İstanbul Büyükşehir Belediyesi Atık Toplama Sisteminin Modellenmesi ve İyileştirilmesi

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "İstanbul Büyükşehir Belediyesi Atık Toplama Sisteminin Modellenmesi ve İyileştirilmesi"

Transkript

1 İstanbul Büyükşehir Belediyesi Atık Toplama Sisteminin Modellenmesi ve İyileştirilmesi İÇİNDEKİLER 1 Önsöz 3 2 Projenin Tanımı ve Amaçları 3 3 Proje Kapsamında Gerçekleştirilen Çalışmalar 6 4 Rotalama Modeli Rotalama Algoritmaları Coğrafi Bilgi Veri Tabanı Çözüm Çizelgeleme Modeli Değişkenler Hedefler Kısıtlar Bilgisayar Programı Değiştirgelerin Hazırlanması Arcgis Kullanım Atık Yönetim Sistemi Rotalama Programının Çalıştırılması Rota Bilgilerinin İzlenmesi Bu rapor László Németh ve Dilay Çelebi nin İstanbul Büyükşehir Belediyesi için yaptığı Atık Toplama Sisteminin Modellenmesi ve İyileştirilmesi çalışmasının açıklamasını içerir. Raporun tamamı Dilay Çelebi tarafından yazılmış ve düzenlenmiştir. 1

2 6.3.3 Rota Haritasının İzlenmesi Çizelge Değiştirge Dosyasının Açılması Çizelge Hesaplama Bölge Detay İzleme Sonuç Raporları Toplama Çizelgesi Toplam Maliyet Çalışan Sayıları Biriken Atık Miktarı Sonuç ve Katkılar 39 2

3 ŞEKİL LİSTESİ 1 Bağcılar İlçesi Krokisi Katı Atık Toplama Sistemi Önerilen İlişkisel Veri Tabanı Bağlar Mahallesi İçin Örnek Güzergahlar Değiştirge Excel Dosya Düzeni ArcMap Çalışma Ekranı ArcMap Çalışma Ekranı ArcMap Çalışma Ekranı ArcMap Çalışma Ekranı ArcMap Çalışma Ekranı Rotalama Çalışma Ekranı Rotalama Çalışma Ekranı Rotalama Çalışma Ekranı Rotalama Çalışma Ekranı Rotalama Çalışma Ekranı Rotalama Çalışma Ekranı Toplama Çizelgesi Toplam Maliyet Çalışan Sayıları Biriken Atık Miktarı

4 1 Önsöz Bu projenin oluşturulmasında gerek duyduğumuz İstabul elektronik haritasını sağlayan İTÜ Şehir ve Bölge Planlama Bölümü Öğretim Görevlisi Prof. Dr. Handan Türkoğlu na teşekkürü bir borç biliriz. Ayrıca, sistem analizleri ve bilgi toplanması için bizlere her zaman hiç tereddüt etmeden hızla yardımcı olmaya çalışan ve kapısı her zaman açık olan Bağcılar Belediyesi Çevre Koruma ve Kontrol Müdürü Sayın Hasan Sarı ya da çok teşekkür ederiz. 2 Projenin Tanımı ve Amaçları Katı atık, toplumun her tabakasında üreticisi olan ve bu üreticiler tarafından atılmak istenen, toplumun huzuru ile özellikle çevrenin korunması bakımından düzenli bir şekilde bertaraf edilmesi gereken maddeleri tanımlamaktadır. Günlük yaşantının kaçınılmaz sonucu olarak oluşan katı atıkların, düzenli aralıklarla ve en uygun zaman dilimleri içerisinde yerleşim bölgelerinden, evlerden, sokaklardan ve caddelerden uzaklaştırılması gerekmektedir. Katı atık yönetimi, geniş anlamda, katı atıkların üretildikleri noktada biriktirilmesi, toplanması, transferi, işlenmesi, geri kazanımı ve uzaklaştırılması konularını içermektedir. İstanbul sınırları içinde faaliyet gösteren belediyelerin katı atık yönetiminde oluşan maliyetlerinin ortalama olarak yüzde yetmişe yakını, katı atıkların toplanması ve taşınmasıyla ilgilidir [Kar02]. Belediyelerce yürütülen katı atıkların toplanması ve bertaraf edilmesi oldukça maliyetli ve yönetimi güç olan bir işlemdir. Özellikle, atıkların düzensiz boşaltımı ve kaynakların yetersizliği ve etkin kullanılamaması nedeniyle hizmet vermenin zor olduğu gelişmekte olan ülkelerde, atık toplama maliyetleri çok yüksek seviyelerde gerçekleşebilmektedir. Gelişmekte olan ülkeler arasında sayılan Türkiye de katı atık toplama maliyetlerinin YTL/ton seviyesinde olduğu tahmin edilmektedir [KGA + 00]. Bu durumda kaba bir yaklaşımla 12 milyon nüfuslu İstanbul için günde kişi başına 1 kg katı atık oluştuğu ve katı atık toplama maliyetinin 40 YTL/ton olduğu kabul edilirse, yıllık toplama maliyeti 175 milyon YTL mertebesine ulaşmaktadır. Gelişmiş ülkelerde yapılmış çalışmalar göz önüne alınarak, atık toplama maliyetinin 20 YTL/ton mertebesine düşürülebileceği söylenebilir [KGA + 00]. Böylece iyi bir katı atık yönetim sistemi ile yılda yaklaşık 87.5 milyon YTL kadar tasarruf sağlanabilecektir. Belediyelerce yürütülen çöp organizasyon maliyetinin önemli bir kısmını çöplerin toplanması ve taşınması teşkil et- 4

5 mekte ve bunlar toplam bertaraf maliyetinin %70 90 ını oluşturmaktadır [AD05]. Bu bakımdan, çöp toplama ve taşıma maliyetindeki tasarruf, çöp bertaraf sisteminin toplam maliyetini etkilemektedir. Bu sebeplerle, araştırma projemizin konusunu ve Depolama Optimizasyonu başlığı altında ele aldığımız İstanbul İçin Atık Toplama İBB Katı Atık Toplama Sisteminin Modellenmesi ve İyileştirilmesi çalışması oluşturmaktadır. İstanbul Büyükşehir Belediyesi için geliştirilmesi planlanan Katı Atık Toplama İşlemlerinin İyileştirilmesi Projesi kapsamında; atık toplama işleminin iyileştirilmesi kullanılacak kapsamlı bir model oluşturulması planlanmaktadır. Katı atık toplama çalışmalarında iki çeşit kısıt önem arz etmektedir: araç kapasitesi ve rota kapasitesi. Araç kapasitesi her aracın alabileceği hacim ve ağırlığa bağlı azami yük miktarını temsil eder. Rota kapasitesi ise, her sürücü için günlük çalışma saatlerini, azami ve asgari duruş nokta sayısını, toplayıcıların günlük hacim ve/veya ağırlık tabanlı toplama kapasitelerini ve benzeri etkenleri içerir. Araç kapasiteleri, araçların boşaltma için gerçekleştirdikleri turları etkilemektedir. Eğer, rotanın kapasitesi, aracın kapasitesinden düşükse, boşaltım işlemi için aracın yalnız bir kere, park alanına gitmeden önce kendisine en yakın aktarma istasyonuna gelmesi yeterlidir. Fakat eğer rotanın kapasitesi araç kapasitesinden yüksekse, aracın birden fazla boşaltma yapması gerekli olacaktır. Bu işlem için, mevcut çok sayıda aktarma istasyonundan en uygun olanının seçilmesi gereklidir. Geliştirilecek olan model aşağıda verilen verilerin bir araya getirilmesi ve analizi aracılığıyla oluşturulacaktır: 1. Harita: Pilot çalışma alanı kapsamında bulunan sınırlar içerisinde tüm yolların, katı atık toplama noktalarının, trafik işaretlerinin ve yönlerinin, trafik tabanlı ve yasal kısıtlamaların, başlangıç ve bitiş noktalarının belirtildiği bir elektronik harita veya bu haritanın oluşturulabileceği ilgili veri. 2. Araçlar: Atık toplama işleminde kullanılan mevcut araçların çeşitleri ve sayısı. Bu araçlara ait kapasite ve benzeri kısıtlar. Araçlarda kullanılan veri toplama teknolojileri: kullanılan araç takip sistemi, toplanan atığa ait ağırlık ve hacim ölçüm sistemleri ve bu sistemlerin duyarlılığı, mevcut iletişim sisteminin yapısı 3. Mevcut İşlem Yapısı: Sistemin mevcut çalışma yapısında bulunan tüm işlemler ve sistem kısıtları: Mevcut katı atık toplama yönteminin ve rotalarının belirlenmesi için kullanılan yöntemler, toplama zaman ve sıklıklarına 5

6 dair sosyal, yasal ve teknik kısıtlar, mevcut durumda karşılaşılan özel sorunlar, önemli ve/veya problemli toplama noktaları. Katı atık toplama maliyet yapısı. Proje balangıcından çalışmanın amaçları aşağıdaki gibi tanımlanmıştır: 1. Katı atık toplama sistemini tam olarak yansıtacak ve yönetim performansının ölçümüne olanak sağlayacak uygun performans kriterlerinin belirlenmesi. 2. Katı atık toplama bilgi sistemi için veritabanı altyapısının oluşturulması ve mevcut bilgi kaynaklarında bu veritabanına düzenli ve kullanılabilir veri akışını sağlayacak tasarımın yapılması. Elde edilen bilgilerin, ileriki analiz ve raporlama çalışmalarında kullanılabilecek şekilde düzenlenmesi için, özniteliklerinin ve ilişkilerinin analizi. Bu analize bağlı olarak ilişkisel veri tabanı tablolarının oluşturulması. 3. Katı atık toplama sistemini etkileyen önemli etkenlerin ortaya çıkarılması. Sistem yapısının ve kısıtlarının belirlenmesi. Belirlenen etkenler ve kısıtlar çerçevesinde, katı atık toplama sisteminin kapsamlı bir modelinin oluşturulması. (a) Model tarafından ele alınacak temel unsurların ve modele eklenecek ana bileşenlerin belirlenmesi (b) Tüm bileşenleri ve bu bileşenler arasındaki ilişkileri ele alacak şekilde bir model oluşturulması 4. Oluşturulan model kapsamında senaryo analizlerinin gerçekleştirilmesi. Katı atık toplama sistemi için iyileştirme önerilerinin hazırlanması: Oluşturulan modelin yapısına göre iyileştirme için gerekli strateji, önlemler ve/veya algoritmaların oluşturulması. Çalışmanın sonucunda elde edilmesi beklenen fayda ve katkılar şu şekilde listelenebilir: 1. Proje sonucunda mevcut sistemde bulunan ve uygun bir bilgi toplama aracı ile elde edilebilecek verilerin analizi ve çalışmanın diğer aşamalarında kullanılabilmesi amacıyla bütünleşik bir veritabanı oluşturulacaktır. Planlanan iyileştirme çalışması dışında, hazırlanması düşünülen bu veritabanı, 6

7 ileride yapılacak analiz ve iyileştirme çalışmalarına temel oluşturabilecek şekilde tasarlanacaktır. Örneğin, oluşturulacak düzenli bilgi besleme ve veri depolama sistemleri ile düzenli olarak beslenen veritabanının, katı atık yönetiminde önemli bir yeri olan tahminleme sistemlerinde kullanılması mümkün olabilecektir. 2. Katı Atık Toplama faaliyetlerinin bağlı olduğu ana etkenleri yansıtacak şekilde kapsamlı bir model elde edilecektir. Oluşturulacak bu model aracılığıyla katı atık toplama sisteminin iyileştirilmesine dair öneriler sunulacaktır. 3. Oluşturulan model, optimizasyon, tahminleme, hizmet yönetimi ve senaryo analizi gibi ileriki çalışmalara temel teşkil edecektir. Model sonucunda önemli ve kritik bulunan etkenlerin öncelikli olarak ele alınması sağlanabilecektir. 4. Çalışma sonuncunda elde edilecek olan analizler ve senaryo çalışmaları sisteminin iyileştirilmesi amaçlı önemli çalışmalar için yeni kapılar açılacak ve yol gösterici olacaktır. 5. Sunulan önerinin uygulamaya geçirilmesi ile, katı atık toplama faaliyetlerinin iyileştirilmesi ile kullanılan araç sayısı azaltılabilecek, toplama zamanları düşürülecek, araçlar arasında iş yükü dengelemesi yapılabilecek, İstanbullulara daha iyi bir atık toplama hizmeti ve hijyenik, estetik ve sağlık açısından daha iyi çevre koşulları sağlanacaktır. 3 Proje Kapsamında Gerçekleştirilen Çalışmalar İstanbul Büyükşehir Belediyesi Atık Toplama Sisteminin Modellenmesi ve İ- yileştirilmesi projesi kapsamında, projenin yönünün tayin edilebilmesi ve sistem hakkında temel bilgilerin alınması için Çevre Koruma ve Kontrol Daire Başkanlığı/ Atık Yönetimi Müdürlüğünde bir toplantı düzenlenmiştir. Toplantıda harita mühendisi İsmail Ak, çevre mühendisi Veysel Erol ve çevre mühendisi Özge Nilay Çiftçi ile görüşülmüştür. Yürütücüler tarafından projenin amaçları ve kapsamı bu yöneticiler ile paylaşılmış ve onların mevcut sistem hakkındaki sorunları ve projeye yaklaşımları hakkında bilgi alınmıştır. 7

