ÖNSÖZ. Tüberküloz El Kitabı

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "ÖNSÖZ. Tüberküloz El Kitabı"

Transkript

1

2

3

4 ÖNSÖZ Bilinen en eski hastalıklardan biri olan Verem Hastalığı (Tüberküloz), dünyada her yıl milyonlarca insanı tehdit eden, acil hareket planı gerektiren, ölümcül, ancak tedavi edilebilir; bulaşıcı bir hastalıktır. Hastalığın iyileşmesinin sağlanması, toplum sağlığının korunması ve geliştirilmesi açısından son derece hassas ve önemli bir süreçtir. Son yıllarda ülkemizde veremin kontrolü ile ilgili faaliyetlerin başarıyla yürütülmesi neticesinde, verem hastalarının erken dönemde teşhisi ile daha çok hasta kayıt altına alınmıştır. Bununla birlikte hastalığın doğası gereği verem mücadelesinin aksatılmadan sürdürülmesi gerekmektedir. Amacımız Veremsiz Bir Türkiye hedefine, dünyanın pek çok bölgesinden daha önce ulaşmaktır. DSÖ nün Tanı hedefi; var olan verem hastalarının % 70 inin bulunması, Tedavi hedefi; ise bulunan bu hastaların %85 inin başarıyla tedavi edilmesidir Dünya Raporu na göre Türkiye, bu hedeflere ulaşmış ülkeler arasında yer almaktadır. İlimizde, Tüberküloz Kontrolü çalışmaları uzun yıllardır başarıyla devam etmektedir. Dispanserlere kayıtlı hastalarda %90 ın üzerinde tedavi başarısı mevcuttur. Akciğer tüberkülozlu hastaların %90 dan fazlasına bakteriyolojik tetkik yapılmakta ve yaklaşık %70 inde pozitiflik bulunmaktadır. Yayma mikroskopisinin yanı sıra kültür ve ilaç duyarlılık testleri de yapılmaktadır ve bunların yapılma oranı Türkiye ortalamasından çok yüksektir. Dünya Sağlık Örgütü tarafından verem kontrol programı için önerilen yöntem Doğrudan Gözetimli Tedavi (DGT) dir. DGT, verem hastasının tüm tedavisi boyunca ilaçlarının her dozunu bir görevli ya da sorumlu kişinin gözetiminde içmesi ve bu durumun kaydedilmesi esasına dayanmakta, bu yöntem sayesinde tedavi başarı ile tamamlanmaktadır. Veremsiz Bir Türkiye hedefine dünyanın pek çok bölgesinden daha önce ulaşmak amacıyla Ankara İlinde yürütülen Tüberküloz Kontrolü çalışmalarını ve DGT Uygulamasını gönülden destekleyen ve yürüten tüm sağlık personeline teşekkürlerimi sunarım. Uzm. Dr. Mustafa AKSOY Ankara İl Sağlık Müdürü 3

5 Hazırlayanlar Dr. Elif A. Arabulan Dr. A. Çiğdem Şimşek Dr. Ahmet Özlü Teşekkür Destek ve katkılarından dolayı Uzm. Dr. Mustafa H. Türkkanı S.B. Verem Savaş Daire Başkan Yardımcısı Uzm. Dr. Ayşe Gül Yıldırım S.B. V.S.D.B. Epidemiyoloji Şube Müdürü Uzm. Dr. Yasin Kocaman a Ankara Verem Savaşı İl Koordinatörü Teşekkür ederiz. 4

6 İÇİNDEKİLER Tüberküloz (verem) hastalığının tarihçesi...7 Dünyada ve Türkiyede tüberkülozun durumu...7 Tüberküloz nedir?...9 Tüberküloz enfeksiyonu nedir? Tüberküloz hastalığı nedir? İlaca dirençli tüberküloz nedir? Tüberküloz için risk faktörleri Tüberküloz hastalığında semptomlar ve tanı Tüberkülin cilt testi (PPD) Bildirimler ve temaslı taramaları Tedavi Yan etkilere yaklaşım Tedavinin sürdürülmesi ve hasta uyumu Doğrudan gözetimli tedavi (DGT) Veremden nasıl korunabiliriz?

7

8 Bilinen en eski bulaşıcı hastalıklardan biri olan ve halen dünyada her yıl milyonlarca insanı tehdit eden tüberküloz (TB) hastalığı, ülkemizde ve dünyada önemli bir halk sağlığı sorunu olmaya devam etmektedir. Tüberküloz hastalığı, ölümcül ancak tedavi edilebilir bir hastalıktır. Tüberküloz dünyada, erişkinlerde bulaşıcı hastalıklardan ölümün HIV/ AIDS den sonra en büyük ikinci nedenidir. Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ), 1993 yılında tüberküloz için küresel acil durum ilan etmiştir. Dünyada bir hastalık için ilk kez acil durum ilan edilmiştir. Dünya Sağlık Örgütü, 1994 yılında veremle savaş için yeni stratejiler ortaya koymuş ve DGTS (Doğrudan Gözetimli Tedavi Stratejisi) uygulamaları dünyada hızlı bir şekilde yayılmıştır. TÜBERKÜLOZ ( VEREM ) HASTALIĞININ TARİHÇESİ Tüberküloz hastalığının tarihi neredeyse insanlık tarihi kadar eskiye dayanmaktadır. M.Ö yılına ait Mısır daki mumyalarda tüberkülozun omurga ve kemiklerde yaptığı tahribat görülmüştür. 24 Mart 1882 tarihinde Robert KOCH tarafından, hastalık etkeni olarak tüberküloz basili gösterilmiştir. DÜNYADA VE TÜRKİYE DE TÜBERKÜLOZUN DURUMU Şu anda dünyada 2 milyar insanın, yani dünya nüfusunun üçte birinin tüberküloz basili ile enfekte olduğu tahmin edilmektedir. 7

9 Dünya Sağlık Örgütü verilerine göre dünyada her yıl yaklaşık 9 milyon yeni tüberküloz hastasının ortaya çıktığı ve 1,7 milyon hastanın tüberküloz sebebiyle öldüğü bilinmektedir. Bu rakamlar tüberkülozdan her gün yaklaşık 5000 kişinin öldüğünü göstermektedir. Bu ölümlerinin hemen tümü önlenebilir ölümlerdir. Dolayısıyla hastalığın yaygınlığı daha uzun yıllar dünya için tehdit oluşturacağına işaret etmektedir. Ülkemizde ise tüberküloz, geçen yüzyılın ilk yarısında büyük bir salgın yapmış ve bir numaralı ölüm sebebi olmuştur. Türkiye de Yıllara Göre Yeni Verem Hasta Sayıları 8

