON MOTOR ÇALIŞMA PRENSİBİ Üç Fazlı Asenkron Motorlarda Döner Manyetik Alanın Meydana Gelişi Stator sargılarına üç fazlı alternatif gerilim uygulandığında uygulanan gerilimin frekansı ile

Detaylı

9- ANALOG DEVRE ELEMANLARI

9- ANALOG DEVRE ELEMANLARI 9- ANALOG DEVRE ELEMANLARI *ANALOG VE DİJİTAL KAVRAMLARI *Herhangi bir fiziksel olayı ifade eden büyüklüklere işaret denmektedir. *Zaman içerisinde kesintisiz olarak devam eden işaretlere Analog işaret

Detaylı

T.C. DÜZCE ÜNİVERSİTESİ TEKNOLOJİ FAKÜLTESİ BİLGİSAYAR MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ BMT103 ELEKTRİK DEVRE TEMELLERİ DERSİ LABORATUVARI DENEY NO: 7

T.C. DÜZCE ÜNİVERSİTESİ TEKNOLOJİ FAKÜLTESİ BİLGİSAYAR MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ BMT103 ELEKTRİK DEVRE TEMELLERİ DERSİ LABORATUVARI DENEY NO: 7 T.C. DÜZCE ÜNİVERSİTESİ TEKNOLOJİ FAKÜLTESİ BİLGİSAYAR MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ BMT103 ELEKTRİK DEVRE TEMELLERİ DERSİ LABORATUVARI DENEY NO: 7 KONDANSATÖRLER VE BOBİNLER Doç. Dr. İbrahim YÜCEDAĞ Arş. Gör. M.

Detaylı

1. ÜNİTE ELEKTRİKTE KULLANILAN SEMBOLLER

1. ÜNİTE ELEKTRİKTE KULLANILAN SEMBOLLER 1. ÜNİTE ELEKTRİKTE KULLANILAN SEMBOLLER KONULAR 1. Zayıf Akım Sembolleri 2. Kuvvetli Akım Sembolleri 3. Ölçü Aletleri Sembolleri 4. Transformatör Sembolleri 5. Motor ve Şalter Sembolleri 6. Doğru Akım

Detaylı

Transformatör İmalatı, Bakımı, Onarımı Servis Hizmetleri Mühendislik Hizmetleri Primer, Sekonder Saha Testleri YG, OG Şalt Sahası Bakım Onarım

Transformatör İmalatı, Bakımı, Onarımı Servis Hizmetleri Mühendislik Hizmetleri Primer, Sekonder Saha Testleri YG, OG Şalt Sahası Bakım Onarım Transformatör İmalatı, Bakımı, Onarımı Servis Hizmetleri Mühendislik Hizmetleri Primer, Sekonder Saha Testleri YG, OG Şalt Sahası Bakım Onarım Hizmetleri TRANSFORMATÖR Elektrik enerjisinin gerilim ve akım

Detaylı

Şekil 1. Düz Diyotlu(a), Ters Diyotlu(b)

Şekil 1. Düz Diyotlu(a), Ters Diyotlu(b) KORUMA DİYOTLU SOLENOİD BOBİN SMS TORK ARGE, 04.06.2014 Kullanım Amacı Solenoid bobinlerde oluşan ters gerilimin, solenoidi kontrol eden elektronik kartlara zarar vermemesi için koruma amaçlı kullanılır.

Detaylı

TEKNİK DOSYA SB KANATLI MAKAS - GÜVENLİK ETİKETLERİ - SEMBOL ANLAMI BULUNDUĞU YER. Sıcak yüzey. Dokunmayınız. Koruyucu giysi giyiniz.

TEKNİK DOSYA SB KANATLI MAKAS - GÜVENLİK ETİKETLERİ - SEMBOL ANLAMI BULUNDUĞU YER. Sıcak yüzey. Dokunmayınız. Koruyucu giysi giyiniz. Sıcak yüzey. Dokunmayınız. Radyatör, hidrolik yağ tankı ve boru hatları Koruyucu giysi giyiniz. paneli bölgesinde Çizme, bot vb. koruyucu ayakkabı kullanınız. paneli bölgesi Dikkat! Tehlike! Elektrik panosu,

Detaylı

TEKNOLOJİK ARAŞTIRMALAR

TEKNOLOJİK ARAŞTIRMALAR www.teknolojikarastirmalar.com ISSN:304-44 Makine Teknolojileri Elektronik Dergisi 005 () 55-60 TEKNOLOJİK ARAŞTIRMALAR Teknik Not Problemlerin Farklı Endüstriyel Otomasyon Yöntemleri ile Çözümlenerek

Detaylı

TEKNOLOJİK ARAŞTIRMALAR

TEKNOLOJİK ARAŞTIRMALAR www.teknolojikarastirmalar.com ISSN:1304-4141 Makine Teknolojileri Elektronik Dergisi 2005 (3) 65-70 TEKNOLOJİK ARAŞTIRMALAR Teknik Not Problemlerin Farklı Endüstriyel Otomasyon Yöntemleri ile Çözümlenerek

Detaylı

SK 2400 On-Off Seviye Kontrolörü Montaj ve Kullanım Kitapçığı

SK 2400 On-Off Seviye Kontrolörü Montaj ve Kullanım Kitapçığı SK 2400 On-Off Seviye Kontrolörü Montaj ve Kullanım Kitapçığı SK 2400 MKK v10.02-tr 1 İÇİNDEKİLER 1. ÖNEMLİ NOTLAR... 3 2. TANIMLAMA... 4 3. TEKNİK ÖZELLİKLER... 5 4. MONTAJ ve KABLOLAMA... 5 4.1. Montaj...

Detaylı

RTX 6A-BX RF Uzaktan Kumanda

RTX 6A-BX RF Uzaktan Kumanda RTX 6A-BX RF Uzaktan Kumanda delab Deniz Elektronik Laboratuvarı Tel:0216-348 65 21 Yüksek performanslı 6 kanal RF kontrol alıcı verici seti. Çalışma frekansı UHF 434.9 MHz. Endüstriyel çalışmalara uyumlu.açık

Detaylı