8 Toplantı sonucunda aşağıda verilen üç ana husus ön plana çıkmıştır: İlçe belediyelerinden gelen çöplerin toplanmasını ve düzenli depolama alanlarına çevreye zarar vermeden taşınmasını sağlayan 6 adet transfer istasyonunun (Yenibosna, Baruthane, Halkalı, Aydınlı, Hekimbaşı, Küçükbakkalköy) özellikle boşaltım işleminin yoğun olduğu saatlerde uzun kuyruklar oluştuğu belirtilmiştir. İlçe belediyeleri kendi sınırları içerisinde bir transfer istasyonu bulunmasını istemediği için yeni transfer istasyonlarının açılmasında zorluklar yaşanmaktadır. Bu kuyrukların azaltılması için belediyelerle koordineli çalışılarak çöp transfer saatlerinin ayarlanması mümkün olmamaktadır. Bunuun sebebi, ilçe belediyeleri çöp toplama işlemlerini yaşayanların taleplerine ve ilçelerinin trafik durumuna göre ayarlamaları sonucu büyükşehir belediyesinden gelen talepleri yerine getirmekte isteksiz oluşlarıdır. Yapılan bu toplantıdan elde edilen bilgiler ışığında, daha önce yapılan ulusal ve uluslararası ([EPA, Sty, Aar05, GDS06, EPA97, TTV93, MWFH01, TP00]) çalışmalar incelenmiş ve proje kapsamında gerekliliği belirtilen verilerin bir araya getirilmesi ve analizi için yerel belediyeler hakkında bilgi almaya faydalı olacak bir anket oluşturulmuştur. Anketin uygulanması için Katı Atık Yönetim Müdürlüğünce Bağcılar ve Bakırköy Belediyeleri pilot bölge olarak seçilmiştir. Bu belediyelerin Temizlik İşleri Müdürlükleri ile iletişime geçilmiş ve Bağcılar Belediyesi Çevre Koruma ve Kontrol Müdürü Hasan Sarı ile görüşülmüştür. Bakırköy Belediyesi Temizlik İşleri Müdürü Arif Mahmut Yazıcıoğlu na ulaşılamamış, vakit kaybetmemek için Maltepe Belediyesi Temizlik İşleri Müdürü Turan Pir ve yardımcıları ile görüşülmüştür. Bu görüşmelerde Belediyelerin mevcut atık toplama işlemleri, belediye yapısı ve hizmet amaç ve önceliklerine dair bilgi alınmıştır. Bilgi toplamak için kullanılan anket Ek-A de bilginize sunulmuştur. Yapılan görüşmeler ile pilot olarak belirlenen iki belediyelerin evsel atık toplama sistemlerinin mevcut çalışma yapısında bulunan tüm işlemler ve sistem kısıtları, mevcut katı atık toplama yönteminin ve rotalarının belirlenmesi için kullanılan yöntemler, toplama zaman ve sıklıklarına dair sosyal, yasal ve teknik kısıtlar, mevcut durumda karşılaşılan özel sorunlar, önemli ve/veya problemli 8

9 toplama noktaları hakkında bilgi alınmıştır. Ayrıca katı atık toplama maliyet yapısı için bir analiz dosyası hazırlanmıştır. Bu dosya Ek-B de bulunabilir. Bu çalışmalardan sonra Çevre Koruma ve Kontrol Daire Başkanlığı/ Atık Yönetimi Müdürlüğünde bir toplantı daha düzenlenmiştir. Projenin içeriği yönetim ile paylaşılmış ve kendilerinin proje taslağına onayı ve tavsiyeleri ile Bağcılar İlçesi nin pilot bölge seçilerek çalışmanın bu bölge üstüne yoğunlaşması kararı alınmıştır. Ayrıca kendilerinden edinilan bilgiye göre Sabancı Üniversite sinden bir grup bilim adamı tarafından da aynı konu üstüne bir proje yürütüldüğü öğrenilmiş ve aynı çalışmaların tekrar edilmemesi ve bilimsel ortaklık için ortak bir toplantı yapılması sonucuna varılmıştır. 30 Kasım 2008 tarihinde Sabancı üniversitesi öğretim görevlileri ve Çevre Koruma ve Kontrol Daire Başkanlığı/ Atık Yönetimi Müdürlüğü yönetici ve görevli personelin katıldığı bir toplantı daha düzenlenmiştir. Toplantıda, Sabancı Üniversitesi nin Şişli ilçesi için gerçekleştirdiği çalışma incelenmiş ve bu proje kapsamında yapılan çalışmalar özetlenmiş ve proje hedefleri yönetimin yönlendirmesiyle düzenlenip, ortak olarak oluşturulmuştur. Bu toplantıda ayrıca İstanbul Büyükşehir Belediyesi sınırları içinde bulunan tüm yolların, katı atık toplama noktalarının, trafik işaretlerinin ve yönlerinin, trafik tabanlı ve yasal kısıtlamaların, başlangıç ve bitiş noktalarının belirtildiği bir elektronik haritanın var olduğu öğrenilmiştir. İlgili birimlerle iletişime geçilerek pilot bölgeler için elektronik haritanın elde edilmesine çalışılmıştır fakat hiç bir makamdan olumlu sonuç alınamamıştır. Son olarak İTÜ Şehir ve Bölge Planlama Bölümü nden Prof. Dr. Handan Türkoğlu ile iletişime geçilmiş ve kendisinden İstanbul bölgesine ait bir yol haritası sağlanmıştır. Ancak bu harita güncel olmaması sebebiyle mevcut sistemle birebir ölçüşmemektedir ve yeterli trafik bilgisi içermemektedir. Bu haritada tek yönlü sokaklar, bölünmüş yollar ve dönüş kuralları ile ilgili bilgi mevcut değildir. Aynı zamanda Bağcılar Belediyesi Çevre Koruma ve Kontrol Müdürü Hasan Sarı ile bir görüşme daha ayarlanmış ve kendisinden mevcut konteynır yerleri ve taranmış ilçe haritaları alınmıştır. Ayrıca projenin Çizelgeleme bölümü için gerek duyulan bilgiler talep edilmiştir. Proje dahilinde herhangi bir ara ödeme alınmadığı için veri toplamak için düşünülen GPS sistemi alınamamıştır. Bu sebeple manuel olarak aşağıda detayları belirtilen veri toplama işine başlanmıştır. 1. Mevcut çalışma koşullarında, bir günde her tur için (1tur=Kamyonun boş olarak atık toplamaya başlamasından, boşaltıp geri dönüşü) 9

10 (a) Her kamyonun izlediği rota (b) Atık toplama başlangıç yeri ve zamanı (c) Kamyonun dolduğu yer ve zaman (d) Kamyonun transfer istasyonuna (istasyon adı ile birlikte) varış, boşaltım zamanı ve bolşalttığı atık miktarı 2. (Eğer bilgi mevcutsa) Mahallelerin nüfus yoğunlukları 3. Düzenli aralıklarla toplanması gereken caddeler ve toplama sıklıkları 4. Kamyonların belli bir süre içinde kat ettikleri toplam mesafe. Bilgiler şu anda toplanma aşamasındadır. Bilgi toplama işleminin uzun sürebileceği düşünülerek, bilgiler hazırlandığında kullanıcılar tarafından ve yalnız Bağcılar İlçesi için değil herhangi bir bölge için çalışabilecek bir sistem iyileştirme programı geliştirilmiştir. Bu programın detayları ileriki bölümlerde açıklanmıştır. Aşağıda projenin öneri aşamasında verilen amaçların karşılanması için yapılan işlemler ve bu işlemlerin detaylarının anlatıldığı ilgili bölümler özetlenmiştir. 1. Katı atık toplama sistemini tam olarak yansıtacak ve yönetim performansının ölçümüne olanak sağlayacak uygun performans kriterlerinin belirlenmesi: (a) Bağcılar Belediyesi Çevre Koruma ve Kontrol Müdürü Hasan Sarı ile yapılan görüşmelerde en önemli performans kriterleri maliyet ve hizmet seviyeleri olarak belirlenmiştir. Bu belediye ile yapılan anket sonuçları Ek-A da bulunmaktadır. (b) İlçeye ait birim atık toplama maliyetlerinin hesaplanmasına yardımcı olmak için bir Excel dökümanı geliştirilmiştir. Bu dosya da Ek-B de görülebilir. 2. Katı atık toplama bilgi sistemi için veritabanı altyapısının oluşturulması ve mevcut bilgi kaynaklarında bu veritabanına düzenli ve kullanılabilir veri akışını sağlayacak tasarımın yapılması. Elde edilen bilgilerin, ileriki analiz ve raporlama çalışmalarında kullanılabilecek şekilde düzenlenmesi için, özniteliklerinin ve ilişkilerinin analizi. Bu analize bağlı olarak ilişkisel veri tabanı tablolarının oluşturulması: 10

11 (a) En uygun atık toplama rotalarının belirlenmesi için pilot bölge sınırları içinde bir sokak ağ altyapısı ve buna bağlı atık toplama sisteminin temel alacağı bir ilişkisel veritabanı oluşturulmuştur. Oluşturulan bu veri tabanı yapısı Bölüm 4.2 de görülebilir. (b) Mevcut sistemde otomatik veri toplama sistemleri kullanımı söz konusu olmadığı için karmaşık ilişkisel bir veri tabanı sisteminden çok basit hiyerarşik bir veritabanı kullanımı uygun görülmüştür. Bunun için ilgili bilgilerin saklandığı bir Excel dosyası formatı oluşturulmuştur. Bu dosyaya ait özellikler Bölüm refexcel de açıklanmıştır. 3. Katı atık toplama sistemini etkileyen önemli etkenlerin ortaya çıkarılması. Sistem yapısının ve kısıtlarının belirlenmesi. Belirlenen etkenler ve kısıtlar çerçevesinde, katı atık toplama sisteminin kapsamlı bir modelinin oluşturulması. (a) Model tarafından ele alınacak temel unsurların ve modele eklenecek ana bileşenlerin belirlenmiş ve tüm bileşenleri ve bu bileşenler arasındaki ilişkileri ele alacak şekilde bir matematiksel model oluşturulmuştur. Ayrıca rotalama işlemleri için ArcGis tabanlı bir uygulama geliştirilmiştir. Bu modellere ve uygulamaya ilişkin detaylı açıklamalar 5 ve 4 bölümlerinde verilmiştir. 4. Oluşturulan model kapsamında senaryo analizlerinin gerçekleştirilmesi. Katı atık toplama sistemi için iyileştirme önerilerinin hazırlanması: Oluşturulan modelin yapısına göre iyileştirme için gerekli strateji, önlemler ve/veya algoritmaların oluşturulması. (a) Yapılan tüm çalışmaları içeren bir yazılım programı oluşturulmuştur. Bu program ile sistem içinde kullanılan tüm değiştirgelerin farklı değerleri ile kısa sürede ayrıntılı çözümler alınıp, senaryo analizleri yapılabilir. Ayrıca program sayesinde çalışmanın pilot bölge içinde sürekli kullanılabilirliği ve bu bölge dışındaki bölgelere de uyarlanabilirliği sağlanmıştır. 11