10 Yürütülen yoğun verem savaşı çabaları sonucunda durum değişmiş, tüberküloz artık önemli bir ölüm nedeni olmaktan çıkmıştır. Türkiye de her yıl yaklaşık civarında tüberküloz hastası tespit edilerek tedavi edilmektedir. Enfekte nüfustan sürekli yeni hastaların çıkacağı düşünüldüğünde, tüberkülozla mücadelenin sürekli ve düzenli yapılması gerekliliği açıktır. Ankara ilinde ise yapılan başarılı tüberküloz kontrol çalışmaları ile tüberküloz görülme sıklığı Türkiye ortalamasına göre daha düşüktür. TÜBERKÜLOZ NEDİR? Tüberküloz, Mycobacterium tuberculosis complex olarak tanımlanan basillerle oluşan, çok değişik klinik görünümlere sahip kronik, nekrozitan bir infeksiyondur. Hastalığın oluşumundan %97-99 oranında Mycobacterium tuberculosis sorumludur. Tüberkülozda bulaşma, bulaştırıcı akciğer ve larinks tüberkülozlu hastaların aksırma, öksürme ve konuşmaları sırasında havaya yayılan basillerin sağlam kişiler tarafından solunması ile olur. Solunum yoluyla alınan basil akciğer alveollerine ulaştıktan sonra, ya alveol makrofajları tarafından öldürülür ve enfeksiyon oluşmaz ya da basil makrofajlar tarafından öldürülemez, çoğalır ve enfeksiyon (latent enfeksiyon veya aktif enfeksiyon) oluşur. Tedavi olmayan bir akciğer tüberkülozlu hasta her yıl yaklaşık kişiyi enfekte edebilmektedir. Bu hastalarla yakın ve uzun süreli temas bulaşma riskini arttırmaktadır. Akciğer dışı tüberküloz genellikle bulaştırıcı değildir. Ayrıca çatal, kaşık, tabak ve eşyalarla bulaşma olmamaktadır. 9

11 TÜBERKÜLOZ ENFEKSİYONU NEDİR? Tüberküloz basilinin solunum yoluyla alınmasıyla kişi enfekte olur. Enfekte olanlardan yüzde onu yaşamlarının herhangi bir döneminde hastalanıp, aktif tüberküloz hastası olabilir Enfekte olanların yüzde doksanında ise basil vücuda girdikten sonra vücudun oluşturduğu savunma mekanizması ile hapsedilip, sessiz şekilde kalmaktadır. Buna latent enfeksiyon denir. Kişinin bağışıklık sistemi zayıfladığında ise, latent enfeksiyon şeklinde akciğerde bekleyen tüberküloz basili çoğalıp, aktif enfeksiyon yani aktif tüberküloz hastalığı oluşturmaktadır. 10

12 TÜBERKÜLOZ HASTALIĞI NEDİR? Tüberküloz basili, akciğere yerleştikten sonra çoğalırsa kişi tüberküloz hastası olmaktadır. Tüberküloz hastalığı en çok akciğeri tutmasına rağmen, lenfojen ve hematojen yayılımla diğer organlarda da hastalık oluşturabilmektedir. Tedavi edilmezse, tuttuğu organlarda ciddi ve ölümcül sekeller bırakabilmektedir. Hastalık, akciğer dışında en sık lenfatik sistemi, plevrayı, santral sinir sistemini, genitoüriner sistemi, kemik ve eklemleri tutabilmektedir. Fakat bütün organlarda hastalık yapabilmektedir. Bazı nadir vakalarda ise, hastalık yaygın olarak tüm organları tutmakta ve buna miliyer tüberküloz (dissemine tüberküloz) denilmektedir. (Akciğerler : %70-80 Diğer %20-30) İLACA DİRENÇLİ TÜBERKÜLOZ NEDİR? Tüberküloz ilaçları, düzenli ve yeterli süre kullanılmazsa tüberküloz basili ilaçlara direnç kazanabilmektedir. Dirençli tüberküloz hastalarının tedavisi, çok daha zor, pahalı ve uzun sürede mümkün olabilmekte ve bazen hastalar kaybedilmektedir. Dirençli tüberküloz hastaları, hastalığı bu şekliyle bulaştırmakta ve dirençli tüberküloz hastalarının sayıları giderek artmaktadır. TÜBERKÜLOZ İÇİN RİSK FAKTÖRLERİ 11

13 TÜBERKÜLOZ HASTALIĞINDA SEMPTOMLAR VE TANI Solunum Sistemi Bulguları Öksürük: Öksürük, akciğer tüberkülozunda görülen en sık yakınmadır. Hastalığın erken belirtilerindendir. Hastalığın başlangıcında genellikle kuru öksürük vardır. İlerleyen dönemde öksürüğe balgam da eşlik edebilmektedir. 2-3 haftadan uzun süren öksürükte tüberkülozdan şüphelenilmelidir. Balgam çıkarma Hemoptizi (Kanlı balgam) Göğüs ağrısı, sırt-yan ağrısı Nefes darlığı Ses kısıklığı Sistemik Bulgular Ateş (intermittan) Gece terlemesi Halsizlik İştahsızlık, kilo kaybı, kilo alamama Hastalığın olduğu organa özgün bulgular (LAP, idrarda kan görülmesi, eklemde şişlik gibi) Yakınmalar genellikle hafif başlamakta ve yavaş ilerlemektedir. Bazıları da yakınmalarını sigara ya da başka bir nedene bağlamaktadırlar. Bu nedenlerle, birçok hasta doktora başvurmakta gecikmektedir. Hastanın öyküsü, fizik muayene bulguları, akciğer filmi, tüberkülin cilt testi hastalıktan şüphelenmemizi sağlamaktadır. 12

14 Şüphelenilen hastalarda, hastadan alınan balgam ya da nadiren diğer örnekler bu amaçla laboratuarda incelenmelidir. Kesin tanı mikroskopta Z. Nielsen boyasıyla boyanmış basilin gösterilmesi ve L. Jensen besiyerinde basilin üretilmesi ile konulmaktadır. Günümüzde konvansiyonel (L.Jensen) besiyerlerinin yanısıra hızlı kültür sistemleri rutin inceleme amacıyla kullanılmaktadır. Özellikle son yıllarda dirençli olgu sayısındaki artış, tedaviye bir an önce başlayabilmek ve yeni bulaşları önleyebilmek amacıyla tüberkülozun hızlı tanısı ve antitüberküloz ilaç duyarlılık testleri için yeni bir seçenek olan moleküler yöntemleri gündeme getirmiştir. Ancak bu tekniklerin maliyetinin yüksek oluşu, ileri teknolojiye sahip cihazlara ve eğitimli personele ihtiyaç duyulması nedeni ile gelişmekte olan ülkelerde yaygın olarak kullanılamamaktadır. Özellikle 3 haftadan uzun süren öksürük yakınmaları olan hastalarda tüberkülozdan şüphelenilmeli ve hasta verem savaşı dispanseri ya da göğüs hastalıkları polikliniğine gönderilmelidir. Verem savaşı dispanserlerinde tanı, tedavi, ilaçlar ve takip ücretsizdir. TÜBERKÜLİN CİLT TESTİ ( TCT ) ( PPD ) TCT uygulaması intradermal (deri içine) enjeksiyon şeklinde yapılmaktadır. 72 saat sonra oluşan hipereminin çapı değil, endürasyonun (kabartının) çapı ölçülmektedir. BCG aşılılarda, aktif ve latent enfeksiyonda pozitiftir. TCT, M.Tuberculosis ile enfekte olan kişileri belirlemede yani latent enfeksiyon tanısının konulmasında kullanılmaktadır. Akciğer tüberkülozunda tanı, balgam incelemesiyle basilin gösterilmesine dayanmaktadır ve TCT aktif tüberküloz tanısında kullanılmamaktadır. 13

