1. GENEL BİLGİLER 1.1. Dünyada ve Türkiye de Sigara Kullanım Yaygınlığı Ülkelere Göre Genel Sigara Tüketim Miktarları

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "1. GENEL BİLGİLER 1.1. Dünyada ve Türkiye de Sigara Kullanım Yaygınlığı 1.1.1. Ülkelere Göre Genel Sigara Tüketim Miktarları"

Transkript

1 İÇİNDEKİLER Sayfa İÇİNDEKİLER 1 TABLO LİSTESİ 2 ŞEKİL LİSTESİ 3 1. GENEL BİLGİLER Dünyada ve Türkiye de Sigara Kullanım Yaygınlığı Ülkelere Göre Genel Sigara Tüketim Miktarları Cinsiyete Göre Sigara Kullanım Yaygınlığı Sosyoekonomik Düzeye Göre Sigara Kullanım Yaygınlığı Çocuklar ve Gençlerde Sigara Kullanım Yaygınlığı Sigara Kullanımının Sağlık Üzerinde Olumsuz Sonuçları Sigarayı Bırakma Tedavi Yöntemlerine Genel Bakış 9 2. YÖNTEM BULGULAR IQS Merkezlerinden Elde Edilen Veriler Araştırma Grubunun Topladığı Veriler 26 KAYNAKÇA 46 EK 1. IQS Merkezlerinden ve Araştırma Grubunca Elde Edilen Verilerin Özeti 50 1

2 TABLO LİSTESİ Sayfa Tablo 1. IQS Sigara Bırakma Programına Katılmış Kişilerin Cinsiyet ve 16 Yaşlara Göre Dağılımı Tablo 2. IQS Sigara Bırakma Programına Katılmış Kişilerin Cinsiyet ve 16 Eğitim Düzeylerine Göre Dağılımı Tablo 3. IQS Merkezlerinde Tedavi Almış Kadın ve Erkeklerin Bu Tedaviyi 23 Talep Etme Sayısı Tablo 4. Tedavi Alma Sayısının Eğitim Düzeyine Göre Dağılımı 24 Tablo 5. Tedavi Alma Sayısının Yaş Gruplarına Göre Dağılımı 24 Tablo 6. Tedavi Alma Sayısının Günlük Sigara İçme Sayısına Göre Dağılımı 25 Tablo 7. Tedavi Alma Sayısının Tedavi Öncesi Sigara İçme Yılına Göre 25 Dağılımı Tablo 8. IQS Sigara Bırakma Programına Katılmış Kişilerin Bu Tedaviden 26 Memnuniyet Dereceleri Tablo 9. IQS Merkezlerinde Kulak Akupunkturu Tedavisi Alanların Cinsiyete 29 Göre Sigarayı Bırakma Durumu Tablo 10. IQS Merkezlerinde Kulak Akupunkturu Tedavisiyle Sigara Bırakma 30 Durumunun Yaş Gruplarına Göre Dağılımı Tablo 11. IQS Merkezlerinde Uygulanan Kulak Akupunkturu Tedavisiyle 30 Sigara Bırakma Durumunun Eğitim Düzeyine Göre Dağılımı Tablo 12. IQS Merkezlerinde Uygulanan Kulak Akupunkturu Tedavisiyle 30 Sigara Bırakma Durumunun Tedavi Öncesi Günlük Sigara İçme Sayısına Göre Dağılımı Tablo 13. IQS Merkezlerinde Uygulanan Kulak Akupunkturu Tedavisiyle 30 Sigara Bırakma Durumunun Tedavi Öncesi Sigara İçme Yılına Göre Dağılımı Tablo 14. IQS Merkezlerinde Uygulanan Kulak Akupunkturu Tedavi Sayısına 31 Bağlı Olarak Sigarayı Bırakma Oranı Tablo 15. İlk Tedavinin Verilmesi ile Araştırmacının Telefonla Araması 32 Arasında Geçen Zaman (Ay Olarak) 2

3 Tablo 16. Farklı Zaman Dilimlerinde IQS Merkezlerinde Sigara Bırakma 33 Tedavisi Aldıktan Sonra Sigara İçen ve İçmeyen Kişilerin Özellikleri Tablo 17. Bir ve İki Yıl Önce IQS Sigara Bırakma Programına Katılan 38 Kişilerin Sigarayı Bırakma Durumu Tablo 18. IQS Merkezlerinde Tedavi Almış 63 Kişinin Değişik Zaman 40 Dilimlerinde Sigara İçme Durumlarının İzlenmesi ŞEKİL LİSTESİ Sayfa Şekil 1. IQS Sigara Bırakma Programına Katılmış Kişilerin Yaş Gruplarına 17 Göre Genel Dağılımı Şekil 2. IQS Sigara Bırakma Programına Katılmış Kişilerin Eğitim 17 Düzeylerine Göre Genel Dağılımı Şekil 3. IQS Sigara Bırakma Programına Katılmış Kişilerin Dört Eğitim 18 Düzeyine Göre Dağılımı Şekil 4. IQS Sigara Bırakma Programına Katılmış Kişilerin Üç Yaş Gruba 19 Göre Dağılımları Şekil 5. IQS Sigara Bırakma Programına Katılmış Kişilerin Tedavi Öncesi 20 Günlük Sigara İçme Sayısı Şekil 6. IQS Sigara Bırakma Programına Katılmış Kişilerin Sigara İçme Yılı 21 Şekil 7. IQS Sigara Bırakma Programına Katılmış Kişilerin Tedavi Alma 23 Sayıları Şekil 8. IQS Sigara Bırakma Programından Memnuniyet Yüzdeleri 27 Şekil 9. IQS Sigara Bırakma Programına Katılmış Kişilerin Psikolog 28 Tarafından Arandığı Zaman Diliminde Kendi İfadelerine Göre Sigara İçip İçmeme Durumu Şekil 10. IQS Sigara Bırakma Programına Katılmış Kadın ve Erkeklerin 29 Kendi Beyanlarına Göre Sigarayı Bırakma Yüzdeleri 3

4 1. GENEL BİLGİLER Dünyada en yaygın olarak kullanılan bağımlılık yapıcı maddenin tütün olduğu belirtilmektedir (American Cancer Society, 2006: 88-89). Tütün ürünleri arasında en çok kullanılan sigara, ince kıyılmış tütünün kağıda sarılarak hazırlanmış şeklidir. Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) (Word Health Organization-WHO), sigarayı dünyada en büyük sağlık sorunu olarak kabul etmiştir. Sigaranın yol açtığı ölümler, AIDS, trafik kazaları, yasa dışı madde kullanımı ve hatta terör gibi sebeplerin toplamından çok daha fazladır. DSÖ, 2000 yılında dünyada sigara sebebiyle yaklaşık 4 milyon insanın hayatını kaybettiğini ve bu sayının önlem alınmazsa 2030 yılında yaklaşık 10 milyona ulaşabileceğini ilan etmiştir (WHO, 2002: 37). DSÖ verilerine göre, dünya genç nüfusunun neredeyse 1/4 ü ilk sigara içme deneyimini 10 lu yaşlarından önce yaşamaktadır (WHO, 2002: 28-29). Ülkemizde de sigara kullanımının lise ve üniversite gençleri arasında oldukça yaygın olduğunu ve bu gençlerin çoğunlukla ilköğretim sırasında sigara içmeye başladıklarını gösteren birçok çalışma bulunmaktadır (Ceylan, Yanık ve Gencer, 2005; Gündüz-Telli ve ark., 2004; Karlıkaya, 2002; Kutlu ve Çivi, 2006; Ögel ve ark., 2001; Ögel ve ark., 2004; Peşken ve ark., 2005; Yıldırım, 1997) Dünyada ve Türkiye de Sigara Kullanım Yaygınlığı Ülkelere göre sigara içen kişi sayısında farklılıklar bulunması ile birlikte yılları arasında tüm dünyada toplam 1.4 milyar; yılları arasında 1.6 milyar; yılları arasında 1.8 milyar ve yılları arasında da 2.2 milyar insanın sigara içeceği tahmin edilmektedir (American Cancer Society, 2006: 88-89) Ülkelere Göre Genel Sigara Tüketim Miktarları Gelişmiş ülkelerde yapılan sigara karşıtı çalışmalar, özel sigarayı bıraktırma kampanyaları, sigaranın zararları konusunda halkın bilinçlendirilmesi ve bu konuda yapılan bazı hukuki düzenlemeler ile bu ülkelerde sigara tüketim miktarının azalmasına karşın (Aslan ve Bilir, 2006), genel olarak tüm dünyada tüketilen sigara miktarında yıllara göre artış görülmektedir yılında dünyada milyar sigara tüketilirken, bu 4

5 sayı 1980 de milyara, 2000 yılında da milyara ulaşmıştır. Dünyada en fazla sigara tüketimi milyar ile Asya, Avustralya ve Uzak Doğu da görülmekle birlikte ikinci sırada 745 milyar ile Kuzey ve Güney Amerika; üçüncü sırada 631 milyar ile Doğu Avrupa ve eski Sovyet Toplulukları ve dördüncü sırada ise 606 milyar ile Batı Avrupa gelmektedir yılında sadece Çin de milyar, Amerika da 451 milyar, Japonya da 328 milyar, Rusya da 258 milyar ve Endonezya da 215 milyar sigaranın tüketildiği belirtilmiştir (WHO, 2002: 30-31). Amerika Tarım Bakanlığı nın 2000 yılında yayınladığı verilere göre, sigara fiyatlarının ve tütün üzerinden alınan vergilerin arttırılması sonucu Amerika da 1997 yılında tüketilen sigara miktarı 1998 yılında %7 oranında azalmış ve bu düşüş 1999 senesinde de devam etmiştir. Türkiye de ise aynı dönemlerde sigara tüketim miktarında neredeyse %50 yi aşan bir patlama yaşanmış ve Türkiye, Pakistan ve Bulgaristan dan sonra en yüksek artışın görüldüğü ülke olmuştur (United States of Department of Agriculture, 2000). Türkiye de 1990 yılında toplam 793 milyon yabancı, milyon yerli sigara olmak üzere toplam milyon sigara tüketilmiştir. Son yıllarda yabancı sigara tüketiminin artması sonucunda 1995 yılında milyon yabancı sigara tüketilirken, bu sayı 2000 yılında milyona ulaşmıştır. Bununla birlikte 1995 yılı toplam tüketim miktarı milyon iken 2000 yılında milyon sigara tüketilmiştir. Kişi başına düşen tüketim miktarı da her geçen yıl yükselmiştir. 15 yaşından büyük bireylerde 1990 yılında kişi başına paket sigara tüketildiği bildirilirken, 1995 yılında 121,25 paket ve 2000 yılında paket sigara tüketildiği belirlenmiştir (Önder, 2002) Cinsiyete Göre Sigara Kullanım Yaygınlığı DSÖ nün 2002 yılında yayınladığı tütün atlasında, tüm dünyada yaklaşık 1 milyar erkeğin ve 250 milyon kadının sigara içtiğini bildirilmiştir. Gelişmiş ülkelerde erkeklerin %35 i ve kadınların %9 u sigara içerken, gelişmekte olan ülkelerde ise erkeklerin %50si ile kadınların %22 si sigara içmektedir. Dünya genelinde erkeklerin sigara kullanım sıklığı daha yüksektir. Sigara tüketiminin fazla olduğu ülkelerde, erkeklerin de sigara içme sıklığının diğer ülkelere göre daha fazla olduğu görülmektedir. Örneğin Çin de 5

6 yaklaşık 300 milyondan fazla erkeğin sigara içtiği belirtilmiştir. Bununla birlikte Norveç, Danimarka, İsveç ve Yeni Zelanda gibi bazı ülkelerdeki kadınların erkekler kadar sigara içtiği bulunmuştur (WHO, 2002: 24-27). İngiltere ve Amerika da ise uygulanan sigara karşıtı çalışmalar sayesinde bu ülkelerde kadınların sigara içme oranları giderek azalmıştır. İngiltere de 1990 yılında ülkedeki kadınların %29 u sigara içerken bu oran 2000 de %26 ya, 2003 te %24 düşmüş aynı şekilde Amerika da 1990 yılında kadın nüfusunun %23 ü sigara içerken, 2000 yılında bu oran %21, 2004 yılında ise %19 olmuştur (American Cancer Society, 2006: 24-25). Ülkemizde, sigaranın kullanım yaygınlığını araştıran çalışmalar genellikle yerel çalışmalar olup belli bölge veya şehirlerdeki ya da bazı üniversite ve liselerdeki örneklem ile sınırlı kalmıştır. Türkiye de sigara içme yaygınlığı konusunda tüm ülkeyi temsil eder nitelikte bilinen iki araştırma bulunmaktadır. Her iki araştırma da Sağlık Bakanlığı adına yapılmış olup birincisi 1988 yılında PİAR tarafından, ikincisi ise 1993 yılında BİGTAŞ tarafından yapılmıştır. PİAR tarafından yapılan çalışmada 2048 kişiyle görüşülmüş ve 15 yaş üstü erkeklerin %62.8 inin, kadınların %24.3 ünün olmak üzere 2048 kişinin %43.6 sının sigara içtiği saptanmıştır. BİGTAŞ tarafından yapılan araştırmada ise kişiyle görülmüş olup 20 yaş ve üzeri erkeklerin %57.8 inin, kadınların %13.5 inin ve tüm katılımcıların %33.6 sının sigara içtiği tespit edilmiştir. Türkiye de yapılan yerel çalışmalar da, ülkemizde erkekler arasında sigara kullanımının kadınlara göre daha yaygın olduğunu göstermektedir. Ögel ve arkadaşları tarafından 2000 yılında İstanbul örnekleminde yapılan bir araştırmada, çalışmaya katılan 707 kişinin %76.9 unun hayatı boyunca en az bir kez sigara içtiği ve bu oranın erkeklerde %88.2 iken kadınlarda %65.0 olduğu bulunmuştur. Ancak aynı çalışmada düzenli olarak sigara kullanım yaygınlığına bakıldığında kadınlar ile erkekler arasındaki bu fark azalmış, çalışmaya katılan kadınların %55.6 sı ve erkeklerin %63.6 sı düzenli olarak sigara içtiklerini belirtmişlerdir. Bunun yanı sıra, çalışmada günlük sigara tüketim miktarları açısından da kadınlar ve erkekler arasında fark bulunmuş, kadınların genellikle günde 1-10 adet arası sigara içtiği fakat erkeklerin daha çok günde 10 adetten fazla sigara içtiği tespit edilmiştir (Ögel ve ark., 2003). 6