12 Şekil 1: Bağcılar İlçesi Krokisi 4 Rotalama Modeli Süreç üzerinde yapılan incelemeler sonucunda kamyonların haftalık toplama zaman çizelgelerinin, sisteme yeni toplama noktaları eklendikçe, belirli bilimsel verilere dayandırılmadan oluşturulduğu görülmüştür. Bu zaman çizelgeleri doğrultusunda her kamyonun gideceği rota, kamyon şoförünün kendisi tarafından belirlenmektedir. Mevcut toplama ağının takibi sonucunda toplama lojistiğinin yetersiz kaldığı görülmüş, iş gücü, mazot ve zamanın verimsiz kullanımından dolayı sürecin yüksek maliyetli olduğu gözlenmiştir. Bütün bu problemlerden dolayı, mevcut sistemde toplama süreçlerinin maliyetini azaltacak bir rotalama çalışmasına ihtiyaç duyulmaktadır. İşletim harcamaların en yüksek maliyetli kısmını oluşturduğundan belediyeler, daha sistematik çözümlere yönelmekte, bilimsel yöntemler araştırmaktadırlar. Bu nedenle çalışmamızda, İstanbul Büyükşehir Belediyesi, Katı Atık Yönetim Müdürlüğü tarafından belirlenen pilot bölgelerden Bağcılar ilçesinde, evsel atıkları toplama araçlarının tur optimizasyonu incelenmiş, her bir sokağı en az bir kez ziyaret eden, en düşük maliyetli turun uzunluğu tespit edilmeye çalışılmış ve duruma uygun sezgisel bir algoritma geliştirilerek uygulamaya konmuştur. Şekil 1 de krokisi görülen Bağcılar İlçesi, e yakın haneden oluşmaktadır. İlçe dağilinde oluşan evsel atıklar, belediye tarafından uygun noktalara yerleştirilmiş çöp bidonlarında toplanmakta ve bu bidonların içindeki 12

13 atıklar, belediye ekiplerince her gün (bazen günde bir kaç kere) tüm sokaklar dolaşılarak toplanmaktadır. Toplama işlemi, bir şoför ve iki toplayıcı olmak üzere, toplam üç kişi tarafından yapılmaktadır. Toplayıcılar, bidonları çöp toplama kamyonuna taşımak, araca yüklemek, boşaltılmasını sağlamak ve boşalan bidonu yerine götürmek işlemlerinden sorumludur. Bunun yanı sıra, ziyaret edilen sokaklarda bidonların yanına veya evlerin önüne bırakılan poşetleri araca taşıma işlemini de gerçekleştirmektedirler. Problem, bir serim üzerinde tüm araçlar tarafından katedilen toplam mesafeyi enküçükleyecek ve her düğüme bir defa uğranılacak şekilde, merkez düğüme bağlı, kapasite ve uzaklık kısıtlarını aşmayan k adet rotanın belirlenmesi problemi olarak ele alınmıştır. Genel olarak rota belirleme problemleri, Euler turlu problemler ve Hamilton turlu problemler olmak üzere iki başlıkta incelenmektedir. Euler turlu problemler, ayrıtları gezecek gezgin için tur belirlenmesi; Hamilton turlu problemler ise düğümleri gezecek gezgin için tur belirlenmesi problemidir. Her iki problem türü için farklı modeller ve farklı çözüm yaklaşımları geliştirilmiştir (Sipahioğlu, 1996). Bu projede, sınırları belli bir bölgede atık toplama aracının belirli bir kapasite dahilinde sokaklarda biriken atıkları toplama durumu söz konusu olduğundan, problemimiz basit araç rotalama probleminden çok yöneylem araştırması literatüründe iyi bilinen Kapasiteli Araç Rotalama Problemine (KARP) benzemektedir. Ancak KARP ta, araçların rotalarına başladıkları yere geri dönme zorunluluğu vardır. Katı atık toplama araçlarının rotalanmasında ise, toplama araçları genellikle tek bir sokaktan atık toplama işlemine başlayıp, transfer istasyonunun bulunduğu noktada atıkları boşaltarak turu tamamlarlar. Dolayısıyla araçların başlangıç noktasına geri dönme zorunluluğu yoktur. O halde KARP ta rotalar tur, ziyaret edilen sokaklar (konteynırlar) ise yol şeklindedir. Bağcılar belediyesi atık toplama işlemi araç rotalama problemi, V düğüm seti ve A ayrıt setini gösteren bir G = (V, A) serimi üzerinde, verilen bir başlangıç noktası (depo-0. düğüm) ve bir bitiş noktası (transfer istasyonu-n. düğüm) arasında tüm düğümlerin herhangi bir araç tarafından sadece bir defa ziyaret edildiği ve toplam dolaşım maliyeti enküçük olan turların bulunması problemi olarak ele alınmıştır. Bağcılar İlçesi için elde edebildiğimiz elektronik haritada yolların yönlerine ait bir bilgi bulunmadığından, tur belirleme problemi yönsüz KARP olarak ele alınmıştır. KARP NP (nondeterministic polynomial) karmaşıklığına sahip ve çözülmesi zaman alan bir problemdir. Bu sebeple, farklı alanlarda kullanılabilen ve kesin çözüme ulaşan tek bir ARP yaklaşımı bulunmamaktadır ve problemin çözümü 13

14 için kullanılan yaklaşımların çoğu sezgisel yaklaşımlardır. Sezgisel yaklaşımlar, probleme kesin bir çözüm bulmamakla beraber yaklaşık sonuç bulurlar. Problemin çözümüne başlamadan önce benzer özellikteki birçok çalışma incelenmiş ve lojistik alanındaki birçok somut vakada Coğrafi Bilgi Sistemleri nin (CBS) kullanıldığı görülmüştür. Lojistik problemleri yoğun coğrafi bilgi kullanımını gerektirmektedir. Uygulamanın yeri ve amacına göre bu bilgi, bir şehrin yol haritası, geniş bir kara parçasındaki yeryüzü şekilleri, dağıtım merkezlerinin bulunduğu yerler, sipariş noktaları arasındaki uzaklıklar vb. olabilmektedir. Kağıt haritalar, krokiler gibi alışılagelmiş araçlarla bu miktarda detaylı bilginin toplanması ve kullanılması oldukça zor olmaktadır. Başarılı lojistik uygulamaları için mekansal analiz çalışmaları önemli rol oynamaktadır. Coğrafi Bilgi Sistemleri nin gelişmesinin ve yaygın biçimde kullanılmasının gerisinde de coğrafi veri oluşturulması, veri yönetimi ve mekansal analiz işlerinde getirdiği ciddi kolaylık bulunmaktadır. Çalışmamızda CBS ve Yöneylem Araştırması yöntemlerinin birleştirilmiştir. Temel araç olarak yaygın bir CBS yazılımı olan ArcView GIS ve bu yazılımın bir uzantısı olan Network Analyst kullanılmıştır. Sayısal haritalar, ArcView ve benzeri yazılımların üzerinde çalışmaya imkan verdiği coğrafi veritabanları olarak işlev görmektedir. Örneğin bir şehir haritasında, cadde ve sokakların isimleri, uzunlukları, trafik bilgileri (günün saatlerine göre araç yoğunluğu, tek-yön, çıkmaz sokak vb.) hatta bina bilgileri (ismi, numarası, kat sayısı vb.) bulunabilmektedir. Bu veritabanının oluşturulması başlıbaşına bir çalışma olmaktadır. Ülkemizde özellikle İstanbul ve Ankara için bu tür çalışmalar yapılmıştır ve bu sayısal haritalar ücret karşılığında temin edilebilmektedir. İstanbul ilinin güncel bir elektronik haritası İBB kaynakları dahilinde bulunmasına ve projede kullanımı için birkaç kere talep edilmesine rağmen ilgili urumlar tarafından sağlanamamıştır. Bu sebeple çalışma için gerekli olan sayısal İstanbul haritası, İTÜ Şehir ve Bölge Planlama Bölümü nden ücretsiz olarak alınmıştır. Ancak bu harita güncel olmaması sebebiyle mevcut sistemle birebir ölçüşmemekedir. Ayrıca, yeterli trafik bilgisi içermemektedir. Elimizdeki haritada tek yönlü sokaklar, bölünmüş yollar ve binalar ile ilgili bilgi mevcut değildir. Tüm Bağcılar ilçesi için bu bilgileri tamamlamak, haritacılık teori ve pratik bilgisi gerektirdiği için, harita bilimciler tarafından hazırlanmalıdır ve bu çalışma kapsamında gerçekleştirilmesi mümkün değildir. Bu sebeple proje, bu bilgiler kullanılmadan çözüme ulaştırılmıştır. Fakat tarafımızca geliştirilen ArcGis eklentisi kullanılarak, daha sonra ilgili veriler elde edildiği takdirde kullanıcı tarafından güncellenmiş harita üstünden hesapla- 14

15 maların yapılması mümkündür. 4.1 Rotalama Algoritmaları ArcGis Network Analyst uzantısı iki nokta arasındaki en kısa mesafeyi hesaplamak için Dijkstra Algoritmasını kullanmaktadır. Edsger W. Dijkstra tarafından 1959 yılında geliştirilen ve yönlü graflara da uygulanabilen en düşük maliyetli yol çözümüdür. Bu algoritmada her düğüm için etiket verilir. Bu etiketler Geçici ve Kalıcı olarak değer alırlar. Daha iyi bir yol bulunana kadar etiket değeri Geçici dir. Eğer en iyi yol bulunmuşsa etiket Kalıcı ya dönüştürülür. Bu algoritma sadece, seçilen iki düğüm noktası arasındaki en kısa yolu verir. Örneğin A noktasından B noktasına olan en kısa yolun hesaplanması için S ile gösterilen düğüm kümesi oluşturulur. Bu küme içindeki her elemanın A noktasına olan en kısa yoluzaklığı önceden belirlenmiştir. Algoritma tekrarlı olarak kalan düğümler arasından en kısa yol uzaklığı tahminine sahip düğümleri seçerek S kümesine ekler ve bu düğüme komşu olan tüm düğümlerin en kısa yol tahminlerini günceller. ArcGis üstünde KARP problemi çözümü, önce ziyaret edilecek her konteynır çiftleri arasındaki en kısa mesafeleri Dijkstra algoritmasını kullanılarak hesaplanması ve matrise yazılması ile başlar. Daha sonra Tabu Arama algoritması kullanılarak kapasitelerin de dikkate alındığı en uygun ziyaret rotaları belirlenir. Tabu Arama (TA), Glover [Glo89a, Glo89b] tarafından kombinatoryal problemlerin çözümü için önerilmiş yüksek seviyeli bir sezgisel programlama tekniğidir. Teknik hakkında detaylı bilgiye Glover ve Laguna dan [GvL97] ulaşılabilir. Tabu Arama yı kombinatoryal bir probleme uygulamak için bir takım kararların alınması gereklidir. Bu kararlar ve ele alınan probleme göre farklılık göstermektedir. 4.2 Coğrafi Bilgi Veri Tabanı Ele aldığımız KARP nin içinde değişmeyen üç tane unsur vardır. Bunlar araçlar, depolar (Araç çıkış noktası ve transfer istasyonu) ve atık birikim merkezleridir (konteynır noktaları). Problemi uygulamak için bu üç unsurun sisteme ilave edilmesi gerekir. Araçlar, depolar ve şu temel özelliklere sahip olduğu varsayılmaktadır. 1. Araçlar; 15

16 (a) Hepsi aynı özelliklere sahiptir. (b) Sınırlı kapasiteleri vardır. (c) Belirli hızlara sahiptir. (d) Hepsi depodadır. 2. Depolar; (a) Transfer istasyonları sınırsız atık boşaltım kapasitesine sahiptir. (b) Depo araçların bulunduğu yerdir. (c) Bir düğüm üzerinde konumlandırılmışlardır. 3. Konteynırlar (a) Depo veya transfer istasyonunun bulunduğu düğüm dışında her düğüm bir konteynırı ifade etmektedir. (b) Noktalar, bulundurduğu konteynır sayılarına bağlı olarak farklı miktarda atık depolayabilirler. ArcGis programı kullanılarak oluşturulan bir coğrafi veri tabanına program içinden erişmek mümkündür. Coğrafi sistem veritabanı yanında katı atık toplama faaliyetlerinin iyileştirilmesi için bir bilgi sistemi veritabanı altyapısının oluşturulmuştur. Elde edilen bilgilerin, ileriki analiz ve raporlama çalışmalarında kullanılabilecek şekilde düzenlenmesi için, özniteliklerinin ve ilişkilerinin analizi yapılmış ve bu analize bağlı olarak ilişkisel veri tabanı tabloları Şekil 2 de görüldüğü şekilde oluşturulmuştur. 4.3 Çözüm Atık toplama rotalarının ve kamyon güzergahların belirlenmesinde mevcut haritanın Ağ haritası haline getirilmesi ilk aşamadır. Böylece sokakların uzunlukları ve kesişim yerleri belirlenerek, bu verinin yazılım tarafından kullanıma hazır olması sağlanmıştır. Sayısal haritalara eklenen her şekil, veritabanında bir kayda karşılık gelmekte ve o şekille ilgili özellikler veritabanında yeralmaktadır. Bu aşamadan sonra konteynırların Bağcılar ilçesi içindeki yerleri ve dağılımının görüntülenmesi yapılmıştır. Atıkların toplanması gereken noktalar Bağcılar genelinde dağınık bir şekilde olduğundan, bunların makul büyüklüklerde gruplandırılmıştır. Gruplandırma için ilçede bulunan mahalleler temel alınmıştır. 16