15 Tüberkülin Cilt Testinin (TCT) (PPD) Değerlendirilmesi BCG lilerde 0-5 mm Negatif kabul edilir mm BCG ye atfedilir. 15 mm ve üzeri Pozitif kabul edilir. BCG sizlerde 0-5 mm 6-9 mm 10 mm ve üzeri Bu amaçla yeni geliştirilen testler bulunmaktadır; Quantiferon -TB gold testi T-SPOT-TB assay Negatif kabul edilir. Şüpheli kabul edilir, bir hafta sonra tekrarlanır. Pozitif kabul edilir. Tüberkülin cilt testi ( TCT ) ( PPD ) pozitif olan enfekte kişilerin (Latent enfeksiyon) 6 ay boyunca düzenli koruyucu tedavi ( İzoniazid ) kullanması önerilmektedir. Verem savaş dispanserleri tarafından TCT ( PPD ) yapılmakta ve koruyucu tedavi ücretsiz olarak verilmektedir. BİLDİRİMLER VE TEMASLI TARAMALARI Tüberküloz, bildirimi zorunlu bir hastalıktır. Tüberküloz hastalığını ve hastalığa bağlı ölümlerini tespit etmeleri halinde hekimler İl Sağlık Müdürlüğüne bildirimde bulunmalıdırlar. Günümüzde öncelikle yüksek riskli grupların aktif taranması önerilmektedir. Bu gruplar, tüberküloz hastalarının temaslıları, cezaevlerinde kalanlar ve sağlık çalışanlarıdır. Temaslı taramalarda amaç, hastaya bulaştıran kaynak olguyu bulmak ve hastanın muhtemel bulaştırdığı kişileri saptamaktır. Tarama yoluyla kaynak olgu, yeni hastalar ve enfekte hastalar tespit edilmeye çalışılmaktadır. TEDAVİ Tüberküloz tedavisinde dinlenme, beslenme ve iklim gibi faktörlerin etkileri önemsizdir. En önemli faktör ilaçlardır, fakat bazı hastalarda cerrahi müdahale gerekebilmektedir. İlaçların düzenli ve yeterli süre kullanılması çok büyük önem taşımaktadır. Tedaviye başlanmasından 15 gün sonra, genellikle bulaştırıcılık 14

16 ortadan kalkmaktadır. Erken ve uygun tedavi başlanır ve yeterli süre tedavi edilirse hastalarda yüzde yüze yakın şifa sağlanmaktadır. İyileşme genellikle kalıcıdır. İlaçlar düzenli ve yeterli süre kullanılmadığında, ilaç direnci ve tedavi başarısızlığı ortaya çıkmakta ve hasta toplum sağlığını tehdit etmektedir. Hastalara bir günlük ilaçların tümü bir defada ve tercihen aç karnına verilmelidir. Böyle yapılarak unutma da önlenmiş olmaktadır. Tedavi rejimleri iki dönemlidir: Başlangıç dönemi ve idame dönemi Başlangıç dönemi, hızlı çoğalan basillerin temizlendiği dönemdir. Bu dönemde tedavi bırakılırsa, ilaç direnci gelişme olasılığı yüksektir. İdame dönemi, zaman zaman aktivasyon gösteren, aralıklı çoğalan basillerin temizlendiği dönemdir. Yani, sterilizasyon gerçekleşmektedir. Bu dönemde tedavi terk edilirse ise, nüks gerçekleşebilmektedir. Ülkemizde olduğu gibi İzoniyazid direncinin %4 ten yüksek olduğu yerlerde başlangıç döneminde dört ilaç (genellikle 2 ay ), idame döneminde ise en az iki ilaç (genellikle 4 ay ) kullanılmaktadır. İLAÇLAR: İzoniyazid(H), Rifampisin(R), Pirazinamid(Z), Morfozinamid(M), Etambutol(E), Streptomisin(S) Standart Tedavi : 2 ay HRZE (ya da HRZS) + 4 ay HR Çocuk TB : 2 ay HRZ + 4 ay HR Menenjit, Miliyer TB : 2 ay HRZE (ya da HRZS) ay HR Tedaviyi Terkten Dönen : 2ay HRZES + 1ay HRZE + 5 ay HRE Nüks Olgu : 2ay HRZES + 1ay HRZE + 5 ay HRE Tüberküloz hastaları tedavileri süresince her ay kontrole gitmelidirler. Tedavisi başarısız olan ya da düzelme göstermeyen hiçbir hastaya ilaç eklemesi yapılmaz! Tedavisi sürdürülürken, uzman bir merkeze danışılmalıdır. 15

17 YAN ETKİLERE YAKLAŞIM Tedavi başlangıcında hastalara kullandıkları ilaçlarla ortaya çıkabilecek en sık yan etkiler anlatılmalıdır. Yan etkiler genellikle tedavinin ilk üç ayında görülmektedir. En sık görülen yan etkiler gastrointestinal sistem ve dermal yan etkilerdir. Basit yan etkilerde semptomatik tedavi vermek ve hastaya durumu açıklamak yeterli olup ilaçlar kesilmemelidir. Vücut sıvılarının (tükürük, gözyaşı, balgam, ter, idrar) kırmızı/turuncu boyanması rifampisine bağlıdır ve tehlikesizdir. Fakat ciddi mide yakınmaları varsa ilaçlar yemekle birlikte verilebilir ya da ikiye veya üçe bölünebilmektedir. Daha az sıklıkla ise vestibuler yan etkiler ve hepatit görülmektedir. Hastalara, hepatit düşündüren bulantı, iştah kaybı, kusma, sürekli koyu idrar, cildin sarı olması, halsizlik, açıklanmayan ateş yükselmeleri, karında duyarlılık gibi şikayetleri olursa acilen doktoruna başvurması gerektiği söylenmelidir. Herhangi bir rahatsızlığı olmayan hastalarda yan etki araştırması için rutin laboratuar tetkiklerine gerek yoktur. TEDAVİNİN SÜRDÜRÜLMESİ VE HASTA UYUMU Tüberküloz en önemli özelliği hava yolu ile bulaşmasıdır. Bulaşması için de hasta ile aynı havayı solumak yeterli olmaktadır. Toplum sağlığını korumak için bulaştırıcı olguların tedavisinin garantilenmesi şarttır. Zaten dispanserde tanı, tedavi ve takibin ücretsiz oluşu, ilaçların devlet tarafından karşılanması ve tüberküloz kontrolünün bir programla yürütülmesinin de nedeni budur. Hastalar genellikle en az 6 ay süren ilaç tedavisini tamamlamakta zorlanmaktadırlar. Bu durumun temel nedenleri, tedavi süresinin uzun, ilaç sayısının fazla olması ve tedaviye başladıktan kısa bir süre sonra hastalık bulgularının hızla düzelmesi, buna bağlı olarak hastaların kendilerini iyi hissetmeleridir. Tedavisini tamamlamayan hastalarda, vücutta tümüyle temizlenmemiş olan basiller tekrar çoğalmakta ve hastalık tablosu tekrar ortaya çıkmaktadır. Ayrıca ilaç dirençleri gelişebilmekte, tedaviler daha pahalı ve güç hale gelmekte, hatta ölümler görülmektedir. Yapılan çeşitli araştırmalarla, eğer ilaçlar hastaya aylık olarak verilir ve kendisinin içmesi istenirse tedavi başarı oranlarının %50-60 lara kadar düştüğü gösterilmiştir. 16