7 Yapılan çalışmalar farklı meslek gruplarında da, genel olarak yine erkekler arasında sigara tüketiminin daha yaygın olduğunu göstermektedir yılında Elazığ ili lise ve dengi okullarında görev yapan 533 öğretmen arasında yapılan çalışmada, kadınların %29.2 sinin erkeklerin ise %46.4 ünün sigara içtiği tespit edilmiştir (Turgut ve ark., 2001). Meslek grupları arasında özellikle hekimler ve sağlık personeli arasında sigaranın oldukça fazla tüketildiği belirtilmektedir. Hekimler arasında sigara içme yaygınlığının değerlendirildiği bir derleme çalışmasında, farklı şehirlerde hekimlerle yapılan çalışmaların sonuçları değerlendirilmiş ve hemen hepsinde kadın hekimler arasında sigaranın erkek hekimlere göre daha düşük bir kullanım yaygınlığına sahip olduğu bulunmuştur (Yorgancıoğlu ve Esen, 2000) Sosyoekonomik Düzeye Göre Sigara Kullanım Yaygınlığı Bilir ve arkadaşları 1997 yılında yaptıkları bir çalışmada, ülkemizde gelir düzeyi yükseldikçe sigara kullanımının arttığını bulurken, öğretmen, doktor, gazeteci gibi eğitim seviyesi yüksek olan meslek gruplarında diğer mesleklere göre sigara kullanımının oldukça yaygın olduğu tespit etmişlerdir (Bilir, Güçiz ve Yıldız, 1997). Aynı yıl Amerika da yapılan araştırmada ise, eğitim seviyesi yükseldikçe sigara kullanım oranının azaldığı görülmüştür yıl arası eğitim seviyesinde olanların %35.4 ü, 12 yıl eğitim görenlerin %28.4, yıl arası eğitim görenlerin %25.1 ve 16 yıldan fazla eğitim görenlerin %11.6 sı sigara içtiğini bildirmiştir (Centers for Disease Control and Prevention, 1999). Çan ve arkadaşlarının (2007) Doğu Karadeniz Bölgesi nde yaptıkları çalışmada, eğitim düzeylerine göre sigara kullanım yaygınlığının değiştiği tespit edilmiştir. Çalışmaya katılan 6103 kişi örgün eğitim almayan, ilkokul mezunu, ortaokul mezunu, lise mezunu ve yüksekokul mezunu olarak ayrılmış ve sigara kullanımının en fazla lise mezunları arasında (%46.3) olduğu belirlenmiştir. Bunun yanı sıra, örgün eğitim almayanların (sadece okuma-yazma bilenler) %15.3 ü, ilkokul mezunlarının %30.5 i, ortaokul mezunlarının %38.3 ü sigara içtiğini belirtmiştir. Bu bulgular, dünyada gelir düzeyi ve eğitim seviyesi düştükçe sigara kullanımının azaldığını, ülkemizde ise arttığını göstermektedir. 7

8 Çocuklar ve Gençlerde Sigara Kullanım Yaygınlığı Dünyada ve Türkiye de çocuklar ve gençler arasında sigara kullanımının oldukça yaygın olduğu bilinmektedir. Dünyada genç nüfusun arasında sigara kullanımının en yaygın olduğu bölgeler ise, Orta ve Doğu Avrupa, Hindistan ın bazı bölgeleri ve bazı Batı Pasifik Adaları olarak gösterilmektedir (WHO, 2002: 28-29). Türkiye de de her geçen yıl sigaraya başlama yaşı düşmektedir. Ülkemizde 1996 yılında Ankara da yapılan bir çalışmada, sigaraya başlama yaşının 12 yaş ve altına kadar düştüğü bulunmuştur (Yürekli, 2002) yılında Yeniden Sağlık ve Eğitim Vakfı tarafından dokuz ayrı ilde ilköğretim öğrencisi üzerinde yapılan Sigara, Alkol ve Madde Yaygınlık Araştırması'nın (SAMAY) sonuçlarına göre, yaş arası yaş grubunda yaşam boyu en az bir kez sigara kullanım oranı %15.9 olarak bulunmuştur (Ögel ve Erol, 2005: 29-30). Ögel ve arkadaşları (2004) tarafından yine dokuz ilde ilköğretim öğrenci ile yapılan bir tarama çalışması sonucunda da, yaş grubu 6. sınıf öğrencileri arasında yaşam boyu en az bir kez sigara kullanım oranı %16.1 olarak bulunmuştur. Lise gençleri arasında sigara kullanım yaygınlığının 15 farklı ilde araştırıldığı kapsamlı bir araştırmada, anket üzerinden veri toplanmıştır. Anket sonuçlarına göre öğrencilerin yaşam boyu en az bir kez sigara kullanım oranı %63.9 olarak bulunurken, her gün sigara kullanım oranı %22 olarak tespit edilmiştir. Ayrıca öğrencilerin %3.9 unun günde tane, %2.7 sinin günde bir paketten fazla sigara içtiği bulunmuş, düzenli sigara kullanım oranı ise %6.6 olarak saptanmıştır (Ögel ve ark., 2001) yaş arasında lise ikinci sınıf öğrencisi arasında sigara kullanım yaygınlığının dokuz ilde araştırıldığı diğer bir çalışmada ise, yaşam boyu en az bir kez sigara kullanım oranının %55.9 olduğu bulunmuştur (Ögel ve ark., 2004) yılında Gazi Üniversitesi nden 418, Hacettepe Üniversitesi nden 424 ve Orta Doğu Teknik Üniversitesi nden 376 olmak üzere toplam 1218 üniversite öğrencisi ile yapılan bir çalışmada, öğrencilerin %42 sinin sigara içtiği, bu oranın 666 kız öğrencide %40, 552 erkek öğrencide ise %46 olduğu saptanmıştır (Yıldırım, 1997) yılında Ege Üniversitesi ne kayıt yaptıran 3533 öğrencinin %27.9 nun sigara içtiği ve en geç yaş arasında sigara içmeye başlandığı bulunmuştur (Gündüz- Telli ve ark., 2004). 8

9 Sonuç olarak, sigara içme yaygınlığı ile ilgili yukarıda bahsedilen çalışmalar, sigara kullanımının lise ve üniversite gençleri arasında oldukça yaygın olduğunu ve bu gençlerin çoğunlukla ilköğretim sırasında sigara içmeye başladıklarını göstermektedir Sigara Kullanımının Sağlık Üzerinde Olumsuz Sonuçları Sigara kullanımı önlenebilir erken ölüm ve hastalık nedenlerinin başında yer almaktadır. Tütün binlerce çeşit madde içermekle birlikte karbon monoksit, nikotin ve katran temel bileşenleridir. Katran birçok kanserojen madde içermektedir. Bu maddeler arasında; arsenik (fare zehri), amonyak (tuvalet temizleyicisi), aseton (oje sökücü), bütan (tüp gaz), kadmiyum (akü metali), DDT (böcek öldürücü), hidrojen siyanür (gaz odaları zehri), metanol (füze yakıtı), naftalin (güve kovucu), toluen (tiner) gibi maddeler de yer almaktadır (WHO, 2002: 36-37). Nikotin ise, sigara kullanımında bağımlılığa neden olan temel bileşen olup arteriel dolaşımda emildikten hemen sonra hızla beyni etkiler ve ilk kullanımdan itibaren merkezi sinir sistemi fonksiyonları üzerindeki etkisi ile önce alışkanlık, daha sonra da bağımlılık yaratır (Lee ve D Alanzo, 1993; Pomerleau, 1992). Sigarada bulunan bu maddeler sebebiyle, başta merkezi sinir sistemi olmak üzere vücudumuzdaki diğer tüm sistemler olumsuz yönde etkilenmektedir. Sigara kullanımı, özellikle akciğer kanseri ve birçok kanser türü, solunum sistemi hastalıkları, sindirim sistemi hastalıkları, kalp damar hastalıkları, cilt hastalıkları, romatizma hastalıkları, endokrin hastalıklar, böbrek hastalıkları, ağız hastalıkları, diş ve diş eti hastalıkları, erkek üreme sistemi hastalıkları, kadın hastalıkları ve doğum anomalileri gibi pek çok hastalığın nedenleri arasında gösterilmektedir (Yıldız ve Kılıç, 2000). Ayrıca sigara kullanımının, dünyadaki akciğer kanserlerinin %90 nından, kronik bronşit ve amfizemin %75 inden ve kalp hastalıklarının %25 inden sorumlu olduğu bildirilmiştir (WHO, 2002: 33) Sigarayı Bırakma Tedavi Yöntemlerine Genel Bakış Sigarayı bırakma tedavi yöntemleri, psikososyal tedaviler ve farmakolojik tedaviler olmak üzere iki gruba ayrılmaktadır. Psikososyal tedaviler arasında davranışçı yöntemler, 9

10 hipnoz ve grup terapileri yer alırken, farmakolojik tedaviler arasında nikotin replasman tedavisi (NRT) ve nikotin dışı farmakolojik tedaviler yer almaktadır (Sarandöl, 2002). Nikotin bağımlılığı tanısı alan kişilerin tedavisi için öncelikle, bu kişilerin bağımlılık düzeylerinin tespit edilmesi gerekmektedir. Bunun için sıklıkla Fagerstrom Nikotin Bağımlılık Testi (Heatherton ve ark., 1991) veya EMASH ın (European Medical Association Smoking or Health, 1997) önerdiği tek soruluk test kullanılmaktadır (Uzaslan, 2003). Fagerstrom Nikotin Bağımlılık Testi nden 7 puan ve üzeri alan kişilere NRT önerilir. NRT, 1960 ların başından itibaren sigarayı bırakmak için kullanılan geleneksel tedavi yöntemidir. NRT nde nikotin sakızları, nikotin bantları, nikotin burun spreyi ve nikotin inhaler kullanılmaktadır (Miller, Cocores ve Beklin, 1991). Cummimgs ve Hyland (2005) NRT nin sigara içme davranışı üzerindeki etkisi üzerine kapsamlı bir tarama çalışması yapmışlar ve NRT uygulanan kişilerin plasebo grubuna göre sigarayı bırakmada ve/veya tüketilen sigara sayısını azaltmada daha başarılı olduklarını tespit etmişlerdir. Bununla birlikte NRT nde uygulanacak olan tedavi türünün (sprey, sakız, bant gibi), tedavi süresinin ve nikotin dozajının kişinin bağımlılık düzeyine ve bireysel özelliklerine göre titizlikle belirlenmemesi durumunda tedaviden yararlanma olasılığının düştüğü belirtilmektedir (Bansal ve ark., 2004). Örneğin nikotin sakızlarının kolaylıkla ağızdan alınması ve farklı tatlarda çeşitlerinin olması gibi avantajları varken kişilerin bu tedaviye devam etme ihtimalleri genellikle düşük olmaktadır. Başka bir NRT türü olan burun spreyleri ise nikotinin hızlı bir şekilde burundan alınmasını sağlar ancak genellikle hoş bir etki yaratmadığından kişiler tekrar denemek için cesaret etmede sorun yaşamaktadırlar. Nikotin bantları da sabit bir dozda günde bir defa uygulanır ancak nikotinin bedene yayılımı bu NRT türünde yavaş olduğundan, herhangi bir akut sigara içme isteğini engellemede başarılı olamayabilir (Cummimgs ve Hyland, 2005). Ayrıca sigara bağımlılarının bir kısmı NRT ni bağımlılık yaratacağı korkusu nedeniyle kullanmak istememekte, bazı hastalar ise tedavi bittikten sonra ortaya çıkan yoksunluk belirtilerinden şikayet etmektedir. NRT nin her zaman başarılı olmaması ve nikotin bağımlılığı ile psikiyatrik hastalıklar arasındaki ilişkinin fark edilmesi sonucunda, sigara bağımlılığının tedavisinde nikotin dışı farmakolojik tedaviler de uygulanmaya başlanmıştır (Covey ve ark., 2000). 10