17 Şekil 2: Katı Atık Toplama Sistemi Önerilen İlişkisel Veri Tabanı 17

18 Her bir bölgede, konteynırların bulundukları yerler toplama noktası olarak belirlenmiştir. Her bir konteynır için işçilerin kamyondan konteynıra olan yürüme mesafeleri de ihmâl edilebilir niteliktedir. Merkez düğümler arasındaki uzaklıklar, Dijkstra algoritması ile hesaplanmıştır. Bu hesaplamalarda, herhangi iki düğüm arasındaki uzaklık, bu düğümler arasındaki en kısa mesafe olarak belirlenmiştir. Konteynırların bölgelere göre bulundukları yerler, Bağcılar Belediyesi, Çevre Koruma ve Kontrol Müdürlüğü nden elde edilen jpg formatlı harita dosyalarından izlenerek elektronik harita üzerinde işaretlenmiştir. Elde edilen haritanın güncel olmamasından dolayı tüm noktalar tam bir kesinlikle işaretlenemiş, bu gibi noktalar yaklaşık olarak gösterilmiştir. Yine Bağcılar Belediyesinden alınana bilgilere göre ilçe dahilinde bulunan mahallelerin her biri bir bölge olarak kabul edilmiş ve bölgelerin atık üretim dağılımın özelliklerine göre gruplandırılıp, orantılanarak her konteynır için atık üretim miktarları oluşturulmuştur. Bütün basamaklarda kullanılan yöntemler ArcMap üzerinde kodlanarak, istenilen mekansal analizler ve bilgiler hızlı ve etkili bir şekilde elde edilmiştir. Yazılan programlar Bağcılar isimli bir proje dosyasında paketlenmiş ve bu projenin oluşturulan yazılım içinden çağırılması sağlanmıştır. Konteynır kapasiteleri belirlendikten sonra daha önce bahsi geçen Kapasiteli Araç Rotalama Problemi dir (KARP) probleminin çözümü yapılmıştır. Bu problem NP-Zor sınıfında yer alığı için, bu aşamada da eniyiye yakın sonuç verebilecek sezgisel yaklaşımlar üzerine yoğunlaşılmıştır. Konteynırlar ilgili dahil oldukları bölgelere göre gruplandıktan sonra, her grubun içinde bir güzergah elde etmek için ArcView adlı yazılımın Network Analyst uzantısında mevcut olan Find Best Route (En iyi Rotayı Bul) işlevi kullanılmıştır. Bu işlevin kullanılmasını kolaylaştırmak amacıyla bir de kullanım klavuzu hazırlanmıştır. Bir bölgeye ait konteynırlar seçili iken bu düğmenin çalıştırılması ile depodan bölgeye, bölge içinde ve bölgeden transfer istasyonuna en kısa yol çizilmektedir. Böylece bu bölgeye ait atık toplama güzergahına ulaşılmaktadır. Şekil 3 da Bağlar mahallesi için örnek güzergahlar gösterilmiştir. Görüldüğü gibi, en iyi rotalar oluşturulurken kamyonların kapasiteleri de göz önüne alınmıştır. 5 Çizelgeleme Modeli Yapılan görüşmelerde atık toplama faaliyetlerinin Belediye nin en yüksek maliyet kalemlerinden biri olduğu anlaşılmıştır. Bu sonuç projeyi, maliyetlerin azaltılması 18

19 Şekil 3: Bağlar Mahallesi İçin Örnek Güzergahlar için rotalama işleminin yanı sıra atık toplama sıklıklarının çizelgelenmesinin de iyileştirilmesi doğrultusuna yönlendirmiştir. Örneğin Bağcılar ilçesinde atık toplama işlemlerinin her gün yapılması yüksek hizmet seviyesi sağlamasına rağmen ilçe, nüfusa, sanayileşme ve gelişmişlik seviyesine bağlı olarak, atık üretim hızları açısından homojen olmadığı için her bölgede oluşan atıkların, her gün toplanması işlemsel etkinsizliklere yol açmaktadır. Bu sebeple tanımlanan bölgeler için en uygun atık toplama çizelgesini verecek bir matematiksel model geliştirilmiştir. Bu çalışmada önerilen çizelgeleme modeli aşağıdaki varsayımlar dahilinde oluşturulmuştur: 1. Planlama dönemi döngüsel ve sınırlıdır. 2. Her bir mahalle bir bölge olarak tanımlanmıştır. Fakat bu bölgeler sabit değildir ve kullanıcı tarafından değiştirilebilir. Örneğin, bir mahallenin bir bölümü veya bir kaç mahalleden geçen bir grup cadde veya sokak bir bölge olarak tanımlanabilir. 3. Her bölge için bir vardiyadalık zaman biriminde üretilen atık miktarı orta- 19

20 lama olarak bilinmektedir. 4. Yarım toplama yapılmamaktadır. Bir bölgede, bir vardiyada atık toplama işlemi gerçekleştiriliyorsa bölgedeki üm konteynırlar boşaltılmalıdır. Eğer bölgelerin belli bir oranda toplanması isteniyorsa bölgeler daha küçük gruplar halinde oluşturulabilir. 5. Kullanılacak işçi ve kamyon sayıları sınırlıdır ve bilinmektedir. 6. Her bir sokakta bulunan konteynırların toplanması için gereken süre bilinmektedir. Bu süre yolun uzunluğu ve yol üstünde bulunan konteynır sayısına bağlı bir fonksiyon olarak hesaplanabilir, fakat yolun trafik durumu mevcut projenin kapsamı dışında bırakılmıştır. 7. Transfer istasyonu bölge içindeki yolların uzunluğuna kıyasla büyük olduğu için bir bölge içindeki tüm noktaların transfer istasyonuna uzaklığı aynı kabul edilmiştir. 8. Bir bölgedeki toplam konteynır sayısı ve toplam kapasiteleri bilinmektedir. 9. Kullanılan kamyonların kapasiteleri bilinmektedir. 10. Birim zaman başına işçilik ve kamyon işletim maliyetleri bilinmektedir. Bu varsayımlara bağlı olarak Atama probleminin çözülmesi için bir Tam Sayılı Karışık Programlama modeli önerilmiş ve geliştirilmiştir. 5.1 Değişkenler Modelde kullanılan değişken, işaret ve değiştirgeler aşağıda listelenmiştir. 5.2 Hedefler Çizelgeleme probleminde hedef olarak toplam atık toplama maliyetlerin enazlanması hedef olarak seçilmiştir. Dikkat edilmesi gereken nokta, toplam maliyetler olarak tanımlanan kavramın yalnızca operasyonel maliyetlerden oluşmadığı, mahallelerde biriken çöp seviyesinin halk üzerinde yarattığı rahatsızlık seviyesi de ceza maliyeti olarak modele eklenmiştir. 20

TAPU VE KADASTRO BİLGİ SİSTEMİ

TAPU VE KADASTRO BİLGİ SİSTEMİ TAPU VE KADASTRO BİLGİ SİSTEMİ MEKÂNSAL GAYRİMENKUL SİSTEMİ (MEGSİS) BAŞVURU, E-ÖDEME VE FEN KAYIT İŞLEMLERİ DOKÜMANI Sürüm: 0.1 Revizyon Bilgileri Revizyon No: Revizyon Tarihi Revizyonu Yapan Revizyon

Detaylı

Dövizli Kullanım LOGO KASIM 2011

Dövizli Kullanım LOGO KASIM 2011 Dövizli Kullanım LOGO KASIM 2011 İçindekiler Dövizli Kullanım... 3 Kavramlar... 3 Döviz Türleri... 4 Satır bilgilerinin silinmesi... 4 Tüm tablonun silinmesi... 4 Sistemde yer alan ilk tanımlara ulaşım...

Detaylı

Mühendislikte Veri Tabanları Dersi Uygulamaları (ArcGIS-SQL)

Mühendislikte Veri Tabanları Dersi Uygulamaları (ArcGIS-SQL) Mühendislikte Veri Tabanları Dersi Uygulamaları (ArcGIS-SQL) İstanbul Teknik Üniversitesi, İnşaat Fakültesi, Geomatik Mühendisliği Bölümü 2014 2015 Güz Yarıyılı Uygulama 2 ArcGIS Yazılımı ile Mekânsal

Detaylı

Şekil 1. Sitiller ve biçimlendirme

Şekil 1. Sitiller ve biçimlendirme ŞABLONUN KULLANILMASI Şablon yazım kuralları belirli olan metinlerin yazımında kolaylık sağlayan araçlardır. Bu şablonlarda yazım kuralları ile ilgili detaylar tanımlanarak kullanıcının detaylarla uğraşmadan

Detaylı

TAŞINIR MAL KAYIT VE TAKİP MODÜLÜ

TAŞINIR MAL KAYIT VE TAKİP MODÜLÜ MALİYE SGB..net TAŞINIR MAL KAYIT VE TAKİP MODÜLÜ 1 Taşınır Mal Yönetimi Taşınır Mal Yönetimi ile ilgili işlemlere Kaynak Yönetimi menüsü altındaki Taşınır Mal alt menüsünden ulaşıyoruz. Bu menünün seçenekleri

Detaylı

LKS2. Kredi Kartı Uygulamaları

LKS2. Kredi Kartı Uygulamaları LKS2 Kredi Kartı Uygulamaları LOGO Kasım 2006 İçindekiler LKS2 Kredi Kartı Uygulamalarında kullanılan parametreler... 3 Banka Hesabı Kayıt Türleri... 3 Geri Ödeme Planları... 4 Geri Ödeme Plan Bilgileri...

Detaylı

1. VERİ TABANI KAVRAMLARI VE VERİ TABANI OLUŞTUMA

1. VERİ TABANI KAVRAMLARI VE VERİ TABANI OLUŞTUMA BÖLÜM15 D- VERİ TABANI PROGRAMI 1. VERİ TABANI KAVRAMLARI VE VERİ TABANI OLUŞTUMA 1.1. Veri Tabanı Kavramları Veritabanı (DataBase) : En genel tanımıyla, kullanım amacına uygun olarak düzenlenmiş veriler

Detaylı

COĞRAFİ BİLGİ SİSTEMİ

COĞRAFİ BİLGİ SİSTEMİ T.C. SAĞLIK BAKANLIĞI TÜRKİYE HALK SAĞLIĞI KURUMU COĞRAFİ BİLGİ SİSTEMİ KULLANIM KLAVUZU ARALIK - 2013 SİSTEME GİRİŞ Sisteme, Tc numaranız ve size verilen şifre ile; http://cbs.thsk.saglik.gov.tr adresinden

Detaylı

BÖLÜM 8 B- SUNU PROGRAMI 1. MICROSOFT POWERPOINT NEDİR? 2. POWERPOINT PROGRAMININ BAŞLATILMASI

BÖLÜM 8 B- SUNU PROGRAMI 1. MICROSOFT POWERPOINT NEDİR? 2. POWERPOINT PROGRAMININ BAŞLATILMASI BÖLÜM 8 B- SUNU PROGRAMI 1. MICROSOFT POWERPOINT NEDİR? Microsoft Office Paketi ile birlikte kullanıcıya sunulan Powerpoint Programı, etkileşimli sunular (Presentation) hazırlamaya yarayan metin tabanlı

Detaylı

SEC 424 ALTYAPI KADASTROSU. Yrd. Doç. Dr. H. Ebru ÇOLAK ecolak@ktu.edu.tr

SEC 424 ALTYAPI KADASTROSU. Yrd. Doç. Dr. H. Ebru ÇOLAK ecolak@ktu.edu.tr SEC 424 ALTYAPI KADASTROSU Yrd. Doç. Dr. H. Ebru ÇOLAK ecolak@ktu.edu.tr Karadeniz Teknik Üniversitesi, GISLab Trabzon www.gislab.ktu.edu.tr Pilot Bölge Uygulaması Altyapı bilgi sistemlerine altlık olacak

Detaylı

PCB ENVANTER PROGRAMI TESİSLER İÇİN KULLANIM KILAVUZU

PCB ENVANTER PROGRAMI TESİSLER İÇİN KULLANIM KILAVUZU PCB ENVANTER PROGRAMI TESİSLER İÇİN KULLANIM KILAVUZU Tesisler için Kullanım Kılavuzu 1. Çevre Bilgi Sistemi için sahip olduğunuz ya da Đl Müdürlüğü nden yeni aldığınız kullanıcı kodu ve parolayı kullanarak

Detaylı

MapCodeX MapLand Kullanım Kılavuzu

MapCodeX MapLand Kullanım Kılavuzu MapCodeX MapLand Kullanım Kılavuzu Versiyon Numarası: 1.0 ------------------------------- Kullanım Kılavuzu 2015 info@ www. MapCodeX MapLand İşlem Araçları Çalışma Dosyası Aç Haritanın ve son çalışma dosyasının

Detaylı

Servis Güzergâhları Optimizasyonu. Rotaban Viewer Kullanım Kılavuzu

Servis Güzergâhları Optimizasyonu. Rotaban Viewer Kullanım Kılavuzu Servis Güzergâhları Optimizasyonu Rotaban Viewer Kullanım Kılavuzu İçindekiler 1 Giriş... 1 1.1 Rotaban Nedir?... 1 2 Rotaban Viewer... 2 2.1 Giriş... 2 2.2 Ana Sayfa... 3 2.2.1 Adres Güncelleme... 3 2.2.2

Detaylı

Mühendislikte Veri Tabanları Dersi Uygulamaları (MS-Access)

Mühendislikte Veri Tabanları Dersi Uygulamaları (MS-Access) Mühendislikte Veri Tabanları Dersi Uygulamaları (MS-Access) İstanbul Teknik Üniversitesi, İnşaat Fakültesi, Geomatik Mühendisliği Bölümü Prof. Dr. Nebiye MUSAOĞLU Doç. Dr. Elif SERTEL Y. Doç. Dr. Şinasi

Detaylı

Sade ve tam ekran masaüstü kullanımının temel çıkış noktası, aranılan özelliğe çabuk erişimi sağlayan yenilikçi kullanıcı deneyimidir.