18 DOĞRUDAN GÖZETİMLİ TEDAVİ (DGT ) Ulusal tüberküloz kontrol programının temelini Doğrudan Gözetimli Tedavi Stratejisi (DGTS) oluşturmaktadır. DGTS Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) tarafından 1994 de tanımlanmıştır. Doğrudan Gözetimli Tedavi Stratejisinin (DGTS) unsurları şunlardır: Politik kararlılık ile sürekli ve yeterli finansman sağlanması Kalite kontrollü balgam bakteriyolojisi ile pasif olgu bulma Standart kısa süreli kemoterapi ve gözetimli ilaç içirilmesi (DGT) Anti-TB ilaçların düzenli ve kesintisiz sağlanması Her hasta için, olgu özelliklerini, tedavi sonuçlarını ve TB kontrol programının bütününün performansını değerlendirmeye olanak sağlayan standart bir kayıt ve raporlama sistemi oluşturulması DGTS nin en önemli unsurlarından olan Doğrudan gözetimli tedavi (DGT), hastanın her doz ilacını görevli bir kişinin, gözetiminde içmesi ve bu durumun kaydedilmesi esasına dayanan bir tedavi şeklidir. Bu görevli, eğitim almış ve denetlenen bir kişidir. Böylece hastanın tedaviye uyumu garantilenip, her doz ilacı içtiğinden emin olunur. Bu sayede tedavi başarısı ve kür oranları artarken hastalık insidansı, nüks ve ilaç direnci oranları da ciddi olarak düşmektedir. DGT de, hasta ile birlikte hastaya en uygun ve hastaya özel bir gözetim planı yapılmalıdır. Gözetim planında ilaçların nerede, ne zaman, nasıl ve kimin tarafından içirileceği belirlenmelidir. Özel durumlar hariç, hastalar her gün sağlık kuruluşuna gelerek ilaçlarını doktor, hemşire veya sağlık memuru gözetiminde içmelidirler. Çeşitli nedenlerle hasta gelemiyorsa hastanın evine, işyerine veya belirlenen bir yere gidilerek hastanın ilaçları içirilmelidir. DGT den kesinlikle ödün verilmemeli, bu kararlılık hastaya da gösterilmelidir. Bazen hastaların bulundukları yerlerde, herhangi bir sağlık kuruluşu ya da sağlık görevlisi bulunmayabilir. Böyle özel durumlarda öğretmen, imam, bakkal, muhtar vb. kişiler gözetmen olarak eğitilerek görevlendirilebilir. Bu kişilerin belirlenmesinde hastayla beraber karar verilmesi ve gözetmen olacak kişinin 17

19 gönüllü olması uygun olur. Bir aile üyesinin gözetmen olarak seçilmesi ise en son tercih edilen yöntem olmalıdır. DGT uygulamasında aksamalar olursa hasta ve hasta yakınları eğitime alınmalıdır. Her şeye rağmen hasta tedaviye uyum göstermezse, hastaneye yatırılabilir veya İl Umumi Hıfzıssıhha Kurul Kararı alınarak kolluk kuvvet aracılığıyla (polis) tedavi olacağı sağlık kuruluşuna getirtilebilmektedir. DGT uygulamalarında Sağlık Bakanlığı Verem Savaşı Dairesi Başkanlığının ilgili Genelgelerine göre hareket edilmesi gerekmektedir. TEDAVİYİ SÜRDÜREN HEKİM VE SAĞLIK ÇALIŞANI, HASTANIN TEDAVİSİNDE HASTANIN UYUMUNU SAĞLAMAK, TEDAVİYİ DÜZENLİ YÜRÜTMEK VE TAMAMLAMAKLA GÖREVLİDİR. 18

20 VEREMDEN NASIL KORUNABİLİRİZ? A. Toplumsal korunma Bulaştırıcı olan verem hastalarını en kısa sürede bulmak ve bunları etkin bir şekilde tedavi ederek bulaştırıcı durumdan çıkarmak. B.Kişisel korunma BCG ile aşılama: BCG aşısı Türkiye de sadece bir kez (2 ayını dolduran bebeklere) yapılmaktadır. Çocuklarda koruyuculuğu yüksektir (yaklaşık % 80). Özellikle daha tehlikeli olan verem hastalığı türlerinden (menenjit ve kan yoluyla yayılan veremden) korur. Koruyucu İlaç Tedavisi (Kemoprofilaksi): Koruyucu ilaç tedavisinin amacı, TB hastası ile teması olan kişide enfeksiyon gelişimini ya da enfekte kişide TB hastalığı gelişimini önlemektir. Hastalanma riski yüksek olan kişilerin ve enfekte kişilerin (Latent enfeksiyon) 6 ay boyunca düzenli izoniazid kullanması önerilmektedir. Bu süre bazı özel durumlarda ( HIV Pozitifler, silikozis olanlar,bağışıklığı baskılayıcı tedavi alanlar ) 9 aya kadar uzayabilmektedir. Koruyucu ilaç tedavisi yüzde koruyucudur ve bu tedavinin 19 yıla kadar etkili olduğu gösterilmiştir. Bu tedavi de verem savaşı dispanserlerince ücretsiz verilmektedir. 19

21 Sağlık Bakanlığının Doğrudan Gözetimli Tedavi konulu 2009/51 sayılı Genelgesinin Aile Hekimleri ile ilgili bölümleri aşağıda yer almaktadır: 4.b. Aile hekimliğine geçilen illerde; verem hastasının dispansere kaydı sonrasında dispanser doktoru, hastayı ilgili aile hekimine yönlendirir. Aile hekimi, hastaya DGT uygulaması hakkında bilgi verdikten sonra hasta ve ailesiyle görüşerek; hastanın yaşı, genel durumu, çalışma hayatı ve sosyal durumu dikkate alınarak ne zaman, kim tarafından (DGT gözetmeni) ve nerede en uygun DGT uygulaması yapılacağı kararlaştırılır. Sonra EK-1 de yer alan Tüberkülozlu Hasta ve DGT Bilgi Formu doldurularak aynı gün ilgili Verem Savaşı Dispanserine ve İl Sağlık Müdürlüğü Bulaşıcı Hastalıklar Şubesine bildirir. 5. Bulaşıcı Hastalıklar Şubesinde, gönderilen Tüberkülozlu Hasta ve DGT Bilgi Formu elektronik ortamda kaydedilir. 6. Tedavi boyunca DGT uygulama detaylarındaki değişiklerde ve DGT gözetmeni değişikliğinde aynı gün içerisinde EK-1 ile ilgili yerlere bildirimi yapılır. 7. Hasta için VSD de hazırlanan ilaçlar ve EK-2 de yer alan Aylık DGT İzlem Cetveli DGT gözetmenine ulaştırılır. İlaçlar ve izlem cetveli gözetmende kalır, hastaya teslim edilmez. 8. Verem hastası, DGT gözetmeni eşliğinde günlük ilaçlarını içer ve Aylık DGT İzlem Cetveli ne hasta ve DGT gözetmeni tarafından günlük imzalar atılır ve ilaç içirilen yer ve saat yazılır. 9. DGT gözetmeni, hastanın tedaviye uyumuna destek olur. Hastaya ilaçların içirilemediği gün ilgili aile hekimine ve VSD ne durumu bildirir. İlgili aile hekimi veya dispanser hekimi tarafından tedavisi amacıyla uygulanan DGT nin gerekliği olduğu hususunda hastanın ikna edilmesi sağlamalıdır. DOĞRUDAN GÖZETİMLİ TEDAVİYİ UYGULA TÜBERKÜLOZU DURDUR 20