11 Sigara içen kişiler arasında depresyon görülme sıklığının yüksek olması ve depresyonu olan kişilerin depresyonu olmayanlara göre sigarayı bırakmada daha fazla zorlanmaları gibi bulgular, sigara bırakma tedavisinde antidepresanların etkili olabileceğini düşündürmüştür (Glassman, 1993; Marakoğlu ve ark., 2006; Transkanen ve ark., 1999). Sigara bırakma tedavisinde kullanılmak üzere araştırılan pek çok antidepresan (doksepin, nortriptilin, moklobemid, fluoksetin) olmasına karşın, sigara bırakma tedavisinde Food and Drug Administration tarafından 1997 de onaylanmış tek nikotin dışı farmakolojik tedavi yöntemi bupropiondur (George ve ark., 2002). Bupropionun, noradrenalin ve dopaminin sinaptik geri alınımında zayıf da olsa bir inhibitör etkisi yaptığı ve bu sebeple nikotin yoksunluk belirtilerinin azalmasına yardım ettiği belirtilmektedir (Scwartz, 1992; Golstein, 1998). Sigarayı bırakma tedavi yöntemlerinin etkinliğinin araştırıldığı çalışmalara genel olarak bakıldığında; herhangi bir farmakolojik tedavi ile birlikte kişiye sağlanan psikolojik destek ve/veya tedavilerin, bir tedavi yönteminin tek başına uygulanmasına göre sigaranın bırakılmasında başarıyı arttırdığı göze çarpmaktadır (örn; Baillie ve ark., 1994; George ve ark., 2008; Hughes, 1991). Sigarayı bırakmak için kullanılan diğer bir yöntem ise, I Quit Smoking (IQS) tedavi yöntemidir. IQS sigara bırakma yöntemi, 1950 li yıllarda Fransız Dr. Paul Nogier tarafından geliştirilen Kulak Akupunkturu (Auricular Theraphy) yöntemine dayanmaktadır. Bu yöntemden yola çıkılarak, 1998 yılında uluslararası bilim adamları grubu, sigarayı bırakmayı kolaylaştıran ve aynı zamanda nikotin yoksunluğundan kaynaklanabilecek sıkıntıları da ortadan kaldırmak veya hafifletmek amacıyla bir cihaz (R.I.S.E: Reflection Instrument Scanning Electro-Pulse) geliştirmişlerdir. Yapılan araştırma ve denemelerden sonra, 2001 yılında bu cihazın patenti alınmış ve cihazla yapılan uygulamanın entegre edildiği I Quit Smoking sigarayı bıraktırma programı İrlanda'da yerleşik Quit Smoking International Ltd. (QSI) şirketi yoluyla bir franchise sistemi olarak dünyaya açılmıştır. IQS sistemi çok kısa bir sürede dünya çapında yayılma başarısı göstermiş olup şu anda Amerika Birleşik Devletleri, Kanada, Almanya ve İngiltere dahil olmak üzere toplam 30 ülkede faaliyet göstermektedir. 11

12 IQS sigarayı bıraktırma programında, nikotinin yol açtığı fizyolojik bağımlılığı ortadan kaldırmak için, patenti IQS'e ait olan bilgisayarlı R.I.S.E. cihazı kullanılmaktadır. Patentli R.I.S.E cihazıyla sigara içen kişinin her iki kulağındaki belirli "refleks" noktaları çok düşük gerilimli elektrik akımıyla uyarılarak beta-endorfinler salgılatıldığı ve bu sayede sigarayı bırakan kişinin nikotin yoksunluğu sıkıntılarıyla ve nikotin isteğiyle kolayca baş edebildiği iddia edilmektedir. R.I.S.E. cihazıyla yapılan uygulamanın yanı sıra kişiye özel destek, izleme ve danışmanlığı içeren 6 ay süreli IQS sigarayı bıraktırma programı, üç aşamadan oluşmaktadır: 1. Psikolojik Görüşme Bu görüşme sırasında IQS terapisti tarafından sigara içen kişinin fizyolojik ve psikolojik bağımlılık profili çıkarılır. Fagerstrom Nikotin Bağımlılığı Testi nin sonuçları, Quit Smoking International Ltd. şirketi tarafından geliştirilmiş olan NoSmoke adlı bilgisayar yazılım programına kaydedilir. Yazılım programı, şirketin intranet sistemindeki veri bankasında yer alan verilerden yararlanarak, bağımlıya uygulanacak tedavinin parametrelerini belirler. Sigara içen kişinin sigarayı bırakma motivasyonu ölçülür. Sigaranın vücuttaki tahribatı kişiye kısa ve etkili bir şekilde anlatılarak kişinin sigarayı bırakma motivasyonu pekiştirilir. Burada amaç, sigara içen kişinin sigaraya ve diğer tütün ürünlerine karşı kesin bir tavır almasını sağlamak, sigarayı bırakma motivasyonunu arttırmaktır. 2. R.I.S.E. Cihazının Kullanılması R.I.S.E. cihazı, NoSmoke yazılım programı tarafından programlanır. POD adı verilen bir sonda yardımıyla sigara içen kişinin kulağındaki refleks noktaları elektrik pulslarıyla uyarılır. Uyarılacak refleks noktaları, noktaların ne kadar süreyle uyarılacağı, uygulanacak elektro pulsların şiddeti ve diğer parametreler bilgisayar tarafından belirlenir. Uygulamadan yaklaşık 2 saat sonra beta-endorfinlerin salgılanmaya başladığı, uygulamadan sonraki 3 gün boyunca salgılanmanın artacağı ve 7 gün boyunca da azalarak salgılanmaya devam edeceği ileri sürülmektedir. Endorfinlerin, nikotin yoksunluğu sürecinde ortaya çıkan sersemlik hali, stres, sinirlilik, tedirginlik, endişe, 12

13 depresyon, uyku bozukluğu, iştah açılması, nikotin isteği gibi sıkıntıları ortadan kaldıracağı ve buna bağlı olarak da nikotine karşı fizyolojik bağımlılığın sona ereceği iddia edilmektedir. 3. Destek ve Takip IQS sigarayı bıraktırma programında, R.I.S.E cihazı ile fizyolojik bağımlılığın sona erdirilmesinden sonra sıra, psikolojik bağımlılığın ortadan kaldırılmasına gelir. IQS tedavi yönteminde, psikolojik bağımlılığın sigarayla ilgili öğrenilmiş hatalı davranışlar bütünü olduğu vurgulanır. Örneğin; tedaviyi alan kişiye sabah ilk kahvenizi içerken, işe gitmek için arabanıza bindiğinizde veya durakta otobüs beklerken, birine telefon etmeden veya gelen telefona cevap vermeden önce, eşinizle tartıştığınızda, sinemada 10 dakika ara verildiğinde, televizyonda reklamlar çıktığında, bir toplantıya girmeden önce, yemeklerden sonra, canınız sıkıldığında ya da mutlu olduğunuzda sigara içmeyi öğrendiniz gibi ifadeler sunularak ilk tedaviyi izleyen 6 aylık sürede, tersine bir öğrenme sürecinin yani psikolojik bağımlılıktan kurtulma sürecinin başlatılması amaçlanır. Bu süreç içerisinde, kişiler belli periodlarla takip edilir ve sigarayı bırakabilmeleri için psikolojik destek sağlanır. IQS sigarayı bıraktırma yöntemi toplam 5 seanstan oluşuyor olsa da, tedaviyi alan herkesin R.I.S.E cihazı için 5 seans gelmesi zorunlu değildir. Kişinin tedaviyi kaç seansta tamamlayacağı kişinin durumuna bağlı olarak belirlenir. Bu tedavide önemli olan bir nokta, hem cihazın kullanılması aşamasında hem de diğer aşamalarda iğne, yan etkileri olan birtakım ilaçlar, nikotin bantları, nikotin sakızları gibi maddelerin kullanılmamasıdır. Bununla birlikte, yine de kalp pili taşıyanlar, epilepsisi olanlar, hamileler ve depresyon tedavisi görenler bu tedavi programına alınmamaktadırlar. IQS sigarayı bıraktırma programında, kişinin sigarayı bırakmayı ne kadar istediği ve bırakmaya yönelik motivasyonun ne denli güçlü olduğu sonuca ulaşmada önemlidir. Bu sebeple kişilerin istek ve motivasyonlarını kaybetmemeleri adına bu konuda 6 ay boyunca ve tedavi alan kişinin talepleri doğrultusunda destek sağlanır. IQS sigarayı bıraktırma yöntemi, destek ve takip ile R.I.S.E cihazının kullanılmasını birleştirmesi sebebiyle, diğer tedavi yöntemlerine göre daha avantajlı bir 13

14 konumda görünmektedir. Bununla birlikte, IQS programının sigarayı bırakmada gerçekten etkili olup olmadığının bilimsel bir çalışma ile tespit edilmesi gerekmektedir. Bu çalışmanın amacı, yıllarında IQS merkezlerinde tedavi olmuş ve merkezlerden bilgilerine ulaşılmış kişilerin verileri ve araştırma grubumuzun bu listedeki kişilerle telefonla iletişim kurarak onlardan topladığı ek bilgileri analiz ederek IQS sigarayı bıraktırma programının etkinliği hakkında genel bir fikir edinmektir. Bu sayede IQS merkezlerinde uygulanan tedavi yönteminin sigarayı bırakma konusundaki yararının kapsamlı bir bilimsel çalışma ile incelenmeye değer olup olmadığı anlaşılmaya çalışılacaktır. 2. YÖNTEM Bu çalışmada rapor edilen veriler iki aşamada toplanılmıştır. İlk aşamada, IQS merkezlerinden yıllarında R.I.S.E cihazı ile kulak akupunkturu almış kişilerin bir listesi oluşturulmuş, merkezlerde toplanmış bilgiler değerlendirilmiş ve analiz edilecek hale getirilmiştir. İkinci aşamada ise IQS merkezleriyle ilişkisi olmayan araştırma grubumuz içinde yer alan bir psikolog, bu listedeki kişileri telefonla arayarak ulaşabildiği kişilerin sigara içme davranışı ve uygulanan tedavi ile ilgili görüşleri hakkında ek veriler toplamıştır. Bu çalışmada, IQS merkezlerinden elde edilmiş 436 kişinin verisinin içinden kendisine ulaşılıp sigara içme ve tedavi ile ilgili telefon görüşmesi yapılabilmiş toplam 315 kişinin verisi analiz edilmiştir. IQS merkezlerinde toplanılan bilgilerden, bu tedaviyi almış kişilerin eğitim düzeyi, kaç kere tedavi aldıkları, sigara içme yılı ve günde kaç adet sigara içtikleri bilgisi elde edilmiştir. Çalışmada, hem bu bilgiler hem de bu merkezlerden bağımsız araştırma grubumuzdaki bir psikoloğun merkezlerde tedavi edilmiş kişiler arasından telefonla ulaşabildiklerinden topladığı yaş, sigara içip içmedikleri, içiyorlarsa günde kaç tane sigara içtikleri ve tedaviden memnun olup olmadıkları bilgisi analiz edilmiştir. IQS sigara bırakma programına katılmış kişilerden elde edilen bu veriler SPSS programı ile analiz edilmiştir. IQS sigara bırakma programına katılmış kişilerin profilinin saptanması ve eldeki verilerin izin verdiği düzeyde IQS sigara bırakma yönteminin 14

15 etkinliliğinin araştırılması amaçlanan bu çalışmada tanımlayıcı analiz olarak Bağımsız Örneklemli t Testi, Eşleştirilmiş Örneklemli t Testi, Korelasyon analizleri ve parametrik olmayan testler (Ki kare, çoklu örneklemler için testler) kullanılmıştır. Bu çalışmada, eğitim düzeyi, yaş, cinsiyet, sigara içme yılı ve günlük sigara tüketim miktarı ve IQS merkezlerinde uygulanan kulak akupunkturu tedavisinin talep edilme sayısı değişkenlerinin sigarayı bırakmada etkisi istatistiksel analizlerle tespit edilmiştir. Veriler, IQS merkezlerinden elde edilmiş veriler ve araştırma grubunca toplanmış veriler olmak üzere iki başlık altında sunulacaktır. 3. BULGULAR 3.1. IQS Merkezlerinden Elde Edilen Veriler IQS sigara bırakma programına katılmış 315 kişinin yaş aralığı arasında olup yaş ortalaması 39.5 tir (SS=10.2) (Bu çalışmada rapor edilen yaş bilgisi ve yaşla ilgili analizler, psikoloğun bu kişileri aradığı tarihte hesaplanan yaş temel alınarak yapılmıştır). Katılımcıların eğitim yılı ortalaması 14.6 yıldır (SS=2.9). IQS sigara bırakma programına katılmış kişilerden 172 tanesi erkektir. Erkeklerin yaş ortalaması 39.4 (yaş aralığı=19-76, SS=10.0), eğitim yılı ortalaması ise 14.5 yıldır (eğitim yılı aralığı=5-20, SS=3.0). Bu tedaviyi alan kişilerin 143 tanesi kadın olup yaş ortalaması 39.5 (yaş aralığı=23-79, SS=10.4), eğitim yılı ortalaması ise 14.6 yıldır (eğitim yılı aralık=5-18, SS=2.7). IQS sigara bırakma programına katılmış erkek ve kadınların yaş ve eğitim düzeyleri bağımsız t testi ile analiz edildiğinde gerek yaş (t= -0.08, sd=313, p=0.94) gerekse eğitim (t= -0.14, sd=313, p=0.89) düzeyi açısından kadın ve erkeklerin farklılaşmadıkları görülmüştür. Tablo 1 de bu tedaviyi alan kişilerin cinsiyet ve yaşlara göre, Tablo 2 de ise cinsiyet ve eğitim düzeylerine göre dağılımı görülmektedir. Şekil 1 ve Şekil 2 de ise bu kişilerin yaş ve eğitim düzeyi açısından genel dağılımları yüzde olarak gösterilmiştir. 15