Sade ve tam ekran masaüstü kullanımının temel çıkış noktası, aranılan özelliğe çabuk erişimi sağlayan yenilikçi kullanıcı deneyimidir. Netsis 3 Netsis 3 Netsis 3, Netsis ERP ürün ailesinin 3. Boyuta taşınmış yeni arayüz ve işlevleriyle karşımıza çıkan yeni yüzüdür. 3. Boyut, Logo ürün ailesi için ortak bir hedefi işaret eder, çünkü yapılan

Detaylı

Proje/Sipariş/İş Emri (PSI) Bazında Maliyet Analizi

Proje/Sipariş/İş Emri (PSI) Bazında Maliyet Analizi Proje/Sipariş/İş Emri (PSI) Bazında Maliyet Analizi Amaç ve Fayda Bilindiği gibi mamul maliyetleri direkt hammadde (direkt ilk madde ve ambalaj), direkt işçilik ve genel üretim giderlerinden oluşmaktadır.

Detaylı

Ücret Bütçe Simülasyonu

Ücret Bütçe Simülasyonu DESTEK DOKÜMANI Ürün Bölüm : Bordro Plus : Ücret Bütçe Simülasyonu Ücret Bütçe Simülasyonu İnsan Kaynakları Ücret Simülasyonu Genel bütçeye hazırlık için IK bölümlerinin ücret ve bordro maliyetlerini senaryolaştırabileceği

Detaylı

ArcGIS DE LAYOUT ĐŞLEMLERĐ

ArcGIS DE LAYOUT ĐŞLEMLERĐ ArcGIS DE LAYOUT ĐŞLEMLERĐ ArcGIS de harita sayısallaştırma ve diğer işlemler kadar layout işlemleri de oldukça önemlidir. Bu işlemler hazırlanan haritanın görsel hale getirilmesi, ölçek, yön oku ve lejant

Detaylı

PLAN İŞLEM NUMARASI KULLANICI DOKÜMANI

PLAN İŞLEM NUMARASI KULLANICI DOKÜMANI PLAN İŞLEM NUMARASI KULLANICI DOKÜMANI COĞRAFİ BİLGİ SİSTEMLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ MAYIS 2014 İÇİNDEKİLER PLAN İŞLEM NUMARASI (PİN)... 2 PİN UYGULAMASINA GİRİŞ... 2 Çoklu Kullanıcı Girişi...3 Ana Sayfa Penceresi...4

Detaylı

1 PİYASAYA SÜREN İŞLEMLERİ

1 PİYASAYA SÜREN İŞLEMLERİ 1 PİYASAYA SÜREN İŞLEMLERİ Bir PS yönetmelik gereğince piyasaya sürdüğü ambalaj miktarının belirli bir miktarını ambalaj atığı şeklinde toplamakla yükümlüdür. Bu yükümlülüğü yerine getirebilmek için bir

Detaylı

13 Aralık 2007. Đlgili Versiyon/lar : ETA:SQL, ETA:V.8-SQL. Đlgili Modül/ler : Raporlar. Kullanıcı Tanımlı Raporlar Bölümünden Yapabildiklerimiz

13 Aralık 2007. Đlgili Versiyon/lar : ETA:SQL, ETA:V.8-SQL. Đlgili Modül/ler : Raporlar. Kullanıcı Tanımlı Raporlar Bölümünden Yapabildiklerimiz 13 Aralık 2007 Đlgili Versiyon/lar : ETA:SQL, ETA:V.8-SQL Đlgili Modül/ler : Raporlar KULLANICI TANIMLI RAPORLAR Kullanıcı Tanımlı Raporlar Bölümünden Yapabildiklerimiz Kendi isteklerinize özel rapor tasarımları

Detaylı

MENÜ AYARLAMA 1. MENÜ AYARLAMA. [X] Fusion@6. [X] Fusion@6 Standard. [X] Entegre@6. [X] Yeni Fonksiyon

MENÜ AYARLAMA 1. MENÜ AYARLAMA. [X] Fusion@6. [X] Fusion@6 Standard. [X] Entegre@6. [X] Yeni Fonksiyon MENÜ AYARLAMA Ürün Grubu [X] Fusion@6 [X] Fusion@6 Standard [X] Entegre@6 Kategori Versiyon Önkoşulu [X] Yeni Fonksiyon @6 Uygulama Fusion@6 serisi ürünlerde ürün ana menüsü çeşitli temalarla görsel olarak

Detaylı

Saha İş Gücü Yönetim Sistemi ve Güzergah Optimizasyonu

Saha İş Gücü Yönetim Sistemi ve Güzergah Optimizasyonu Saha İş Gücü Yönetim Sistemi ve Güzergah Optimizasyonu Sahayı Bilerek Yönetin Başarsoft, hayatınıza harita tabanlı çözümler sunar. Saha İş Gücü Yönetim Sistemi Nedir? Kurum ve firmaların, saha işlerini

Detaylı

Harita Mühendisleri için ArcGIS Eğitimi

Harita Mühendisleri için ArcGIS Eğitimi Harita Mühendisleri için ArcGIS Eğitimi http://facebook.com/esriturkey https://twiter.com/esriturkiye egitim@esriturkey.com.tr Kursun Süresi: 4 Gün 24 Saat Harita Mühendisleri için ArcGIS Eğitimi Kursu

Detaylı

HAL KAYIT SİSTEMİ HAL HAKEM HEYETİ İŞLEMLERİ KULLANICI KILAVUZU

HAL KAYIT SİSTEMİ HAL HAKEM HEYETİ İŞLEMLERİ KULLANICI KILAVUZU HAL KAYIT SİSTEMİ HAL HAKEM HEYETİ İŞLEMLERİ KULLANICI KILAVUZU Ekim 2015 İçindekiler 1. HAL KAYIT SİSTEMİ NE GİRİŞ... 2 2. HAL HAKEM HEYETİ BAŞVURU OLUŞTURMA SÜRECİ... 2 2.1. BAŞVURU İÇİN GEREKLİ BİLGİLERİN

Detaylı

ANKARA TOPLU TAŞIMA ARAÇLARI DURAK VE GÜZERGAH COĞRAFİ BİLGİ SİSTEMİ (www.ego.gov.tr) ANKARA BÜYÜKŞEHİR BELEDİYESİ EGO GENEL MÜDÜRLÜĞÜ

ANKARA TOPLU TAŞIMA ARAÇLARI DURAK VE GÜZERGAH COĞRAFİ BİLGİ SİSTEMİ (www.ego.gov.tr) ANKARA BÜYÜKŞEHİR BELEDİYESİ EGO GENEL MÜDÜRLÜĞÜ ANKARA TOPLU TAŞIMA ARAÇLARI DURAK VE GÜZERGAH COĞRAFİ BİLGİ SİSTEMİ (www.ego.gov.tr) ANKARA BÜYÜKŞEHİR BELEDİYESİ EGO GENEL MÜDÜRLÜĞÜ Bu proje, Ankara Büyükşehir Belediyesi ve Gazi Üniversitesi tarafından

Detaylı

Sihirbaz Kullanarak Sorgu Oluştur : Sihirbaz sorguyu hazırlayan kişiye sorular sorar ve yanıtlarına göre sorgu oluşturur.

Sihirbaz Kullanarak Sorgu Oluştur : Sihirbaz sorguyu hazırlayan kişiye sorular sorar ve yanıtlarına göre sorgu oluşturur. BÖLÜM17 3. SORGULAR Access Veritabanında sorgu; tablolara yazılan bilgilerin hepsinin veya istenilen (belirlenen) şarta uyanlarının bulunmasıdır. Örneğin Tıp Fakültesinde okuyan öğrenciler gibi. Sorguları

Detaylı

ideal Sistem Tester Kullanım Klavuzu

ideal Sistem Tester Kullanım Klavuzu 1- Sistem Modülüne Giriş ideal Sistem Tester Kullanım Klavuzu Herhangi bir Grafik penceresinin başlığındaki S harfine basılarak açılan menüden yapılabilen seçimlerle kullanılmaya başlanır. Bu menüden,

Detaylı

DESTEK DOKÜMANI. Ürün : Tiger Enterprise/ Tiger Plus/ Go Plus/Go Bölüm : Kurulum İşlemleri

DESTEK DOKÜMANI. Ürün : Tiger Enterprise/ Tiger Plus/ Go Plus/Go Bölüm : Kurulum İşlemleri LOGO PROGRAM KURULUMU VE AYARLARI Logo programlarının yüklemesi için kullanılacak,setup dosyaları ftp://download.logo.com.tr/ adresinden indirilerek yapılır. Örneğin Kobi ürünleri için; ftp://download.logo.com.tr/windows/kobi/guncel/go_plus/klasöründen

Detaylı

PARALOG SÜT PROGRAMLARINDA ROTA ĐCMALĐ

PARALOG SÜT PROGRAMLARINDA ROTA ĐCMALĐ PARALOG SÜT PROGRAMLARINDA ROTA ĐCMALĐ Versiyon : 3.6.7.x İlgili Programlar : Süt Programları Tarih : 07.04.2009 Doküman Seviyesi (1 5) : 3 (Tecrübeli Kullanıcılar) GĐRĐŞ Süt alım ve üretimi yapan özel

Detaylı

AYNİ BAĞIŞ HİZMET GRUBU EĞİTİM DOKÜMANI

AYNİ BAĞIŞ HİZMET GRUBU EĞİTİM DOKÜMANI 14.07.2015 İÇİNDEKİLER 1. DOKÜMAN SÜRÜMLERİ... 4 2. AYNİ BAĞIŞ ÖZELLİKLERİ... 5 2.1. Ayni Bağış Hizmet Grubu Ana Ekranı... 5 2.2.1. Ayni Bağış Depo Bilgileri... 5 2.2.1.1. Ayni Bağış Depo Bilgileri Listeleme...

Detaylı

Küresel personel takip programı bordro, mesai hesaplama sürenizi ve alacağınız raporları en kısa sürede almanız için hazırlanmıştır.