22 DGT UYGULA!!! TÜBERKÜLOZU DURDUR 21

23 TB ANYWHERE IS EVERYWHERE 22

24

Türkiye'de Yıllara Göre Yeni Verem Hasta Sayıları. 1965 1970 1975 1980 1985 1990 1995 2000 2005 2007 Yıllar

Türkiye'de Yıllara Göre Yeni Verem Hasta Sayıları. 1965 1970 1975 1980 1985 1990 1995 2000 2005 2007 Yıllar Verem Haftası etkinlikleri çerçevesinde Akkuş İlçe Sağlık Grup Başkanımız Dr. Mustafa AKDOĞAN 18/01/2010 tarihinde ilçemizde çalışan din adamları ve halka yönelik verem hastalığı ile ilgili çeşitli bilgiler

Detaylı

T.C. Sağlık Bakanlığı Türkiye Halk Sağlığı Kurumu Tüberküloz Daire Başkanlığı VEREM HASTALIĞI

T.C. Sağlık Bakanlığı Türkiye Halk Sağlığı Kurumu Tüberküloz Daire Başkanlığı VEREM HASTALIĞI T.C. Sağlık Bakanlığı Türkiye Halk Sağlığı Kurumu Tüberküloz Daire Başkanlığı VEREM HASTALIĞI VEREM (TÜBERKÜLOZ) NEDİR? Verem hastalığı; verem mikrobunun solunum yolu ile alınmasıyla oluşan bulaşıcı bir

Detaylı

T.C. SAĞLIK BAKANLIĞI Verem Savaşı Dairesi Başkanlığı. Sayı : B.10.0.VSD.0.00.00.06-010/ Konu : Doğrudan Gözetimli Tedavi

T.C. SAĞLIK BAKANLIĞI Verem Savaşı Dairesi Başkanlığı. Sayı : B.10.0.VSD.0.00.00.06-010/ Konu : Doğrudan Gözetimli Tedavi T.C. SAĞLIK BAKANLIĞI Verem Savaşı Dairesi Başkanlığı Sayı : B.10.0.VSD.0.00.00.06-010/ Konu : Doğrudan Gözetimli Tedavi.VALİLİĞİNE (İl Sağlık Müdürlüğü) GENELGE 2009/51 İlgi: 2006/78 tarih ve 857 sayılı

Detaylı

T.C. Sağlık Bakanlığı Türkiye Halk Sağlığı Kurumu Tüberküloz Daire Başkanlığı. VEREM HASTALIĞI ve VEREM HAFTASI

T.C. Sağlık Bakanlığı Türkiye Halk Sağlığı Kurumu Tüberküloz Daire Başkanlığı. VEREM HASTALIĞI ve VEREM HAFTASI T.C. Sağlık Bakanlığı Türkiye Halk Sağlığı Kurumu Tüberküloz Daire Başkanlığı VEREM HASTALIĞI ve VEREM HAFTASI VEREM EĞİTİM VE PROPAGANDA HAFTASI Geleneksel olarak her yıl Ocak ayının ilk Pazar gününden

Detaylı

Verem Eğitim ve Propaganda Haftası

Verem Eğitim ve Propaganda Haftası TÜRKİYE ULUSAL VEREM SAVAŞI DERNEKLERİ FEDERASYONU TUVSDF www.verem.org.tr Verem Eğitim ve Propaganda Haftası (Her yılın ilk haftası) TÜRKİYE ULUSAL VEREM SAVAŞI DERNEKLERİ FEDERASYONU Kuruluş: 1948 Ord.Prof.Dr.Tevfik

Detaylı

EK: 1 68. VEREM EĞĠTĠM VE PROPAGANDA HAFTASI BĠLGĠ NOTU (04-10 Ocak 2014)

EK: 1 68. VEREM EĞĠTĠM VE PROPAGANDA HAFTASI BĠLGĠ NOTU (04-10 Ocak 2014) EK: 1 68. VEREM EĞĠTĠM VE PROPAGANDA HAFTASI BĠLGĠ NOTU (04-10 Ocak 2014) VEREM EĞĠTĠM VE PROPAGANDA HAFTASI Verem Eğitim ve Propaganda Haftası 1947 yılında kutlanmaya başlamıştır. Her yıl Ocak ayının

Detaylı

ÇOCUKLULARDA TÜBERKÜLOZ

ÇOCUKLULARDA TÜBERKÜLOZ ÇOCUKLULARDA TÜBERKÜLOZ FR-HYE-04-418-04 Tüberküloz (Verem) hastalığı nedir? Tıpta tüberküloz olarak adlandırılan verem hastalığına halk arasında ince hastalık da denmektedir. Tüberküloz, asıl olarak akciğerlerde

Detaylı

TÜBERKÜLOZ (VEREM) HASTALIĞI. Doç. Dr. Şeref Özkara / sorularınız için e-posta: ozkaraseref@yahoo.com

TÜBERKÜLOZ (VEREM) HASTALIĞI. Doç. Dr. Şeref Özkara / sorularınız için e-posta: ozkaraseref@yahoo.com TÜBERKÜLOZ (VEREM) HASTALIĞI Doç. Dr. Şeref Özkara / sorularınız için e-posta: ozkaraseref@yahoo.com Tüberküloz binlerce yıldır varolduğu bilinen bir mikropla oluşmaktadır; bu mikrobun adı: Mycobacterium

Detaylı

TÜBERKÜLOZ (VEREM) HASTALIĞI DÜNYADA TÜBERKÜLOZUN DURUMU NEDİR?

TÜBERKÜLOZ (VEREM) HASTALIĞI DÜNYADA TÜBERKÜLOZUN DURUMU NEDİR? TÜBERKÜLOZ (VEREM) HASTALIĞI Doç. Dr. Şeref Özkara / e-posta: serefozkara@hotmail.com Tüberküloz binlerce yıldır varolduğu bilinen bir mikropla oluşmaktadır; bu mikrobun adı: Mycobacterium tuberculosis

Detaylı

1. OLGU. Tüberküloz Kursu 2008 Antalya

1. OLGU. Tüberküloz Kursu 2008 Antalya 1. OLGU Tüberküloz Kursu 2008 Antalya 49 yaşında kadın hasta, ev hanımı Yakınması: Öksürük, balgam Hikayesi: Yaklaşık 2 aydır şikayetleri olan hasta akciğer grafisinde lezyon görülmesi üzerine merkezimize

Detaylı

SAĞLIK PERSONELİNİN BULAŞICI HASTALIKLARA YÖNELİK TARAMA PROTOKOLÜ

SAĞLIK PERSONELİNİN BULAŞICI HASTALIKLARA YÖNELİK TARAMA PROTOKOLÜ SAĞLIK PERSONELİNİN BULAŞICI HASTALIKLARA YÖNELİK TARAMA PROTOKOLÜ Çalışanların hastane ortamında bulaşıcı hastalıklardan korunmasını sağlamak, bulaşıcı hastalıklara maruziyet durumunda alınması gereken

Detaylı

EK-7 KORUYUCU HİZMET GÖSTERGELERİ

EK-7 KORUYUCU HİZMET GÖSTERGELERİ EK-7 KORUYUCU HİZMET GÖSTERGELERİ Gösterge Adı Gebe Tespit Oranı (Yüzde) Gebelik sürecindeki riskli durumlarla ilgili oluşabilecek sorunları en aza indirmek için gebe sayısının tespit edilmesidir. İlgili