16 Tablo 1. IQS Sigara Bırakma Programına Katılmış Kişilerin Cinsiyet ve Yaşlara Göre Dağılımı (%) YAŞ CİNSİYET TOPLAM GRUPLARI KADIN ERKEK n (%) n (%) n (%) (15.4) 21 (12.2) 43 (13.7) (43.4) 80 (46.5) 142 (45.1) (25.2) 43 (25.0) 79 (25.1) (9.8) 21 (12.2) 35 (11.1) (4.9) 5 (2.9) 12 (3.8) (1.4) 2 (1.2) 4 (1.3) Tablo 2. IQS Sigara Bırakma Programına Katılmış Kişilerin Cinsiyet ve Eğitim Düzeylerine Göre Dağılımı (%) EĞİTİM DÜZEYLERİ CİNSİYET KADIN ERKEK n (%) n (%) TOPLAM n (%) İLKOKUL 4 (2.8) 5 (2.9) 9 (2.9) ORTAOKUL 3 (2.1) 10 (5.8) 13 (4.1) LİSE 34 (23.8) 36 (20.9) 70 (22.2) MESLEK YÜKSEK OKULU 8 (5.6) 4 (2.3) 12 (3.8) ÜNİVERSİTE 85 (59.4) 101 (58.7) 186 (59.0) YÜKSEK LİSANS 9 (6.3) 14 (8.1) 23 (7.3) DOKTORA 0 (0.0) 2 (1.2) 2 (0.6) 16

17 Şekil 1. IQS Sigara Bırakma Programına Katılmış Kişilerin Yaş Gruplarına Göre Genel Dağılımı (%) 17

18 UNIVERSITE MESLEK YUKSEK OKULU ILKOKUL ORTAOKUL LISE DO KTORA YUKSEK LISAN S Şekil 2. IQS Sigara Bırakma Programına Katılmış Kişilerin Eğitim Düzeylerine Göre Genel Dağılımı (%) Liseden sonra eğitim alanların yüzdeleri düşük olduğu için meslek yüksek okulu, yüksek lisans ve doktora eğitimi alanlar üniversite ve üstü eğitimi başlığı altında toplanmış ve böylece bu raporda eğitim düzeyi ile ilgili bütün istatistiksel analizler ilkokul, ortaokul, lise, üniversite ve üstü olmak üzere dört grupla gerçekleştirilmiştir. Şekil 3 te IQS sigara bırakma programına katılmış kişilerin eğitim düzeyinin yeni dağılımı yüzde olarak gösterilmiştir. 18

19 ORTAOKUL LISE ILKOKUL UNIVERSIT E ve ustu Şekil 3. IQS Sigara Bırakma Programına Katılmış Kişilerin Dört Eğitim Düzeyine Göre Dağılımı (%) Veriler yaş değişkeni açısından incelendiğinde ise yaş, 3 yaş grubuna toplanılarak analiz edilmiştir (19-29, yaş, 50 ve üstü). Şekil 4 de sigara bırakma programına katılmış kişilerin bu üç yaş gruba göre dağılımları görülmektedir veustu 19

20 Şekil 4. IQS Sigara Bırakma Programına Katılmış Kişilerin Üç Yaş Gruba Göre Dağılımları (%) Son üç yılda kulak akupunktru yoluyla IQS merkezlerinde sigara bırakma tedavisi görmüş kişilerin yaş aralığının 19 ila 79 arasında değiştiği ve %45 inin yaş aralığında olduğu görülmektedir. Bu kişiler eğitim düzeyi açısından incelendiğinde ise tedavi alan kişilerin %59.6 sının üniversite eğitimine sahip olduğu dikkat çekmektedir. IQS sigara bırakma programına katılmış kadın ve erkeklerin eğitim ve yaş düzeyleri bakımından benzer oldukları dikkat çekmektedir (Bkz, Tablo 1-2). Bu tedaviyi alan kişilerin çoğunun eğitim düzeylerinin oldukça yüksek olması, eğitimli kişilerin bu yöntemi tercih ettiği şeklinde düşünelebileceği gibi üniversite eğitimli kişilerin ilkokul mezunlarına göre ekonomik açıdan daha iyi durumda oldukları ve eğitim düzeyi düşük kişilere göre tedavi masraflarını karşılayabildikleri için bu yöntemle tedaviyi daha çok tercih ettikleri şeklinde de düşünülebilir. Tedavi Öncesi Günlük Sigara Tüketimi ve Sigara İçme Yılı Günlük Sigara Tüketimi IQS merkezlerinden elde edilen verilere dayanarak bu tedaviyi alan kişilerin tedavi öncesi günlük sigara tüketimi ve kaç yıldır sigara içtikleri analiz edilmiştir. Ortalamalar incelendiğinde, IQS sigara bırakma programına katılmış kişilerin tedaviyi almadan önce günlük sigara içme sayısının ortalama 28 olduğu tespit edilmiştir (SS=12.3, aralık=1.5-80). Bu veri IQS merkezlerinde tedavi olan kişilerin ağır sigara içici olduklarını göstermektedir (Bkz Şekil 5). 20

TC. SAĞLIK BAKANLIĞI SAKARYA ÜNİVERSİTESİ EĞİTİM VE ARAŞTIRMA HASTANESİ SAKARYA NIN HAVASI ARTIK %100 DUMANSIZ HAVA SAHASI. Eğitim Koordinatörlüğü

TC. SAĞLIK BAKANLIĞI SAKARYA ÜNİVERSİTESİ EĞİTİM VE ARAŞTIRMA HASTANESİ SAKARYA NIN HAVASI ARTIK %100 DUMANSIZ HAVA SAHASI. Eğitim Koordinatörlüğü TC. SAĞLIK BAKANLIĞI SAKARYA ÜNİVERSİTESİ EĞİTİM VE ARAŞTIRMA HASTANESİ SAKARYA NIN HAVASI ARTIK %100 DUMANSIZ HAVA SAHASI Eğitim Koordinatörlüğü BANA 3 SORU SOR Herkes sağlıkla ilgili konularda bilgi

Detaylı

(İnt. Dr. Doğukan Danışman)

(İnt. Dr. Doğukan Danışman) (İnt. Dr. Doğukan Danışman) *Amaç: Sigara ve pankreas kanseri arasında doz-yanıt ilişkisini değerlendirmek ve geçici değişkenlerin etkilerini incelemektir. *Yöntem: * 6507 pankreas olgusu ve 12 890 kontrol

Detaylı

SİGARAYI DEĞİL KENDİNİZİ YAKIYORSUNUZ SİGARANIN ZARARLARI

SİGARAYI DEĞİL KENDİNİZİ YAKIYORSUNUZ SİGARANIN ZARARLARI SİGARAYI DEĞİL KENDİNİZİ YAKIYORSUNUZ SİGARANIN ZARARLARI AKCİĞER KANSERİNİN ÖLÜMLERİNİN %90 neden sigaradır. SİGARA NEDİR? Zehirli bir bitki olan tütünün, ince bir kağıt içine sıkıştırılarak sarılmış

Detaylı

MADDE BAĞIMLILIĞI SEMİNERİ (SİGARA, ALKOL KULLANIMI VE KORUNMA YOLLARI) SELÇUK ÖZTÜRK PSİKOLOJİK DANIŞMAN ve REHBER ÖĞRETMEN

MADDE BAĞIMLILIĞI SEMİNERİ (SİGARA, ALKOL KULLANIMI VE KORUNMA YOLLARI) SELÇUK ÖZTÜRK PSİKOLOJİK DANIŞMAN ve REHBER ÖĞRETMEN MADDE BAĞIMLILIĞI SEMİNERİ (SİGARA, ALKOL KULLANIMI VE KORUNMA YOLLARI) SELÇUK ÖZTÜRK PSİKOLOJİK DANIŞMAN ve REHBER ÖĞRETMEN MADDE BAĞIMLILIĞI NEDİR? Madde kullanımı sonucunda gelişen belirli bir hastalık

Detaylı

AÜTF İBN-İ SİNA HASTANESİ GÖĞÜS HASTALIKLARI POLİKLİNİĞİNE BAŞVURAN HASTALARIN DEMOGRAFİK ÖZELLİKLERİ VE HASTALIKLARININ SİGARAYLA OLAN İLİŞKİSİ

AÜTF İBN-İ SİNA HASTANESİ GÖĞÜS HASTALIKLARI POLİKLİNİĞİNE BAŞVURAN HASTALARIN DEMOGRAFİK ÖZELLİKLERİ VE HASTALIKLARININ SİGARAYLA OLAN İLİŞKİSİ AÜTF İBN-İ SİNA HASTANESİ GÖĞÜS HASTALIKLARI POLİKLİNİĞİNE BAŞVURAN HASTALARIN DEMOGRAFİK ÖZELLİKLERİ VE HASTALIKLARININ SİGARAYLA OLAN İLİŞKİSİ BARAN E 1, KOCADAĞ S 1, AKDUR R 1, DEMİR N 2, NUMANOĞLU

Detaylı

5A 5R KAVRAMLARI. Dr.Cengiz ÖZGE Mersin Üniversitesi Tıp Fakültesi Göğüs Hastalıkları Anabilim Dalı

5A 5R KAVRAMLARI. Dr.Cengiz ÖZGE Mersin Üniversitesi Tıp Fakültesi Göğüs Hastalıkları Anabilim Dalı 5A 5R KAVRAMLARI Dr.Cengiz ÖZGE Mersin Üniversitesi Tıp Fakültesi Göğüs Hastalıkları Anabilim Dalı Genel İlkeler Tütün bağımlılığı kronik bir hastalıktır. Genellikle birkaç denemeden sonra bırakılır. Her

Detaylı

SİGARA BIRAKMA SÜRECİ

SİGARA BIRAKMA SÜRECİ SİGARA BIRAKMA SÜRECİ DOÇ DR ZEYNEP AYFER SOLAK EÜTF GÖĞÜS HASTALIKLARI AD Çevresel ve sosyal faktörler. Medya, merak, aile. Sosyoekonomik yapı. Kültürel yapı Davranışsal ve psikolojik faktörler. Öğrenme.

Detaylı

TÜRKİYE DE SİGARA KULLANIMININ EPİDEMİYOLOJİSİ. Prof. Dr. Nazmi Bilir Hacettepe Tıp Fakültesi nbilir@hacettepe.edu.

TÜRKİYE DE SİGARA KULLANIMININ EPİDEMİYOLOJİSİ. Prof. Dr. Nazmi Bilir Hacettepe Tıp Fakültesi nbilir@hacettepe.edu. TÜRKİYE DE SİGARA KULLANIMININ EPİDEMİYOLOJİSİ Prof. Dr. Nazmi Bilir Hacettepe Tıp Fakültesi nbilir@hacettepe.edu.tr 18-19 Ocak 2008 Dünyada 1.3 milyar sigara içen Türkiye de 17 milyon sigara içen Bazı

Detaylı

SİGARA VE SAĞLIK. Doç Dr Tunçalp Demir

SİGARA VE SAĞLIK. Doç Dr Tunçalp Demir SİGARA VE SAĞLIK Doç Dr Tunçalp Demir SİGARA Dünya Sağlık Örgütü ne göre; Dünyada en büyük sağlık sorunu sigaradır. Sigara bulaşıcı ve öldürücü bir hastalıktır. Önlenebilir en önemli hastalık ve ölüm etkeni

Detaylı

Zararlı Alışkanlıklar ve Madde Bağımlılığı

Zararlı Alışkanlıklar ve Madde Bağımlılığı Zararlı Alışkanlıklar ve Madde Bağımlılığı BAĞIMLILIK NEDİR Bağımlılık kişinin kullandığı madde üstünde kontrolünü kaybetmesi ve onsuz bir yaşam sürememeye başlamasıdır. Bağımlılık bir kez geliştikten

Detaylı

Sayın (ebeveyn / bakıcı)

Sayın (ebeveyn / bakıcı) Sigara içmenin insan vücudu üzerine etkileri Sayın (ebeveyn / bakıcı) Aşağıdaki faaliyet, sigara kullanımıyla ilgili konuları çocuğunuzla konuşmanıza yardımcı olmak için kullanılabilir. Bu aynı zamanda

Detaylı

SİGARA VE GENÇLİK. Doç.Dr.Hacer Kuzu OKUR. Fatih Sultan Mehmet Eğitim ve Araştırma Hastanesi. Göğüs Hastalıkları Bölümü. 01.Nisan.