Küresel personel takip programı bordro, mesai hesaplama sürenizi ve alacağınız raporları en kısa sürede almanız için hazırlanmıştır. Personel Takip Yazılımı Küresel Personel Devam Kontrol Programı Küresel personel takip programı bordro, mesai hesaplama sürenizi ve alacağınız raporları en kısa sürede almanız için hazırlanmıştır. İçindekiler

Detaylı

BİLGİSAYAR PROGRAMLAMA. Yrd. Doç. Dr. Beytullah EREN beren@sakarya.edu.tr 0264 295 5642

BİLGİSAYAR PROGRAMLAMA. Yrd. Doç. Dr. Beytullah EREN beren@sakarya.edu.tr 0264 295 5642 BİLGİSAYAR PROGRAMLAMA Yrd. Doç. Dr. Beytullah EREN beren@sakarya.edu.tr 0264 295 5642 EXCEL DE GRAFİK UYGULAMA GRAFİKLER Grafikler, çok sayıda verinin ve farklı veri serileri arasındaki ilişkinin anlaşılmasını

Detaylı

KENT BİLGİ SİSTEMİ TASARIMI VE UYGULAMASI: PELİTLİ BELEDİYESİ ÖRNEĞİ Giriş İçindekiler Problemin Tanımı Çalışmanın Amacı Yapılan Çalışmalar Tasarım Uygulama Yazılım Güncelleme Test Bulgular Sonuç ve Öneriler

Detaylı

COĞRAFİ BİLGİ SİSTEMLERİNİN İNŞAAT ALANINDAKİ UYGULAMALARI

COĞRAFİ BİLGİ SİSTEMLERİNİN İNŞAAT ALANINDAKİ UYGULAMALARI COĞRAFİ BİLGİ SİSTEMLERİNİN İNŞAAT ALANINDAKİ UYGULAMALARI Ali Baran AKGÜN Egemen ÇAKIR Melike ERSOY Özlem PALABIYIK Danışman: Y. Doç. Dr. Esin ERGEN 1 İçerik CBS nedir? CBS nin inşaatta kullanım alanları

Detaylı

TURKCELL HİZMETLERİ. Kullanım Bilgileri. LOGO Kasım 2014

TURKCELL HİZMETLERİ. Kullanım Bilgileri. LOGO Kasım 2014 TURKCELL HİZMETLERİ Kullanım Bilgileri LOGO Kasım 2014 İçindekiler TURKCELL HİZMETLERİ... 3 Online Turkcell Fatura Aktarımı... 4 Fatura Eşleştirme Tabloları... 5 Online Fatura Aktarımları... 6 Toplu Mesaj

Detaylı

Mustafa KADIOĞLU. Mehmet UYSAL

Mustafa KADIOĞLU. Mehmet UYSAL Mustafa KADIOĞLU Mehmet UYSAL Projenin Konusu Okullarımızda karşılaşılan çeşitli problemlere Coğrafi Bilgi Sistemi kullanılarak çözümler üretilmesi. Günümüzde pek çok devlet kurumu ve özel sektör için

Detaylı

COĞRAFİ BİLGİ SİSTEMLERİ ARCGIS GİRİŞ EĞİTİMİ

COĞRAFİ BİLGİ SİSTEMLERİ ARCGIS GİRİŞ EĞİTİMİ COĞRAFİ BİLGİ SİSTEMLERİ ARCGIS GİRİŞ EĞİTİMİ http://facebook.com/esriturkey https://twitter.com/esriturkiye egitim@esriturkey.com.tr Kursun Süresi: 5 Gün 30 Saat COĞRAFİ BİLGİ SİSTEMLERİ ARCGIS GİRİŞ

Detaylı

YAYINLANAN RAPORLAR FORMU EĞİTİM DOKÜMANI

YAYINLANAN RAPORLAR FORMU EĞİTİM DOKÜMANI YAYINLANAN RAPORLAR FORMU 1905.023.2015 İÇİNDEKİLER 1. DOKÜMAN SÜRÜMLERİ... 4 2. YAYINLANAN RAPORLAR... 5 2.1 Yayınlanan Raporlar Formu Ana Ekranı... 5 2.2 Yayınlanan Raporları Listeleme... 5 2.3 Yayınlanan

Detaylı

MS WORD 5. BÖLÜM. Şekil 3. 100. Sayfa Düzeni Sekmesi. Şekil 3. 101. Temalar Grubu

MS WORD 5. BÖLÜM. Şekil 3. 100. Sayfa Düzeni Sekmesi. Şekil 3. 101. Temalar Grubu MS WORD 5. BÖLÜM Bölüm Adı: SAYFA DÜZENİ Bölümün Amacı: Sayfa yapısı ve düzenini değiştirmek. Neler Öğreneceksiniz? Bu bölümü bitiren kişi: 1. Ofis temalarını bilir. 2. Kenar boşluklarını, sayfa yönlendirmesini,

Detaylı

Birim Gezici Hizmet Lokasyon Atama İşlemleri. Sağlık Bilgi Sistemleri Genel Müdürlüğü. Proje Geliştirme Daire Başkanlığı

Birim Gezici Hizmet Lokasyon Atama İşlemleri. Sağlık Bilgi Sistemleri Genel Müdürlüğü. Proje Geliştirme Daire Başkanlığı YÖNETİM WEB UYGULAMALARI EĞİTİM DOKÜMANI Birim Gezici Hizmet Lokasyon Atama İşlemleri Tarih: 11.06.2015 Sağlık Bilgi Sistemleri Genel Müdürlüğü Proje Geliştirme Daire Başkanlığı Hazırlayan: Uğur KAYA Versiyon

Detaylı

Çınar bilgisayar çelik kapı üretim otomasyonu kullanım kılavuzu ( Sürüm-2015-02/260)

Çınar bilgisayar çelik kapı üretim otomasyonu kullanım kılavuzu ( Sürüm-2015-02/260) Çınar bilgisayar çelik kapı üretim otomasyonu kullanım kılavuzu ( Sürüm-2015-02/260) Programın çalışması için kurulumun mutlaka ana dizinde cinar klasörünün içinde olması gerekmektedir. (C:\CINAR\xxx veya

Detaylı

1 Organizasyon Tanımlama

1 Organizasyon Tanımlama İçindekiler 1 Organizasyon Tanımlama... 3 1.1 Şirket Tanımlama... 3 1.2 Kullanıcı Tanımlama... 3 1.3 İş Akışında Kullanılacak Grup/Birimlerin Oluşturulması... 3 1.4 Oluşturulan Grup/Birim Altına Kullanıcı

Detaylı

Excel Ürün Veri Yükleme Modülü

Excel Ürün Veri Yükleme Modülü Excel Ürün Veri Yükleme Modülü Exel Ürün Veri Yükleme Modülü bir Excel dosyası aracılığı ile neticaret sistemine yeni ürün yüklemesi ve/veya mevcut ürünlerin güncellenmesi işlemlerini gerçekleştirmek amacıyla

Detaylı

Ücret Simülasyonu Nasıl Yapılır?

Ücret Simülasyonu Nasıl Yapılır? Ücret Simülasyonu Nasıl Yapılır? Logo İnsan Kaynakları Ücret Simülasyonu Genel bütçeye hazırlık için IK bölümlerinin ücret ve bordro maliyetlerini senaryolaştırabileceği bir modüldür. Ücret simülasyonu

Detaylı

GĐRĐŞ. 1 Nisan 2009 tarihinde BDP programının yeni bir sürümü yayınlanmış ve bu sürümde yapılan değişikliklere

GĐRĐŞ. 1 Nisan 2009 tarihinde BDP programının yeni bir sürümü yayınlanmış ve bu sürümde yapılan değişikliklere e-bildirge Versiyon : Yakamoz 3.6.7.7 ve Genel Muhasebe 3.6.7.8 İlgili Programlar : Yakamoz ve üstü ticari paketler & Genel Muhasebe Tarih : 02.04.2009 Doküman Seviyesi (1 5) : 3 (Tecrübeli Kullanıcı)

Detaylı

AGSoft Çocuk Gelişim Takip Programı Kullanım Kılavuzu

AGSoft Çocuk Gelişim Takip Programı Kullanım Kılavuzu Giriş Bölümü: Program ilk açıldığında karşımıza Kullanıcı Adı ve Şifre giriş bölümü gelir. Kullanıcı Adı: Programa giriş yapacak kullanıcının kodunu ve şifresini yazdıktan sonra Tamam tuşu ile programa

Detaylı

Yıldız Teknik Üniversitesi Bilgi Sistemi AutoCAD Map İle Gerçekleştirilen Bir Uygulama

Yıldız Teknik Üniversitesi Bilgi Sistemi AutoCAD Map İle Gerçekleştirilen Bir Uygulama Yıldız Teknik Üniversitesi Bilgi Sistemi AutoCAD Map İle Gerçekleştirilen Bir Uygulama Arzu Çöltekin Yıldız Teknik Üniversitesi Jeodezi ve Fotogrametri Yük. Müh. Araştırma Görevlisi 1/5 Özet Günümüzde

Detaylı

ELEKTRONİK ÇİZELGE. Hücreleri Biçimlendirme. Formülleri Kullanma. Verileri Sıralama. Grafik Oluşturma 1) HÜCRELERİ BİÇİMLENDİRME

ELEKTRONİK ÇİZELGE. Hücreleri Biçimlendirme. Formülleri Kullanma. Verileri Sıralama. Grafik Oluşturma 1) HÜCRELERİ BİÇİMLENDİRME Hücreleri Biçimlendirme ELEKTRONİK ÇİZELGE Formülleri Kullanma Verileri Sıralama Grafik Oluşturma 1) HÜCRELERİ BİÇİMLENDİRME Elektronik Çizelge de sayıları; bin ayracı, yüzde oranı, tarih/saat ve para

Detaylı

2014-2015 EĞİTİM-ÖĞRETİM YILI BİLİŞİM TEKNOLOJİLERİ VE YAZILIM DERSİ 6. SINIF 2. DÖNEM 2. SINAV ÇALIŞMA NOTLARI

2014-2015 EĞİTİM-ÖĞRETİM YILI BİLİŞİM TEKNOLOJİLERİ VE YAZILIM DERSİ 6. SINIF 2. DÖNEM 2. SINAV ÇALIŞMA NOTLARI 2014-2015 EĞİTİM-ÖĞRETİM YILI BİLİŞİM TEKNOLOJİLERİ VE YAZILIM DERSİ 6. SINIF 2. DÖNEM 2. SINAV ÇALIŞMA NOTLARI İşletim Sisteminde Yapılan Uygulamalar Bir Bilgisayarda Hangi İşletim Sistemi Yüklü Olduğunu

Detaylı

BAY.t Entegre_PRO v5.2 Yapılan Geliştirmeler HIZLI SATIŞ

BAY.t Entegre_PRO v5.2 Yapılan Geliştirmeler HIZLI SATIŞ BAY.t Entegre_PRO v5.2 Yapılan Geliştirmeler HIZLI SATIŞ Bay-t Entegre PRO serisinin yeni modülü Dokunmatik Hızlı Satış, perakende satış yapan tüm işletmelerin ihtiyaçlarına yönelik olarak dokunmatik ekranlara

Detaylı

WINDOWS VE PARDUS İÇİN İMZAGER KURULUM TALİMATI

WINDOWS VE PARDUS İÇİN İMZAGER KURULUM TALİMATI Doküman Kodu Yayın Numarası Yayın Tarihi TALM-001-053 0 03.01.2012 DEĞİŞİKLİK KAYITLARI Yayın No Yayın Nedeni Yayın Tarihi 0 İlk Çıkış 03.01.2012 TALM-001-053 03.01.2012 2/15 İÇİNDEKİLER 1 Giriş...4 2

Detaylı

DSİ kapsamında oluşturulan dağınık durumdaki verilerinin düzenlenmesi, yeniden tasarlanarak tek bir coğrafi veri tabanı ortamında toplanması,

DSİ kapsamında oluşturulan dağınık durumdaki verilerinin düzenlenmesi, yeniden tasarlanarak tek bir coğrafi veri tabanı ortamında toplanması, Projenin Amacı DSİ Genel Müdürlüğünde, Bölge Vaziyet Planı çalışmaları kapsamında üretilen ve mevcut DSİ faaliyetlerini içeren CBS veri setleri ile CBS Veritabanının incelenerek yine mevcut CBS donanım,

Detaylı

DESTEK DOKÜMANI. Masraf merkezi: Personelin tek bir masraf merkezine bağlı olması durumunda kullanılır.

DESTEK DOKÜMANI. Masraf merkezi: Personelin tek bir masraf merkezine bağlı olması durumunda kullanılır. MASRAF MERKEZĐ KULLANIM VE AMAÇLARI Amaç Personel maliyetlerinin bağlı oldukları masraf merkezlerine göre dağılım oranlarında maliyetlendirmek istenildiği durumda Logo Muhasebe paketlerine entegrasyon

Detaylı

MapCodeX Cloud Server. Kullanım Kılavuzu

MapCodeX Cloud Server. Kullanım Kılavuzu MapCodeX Cloud Server Kullanım Kılavuzu İçindekiler MapCodeX Cloud Server... 4 MapCodeX Cloud Server Hakkında... 5 MapCodeX Cloud Server Genel Özellikleri... 6 MapCodeX Cloud Server'ın Kullanıcı Arayüzü...