Detaylı

EK-7 KORUYUCU HİZMET GÖSTERGELERİ

EK-7 KORUYUCU HİZMET GÖSTERGELERİ EK-7 KORUYUCU HİZMET GÖSTERGELERİ Gösterge Adı Gebe Tespit Oranı (Yüzde) Gebelik sürecindeki riskli durumlarla ilgili oluşabilecek sorunları en aza indirmek için gebe sayısının tespit edilmesidir. İlgili

Detaylı

HODGKIN DIŞI LENFOMA

HODGKIN DIŞI LENFOMA HODGKIN DIŞI LENFOMA HODGKIN DIŞI LENFOMA NEDİR? Hodgkin dışı lenfoma (HDL) veya Non-Hodgkin lenfoma (NHL), vücudun savunma sistemini sağlayan lenf bezlerinden kaynaklanan kötü huylu bir hastalıktır. Lenf

Detaylı

DÜNYA SAĞLIK ÖRGÜTÜ - STANDART TÜBERKÜLOZ TEDAVİSİ, Haziran 2004, Gözden geçirme STAG tarafından onaylanmıştır. (Çeviri: Şeref Özkara)

DÜNYA SAĞLIK ÖRGÜTÜ - STANDART TÜBERKÜLOZ TEDAVİSİ, Haziran 2004, Gözden geçirme STAG tarafından onaylanmıştır. (Çeviri: Şeref Özkara) DÜNYA SAĞLIK ÖRGÜTÜ - STANDART TÜBERKÜLOZ TEDAVİSİ, Haziran 2004, Gözden geçirme STAG tarafından onaylanmıştır. (Çeviri: Şeref Özkara) 4. STANDART TEDAVİ REJİMLERİ 4.1 Bölümün konusu Bu bölüm, değişik

Detaylı

Hepatit B ile Yaşamak

Hepatit B ile Yaşamak Hepatit B ile Yaşamak NEDİR? Hepatit B, karaciğerin iltihaplanmasına sebep olan, kan yolu ve cinsel ilişkiyle bulaşan bir virüs hastalığıdır. Zaman içerisinde karaciğer hasarlarına ve karaciğer kanseri

Detaylı

Tüberkülozda Yeni Tanı Metodları (Quantiferon)

Tüberkülozda Yeni Tanı Metodları (Quantiferon) Tüberkülozda Yeni Tanı Metodları (Quantiferon) Tüberküloz bütün yaş gruplarında görülen ve tüm sistemleri tutabilen bir hastalıktır. Tüberküloz prevalansının yüksek olduğu toplumlarda genellikle çocuk

Detaylı

Prof. Dr. Hayati Bilgiç

Prof. Dr. Hayati Bilgiç 21. Yüzyılda Tüberküloz Sempozyumu ve II. Tüberküloz Laboratuvar Tanı Yöntemleri Kursu, Samsun TÜRKİİYE DE TÜBERKÜLOZUN DURUMU VE ERADİİKASYON ((KONTROL)) PROGRAMII Prof. Dr. Hayati Bilgiç GATA Göğüs Hastalıkları

Detaylı

AMASYA AĞIZ VE DİŞ SAĞLIĞI MERKEZİ BÖLÜM UYUM EĞİTİM REHBERİ

AMASYA AĞIZ VE DİŞ SAĞLIĞI MERKEZİ BÖLÜM UYUM EĞİTİM REHBERİ 1.AMAÇ: Bu rehber; kalite bilincinin temel alındığı Merkezimizde aramıza yeni katılan çalışma arkadaşlarımızın kısa sürede hastanemize uyum sağlamaları amacıyla yürütülen uyum programına katkı amacıyla

Detaylı

Astım tedavisinde yaygın olarak yapılan yanlışlar vardır. Bu doğru bilinen yanlışların düzeltilmesi

Astım tedavisinde yaygın olarak yapılan yanlışlar vardır. Bu doğru bilinen yanlışların düzeltilmesi Bölüm 17 Astım Tedavisinde Yapılan Yanlışlar Astım Tedavisinde Yapılan Yanlışlar Dr. Gülhan AYHAN ve Dr. Ömer AYTEN Astım tedavisinde yaygın olarak yapılan yanlışlar vardır. Bu doğru bilinen yanlışların

Detaylı

Bakteriler, virüsler, parazitler, mantarlar gibi pek çok patojen hastalığın oluşmasına neden olur.

Bakteriler, virüsler, parazitler, mantarlar gibi pek çok patojen hastalığın oluşmasına neden olur. Dr.Armağan HAZAR ZATÜRRE (PNÖMONİ) Zatürre yada tıbbi tanımla pnömoni nedir? Halk arasında zatürre olarak bilinmekte olan hastalık akciğer dokusunun iltihaplanmasıdır. Tedavi edilmediği takdirde ölümcül

Detaylı

SAĞLIK ÇALIŞANLARI MESLEKİ RİSKİ TALİMATI

SAĞLIK ÇALIŞANLARI MESLEKİ RİSKİ TALİMATI Dok No: ENF.TL.15 Yayın tarihi: NİSAN 2013 Rev.Tar/no: -/0 Sayfa No: 1 / 6 1.0 AMAÇ:Sağlık çalışanlarının iş yerinde karşılaştıkları tehlikeler ve meslek risklerine karşı korumak. 2.0 KAPSAM:Hastanede

Detaylı

KANSER TANIMA VE KORUNMA

KANSER TANIMA VE KORUNMA KANSER TANIMA VE KORUNMA Uzm. Dr Dilek Leyla MAMÇU Sunum İçeriği Genel Bilgiler Dünyada ve Ülkemizdeki son durum Kanser nasıl oluşuyor Risk faktörleri neler Tedavi seçenekleri Önleme mümkün mü Sorular/

Detaylı

Olgu sunumu. Doç. Dr. Erkan Çakır. Bezmialem Vakıf Üniversitesi Çocuk Hastalıkları Anabilim Dalı Çocuk Göğüs Hastalıkları Bilim Dalı

Olgu sunumu. Doç. Dr. Erkan Çakır. Bezmialem Vakıf Üniversitesi Çocuk Hastalıkları Anabilim Dalı Çocuk Göğüs Hastalıkları Bilim Dalı Olgu sunumu Doç. Dr. Erkan Çakır Bezmialem Vakıf Üniversitesi Çocuk Hastalıkları Anabilim Dalı Çocuk Göğüs Hastalıkları Bilim Dalı Şikayet ve hikayesi E.K 13 yaş kız hasta Özel bir tekstil atölyesinde

Detaylı

ADOLESANA VERİLMESİ GEREKEN KORUYUCU SAĞLIK HİZMETLERİ. Doç Dr Müjgan Alikaşifoğlu

ADOLESANA VERİLMESİ GEREKEN KORUYUCU SAĞLIK HİZMETLERİ. Doç Dr Müjgan Alikaşifoğlu ADOLESANA VERİLMESİ GEREKEN KORUYUCU SAĞLIK HİZMETLERİ Doç Dr Müjgan Alikaşifoğlu Sağlık Hizmetlerinin Özellikleri Ergenin yaşına, gelişim düzeyine uygun Bireysel, kültürel ve sosyoekonomik farklılıklara