SİGARA VE GENÇLİK. Doç.Dr.Hacer Kuzu OKUR. Fatih Sultan Mehmet Eğitim ve Araştırma Hastanesi. Göğüs Hastalıkları Bölümü. 01.Nisan. SİGARA VE GENÇLİK Doç.Dr.Hacer Kuzu OKUR Fatih Sultan Mehmet Eğitim ve Araştırma Hastanesi Göğüs Hastalıkları Bölümü 01.Nisan. 2015 TÜTÜN ZEHİRLİ BİR BİTKİDİR VE İSTER ELDE İSTER FABRİKADA İŞLENSİN BU

Detaylı

DENİZLİ İLİ ÇALIŞAN NÜFUSUN İÇME SUYU TERCİHLERİ VE ETKİLEYEN FAKTÖRLER. PAÜ Tıp Fak. Halk Sağlığı A.D Araş. Gör. Dr. Ayşen Til

DENİZLİ İLİ ÇALIŞAN NÜFUSUN İÇME SUYU TERCİHLERİ VE ETKİLEYEN FAKTÖRLER. PAÜ Tıp Fak. Halk Sağlığı A.D Araş. Gör. Dr. Ayşen Til DENİZLİ İLİ ÇALIŞAN NÜFUSUN İÇME SUYU TERCİHLERİ VE ETKİLEYEN FAKTÖRLER PAÜ Tıp Fak. Halk Sağlığı A.D Araş. Gör. Dr. Ayşen Til Su; GİRİŞ ekosisteminin sağlıklı işlemesi, insanların sağlığı ve yaşamının

Detaylı

BİR BAKIŞTA SAĞLIK -AVRUPA 2010 -

BİR BAKIŞTA SAĞLIK -AVRUPA 2010 - BİR BAKIŞTA SAĞLIK -AVRUPA 2010 - (OECD ve Avrupa Birliği işbirliğinde hazırlanan Bir Bakışta Sağlık-Avrupa 2010 adlı yayının özetidir) AĞUSTOS 2011 ANKARA İçindekiler ÖZET 1 BÖLÜM 1- SAĞLIĞIN DURUMU...

Detaylı

SİGARA BIRAKTIRMA POLİKLİNİĞİ YAPILANDIRILMASI

SİGARA BIRAKTIRMA POLİKLİNİĞİ YAPILANDIRILMASI SİGARA BIRAKTIRMA POLİKLİNİĞİ YAPILANDIRILMASI Doç Dr Tunçalp Demir Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Göğüs Hastalıkları AD DSÖ sigarayı en önemli önlenebilir hastalık nedeni olarak tanımlamaktadır. Her yıl sigaraya

Detaylı

HEMġEHRĠ ĠLETĠġĠM MERKEZĠ ÇALIġANLARIYLA STRES VE KAYGI DURUMLARI ÜZERĠNE BĠR DEĞERLENDĠRME

HEMġEHRĠ ĠLETĠġĠM MERKEZĠ ÇALIġANLARIYLA STRES VE KAYGI DURUMLARI ÜZERĠNE BĠR DEĞERLENDĠRME HEMġEHRĠ ĠLETĠġĠM MERKEZĠ ÇALIġANLARIYLA STRES VE KAYGI DURUMLARI ÜZERĠNE BĠR DEĞERLENDĠRME Psi. Özge Kutay Sos.Yelda ġimģir Ġzmir,2014 HEMġEHRĠ ĠLETĠġĠM MERKEZĠ ÇALIġANLARIYLA STRES VE KAYGI DURUMLARI

Detaylı

Bilim Uzmanı İbrahim BARIN

Bilim Uzmanı İbrahim BARIN ERCİYES ÜNİVERSİTESİ HASTANELERİNDE YATAN HASTALARIN HASTANE HİZMET KALİTESİNİ DEĞERLENDİRMELERİ Bilim Uzmanı İbrahim BARIN Erciyes Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastaneleri AMAÇ Hasta memnuniyeti verilen

Detaylı

TİP 2 DİYABETLİ BİREYLERDE UYKU KALİTESİ, GÜNDÜZ UYKULULUK HALİ VE İLİŞKİLİ FAKTÖRLER

TİP 2 DİYABETLİ BİREYLERDE UYKU KALİTESİ, GÜNDÜZ UYKULULUK HALİ VE İLİŞKİLİ FAKTÖRLER TİP 2 DİYABETLİ BİREYLERDE UYKU KALİTESİ, GÜNDÜZ UYKULULUK HALİ VE İLİŞKİLİ FAKTÖRLER Doç.Dr. Belgüzar Kara*, Özge KILIÇ** *GATA Hemşirelik Yüksekokulu, **GATA Endokrinoloji ve Metabolizma Hastalıkları

Detaylı

İZMİR İLİ MLO OKULLARINDA BİYOLOJİ DERSLERİNDE EĞİTİM TEKNOLOJİSİ UYGULAMALARININ (BİLGİSAYARIN) ETKİLİLİĞİ ÜZERİNE BİR ARAŞTIRMA

İZMİR İLİ MLO OKULLARINDA BİYOLOJİ DERSLERİNDE EĞİTİM TEKNOLOJİSİ UYGULAMALARININ (BİLGİSAYARIN) ETKİLİLİĞİ ÜZERİNE BİR ARAŞTIRMA İZMİR İLİ MLO OKULLARINDA BİYOLOJİ DERSLERİNDE EĞİTİM TEKNOLOJİSİ UYGULAMALARININ (BİLGİSAYARIN) ETKİLİLİĞİ ÜZERİNE BİR ARAŞTIRMA Fulya USLU, Rıdvan KETE Dokuz Eylül Üniversitesi, Buca Eğitim Fakültesi,

Detaylı

Maltepe Üniversitesi Tıp Fakültesi. Figen Karadağ Maltepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Psikiyatri AD

Maltepe Üniversitesi Tıp Fakültesi. Figen Karadağ Maltepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Psikiyatri AD Maltepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Figen Karadağ Maltepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Psikiyatri AD Madde kullanımı 56% Alkol Kullanımı 49% Newcomer 2006, Krishnan 2005 Başlangıçta %33, 2 yıl sonra %39 olan

Detaylı

Sigara içme alışkanlığı hakkında ne kadar bilgilisiniz? Sayın (ebeveyn / bakıcı)

Sigara içme alışkanlığı hakkında ne kadar bilgilisiniz? Sayın (ebeveyn / bakıcı) Sayın (ebeveyn / bakıcı) Aşağıdaki faaliyet, sigara kullanımıyla ilgili konuları çocuğunuzla konuşmanıza yardımcı olmak için kullanılabilir. Bu aynı zamanda çocuğunuzun bilgilenmesinde katkınız olmasını

Detaylı

İnfertil çiftlerde bağlanma ve mizaç özellikleri tedavi başarısını etkiler mi? Stresin aracı rolü

İnfertil çiftlerde bağlanma ve mizaç özellikleri tedavi başarısını etkiler mi? Stresin aracı rolü İnfertil çiftlerde bağlanma ve mizaç özellikleri tedavi başarısını etkiler mi? Stresin aracı rolü Dr. Fatma Fariha Cengiz, Dr. Gülhan Cengiz, Dr. Sermin Kesebir Erenköy RSHEAH, İstanbul 29 Mayıs Hastanesi,

Detaylı

İSTANBUL DA GENÇLER ARASINDA CİNSELLİK ARAŞTIRMASI RAPORU

İSTANBUL DA GENÇLER ARASINDA CİNSELLİK ARAŞTIRMASI RAPORU İSTANBUL DA GENÇLER ARASINDA CİNSELLİK ARAŞTIRMASI RAPORU Kültegin Ögel Ceyda Y. Eke Nazlı Erdoğan Sevil Taner Bilge Erol İstanbul 2005 Kaynak gösterme Ögel K, Eke C, Erdoğan N, Taner S, Erol B. İstanbul

Detaylı

CEBİNİZ BIRAKIN DİYOR SMS TÜRKİYE PHASE ONE COMMUNITY-BASED QUESTIONNAIRE: SURVEY TURKISH VERSION

CEBİNİZ BIRAKIN DİYOR SMS TÜRKİYE PHASE ONE COMMUNITY-BASED QUESTIONNAIRE: SURVEY TURKISH VERSION CEBİNİZ BIRAKIN DİYOR SMS TÜRKİYE PHASE ONE COMMUNITY-BASED QUESTIONNAIRE: SURVEY TURKISH VERSION Ankara da Yetişkinlerde Sigara İçme Davranışının İncelenmesi Lütfen her soruda sizin için doğru olan yanıtı

Detaylı

SİGARA BIRAKMA SÜRECİ

SİGARA BIRAKMA SÜRECİ SİGARA BIRAKMA SÜRECİ DOÇ DR ZEYNEP AYFER SOLAK İÜTF GÖĞÜS HASTALIKLARI AD Çevresel ve sosyal faktörler. Medya, merak, aile. Sosyoekonomik yapı. Kültürel yapı Davranışsal ve psikolojik faktörler. Öğrenme.

Detaylı

FEN BİLGİSİ ÖĞRETMEN ADAYLARININ FEN BRANŞLARINA KARŞI TUTUMLARININ İNCELENMESİ

FEN BİLGİSİ ÖĞRETMEN ADAYLARININ FEN BRANŞLARINA KARŞI TUTUMLARININ İNCELENMESİ FEN BİLGİSİ ÖĞRETMEN ADAYLARININ FEN BRANŞLARINA KARŞI TUTUMLARININ İNCELENMESİ Sibel AÇIŞLI 1 Ali KOLOMUÇ 1 1 Artvin Çoruh Üniversitesi, Eğitim Fakültesi, İlköğretim Bölümü Özet: Araştırmada fen bilgisi

Detaylı

Leyla Karaoğlu, Büşra Nur Değirmen, Asuman Okur, Cansu Tırampaoğlu. Recep Tayyip Erdoğan Üniversitesi, Tıp Fakültesi, Halk Sağlığı Anabilim Dalı, Rize

Leyla Karaoğlu, Büşra Nur Değirmen, Asuman Okur, Cansu Tırampaoğlu. Recep Tayyip Erdoğan Üniversitesi, Tıp Fakültesi, Halk Sağlığı Anabilim Dalı, Rize Leyla Karaoğlu, Büşra Nur Değirmen, Asuman Okur, Cansu Tırampaoğlu Recep Tayyip Erdoğan Üniversitesi, Tıp Fakültesi, Halk Sağlığı Anabilim Dalı, Rize Konunun önemi Su vücudun yapıtaşı, her yaş için ideal

Detaylı

Gençlerin Kozmetik Kullanma Davranışları

Gençlerin Kozmetik Kullanma Davranışları Gençlerin Kozmetik Kullanma Davranışları Prof. Dr. Gülsen DEMİR Adnan Menderes Üniversitesi Fen Edebiyat Fakültesi Sosyoloji Bölümü Öğretim Üyesi Selahattin YAMAN Adnan Menderes Üniversitesi Fen Edebiyat

Detaylı

Artan Sağlık Harcamaları Temel Sağlık Göstergelerini Nasıl Etkiliyor? Selin Arslanhan Araştırmacı

Artan Sağlık Harcamaları Temel Sağlık Göstergelerini Nasıl Etkiliyor? Selin Arslanhan Araştırmacı Artan Sağlık Harcamaları Temel Sağlık Göstergelerini Nasıl Etkiliyor? Selin Arslanhan Araştırmacı TEPAV Değerlendirme Notu Temmuz 1 19 191 19 193 19 195 19 197 19 199 199 1991 199 1993 199 1995 199 1997

Detaylı

Erciyes Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastaneleri

Erciyes Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastaneleri YATAN HASTALARDA, HASTANE HİZMET KALİTESİNİN RETROSPEKTİF OLARAK DEĞERLENDİRİLMESİ ERCİYES TIP ÖRNEĞİ Uzm. İbrahim BARIN Prof. Dr. Murat BORLU Başmüdür Özcan ÖZYURT Müdür Aydemir KAYABAŞI İstatistikçi

Detaylı

DSM V madde kullanım bozuklukları için neler getiriyor? Prof. Dr. Yıldız Akvardar

DSM V madde kullanım bozuklukları için neler getiriyor? Prof. Dr. Yıldız Akvardar DSM V madde kullanım bozuklukları için neler getiriyor? Prof. Dr. Yıldız Akvardar Dokuz Eylül Üniversitesi Tıp Fakültesi Psikiyatri AD 7 Ekim 2010 MADDE KULLANIM BOZUKLUKLARI DSM IV Madde bağımlılığı Madde

Detaylı

SİGARANIN SAĞLIĞA ETKİLERİ. Doç. Dr. Pınar Yıldız Göğüs Hastalıkları Uzmanı

SİGARANIN SAĞLIĞA ETKİLERİ. Doç. Dr. Pınar Yıldız Göğüs Hastalıkları Uzmanı SİGARANIN SAĞLIĞA ETKİLERİ Doç. Dr. Pınar Yıldız Göğüs Hastalıkları Uzmanı Dünya Sağlık Örgütü SİGARA ALIŞKANLIĞININ DÜNYANIN EN BÜYÜK SAĞLIK SORUNU olduğunu ilan etmiştir. SİGARANIN İÇİNDEKİ ZEHİRLİ

Detaylı

LÜTFEN KAYNAK GÖSTEREREK KULLANINIZ 2013

LÜTFEN KAYNAK GÖSTEREREK KULLANINIZ 2013 OECD 2013 EĞİTİM GÖSTERGELERİ RAPORU: NE EKERSEN ONU BİÇERSİN (4) Prof. Dr. Hasan Şimşek İstanbul Kültür Üniversitesi (www.hasansimsek.net) 5 Ocak 2014 Geçtiğimiz üç hafta boyunca 2013 OECD Eğitim Göstergeleri