Detaylı

MİCROSOFT WORD. Araç çubukları: menü çubuğundan yapabileceğimiz işlemleri daha kısa zamanda araç çubukları ile yapabiliriz.

MİCROSOFT WORD. Araç çubukları: menü çubuğundan yapabileceğimiz işlemleri daha kısa zamanda araç çubukları ile yapabiliriz. MİCROSOFT WORD Office programlarının içersinde genelde yazı yazmak amaçlı kullanılan bir programdır Microsoft Word. Aşıdaki şekilde çalışma sayfası görülür. Şimdi Word çalışma sayfasını inceleyelim. Microsoft

Detaylı

Grafik Hazırlama Aracı

Grafik Hazırlama Aracı Grafik Hazırlama Aracı Ürün Grubu [X] Fusion@6 [X] Fusion@6 Standard [X] Entegre@6 Kategori Versiyon Önkoşulu [X] Yeni Fonksiyon 4.0.4 Uygulama Netsis Grafik Hazırlama aracı ile programın raporlarından

Detaylı

Excel de Pivot Tablolar Tasarım ve Kullanımı

Excel de Pivot Tablolar Tasarım ve Kullanımı FARUK ÇUBUKÇU EXCEL AKADEMİ Excel de Pivot Tablolar Tasarım ve Kullanımı Pivot tablolar; satışlar, siparişler gibi verileri gruplamayı, alt toplamlarını almayı ve filtreleme işlemleri yapmayı sağlayan

Detaylı

MEKÂN ENVANTERİ OLUŞTURMA, MEKÂN ANALİZİ VE DERS PROGRAMI OLUŞTURMA İŞLEMLERİ

MEKÂN ENVANTERİ OLUŞTURMA, MEKÂN ANALİZİ VE DERS PROGRAMI OLUŞTURMA İŞLEMLERİ T.C. SÜLEYMAN DEMİREL ÜNİVERSİTESİ MEKÂN ENVANTERİ OLUŞTURMA, MEKÂN ANALİZİ VE DERS PROGRAMI OLUŞTURMA İŞLEMLERİ OCAK, 2016 ISPARTA İÇİNDEKİLER 1. GİRİŞ... 2 2. DERS PORGRAMLARININ OLUŞTURULMASI... 5 3.

Detaylı

Programın Tanıtımı 2-4- 1-3- 8-9- 10-11- 12- 13-

Programın Tanıtımı 2-4- 1-3- 8-9- 10-11- 12- 13- ISIS VERİ YÖNETİMİ Programın Tanıtımı 1-3- 2-4- 6-7- 5-8- 9-10- 11-12- 13-1- Bu bölüme aranacak sorgu için 2 tarih arası bilgi gün / ay / yıl / saat / dakika cinsinden girilir. 2- Arama kriterlerinden

Detaylı

Kırklareli Üniversitesi

Kırklareli Üniversitesi Evrak Kayıt Programı Kullanım Kılavuzu Kırklareli Üniversitesi Evrak takibi açısından kullanıcıya büyük ölçüde hız ve evrakın kolay bulunabilme özelliği vermiştir. Deftere yapılan kayıt esnasında yaşanılan

Detaylı

EM302 Yöneylem Araştırması 2. Dr. Özgür Kabak

EM302 Yöneylem Araştırması 2. Dr. Özgür Kabak EM302 Yöneylem Araştırması 2 Dr. Özgür Kabak GAMS Giriş GAMS (The General Algebraic Modeling System) matematiksel proglamlama ve optimizasyon için tasarlanan yüksek seviyeli bir dildir. Giriş dosyası:

Detaylı

DESTEK DOKÜMANI LOGOMAPS. Ürün : TIGER2 / UNITY2 Bölüm : Finans

DESTEK DOKÜMANI LOGOMAPS. Ürün : TIGER2 / UNITY2 Bölüm : Finans LOGOMAPS LOGOmaps hizmeti, firmaların coğrafi analiz ve raporlama ihtiyaçlarına cevap vermek amacıyla, LOGO ve INFOTECH işbirliği ile geliştirilmiştir ve LOGO ürünleri ile entegre çalışmaktadır. LOGOmaps

Detaylı

EKOM WEB DESIGNER PROGRMI KULLANMA KILAVUZ. 1 - Web Sayfası Tasarımı Oluşturma / Var Olan Tasarımı Açma:

EKOM WEB DESIGNER PROGRMI KULLANMA KILAVUZ. 1 - Web Sayfası Tasarımı Oluşturma / Var Olan Tasarımı Açma: EKOM WEB DESIGNER PROGRMI KULLANMA KILAVUZ 1 Web Sayfası Tasarımı Oluşturma / Var Olan Tasarımı Açma 2 Web Sayfasına Yeni Element Ekleme Ve Özelliklerini Belirleme Değişiklik Yapma 3 Web Sayfası Tasarımını

Detaylı

PCB ENVANTER PROGRAMI İL MÜDÜRLÜKLERİ İÇİN KULLANIM KILAVUZU

PCB ENVANTER PROGRAMI İL MÜDÜRLÜKLERİ İÇİN KULLANIM KILAVUZU PCB ENVANTER PROGRAMI İL MÜDÜRLÜKLERİ İÇİN KULLANIM KILAVUZU PCB ENVANTER PROGRAMI Đl Müdürlükleri için Kullanım Kılavuzu 1. Çevre Bilgi Sistemi kullanıcı kodu ve parolası kullanılarak sisteme giriş yapılır.

Detaylı

İÇİNDEKİLER 1. E-DEVLET SİSTEMİNE GİRİŞ... 2 2. KULLANICI İŞLEM MENÜSÜ... 6

İÇİNDEKİLER 1. E-DEVLET SİSTEMİNE GİRİŞ... 2 2. KULLANICI İŞLEM MENÜSÜ... 6 İÇİNDEKİLER. E-DEVLET SİSTEMİNE GİRİŞ.... KULLANICI İŞLEM MENÜSÜ... 6.. YENİ DÖNEM AÇMA... 6.. EĞİTİM DÖNEMLERİ LİSTELE... 7.3. DÖNEME DERS EKLEME/SİLME... 8.4. DERS LİSTELEME... 9.5. DÖNEME KURSİYER EKLEME/SİLME...

Detaylı

Devlet Demiryolları için Maliyet Tabanlı Rekabetçi Fiyatlandırma Sistemi (MATRİS) Selim Çetiner Serhan Turhan - 9 Aralık 2014, Salı

Devlet Demiryolları için Maliyet Tabanlı Rekabetçi Fiyatlandırma Sistemi (MATRİS) Selim Çetiner Serhan Turhan - 9 Aralık 2014, Salı Devlet Demiryolları için Maliyet Tabanlı Rekabetçi Fiyatlandırma Sistemi (MATRİS) Selim Çetiner Serhan Turhan - 9 Aralık 2014, Salı MATRİS Gündem Maliyet Tabanlı Rekabetçi Fiyatlandırma Sisteminin İhtiyaç

Detaylı

FATURA ŞABLONU TASARLAMA KILAVUZU

FATURA ŞABLONU TASARLAMA KILAVUZU FATURA ŞABLONU TASARLAMA KILAVUZU Şubat 2015 FATURA ŞABLONLARI Alıcının faturalarını istediğiniz formatta görüntüleyebilmesi için hazırlamanız gereken şablonu Yönetim Şirket Tanımları Fatura Şablonları

Detaylı

Ücret Simülasyonu LOGO

Ücret Simülasyonu LOGO Ücret Simülasyonu LOGO KASIM 2011 İçindekiler Ücret Bütçe Simülasyonu...3 Senaryo Kanun Parametreleri...4 Senaryo Kanun Parametresi Bilgileri...5 Senaryo Sanal Sicil Kartları...7 Sanal Sicil Bilgileri...8

Detaylı

SIMAN KULLANIM KILAVUZU

SIMAN KULLANIM KILAVUZU SIMAN KULLANIM KILAVUZU Önder Öndemir SIMAN Simülasyon programı Model Çatı ve Deneysel Çatı olmak üzere iki kısımdan oluşur. Model çatı genel itibariyle modullerin ve işlem bloklarının yazıldığı kısımdır.

Detaylı

NİTELİK YÖNETİMİ. [X] Yeni Modül. [X] Fusion. [X] Fusion Standart. [X] Nitelik. [X] Ürün Kategorisi Önkoşulu. [X] Modül Önkoşulu (Sistem)

NİTELİK YÖNETİMİ. [X] Yeni Modül. [X] Fusion. [X] Fusion Standart. [X] Nitelik. [X] Ürün Kategorisi Önkoşulu. [X] Modül Önkoşulu (Sistem) NİTELİK YÖNETİMİ Amaç ve Fayda Bu doküman ile, personel yetkinliklerinin tanımlanması ve personel, pozisyon, kademe ve departmanlara bu yetkinliklerin atanması ile ilgili bilgi verilmesi amaçlanmıştır.

Detaylı

BÖLÜM 04. Çalışma Unsurları

BÖLÜM 04. Çalışma Unsurları BÖLÜM 04 Çalışma Unsurları Autodesk Inventor 2008 Tanıtma ve Kullanma Kılavuzu SAYISAL GRAFİK Çalışma Unsurları Parça ya da montaj tasarımı sırasında, örneğin bir eskiz düzlemi tanımlarken, parçanın düzlemlerinden

Detaylı

KULLANIM KILAVUZU. Programda veri gireceğiniz yerler beyaz renklidir. Sarı renkli alanlar hesaplama veya otomatik olarak gelen bilgilerdir.

KULLANIM KILAVUZU. Programda veri gireceğiniz yerler beyaz renklidir. Sarı renkli alanlar hesaplama veya otomatik olarak gelen bilgilerdir. Programın Ekran görüntüsü şekildeki gibidir: KULLANIM KILAVUZU Programda veri gireceğiniz yerler beyaz renklidir. Sarı renkli alanlar hesaplama veya otomatik olarak gelen bilgilerdir. Banka: Program kurulduğunda

Detaylı

Excel de çalışma alanı satır ve sütunlardan oluşur. Satırları rakamlar, sütunları ise harfler temsil eder. Excel çalışma sayfası üzerinde toplam

Excel de çalışma alanı satır ve sütunlardan oluşur. Satırları rakamlar, sütunları ise harfler temsil eder. Excel çalışma sayfası üzerinde toplam Microsoft Excel Microsoft Office paket programı ile bizlere sunulan Excel programı bir hesap tablosu programıdır. her türlü veriyi tablolar yada listeler halinde tutmak ve bu veriler üzerinde hesaplamalar

Detaylı

JAL IN İNTERNET TEN İNDİRİLMESİ VE KURULMASI

JAL IN İNTERNET TEN İNDİRİLMESİ VE KURULMASI JAL IN İNTERNET TEN İNDİRİLMESİ VE KURULMASI WINDOWS TA JAL IN İNDİRİLMESİ VE KURULMASI JAL derleyicisi aslında Jal.exe isimli tek bir dosyadan oluşur. Jal.exe derleyici programı, yazılan JAL programı

Detaylı

ABAQUS Programına Giriş Kullanılacak Sürümler

ABAQUS Programına Giriş Kullanılacak Sürümler ABAQUS Programına Giriş Kullanılacak Sürümler (1) Abaqus Öğrenci Sürümü (Student Edition) (Abaqus SE): Akademik öğrenciler tarafında indirilebilen ücretsiz Sonlu Elemanlar probram sürümüdür. İndirilme

Detaylı

T.C. BAŞBAKANLIK ATATÜRK KÜLTÜR, DİL VE TARİH YÜKSEK KURUMU PROJE TAKİP VE YÖNETİM SİSTEMİ KULLANICI KILAVUZU

T.C. BAŞBAKANLIK ATATÜRK KÜLTÜR, DİL VE TARİH YÜKSEK KURUMU PROJE TAKİP VE YÖNETİM SİSTEMİ KULLANICI KILAVUZU T.C. BAŞBAKANLIK ATATÜRK KÜLTÜR, DİL VE TARİH YÜKSEK KURUMU PROJE TAKİP VE YÖNETİM SİSTEMİ KULLANICI KILAVUZU I. İçindekiler 1. PROJE SİSTEMİ WEB ADRESİ... 2 2. GİRİŞ EKRANI... 2 3. KAYIT VE SİSTEME GİRİŞ...

Detaylı

Yönetim Anasayfa : Tanımlar : Parametreler : Seo yolu izlenerek dinamik seo modülüne erişebilirsiniz.