Detaylı

Haftalık İnfluenza (Grip) Sürveyans Raporu

Haftalık İnfluenza (Grip) Sürveyans Raporu Bulaşıcı Hastalıklar Daire Başkanlığı Haftalık İnfluenza (Grip) Sürveyans Raporu 29 Nisan 2015 17. Hafta (20-26 Nisan 2015) ÖZET Ülkemiz de 2015 yılı 17. hafta itibariyle çalışılan sentinel numunelerdeki

Detaylı

VEREM HAKKINDA BİLMEK İSTEDİKLERİNİZ Hazırlayan: Prof. Dr. Tevfik ÖZLÜ

VEREM HAKKINDA BİLMEK İSTEDİKLERİNİZ Hazırlayan: Prof. Dr. Tevfik ÖZLÜ VEREM HAKKINDA BİLMEK İSTEDİKLERİNİZ Hazırlayan: Prof. Dr. Tevfik ÖZLÜ Verem Hastalığının başka ismi var mıdır? Evet. Tıpta tüberküloz olarak adlandırılmaktadır. Ayrıca halk arasında ince hastalık, ciğerlerinde

Detaylı

LENFATİK VE İMMÜN SİSTEM HANGİ ORGANLARDAN OLUŞUR?

LENFATİK VE İMMÜN SİSTEM HANGİ ORGANLARDAN OLUŞUR? LENFOMA NEDİR? Lenfoma, diğer grup onkolojik hastalıklar içinde yaşamın uzatılması ve daha kaliteli yaşam sağlanması ve hastaların kurtarılmaları açısından daha fazla başarı elde edilmiş bir hastalıktır.

Detaylı

Alevlenmelerin en yaygın nedeni, trakeobronşiyal enfeksiyonlar ve hava kirliliğidir. Şiddetli alevlenmelerin üçte birinde neden saptanamamaktadır

Alevlenmelerin en yaygın nedeni, trakeobronşiyal enfeksiyonlar ve hava kirliliğidir. Şiddetli alevlenmelerin üçte birinde neden saptanamamaktadır Toraks Derneği, Göğüs Hastalıkları Uzmanları ve solunum hastalıkları alanında çalışan diğer uzmanlık dallarındaki hekimler tarafından 1992 de kurulan bir ulusal uzmanlık derneğidir. Toraks Derneği nin

Detaylı

T.C. Sağlık Bakanlığı Türkiye Halk Sağlığı Kurumu Tüberküloz Daire Başkanlığı TÜBERKÜLOZ

T.C. Sağlık Bakanlığı Türkiye Halk Sağlığı Kurumu Tüberküloz Daire Başkanlığı TÜBERKÜLOZ T.C. Sağlık Bakanlığı Türkiye Halk Sağlığı Kurumu Tüberküloz Daire Başkanlığı TÜBERKÜLOZ Tüberküloz (verem) hastalığı nedir? Mycobacterium tuberculosis isimli basilin insanlarda yaptığı, tüm organları

Detaylı

T.C ÇANAKKALE ONSEKİZMART ÜNİVERSİTESİ ARAŞTIRMA VE UYGULAMA HASTANESİ ÇALIŞAN GÜVENLİĞİ PROSEDÜRÜ

T.C ÇANAKKALE ONSEKİZMART ÜNİVERSİTESİ ARAŞTIRMA VE UYGULAMA HASTANESİ ÇALIŞAN GÜVENLİĞİ PROSEDÜRÜ T.C ÇANAKKALE ONSEKİZMART ÜNİVERSİTESİ ARAŞTIRMA VE UYGULAMA HASTANESİ ÇALIŞAN GÜVENLİĞİ PROSEDÜRÜ KODU: YÖN.PR.09 YAYINLAMA TARİHİ: 21.04.2014 REVİZYON TARİHİ: 00 REVİZYON NO: 00 SAYFA SAYISI:05 1. AMAÇ:

Detaylı

Muzaffer Fincancı İstanbul Eğitim ve Araştırma Hastanesi

Muzaffer Fincancı İstanbul Eğitim ve Araştırma Hastanesi Muzaffer Fincancı İstanbul Eğitim ve Araştırma Hastanesi HIV infeksiyonlu hastalarda tüberküloz sıklığı İstanbul Eğitim ve Araştırma Hastanesi 212 HIV infeksiyonlu hasta - 8 Akciğer tüberkülozu - 4

Detaylı

Verem (TB) ile teması olan kişiler için bilgiler

Verem (TB) ile teması olan kişiler için bilgiler Verem (TB) ile teması olan kişiler için bilgiler Information for contacts of Tuberculosis (TB) - Turkish January 2013 Page 1 Verem (Tüberküloz) için sizinle niçin ilişkiye geçtik? Veremli bir kişiyle temasınız

Detaylı

Özel durumlarda tüberküloz tedavisi

Özel durumlarda tüberküloz tedavisi Özel durumlarda tüberküloz tedavisi Dr. Serir Aktoğu Özkan aktogu@yahoo.com İzmir Göğüs Hastalıkları ve Cerrahisi Eğitim ve Araştırma Hastanesi ÖZEL DURUMLARDA TÜBERKÜLOZ TEDAVİSİ Gebelik Lohusalık, emzirme,

Detaylı

Haftalık İnfluenza (Grip) Sürveyans Raporu

Haftalık İnfluenza (Grip) Sürveyans Raporu Bulaşıcı Hastalıklar Daire Başkanlığı Haftalık İnfluenza (Grip) Sürveyans Raporu 20 Mayıs 2015 20. Hafta (11-17 Mayıs 2015) ÖZET Ülkemiz de 2015 yılı 20. hafta itibariyle çalışılan sentinel numunelerdeki

Detaylı

Su Çiçeği. Suçiçeği Nedir?

Su Çiçeği. Suçiçeği Nedir? Suçiçeği Nedir? Su çiçeği varisella zoster adı verilen bir virüs tarafından meydana getirilen ateşli bir enfeksiyon hastalığıdır. Varisella zoster virüsü havada 1-2 saat canlı kalan ve çok hızlı çoğalan

Detaylı

MEME KANSERİ. Söke Fehime Faik Kocagöz Devlet Hastanesi Sağlıklı Günler Diler

MEME KANSERİ. Söke Fehime Faik Kocagöz Devlet Hastanesi Sağlıklı Günler Diler MEME KANSERİ Söke Fehime Faik Kocagöz Devlet Hastanesi Sağlıklı Günler Diler KANSER NEDİR? Hücrelerin kontrolsüz olarak sürekli çoğalmaları sonucu yakındaki ve uzaktaki başka organlara yayılarak kötü klinik

Detaylı

Prof. Dr. Ayşe Yüce. Dokuz Eylül Üniversitesi Tıp Fakültesi İnfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji AD Nisan-2014

Prof. Dr. Ayşe Yüce. Dokuz Eylül Üniversitesi Tıp Fakültesi İnfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji AD Nisan-2014 Prof. Dr. Ayşe Yüce Dokuz Eylül Üniversitesi Tıp Fakültesi İnfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji AD Nisan-2014 1 Global Tuberculosis Report 2013, World Health Organization 2 Kötü sosyo-ekonomik

Detaylı

Kan Kanserleri (Lösemiler)

Kan Kanserleri (Lösemiler) Lösemi Nedir? Lösemi bir kanser türüdür. Kanser, sayısı 100'den fazla olan bir hastalık grubunun ortak adıdır. Kanserde iki önemli özellik bulunur. İlk önce bedendeki bazı hücreler anormalleşir. İkinci

Detaylı

Vücutta dolaşan akkan sistemidir. Bağışıklığımızı sağlayan hücreler bu sistemle vücuda dağılır.