Detaylı

Sema DOĞU, Kader KOÇ, Zeynep ASLAN, Serpil TÜRKER, Nur İHTİYAR GİRİŞ

Sema DOĞU, Kader KOÇ, Zeynep ASLAN, Serpil TÜRKER, Nur İHTİYAR GİRİŞ ÖZEL BİR SAĞLIK KURULUŞUNA BAŞVURAN GEBE KADINLARDA SİGARA KULLANIMI İLE İLGİLİ VERİLEN EĞİTİMİN ANNE BEBEK SAĞLIĞI ÜZERİNE ETKİLERİ İLE İLGİLİ BİLGİ DÜZEYLERİNİN ÖLÇÜLMESİ 13-16 Ekim 2011 de 2. Ulusal

Detaylı

Türkiye de Bağımlılık Epidemiyolojisi. Dr. Zehra Arıkan

Türkiye de Bağımlılık Epidemiyolojisi. Dr. Zehra Arıkan Türkiye de Bağımlılık Epidemiyolojisi Dr. Zehra Arıkan Araştırmacı: Danışman: Konuşmacı: Glaxo, Sanovel, Bilim Epidemiyoloji Tıbbi araştırmaların yöntem bilimi Sağlık sorunlarının tanımlanması, nedenlerinin

Detaylı

SİGARA BAĞIMLILIK ANKETİ

SİGARA BAĞIMLILIK ANKETİ Araştırma, Bilgi Sistemleri, Sağlığın Geliştirilmesi ve Halk Sağlığı Şubesi SİGARA BAĞIMLILIK ANKETİ Anketi Hazırlayan: Meryem TER İstatistik: Nurgül GİRGİN 1 Statistics TOPLAM CİNSİYETİ N Valid 123 123

Detaylı

Prof. Dr. F. Cankat Tulunay

Prof. Dr. F. Cankat Tulunay 1 Prof. Dr. F. Cankat Tulunay Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Klinik Farmakoloji Derneği Başkanı Baş Ağrısı Dereği Başkanı 2006 2 1.Araştırmanın Amacı Araştırmanın ana amacı, Türkiye genelinde kronik

Detaylı

Türkiye de Sigara Fiyatları ve Tüketim İlişkisi

Türkiye de Sigara Fiyatları ve Tüketim İlişkisi Türkiye de Sigara Fiyatları ve Tüketim İlişkisi Zeynep Önder Giriş Türkiye dünyadaki en büyük sigara tüketici ülkelerden biridir. A.B.D. Tarım Bakanlığı verilerine göre, 199-1999 yılları arasında dünyadaki

Detaylı

H.Ü. Bilgi ve Belge Yönetimi Bölümü BBY 208 Sosyal Bilimlerde Araştırma Yöntemleri II (Bahar 2012) SPSS Ders Notları II (19 Nisan 2012)

H.Ü. Bilgi ve Belge Yönetimi Bölümü BBY 208 Sosyal Bilimlerde Araştırma Yöntemleri II (Bahar 2012) SPSS Ders Notları II (19 Nisan 2012) H.Ü. Bilgi ve Belge Yönetimi Bölümü BBY 208 Sosyal Bilimlerde Araştırma Yöntemleri II (Bahar 2012) SPSS Ders Notları II (19 Nisan 2012) Aşağıdaki analizlerde lise öğrencileri veri dosyası kullanılmıştır.

Detaylı

Üniversite Öğrencilerinin İş Bulma ve Kariyer Beklentilerinin İş ve Meslek Danışmanlığı Hizmetlerinden Etkilenmesi: Yalova Üniversitesi Örneği

Üniversite Öğrencilerinin İş Bulma ve Kariyer Beklentilerinin İş ve Meslek Danışmanlığı Hizmetlerinden Etkilenmesi: Yalova Üniversitesi Örneği Üniversite Öğrencilerinin İş Bulma ve Kariyer Beklentilerinin İş ve Meslek Danışmanlığı Hizmetlerinden Etkilenmesi: Yalova Üniversitesi Örneği Doç. Dr. Orhan KOÇAK Arş. Gör. Aysel KAYA Çağrı KIRTAY Genel

Detaylı

Siirt Üniversitesi Eğitim Fakültesi. Yrd. Doç. Dr. H. Coşkun ÇELİK Arş. Gör. Barış MERCİMEK

Siirt Üniversitesi Eğitim Fakültesi. Yrd. Doç. Dr. H. Coşkun ÇELİK Arş. Gör. Barış MERCİMEK Siirt Üniversitesi Eğitim Fakültesi Yrd. Doç. Dr. H. Coşkun ÇELİK Arş. Gör. Barış MERCİMEK EYLÜL-2013 Temel olarak bir bilgisayar, çeşitli donanım parçalarını bir araya getirip uygun bir çalışma platformunu

Detaylı

MADDE KULLANIM BOZUKLUKLARININ YAYGINLIĞI (EPİDEMİYOLOJİ)

MADDE KULLANIM BOZUKLUKLARININ YAYGINLIĞI (EPİDEMİYOLOJİ) MADDE KULLANIM BOZUKLUKLARININ YAYGINLIĞI (EPİDEMİYOLOJİ) 1. Türkiye de madde kullanım bozukluklarının yaygınlığı 2. Dünya da madde kullanım bozukluklarının yaygınlığı 3. Yaygınlık araştırmalarında dikkat

Detaylı

HEMODĠYALĠZ HASTALARININ UMUTSUZLUK DÜZEYLERĠ

HEMODĠYALĠZ HASTALARININ UMUTSUZLUK DÜZEYLERĠ HEMODĠYALĠZ HASTALARININ UMUTSUZLUK DÜZEYLERĠ *Derya BaĢaran ** Özlem ġahin Altun *Diaverum Özel Merzifon Diyaliz Merkezi **Atatürk Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi Psikiyatri HemĢireliği AD GİRİŞ

Detaylı

İngilizce Öğretmen Adaylarının Öğretmenlik Mesleğine İlişkin Tutumları 1. İngilizce Öğretmen Adaylarının Öğretmenlik Mesleğine İlişkin Tutumları

İngilizce Öğretmen Adaylarının Öğretmenlik Mesleğine İlişkin Tutumları 1. İngilizce Öğretmen Adaylarının Öğretmenlik Mesleğine İlişkin Tutumları İngilizce Öğretmen Adaylarının Öğretmenlik Mesleğine İlişkin Tutumları 1 İngilizce Öğretmen Adaylarının Öğretmenlik Mesleğine İlişkin Tutumları İbrahim Üstünalp Mersin Üniversitesi İngilizce Öğretmen Adaylarının

Detaylı

TR63 BÖLGESİ MEVCUT DURUM ANALİZİ DEMOGRAFİK GÖSTERGELER

TR63 BÖLGESİ MEVCUT DURUM ANALİZİ DEMOGRAFİK GÖSTERGELER g TR63 BÖLGESİ MEVCUT DURUM ANALİZİ DEMOGRAFİK GÖSTERGELER TABLOLAR Tablo 1. TR63 Bölgesi Doğum Sayısının Yaş Gruplarına Göre Dağılımı (2011)... 1 Tablo 2. Ölümlerin Yaş Gruplarına Göre Dağılımı (2011)...

Detaylı

Türkiye nin Tansiyonunu Ölçüyoruz

Türkiye nin Tansiyonunu Ölçüyoruz T.C. Sağlık Bakanlığının Onayı ve Desteği ile Türkiye nin Tansiyonunu Ölçüyoruz İstatistik Analiz Raporu (İstanbul) Eylül 2010 Omega Araştırma tarafından hazırlanmıştır. İÇİNDEKİLER Türkiye nin Tansiyonunu

Detaylı

AKCİĞER KANSERİ. Doç.Dr.Filiz Koşar

AKCİĞER KANSERİ. Doç.Dr.Filiz Koşar AKCİĞER KANSERİ Doç.Dr.Filiz Koşar Akciğer Kanseri Nedir? Kanserler genellikle ilk ortaya çıktığı dokuya göre adlandırılır. Akciğer kanseri ilk önce akciğerde başlar Akciğerler göğüs boşluğumuzun büyük

Detaylı

SİGARA BIRAKMA POLİKLİNİKLERİNDE STANDARDİZASYON

SİGARA BIRAKMA POLİKLİNİKLERİNDE STANDARDİZASYON SİGARA BIRAKMA POLİKLİNİKLERİNDE STANDARDİZASYON TARTIŞMA HEDEFLERİ Sigara bırakma politikasını vurgulamak Sigara bırakma polikliniklerinin özelliklerini irdelemek Türkiye de yaşanan sorunları tanımlamak

Detaylı

İnşaat Sektöründe Eğitim Başarı / Başarısızlık İlişkisinin İncelenmesi

İnşaat Sektöründe Eğitim Başarı / Başarısızlık İlişkisinin İncelenmesi İnşaat Sektöründe Eğitim Başarı / Başarısızlık İlişkisinin İncelenmesi Gökhan Arslan, Serkan Kıvrak Anadolu Üniversitesi İnşaat Mühendisliği Bölümü İki Eylül Kampüsü 26555 Eskişehir Tel: (222) 321 35 50

Detaylı

YOĞUN BAKIM HEMŞİRELERİNİN İŞ YÜKÜNÜN BELİRLENMESİ. Gülay Göçmen*, Murat Çiftçi**, Şenel Sürücü***, Serpil Türker****

YOĞUN BAKIM HEMŞİRELERİNİN İŞ YÜKÜNÜN BELİRLENMESİ. Gülay Göçmen*, Murat Çiftçi**, Şenel Sürücü***, Serpil Türker**** YOĞUN BAKIM HEMŞİRELERİNİN İŞ YÜKÜNÜN BELİRLENMESİ Gülay Göçmen*, Murat Çiftçi**, Şenel Sürücü***, Serpil Türker**** *Fulya Acıbadem Hastanesi Sorumlu Hemşire, **Fulya Acıbadem Hastanesi Yoğun Bakım Sorumlu

Detaylı

Manisa'da tütün kullanımı, meslek ve seçili hastalıklara göre mesane kanseri riski

Manisa'da tütün kullanımı, meslek ve seçili hastalıklara göre mesane kanseri riski Manisa'da tütün kullanımı, meslek ve seçili hastalıklara göre mesane kanseri riski Koray Ömer Erdurak 1, Pınar Erbay Dündar 2, Beyhan Cengiz Özyurt 2, Eva Negri 3, Carlo La Vecchia 3, Ziya Tay 1 1 Manisa

Detaylı

Prof. Dr. Lale TOKGÖZOĞLU

Prof. Dr. Lale TOKGÖZOĞLU Yazar Ad 61 Prof. Dr. Lale TOKGÖZOĞLU Ülkemizde kalp damar hastalıkları erişkinlerde en önemli ölüm ve hastalık nedeni olup kanser veya trafik kazalarına bağlı ölümlerden daha sık görülmektedir. Halkımızda

Detaylı

ÇALIŞMAYAN KADINLARIN SAĞLIKLI YAŞAM BİÇİMİ DAVRANIŞLARI, SOSYAL GÖRÜNÜŞ KAYGISI VE FİZİKSEL AKTİVİTEYE KATILIMLARINI ENGELLEYEN FAKTÖRLER Zekai

ÇALIŞMAYAN KADINLARIN SAĞLIKLI YAŞAM BİÇİMİ DAVRANIŞLARI, SOSYAL GÖRÜNÜŞ KAYGISI VE FİZİKSEL AKTİVİTEYE KATILIMLARINI ENGELLEYEN FAKTÖRLER Zekai ÇALIŞMAYAN KADINLARIN SAĞLIKLI YAŞAM BİÇİMİ DAVRANIŞLARI, SOSYAL GÖRÜNÜŞ KAYGISI VE FİZİKSEL AKTİVİTEYE KATILIMLARINI ENGELLEYEN FAKTÖRLER Zekai PEHLİVAN*; Elif Nilay ADA*;Gizem ÖZTAŞ* *Mersin Üniversitesi

Detaylı

BİRİNCİ BASAMAKDA PSİKİYATRİ NURAY ATASOY ZKÜ TIP FAKÜLTESİ AD

BİRİNCİ BASAMAKDA PSİKİYATRİ NURAY ATASOY ZKÜ TIP FAKÜLTESİ AD BİRİNCİ BASAMAKDA PSİKİYATRİ NURAY ATASOY ZKÜ TIP FAKÜLTESİ AD Çalışmalarda birinci basamak sağlık kurumlarına başvuran hastalardaki psikiyatrik hastalık sıklığı, gerek değerlendirme ölçekleri kullanılarak

Detaylı

KUYUMCULUK VE TAKI TASARIMI PROGRAMI ÖĞRENCĐLERĐNĐN OKULDAN BEKLENTĐLERĐ VE MESLEKĐ GELECEKLERĐNĐN DEĞERLENDĐRĐLMESĐ

KUYUMCULUK VE TAKI TASARIMI PROGRAMI ÖĞRENCĐLERĐNĐN OKULDAN BEKLENTĐLERĐ VE MESLEKĐ GELECEKLERĐNĐN DEĞERLENDĐRĐLMESĐ MYO-ÖS 2010- Ulusal Meslek Yüksekokulları Öğrenci Sempozyumu 21-22 EKĐM 2010-DÜZCE KUYUMCULUK VE TAKI TASARIMI PROGRAMI ÖĞRENCĐLERĐNĐN OKULDAN BEKLENTĐLERĐ VE MESLEKĐ GELECEKLERĐNĐN DEĞERLENDĐRĐLMESĐ Pınar

Detaylı

DİKKAT EKSİKLİĞİ HİPERAKTİVİTE BOZUKLUĞU. Dahili Servisler

DİKKAT EKSİKLİĞİ HİPERAKTİVİTE BOZUKLUĞU. Dahili Servisler DİKKAT EKSİKLİĞİ HİPERAKTİVİTE BOZUKLUĞU Dahili Servisler Dikkat Eksikliği Hiperaktivite Bozukluğu (DEHP) Dikkat Eksikliği Hiperaktivite Bozukluğu (DEHB), her 10 çocuktan birinde görülmesi, ruhsal, sosyal

Detaylı

Siirt Üniversitesi Eğitim Fakültesi. Yrd. Doç. Dr. H. Coşkun ÇELİK Arş. Gör. Barış MERCİMEK

Siirt Üniversitesi Eğitim Fakültesi. Yrd. Doç. Dr. H. Coşkun ÇELİK Arş. Gör. Barış MERCİMEK Siirt Üniversitesi Eğitim Fakültesi Yrd. Doç. Dr. H. Coşkun ÇELİK Arş. Gör. Barış MERCİMEK EYLÜL-2013 Bilgisayar, uzun ve çok karmaşık hesapları bile büyük bir hızla yapabilen, mantıksal (lojik) bağlantılara

Detaylı

Dünyada 1.3 milyar, Türkiye de ise 20 milyon insan maalesef sigara içiyor.