Yönetim Anasayfa : Tanımlar : Parametreler : Seo yolu izlenerek dinamik seo modülüne erişebilirsiniz. Güncelleme Dokümanı Versiyon 3.00 Dinamik SEO Modülü Dinamik SEO modülü site sayfalarının arama motoru sitelerinde daha üst sıralarda çıkabilmesine yönelik yapılan optimizasyon modülüdür. Yeni eklentiler

Detaylı

Niğde İli Köydes ve CBS çalışmaları

Niğde İli Köydes ve CBS çalışmaları 19. Esri Kullanıcıları Konferansı 22-23 Ekim 2014 ODTÜ, Ankara Niğde İli Köydes ve CBS çalışmaları Mustafa BOZDAĞ Esri UC 2014 Demo Niğde Niğde İli ülkemizin iç Anadolu bölgesinin güneydoğusundadır. Rakımı

Detaylı

Hukuk Parter Rapor Modülü (Q-Biz Viewer) Kullanım Klavuzu

Hukuk Parter Rapor Modülü (Q-Biz Viewer) Kullanım Klavuzu Hukuk Parter Rapor Modülü (Q-Biz Viewer) Kullanım Klavuzu Hukuk Partner Rapor Modülü (Q-Biz Viewer) Kullanım Klavuzu İÇİNDEKİLER Hukuk Partner Rapor Modülü... 3 Bir Raporu Çalıştırmak... 4 Rapor Serbest

Detaylı

4.1. Grafik Sihirbazını kullanarak grafik oluşturma

4.1. Grafik Sihirbazını kullanarak grafik oluşturma BÖLÜM14 4. EXCEL DE GRAFİK Excel programının en üstün özelliklerinden bir diğeri de grafik çizim özelliğinin mükemmel olmasıdır. Excel grafik işlemleri için kullanıcıya çok geniş seçenekler sunar. Excel

Detaylı

AGSoft Rotatif Kredi Hesaplama Programı

AGSoft Rotatif Kredi Hesaplama Programı Programın Kullanımı AGSoft Rotatif Kredi Hesaplama Programı Genel: Bankaların belirli limit ve teminat (genellikle vadeli çek) karşılığında kullandırdıkları ve rotatif adı verilen kredilerin kullanılan

Detaylı

Yükleme Emrinde bulunan belge numarası, kamyon plaka numarası ve şoför adının irsaliyeye taşınması,

Yükleme Emrinde bulunan belge numarası, kamyon plaka numarası ve şoför adının irsaliyeye taşınması, SEVK VE YÜKLEME EMRİ YENİLİKLERİ Amaç ve Fayda Sevk ve Yükleme Emrine bağlı işlemlerde yapılan yenilikler ile; Yükleme Emri oluştururken stok bakiye kontrolü, Yükleme Emri Oluşturulurken stoktan ayrılan

Detaylı

KURUMSAL RİSK YÖNETİMİ (KRY) EĞİTİMİ KURUMSAL RİSK YÖNETİMİ: KAVRAMSAL VE TEORİK ÇERÇEVE

KURUMSAL RİSK YÖNETİMİ (KRY) EĞİTİMİ KURUMSAL RİSK YÖNETİMİ: KAVRAMSAL VE TEORİK ÇERÇEVE KURUMSAL RİSK YÖNETİMİ (KRY) EĞİTİMİ KURUMSAL RİSK YÖNETİMİ: KAVRAMSAL VE TEORİK ÇERÇEVE SUNUM PLANI 1. RİSK VE RİSK YÖNETİMİ: TANIMLAR 2. KURUMSAL RİSK YÖNETİMİ 3. KURUMSAL RİSK YÖNETİMİ DÖNÜŞÜM SÜRECİ

Detaylı

SUPERVISOR (YETKİLİ KULLANICI) KAMPANYA YÖNETİMİ EĞİTİM DOKÜMANI

SUPERVISOR (YETKİLİ KULLANICI) KAMPANYA YÖNETİMİ EĞİTİM DOKÜMANI SUPERVISOR (YETKİLİ KULLANICI) KAMPANYA YÖNETİMİ EĞİTİM DOKÜMANI Sürüm 1.3.5 Ağustos 2013 TegsoftCC Supervisor (Yetkili Kullanıcı) Kampanya Yönetimi Eğitim Dokümanı Sayfa 2 / 14 İÇİNDEKİLER A. SES KAMPANYASI

Detaylı

MUĞLA SITKI KOÇMAN ÜNİVERSİTESİ. ECTS Info Pack. ECTS Bilgi Paketi Çalışmaları. Bilgi İşlem Daire Başkanlığı YAZILIM-WEB GRUBU

MUĞLA SITKI KOÇMAN ÜNİVERSİTESİ. ECTS Info Pack. ECTS Bilgi Paketi Çalışmaları. Bilgi İşlem Daire Başkanlığı YAZILIM-WEB GRUBU MUĞLA SITKI KOÇMAN ÜNİVERSİTESİ ECTS Info Pack ECTS Bilgi Paketi Çalışmaları YAZILIM-WEB GRUBU 2013 B i l g i İ ş l e m D a i r e B a ş k a n l ı ğ ı MUĞLA SITKI KOÇMAN ÜNİVERSİTESİ BİLGİ İŞLEM DAİRE BAŞKANLIĞI

Detaylı

SÜT PROGRAMLARINDA ON-LINE KANTAR AKTARIM ĐŞLEMLERĐ

SÜT PROGRAMLARINDA ON-LINE KANTAR AKTARIM ĐŞLEMLERĐ SÜT PROGRAMLARINDA ON-LINE KANTAR AKTARIM ĐŞLEMLERĐ Versiyon : 3.6.7.x İlgili Programlar : Süt Programları Tarih : 11.04.2009 Doküman Seviyesi (1 5) : 3 (Tecrübeli Kullanıcı) GĐRĐŞ PARALOG Personel Bordro

Detaylı

8.0.2 Versiyonu Sanayi Uygulamaları Yenilikleri. İş Emrinde Kalem Desteği

8.0.2 Versiyonu Sanayi Uygulamaları Yenilikleri. İş Emrinde Kalem Desteği 8.0.2 Versiyonu Sanayi Uygulamaları Yenilikleri Amaç ve Fayda Netsis Sanayi Modülleri ile ilgili aşağıdaki yenilikler kullanıma sunulmuştur. İş Emrinde Kalem Desteği Müşteri Siparişi Önceliklendirme MRP

Detaylı

TAPU VERİ SAYISALLAŞTIRMA YAZILIMI KURULUM DÖKÜMANI. Tapu Kadastro Genel Müdürlüğü-Bilgi Teknolojileri Daire Başkanlığı Page 1

TAPU VERİ SAYISALLAŞTIRMA YAZILIMI KURULUM DÖKÜMANI. Tapu Kadastro Genel Müdürlüğü-Bilgi Teknolojileri Daire Başkanlığı Page 1 TAPU VERİ SAYISALLAŞTIRMA YAZILIMI KURULUM DÖKÜMANI Tapu Kadastro Genel Müdürlüğü-Bilgi Teknolojileri Daire Başkanlığı Page 1 Tapu Kadastro Genel Müdürlüğü-Bilgi Teknolojileri Daire Başkanlığı Page 2 Bu

Detaylı

KOCAELİ TEKNİK LİSESİ ELEKTRİK ELEKTRONİK BÖLÜMÜ OTOMASYON ATÖLYESİ EKTS (Elektrik Kumanda Teknikleri Simülatörü ) DERS NOTU. Kaynak : www.veppa.

KOCAELİ TEKNİK LİSESİ ELEKTRİK ELEKTRONİK BÖLÜMÜ OTOMASYON ATÖLYESİ EKTS (Elektrik Kumanda Teknikleri Simülatörü ) DERS NOTU. Kaynak : www.veppa. KOCAELİ TEKNİK LİSESİ ELEKTRİK ELEKTRONİK BÖLÜMÜ OTOMASYON ATÖLYESİ EKTS (Elektrik Kumanda Teknikleri Simülatörü ) DERS NOTU Kaynak : www.veppa.com Hakkında EKTS (Elektrik Kumanda Teknikleri Simülatörü

Detaylı

BMRD.exe dosyası ile yapılır (BMDE.EXE kurulumunda c:\byte\entegre\bmrd:exe olarak gelir.)

BMRD.exe dosyası ile yapılır (BMDE.EXE kurulumunda c:\byte\entegre\bmrd:exe olarak gelir.) Dizaynlar ; BMRD.exe dosyası ile yapılır (BMDE.EXE kurulumunda c:\byte\entegre\bmrd:exe olarak gelir.) Kurulum dosyasında içerisinde fatura.xml ve tahsilat.xml olarak yer alan dizaynlar BMRD.EXE ile değiştirilir

Detaylı

Süreç Yönetimi. Logo

Süreç Yönetimi. Logo Süreç Yönetimi Logo Kasım 2013 SÜREÇ YÖNETİMİ Süreç belirlenen bir amaca ulaşmak için gerçekleştirilen faaliyetler bütünüdür. Örn; Sistemde kayıtlı personellerinize doğum günü kutlama maili gönderme, Deneme

Detaylı

Algoritma Geliştirme ve Veri Yapıları 2 Veri Modelleri. Mustafa Kemal Üniversitesi

Algoritma Geliştirme ve Veri Yapıları 2 Veri Modelleri. Mustafa Kemal Üniversitesi Algoritma Geliştirme ve Veri Yapıları 2 Veri Modelleri Veri modelleri, veriler arasında ilişkisel ve sırasal düzeni gösteren kavramsal tanımlardır. Her program en azından bir veri modeline dayanır. Uygun

Detaylı

24. Yazdırma ve Plot Alma

24. Yazdırma ve Plot Alma 24. Yazdırma ve Plot Alma Bu Konuda Öğrenilecekler: Yazdırma işlemini gerçekleştirmek Plot etme işlemini gerçekleştirmek PlotMaker programı ile çalışmak Projenin kağıda dökülme evresinde yazdırma ve plot

Detaylı

Excel Nedir? Microsoft Excell. Excel de Çalışma sayfası-tablo

Excel Nedir? Microsoft Excell. Excel de Çalışma sayfası-tablo Microsoft Excell Excel Nedir? Excel programı; veriler üzerinde hesap yapabilme, verileri tabloya dönüştürebilme, verileri karşılaştırıp sonuç üretebilme, grafik oluşturma, veri yönetimi yapabilir. http://mf.dpu.edu.tr/~eyup

Detaylı

Tohumluk Veri Yönetim Sisteminin (TVYS) Kullanımı. Erişim. https://tohum.tarim.gov.tr https://seed.tarim.gov.tr http://www.ttsm.gov.

Tohumluk Veri Yönetim Sisteminin (TVYS) Kullanımı. Erişim. https://tohum.tarim.gov.tr https://seed.tarim.gov.tr http://www.ttsm.gov. Tohumluk Veri Yönetim Sisteminin (TVYS) Kullanımı Erişim https://tohum.tarim.gov.tr https://seed.tarim.gov.tr http://www.ttsm.gov.tr/ TOHUMLUK VYS Güvenlik sertifikası Sorunu İşaretli Bu web sitesine devam

Detaylı

YEDEKLEME PROGRAMI KURULUM VE KULLANIMI

YEDEKLEME PROGRAMI KURULUM VE KULLANIMI YEDEKLEME PROGRAMI KURULUM VE KULLANIMI Kurulum 1..zip dosyasını açınız. 2. Açılan dosyanın içindeki Yedekleme klasörünü açınız. 3. Yedekleme.exe dosyasını açınız. 4. Üst pencerede ki ekran gözükecektir.

Detaylı

TEMEL BİLGİSAYAR. Ders Notları. Yrd. Doç. Dr. Seyit Okan KARA

TEMEL BİLGİSAYAR. Ders Notları. Yrd. Doç. Dr. Seyit Okan KARA TEMEL BİLGİSAYAR Ders Notları Yrd. Doç. Dr. Seyit Okan KARA Pencerenin ortasında bulunan beyaz sayfa, slayt tasarımında kullanacağımız sayfamızdır. Sol panelde bu slayt sayfasının küçültülmüş halde bir

Detaylı

HYS KANITLAYICI BELGE KILAVUZU. TEMMUZ-2014 Uygulama Geliştirme ve Destek Şubesi

HYS KANITLAYICI BELGE KILAVUZU. TEMMUZ-2014 Uygulama Geliştirme ve Destek Şubesi HYS KANITLAYICI BELGE KILAVUZU TEMMUZ-2014 Uygulama Geliştirme ve Destek Şubesi İçindekiler Tablosu GİRİŞ...2 I. BÖLÜM...3 HARCAMA BİRİMİ TARAFINDAN YAPILACAK İŞLEMLER...3 A. Kanıtlayıcı Belge Ekleme...3

Detaylı