Dünyada 1.3 milyar, Türkiye de ise 20 milyon insan maalesef sigara içiyor. Bağımlı Olma Özgür Ol! Çok şey öğreneceksiniz, çok şaşıracaksınız, çok eğleneceksiniz. Daha da önemlisi bilmek kurtuluşunuz olacak! Bu sloganı, 30 Nisan 2009 da Sakarya Üniversitesi Tütün Kontrolü Koordinasyon

Detaylı

ALKOLIZM IPIN UCU KAÇTIKÇA GELIYOR!

ALKOLIZM IPIN UCU KAÇTIKÇA GELIYOR! ALKOLIZM IPIN UCU KAÇTIKÇA GELIYOR! Portal : www.sondakikahaberleri.info.tr İçeriği : Gündem Tarih : 16.04.2015 Adres : http://www.sondakikahaberleri.info.tr/haber/1507670-alkolizm-ipin-ucu-kactikca-geliyor

Detaylı

BİR SAĞLIK OCAĞI BÖLGESİNDE BEBEKLERİN UYKU POZİSYONLARI VE ETKİLEYEN FAKTÖRLER*

BİR SAĞLIK OCAĞI BÖLGESİNDE BEBEKLERİN UYKU POZİSYONLARI VE ETKİLEYEN FAKTÖRLER* BİR SAĞLIK OCAĞI BÖLGESİNDE BEBEKLERİN UYKU POZİSYONLARI VE ETKİLEYEN FAKTÖRLER* Emine BARAN 1, M. Esin OCAKTAN 2, Sabahattin KOCADAĞ 1, Ayşe YILDIZ 3, Recep AKDUR 4 1 Araş. Gör. Dr. Ankara Üniversitesi

Detaylı

Sigara Bıraktırmaya Yönelik Davranışsal Yöntemler

Sigara Bıraktırmaya Yönelik Davranışsal Yöntemler Sigara Bıraktırmaya Yönelik Davranışsal Yöntemler Dr.Osman Örsel Sigaranın Psikofarmakolojik Etkileri: Hoşlanma Mutluluk Gevşeme Dikkat artışı Endişede azalma Streste azalma Açlık hissinde azalma Kilo

Detaylı

Obsesif KompulsifBozukluk Hastalığının Yetişkin Ayrılma Anksiyetesiile Olan İlişkisi

Obsesif KompulsifBozukluk Hastalığının Yetişkin Ayrılma Anksiyetesiile Olan İlişkisi Obsesif KompulsifBozukluk Hastalığının Yetişkin Ayrılma Anksiyetesiile Olan İlişkisi Dr. SiğnemÖZTEKİN, Psikolog Duygu KUZU, Dr. Güneş CAN, Prof. Dr. AyşenESEN DANACI Giriş: Ayrılma anksiyetesi bozukluğu,

Detaylı

Tütün Kullanımını ve Zararlarını Nasıl Önleyelim?

Tütün Kullanımını ve Zararlarını Nasıl Önleyelim? Tütün Kullanımını ve Zararlarını Nasıl Önleyelim? Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Halk Sağlığı Anabilim Dalı Toplum İçin Bilgilendirme Sunumları 2015 Bu sunum Arş. Gör. Dr. Nuray Uğur tarafından Prof.

Detaylı

T Ü R K Ç E T Y R K I S K. hakkında gerçekler ve tavsiyeler

T Ü R K Ç E T Y R K I S K. hakkında gerçekler ve tavsiyeler T Ü R K Ç E T Y R K I S K S I G A R A I Ç M E V E S I G A R A B I R A K M A hakkında gerçekler ve tavsiyeler SIGAR A DUMANININ TEHLIK ELERI Sigaranızdan veya piponuzdan bir nefes aldığınızda dumanıyla

Detaylı

Beden Eğitimi Öğretmenlerinin Kişisel ve Mesleki Gelişim Yeterlilikleri Hakkındaki Görüşleri. Merve Güçlü

Beden Eğitimi Öğretmenlerinin Kişisel ve Mesleki Gelişim Yeterlilikleri Hakkındaki Görüşleri. Merve Güçlü Beden Eğitimi Öğretmenlerinin Kişisel ve Mesleki Gelişim Yeterlilikleri Hakkındaki Görüşleri Merve Güçlü GİRİŞ Öğretme evrensel bir uğraştır. Anne babalar çocuklarına, işverenler işçilerine, antrenörler

Detaylı

KOLOREKTAL KANSERE DUR DEMENİN 12 YOLU

KOLOREKTAL KANSERE DUR DEMENİN 12 YOLU KOLOREKTAL KANSERE DUR DEMENİN 12 YOLU Kolorektal kanseri engellemek için benimseyeceğiniz yaşam biçimi kalbinize yardım etmek için benimsemeniz gereken yaşam biçimiyle birebir örtüşüyor. Yani bir yandan

Detaylı

Tıp Fakültesi Çalışanlarında Sigara İçme Prevalansı, Nikotin Bağımlılığı ve Solunum Fonksiyon Testleri #

Tıp Fakültesi Çalışanlarında Sigara İçme Prevalansı, Nikotin Bağımlılığı ve Solunum Fonksiyon Testleri # Tıp Fakültesi Çalışanlarında Sigara İçme Prevalansı, Nikotin Bağımlılığı ve Solunum Fonksiyon Testleri # Sibel ÖZKURT*, Mehmet BOSTANCI**, Remzi ALTIN*, Aysun ÖZŞAHİN**, Beyza AKDAĞ*** * Pamukkale Üniversitesi

Detaylı

RAKAMLARLA KONYA İSTİHDAMI FEYZULLAH ALTAY

RAKAMLARLA KONYA İSTİHDAMI FEYZULLAH ALTAY Bugün, yükselen ekonomisi ve gelişmekte olan performansıyla ülkesi için önemli bir katma değer oluşturan sayılı merkezlerden birisidir. Gelişmekte olan ekonomisine paralel olarak birçok sektörde yeni iş

Detaylı

Bir Üniversite Kliniğinde Yatan Hastalarda MetabolikSendrom Sıklığı GŞ CAN, B BAĞCI, A TOPUZOĞLU, S ÖZTEKİN, BB AKDEDE

Bir Üniversite Kliniğinde Yatan Hastalarda MetabolikSendrom Sıklığı GŞ CAN, B BAĞCI, A TOPUZOĞLU, S ÖZTEKİN, BB AKDEDE Bir Üniversite Kliniğinde Yatan Hastalarda MetabolikSendrom Sıklığı GŞ CAN, B BAĞCI, A TOPUZOĞLU, S ÖZTEKİN, BB AKDEDE Psikiyatrik hastalığı olan bireylerde MetabolikSendrom (MetS) sıklığı genel popülasyona

Detaylı

Melek ŞAHİNOĞLU, Ümmühan AKTÜRK, Lezan KESKİN. SUNAN: Melek ŞAHİNOĞLU. Malatya Devlet Hastanesi Uzman Diyabet Eğitim Hemşiresi

Melek ŞAHİNOĞLU, Ümmühan AKTÜRK, Lezan KESKİN. SUNAN: Melek ŞAHİNOĞLU. Malatya Devlet Hastanesi Uzman Diyabet Eğitim Hemşiresi DİYABET HASTALARININ HASTALIK ALGI DÜZEYLERİNİN BELİRLENMESİ Melek ŞAHİNOĞLU, Ümmühan AKTÜRK, Lezan KESKİN SUNAN: Melek ŞAHİNOĞLU Malatya Devlet Hastanesi Uzman Diyabet Eğitim Hemşiresi Amaç: TURDEP-2

Detaylı

Başkent Üniversitesi Öğrencilerinin Medya Tüketim Alışkanlıkları

Başkent Üniversitesi Öğrencilerinin Medya Tüketim Alışkanlıkları Başkent Üniversitesi Öğrencilerinin Medya Tüketim Alışkanlıkları Fatma Büşra Atalay, Gökhan Barutcu, Anıl Öner Koçak, Emine Gül Taş, Irmak Üstündağ Danışman: Prof. Dr. Rengin Erdal ÖZET Genç nüfusun oldukça

Detaylı

9. Sigarayı bırakma zamanı

9. Sigarayı bırakma zamanı 9. Sigarayı bırakma zamanı 1 9. Sigarayı bırakma zamanı Dünyada 8 saniyede 1 can alan, yılda 4 milyon kişinin ölümüne neden olan, dünyada her 10 erişkinden birinin ölüm nedeni sayılan sigarayı bırakmak

Detaylı

BURDUR İLİNDE SPORA KATILIMIN SOSYO EKONOMİK BOYUTUNUN ARAŞTIRILMASI

BURDUR İLİNDE SPORA KATILIMIN SOSYO EKONOMİK BOYUTUNUN ARAŞTIRILMASI 996 I.BURDUR SEMPOZYUMU BURDUR İLİNDE SPORA KATILIMIN SOSYO EKONOMİK BOYUTUNUN ARAŞTIRILMASI Kemal FİLİZ * Kadir PEPE ** ÖZET Araştırmada, Burdur ilinde aktif spor yapan sporcuların sosyoekonomik profillerinin

Detaylı

MYO-ÖS 2010- Ulusal Meslek Yüksekokulları Öğrenci Sempozyumu 21-22 EKĐM 2010-DÜZCE

MYO-ÖS 2010- Ulusal Meslek Yüksekokulları Öğrenci Sempozyumu 21-22 EKĐM 2010-DÜZCE MYO-ÖS 2010- Ulusal Meslek Yüksekokulları Öğrenci Sempozyumu 21-22 EKĐM 2010-DÜZCE MESLEK YÜKSEKOKULU ÖĞRENCİLERİNİN YAŞAM GİDERLERİNİN ERKEK ÖĞRENCİ DEĞİŞKENİNE GÖRE İNCELENMESİ, DÜZCE MYO ÖRNEĞİ Yrd.

Detaylı

Dumansız z Hava Sahasının Kocaeli Kazanımları

Dumansız z Hava Sahasının Kocaeli Kazanımları Dumansız z Hava Sahasının Kocaeli Kazanımları TÜTÜN KULLANIM ORANLARI (TÜRKİYE) 60 50 40 30 20 10 0 Kadın 13,5 19,45 16,6 15,2 Erkek 57,8 52,9 50,6 47,9 Toplam 33,6 33,79 33,4 31,2 Kaynaklar: 1993 2004

Detaylı

NİKOTİN BAĞIMLILIĞININ PSİKOLOJİK VE DAVRANIŞ BOYUTU

NİKOTİN BAĞIMLILIĞININ PSİKOLOJİK VE DAVRANIŞ BOYUTU NİKOTİN BAĞIMLILIĞININ PSİKOLOJİK VE DAVRANIŞ BOYUTU Dr. Oğuz Kılınç Dokuz Eylül Üniversitesi Tıp Fakültesi Göğüs Hastalıkları AD oguz.kilinc@deu.edu.tr Sunum planı Nikotin bağımlılığının psikolojik ve

Detaylı

AYIN KONUSU ANKETLERİ- TAKİP MESAFESİ

AYIN KONUSU ANKETLERİ- TAKİP MESAFESİ KARAYOLLARI GENEL MÜDÜRLÜĞÜ 2014 AYIN KONUSU ANKETLERİ- TAKİP MESAFESİ STRATEJİ GELİŞTİRME DAİRESİ BAŞKANLIĞI Ulaşım Maliyetleri ve Verimlilik Şubesi Müdürlüğü i İÇİNDEKİLER I) GİRİŞ...1 1.1. Araştırmanın

Detaylı

Türkiye 2,920,000 6,422,000

Türkiye 2,920,000 6,422,000 Meltem TÜRKER Türk Eczacıları Birliği Araştırma Uzmanı meltem.bayazit@teb.org.tr 1982 yılında Berlin de doğdu. 2001 yılında Çanakkale Süper Lisesi ni, 2006 yılında Orta Doğu Teknik Üniversitesi Sosyoloji

Detaylı

Araştırma Notu 15/182

Araştırma Notu 15/182 Araştırma Notu 15/182 18 Mayıs 2015 15-19 YAŞINDA 950 BİN GENÇ NE EĞİTİMDE NE İŞGÜCÜNDE Seyfettin Gürsel, Gökçe Uysal and Melike Kökkızıl Yönetici Özeti Hanehalkı İşgücü Anketi verileri kullanılarak hazırlanan

Detaylı

Özel Bir Hastane Grubu Ameliyathanelerinde Çalışan Hemşirelerine Uygulanan Yetkinlik Sisteminin İş Doyumlarına Etkisinin Belirlenmesi

Özel Bir Hastane Grubu Ameliyathanelerinde Çalışan Hemşirelerine Uygulanan Yetkinlik Sisteminin İş Doyumlarına Etkisinin Belirlenmesi Özel Bir Hastane Grubu Ameliyathanelerinde Çalışan Hemşirelerine Uygulanan Yetkinlik Sisteminin İş Doyumlarına Etkisinin Belirlenmesi Sibel Yıldırım*, İlknur İnanır**, Zerrin Kaya*** * Acıbadem Hastanesi,

Detaylı

14 Aralık 2012, Antalya

14 Aralık 2012, Antalya Hamilelerde Uyku Bozukluğunun Sorgulanması ve Öyküden Tespit Edilen Huzursuz Bacak Sendromunda Sıklık, Klinik Özellikler ve İlişkili Olabilecek Durumların Araştırılması A Neyal, G Benbir, R Aslan, F Bölükbaşı,

Detaylı

Üçüncü Uluslararası Matematik ve Fen Araştırması (TIMSS) Nedir? Neyi Sorgular? Örnek Geometri Soruları ve Etkinlikler

Üçüncü Uluslararası Matematik ve Fen Araştırması (TIMSS) Nedir? Neyi Sorgular? Örnek Geometri Soruları ve Etkinlikler Üçüncü Uluslararası Matematik ve Fen Araştırması (TIMSS) Nedir? Neyi Sorgular? Örnek Geometri Soruları ve Etkinlikler Yard. Doç. Dr. Sinan Olkun Arş. Gör. Tuba Aydoğdu Abant İzzet Baysal Üniversitesi,

Detaylı

SİGARA BIRAKMA POLİKLİNİKLERİ ALT YAPISI, ANKETLER

SİGARA BIRAKMA POLİKLİNİKLERİ ALT YAPISI, ANKETLER SİGARA BIRAKMA POLİKLİNİKLERİ ALT YAPISI, ANKETLER Doç. Dr. Şule Akçay Başkent Üniversitesi Tıp Fakültesi Göğüs Hastalıkları AD 8 Nisan 2009 Hastasının sigarayı bırakmasını sağlamak her hekimin görevi

Detaylı

ÜNİVERSİTE ÖĞRENCİLERİNİN BAŞARILARI ÜZERİNE ETKİ EDEN BAZI FAKTÖRLERİN ARAŞTIRILMASI (MUĞLA ÜNİVERSİTESİ İ.İ.B.F ÖRNEĞİ) ÖZET ABSTRACT

ÜNİVERSİTE ÖĞRENCİLERİNİN BAŞARILARI ÜZERİNE ETKİ EDEN BAZI FAKTÖRLERİN ARAŞTIRILMASI (MUĞLA ÜNİVERSİTESİ İ.İ.B.F ÖRNEĞİ) ÖZET ABSTRACT Muğla Üniversitesi SBE Dergisi Güz 2001 Sayı 5 ÜNİVERSİTE ÖĞRENCİLERİNİN BAŞARILARI ÜZERİNE ETKİ EDEN BAZI FAKTÖRLERİN ARAŞTIRILMASI (MUĞLA ÜNİVERSİTESİ İ.İ.B.F ÖRNEĞİ) ÖZET Erdoğan GAVCAR * Meltem ÜLKÜ

Detaylı

Alevlenmelerin en yaygın nedeni, trakeobronşiyal enfeksiyonlar ve hava kirliliğidir. Şiddetli alevlenmelerin üçte birinde neden saptanamamaktadır

Alevlenmelerin en yaygın nedeni, trakeobronşiyal enfeksiyonlar ve hava kirliliğidir. Şiddetli alevlenmelerin üçte birinde neden saptanamamaktadır Toraks Derneği, Göğüs Hastalıkları Uzmanları ve solunum hastalıkları alanında çalışan diğer uzmanlık dallarındaki hekimler tarafından 1992 de kurulan bir ulusal uzmanlık derneğidir. Toraks Derneği nin

Detaylı

H.Ü. Bilgi ve Belge Yönetimi Bölümü BBY 208 Sosyal Bilimlerde Araştırma Yöntemleri II (Bahar 2012) SPSS DERS NOTLARI I 5 Nisan 2012

H.Ü. Bilgi ve Belge Yönetimi Bölümü BBY 208 Sosyal Bilimlerde Araştırma Yöntemleri II (Bahar 2012) SPSS DERS NOTLARI I 5 Nisan 2012 H.Ü. Bilgi ve Belge Yönetimi Bölümü BBY 208 Sosyal Bilimlerde Araştırma Yöntemleri II (Bahar 2012) SPSS DERS NOTLARI I 5 Nisan 2012 Aşağıdaki analizlerde http://yunus.hacettepe.edu.tr/~tonta/courses/spring2010/bby208/bby208

Detaylı

Romatizmal Mitral Darlığında Fetuin-A Düzeyleri Ve Ekokardiyografi Bulguları İle İlişkisi

Romatizmal Mitral Darlığında Fetuin-A Düzeyleri Ve Ekokardiyografi Bulguları İle İlişkisi Kahramanmaraş 1. Biyokimya Günleri Bildiri Konusu: Romatizmal Mitral Darlığında Fetuin-A Düzeyleri Ve Ekokardiyografi Bulguları İle İlişkisi Mehmet Aydın DAĞDEVİREN GİRİŞ Fetuin-A, esas olarak karaciğerde

Detaylı

TÜTÜN ÜRÜNLERİ ÜZERİNDEKİ VERGİYİ ARTIRMAK

TÜTÜN ÜRÜNLERİ ÜZERİNDEKİ VERGİYİ ARTIRMAK TÜTÜN ÜRÜNLERİ ÜZERİNDEKİ VERGİYİ ARTIRMAK Doç. Dr. S. Erhan DEVECİ 9 Haziran 2010 - Elazığ Sunum Planı - Konunun önemi - Vergi ve fiyatlar ile ilgili ulusal stratejik planlar - Verginin artırılması sonucu

Detaylı

İSTATİSTİK, ANALİZ VE RAPORLAMA DAİRE BAŞKANLIĞI

İSTATİSTİK, ANALİZ VE RAPORLAMA DAİRE BAŞKANLIĞI RAPOR BÜLTENİ İSTATİSTİK, ANALİZ VE RAPORLAMA DAİRE BAŞKANLIĞI Tarih :11.09.2015 Kanser Vakaları ve Kanserden Ölüm Oranları Sayı :10 Hazırlayan H. Erkin SÜLEKLİ Katkıda Bulunanlar Saadet TURHAL Nurdan

Detaylı

18 Y A Ş Ü S T Ü B İ R E Y

18 Y A Ş Ü S T Ü B İ R E Y Avanos ve Gülşehir İlçelerinde Görülen Kronik Hastalıkların Prevalans, İnsidans ve Risk Faktörlerinin Değerlendirildiği İzlem Çalışması 18 Y A Ş Ü S T Ü B İ R E Y V E R İ T O P L A M A F O R M U Hane ve

Detaylı

sigara kullanma yaşının 7 ye, alkol kullanımının 12 li yaşlara

sigara kullanma yaşının 7 ye, alkol kullanımının 12 li yaşlara Alkol, sigara, uyuşturucu madde, kumar gibi zararlı alışkanlıkların tüm dünyada tehlikeli boyutlarda yaygınlaşmaya başlaması ülkemizi de tehdit eden bir problemdir. Lise ve üniversite öğrencileri ile çalışan

Detaylı

Dünyanın En Önemli Sağlık Sorunu: Kronik Hastalıklar. Dr. H. Erdal Akalın, FACP, FIDSA, FEFIM (h)

Dünyanın En Önemli Sağlık Sorunu: Kronik Hastalıklar. Dr. H. Erdal Akalın, FACP, FIDSA, FEFIM (h) Dünyanın En Önemli Sağlık Sorunu: Kronik Hastalıklar Dr. H. Erdal Akalın, FACP, FIDSA, FEFIM (h) Sağlık Sisteminde Karışıklığa Yol Açabilecek Gelişmeler Bekleniyor Sağlık harcamalarında kısıtlama (dünya

Detaylı

BAŞARI İÇİN GERÇEKLER

BAŞARI İÇİN GERÇEKLER BAŞARI İÇİN GERÇEKLER Kitlesel medya kampanyaları çok yönlü tütün kontrol programının başlıca bölümlerinden biridir. Sigara bırakma, sigarasız ortamlar için uygulanan yasal düzenleme kampanyalarının reklamını

Detaylı

PSİKOLOJİK YILDIRMANIN ÖNCÜLLERİ VE SONUÇLARI: HACETTEPE ÜNİVERSİTESİ ÖRNEĞİ. Hacettepe Üniversitesi Psikometri Araştırma ve Uygulama Merkezi HÜPAM

PSİKOLOJİK YILDIRMANIN ÖNCÜLLERİ VE SONUÇLARI: HACETTEPE ÜNİVERSİTESİ ÖRNEĞİ. Hacettepe Üniversitesi Psikometri Araştırma ve Uygulama Merkezi HÜPAM PSİKOLOJİK YILDIRMANIN ÖNCÜLLERİ VE SONUÇLARI: HACETTEPE ÜNİVERSİTESİ ÖRNEĞİ Hacettepe Üniversitesi Psikometri Araştırma ve Uygulama Merkezi HÜPAM PROJENİN AMACI Bu projenin temel amacı Hacettepe Üniversitesi

Detaylı

YETİŞKİNLERDE MADDE BAĞIMLILIĞI DOÇ. DR. ARTUNER DEVECİ

YETİŞKİNLERDE MADDE BAĞIMLILIĞI DOÇ. DR. ARTUNER DEVECİ YETİŞKİNLERDE MADDE BAĞIMLILIĞI DOÇ. DR. ARTUNER DEVECİ CELAL BAYAR ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ PSİKİYATRİ A.D. Madde deyince ne anlıyoruz? Alkol Amfetamin gibi uyarıcılar Kafein Esrar ve sentetik kannabinoidler

Detaylı

EFA 2008 Küresel İzleme Raporu. 2015 e Kadar Başarabilecek miyiz? Önemli Noktalar

EFA 2008 Küresel İzleme Raporu. 2015 e Kadar Başarabilecek miyiz? Önemli Noktalar EFA 2008 Küresel İzleme Raporu 2015 e Kadar Başarabilecek miyiz? Önemli Noktalar EFA 2008 Raporu bir orta dönem değerlendirmesidir. 2000 yılından bu yana gerçekleşen önemli gelişmeler 1999-2005 yılları

Detaylı

Öğretmen Adaylarının İnternet Kullanımı

Öğretmen Adaylarının İnternet Kullanımı 920 Öğretmen Adaylarının İnternet Kullanımı Nazan Doğruer, Eastern Mediterranean University, Famagusta, North Cyprus, nazan.dogruer@emu.edu.tr İpek Meneviş, Eastern Mediterranean University, Famagusta,

Detaylı

3.6.1.1.1. Toplu Taşıma Aracı Kullanım Sıklığı

3.6.1.1.1. Toplu Taşıma Aracı Kullanım Sıklığı 3.6.1. Ulaşım Tipleri Yaşam Kalitesi Grubu araştırmaları çerçevesinde şehir yönetimi açısından önem taşıyan halkın beğeni ve eğilimleri, kamu hizmetlerinin kullanım özellikleri, ulaşım ilişkileri, gibi

Detaylı

İLKÖĞRETİM 8.SINIF ÖĞRENCİLERİNİN HAVA KİRLİLİĞİ KONUSUNDAKİ BİLGİ DÜZEYLERİNİN İNCELENMESİ

İLKÖĞRETİM 8.SINIF ÖĞRENCİLERİNİN HAVA KİRLİLİĞİ KONUSUNDAKİ BİLGİ DÜZEYLERİNİN İNCELENMESİ İLKÖĞRETİM 8.SINIF ÖĞRENCİLERİNİN HAVA KİRLİLİĞİ KONUSUNDAKİ BİLGİ DÜZEYLERİNİN İNCELENMESİ Geleceğimizi tehdit eden çevre problemlerinin özellikle çocuklara erken yaşlarda verilmesi ve böylece çevre duyarlılığı,

Detaylı