Vücutta dolaşan akkan sistemidir. Bağışıklığımızı sağlayan hücreler bu sistemle vücuda dağılır. HODGKIN LENFOMA HODGKIN LENFOMA NEDİR? Hodgkin lenfoma, lenf sisteminin kötü huylu bir hastalığıdır. Lenf sisteminde genç lenf hücreleri (Hodgkin ve Reed- Sternberg hücreleri) çoğalır ve vücuttaki lenf

Detaylı

DÜNYADA VE TÜRKİYE DE TÜBERKÜLOZ

DÜNYADA VE TÜRKİYE DE TÜBERKÜLOZ DÜNYADA VE TÜRKİYE DE TÜBERKÜLOZ Esra Nurlu Temel Süleyman Demirel Üniversitesi Tıp Fakültesi Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji AD. KASIM 2015 Isparta Tüberküloz çok eski çağlardan beri bilinen

Detaylı

ÇALIŞAN GÜVENLİĞİ PLANI

ÇALIŞAN GÜVENLİĞİ PLANI KOD YÖN.PL.04 YAY.TAR. 15.02.20 REV.TAR. SIRA NO 1 ÇALIŞAN GÜVENLİĞİ HEDEFİ El Hijyenine bağlı risklerin azaltılması PLANLANAN FAALİYETLER El hijyeni malzemelerine tüm personelin her zaman ulaşabilirliğini

Detaylı

TLERDE SEROLOJİK/MOLEK HANGİ İNCELEME?) SAPTANMASI

TLERDE SEROLOJİK/MOLEK HANGİ İNCELEME?) SAPTANMASI * VİRAL V HEPATİTLERDE TLERDE SEROLOJİK/MOLEK K/MOLEKÜLER LER TESTLER (NE ZAMANHANG HANGİ İNCELEME?) *VİRAL HEPATİTLERDE TLERDE İLAÇ DİRENCİNİN SAPTANMASI *DİAL ALİZ Z HASTALARININ HEPATİT T AÇISINDAN

Detaylı

Haftalık İnfluenza (Grip) Sürveyans Raporu

Haftalık İnfluenza (Grip) Sürveyans Raporu Bulaşıcı Hastalıklar Daire Başkanlığı Haftalık İnfluenza (Grip) Sürveyans Raporu 8 Nisan 2015 14. Hafta (30 Mart 5 Nisan 2015) ÖZET Ülkemiz de 2015 yılı 14. hafta itibariyle çalışılan sentinel numunelerdeki

Detaylı

ÇALIŞAN GÜVENLİĞİ PROGRAMI

ÇALIŞAN GÜVENLİĞİ PROGRAMI KOD YÖN.PL.06 YAY. TAR OCAK 2013 REV.TAR OCAK REV. NO 02 SYF. NO 1/5 S. NO PLANLANAN FAALİYET SORUMLULAR PLANLANAN FAALİYET DÖNEM Her doktor ve hemşire odasında el hijyeni malzemeleri (alkol bazlı el antiseptikleri,

Detaylı

HIV/AIDS epidemisinde neler değişti?

HIV/AIDS epidemisinde neler değişti? HIV/AIDS epidemisinde neler değişti? Dr. Gülşen Mermut Ege Üniversitesi Tıp Fakültesi Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji ABD EKMUD İzmir Toplantıları - 29.12.2015 Sunum Planı Dünya epidemiyolojisi

Detaylı

Kazanılmış Bağışıklık Eksikliği Sendromu

Kazanılmış Bağışıklık Eksikliği Sendromu AIDS EĞİTİMİ Acquired Immune Deficiency Syndrome Kazanılmış Bağışıklık Eksikliği Sendromu AIDS Tüm Dünyayı Tehdit Ediyor. Tanzanya da AIDS yetimleri AIDS Nedir? AIDS, bulaşıcı ve ölümcül bir hastalıktır.

Detaylı

Çok ilaca dirençli tüberküloz tedavisinde cerrahinin yeri. Dr. Kemal Tahaoğlu Antalya 2007

Çok ilaca dirençli tüberküloz tedavisinde cerrahinin yeri. Dr. Kemal Tahaoğlu Antalya 2007 Çok ilaca dirençli tüberküloz tedavisinde cerrahinin yeri Dr. Kemal Tahaoğlu Antalya 2007 Tüberküloz tedavisinin tarihçesi İkinci Yüzyıl İstirahat, Diyet Öksürüğün önlenmesi Onsekizinci Yüzyıl Kır havası

Detaylı

Genital Siğiller Risk Faktörler: Belirtiler:

Genital Siğiller Risk Faktörler: Belirtiler: HPV ( Human Papilloma virus) 60 tan fazla virüse verilen ortak addır. Bu virüsler vücudun herhangi bir yerinde siğillere sebep olabilirler.ancak bazıları cinsel yola bulaşır ve condyloma acuminata veya

Detaylı

f D r. f akup İMREN Halk Sağlığı Müdürü

f D r. f akup İMREN Halk Sağlığı Müdürü T.C. VAN V A LİLİĞ İ Van Halk Sağlığı M üdürlüğü Sayı : 37.811.563-934/ 30/11/2015 Konu : Teklife Davet Kurumumuzun ihtiyacı olan (2) kalem AFİŞ VE BROŞÜR ALIMI işi için aşağıda yazılı ihtiyaç kalemleri,4734

Detaylı

Ayşe YÜCE Dokuz Eylül Üniversitesi Tıp Fakültesi İnfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji AD.

Ayşe YÜCE Dokuz Eylül Üniversitesi Tıp Fakültesi İnfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji AD. TÜRKİYE DE TÜBERKÜLOZUN DURUMU Ayşe YÜCE Dokuz Eylül Üniversitesi Tıp Fakültesi İnfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji AD. DSÖ Küresel Tüberküloz Kontrolü 2010 Raporu Dünya için 3 büyük tehlikeden

Detaylı

TÜBERKÜLOZDA KORUYUCU İLAÇ TEDAVİSİ

TÜBERKÜLOZDA KORUYUCU İLAÇ TEDAVİSİ TÜBERKÜLOZDA KORUYUCU İLAÇ TEDAVİSİ Doç. Dr. Şeref Özkara Atatürk Göğüs Hastalıkları ve Göğüs Cerrahisi Eğitim ve Araştırma Hastanesi, Ankara. E-posta: ozkara@ato.org.tr Tüberkülozda koruyucu ilaç tedavisi

Detaylı

DOMUZ GRİBİ BELİRTİLERİ VE TANISI

DOMUZ GRİBİ BELİRTİLERİ VE TANISI DOMUZ GRİBİ BELİRTİLERİ VE TANISI Domuz gribi nedir? Domuz gribi, A(H1N1) tipi virüsten kaynaklanan, insanlarda hastalığa yol açan viral bir hastalıktır. Hastalık ilk kez Meksika ve ABD de görülmüş ve

Detaylı

Belge No: Yayın Tarihi: Güncelleme Tarihi: Güncelleme No: Sayfa No: EKÖ/YÖN 20 19.08.2009-1 1/5 GÜNCELLEME BİLGİLERİ

Belge No: Yayın Tarihi: Güncelleme Tarihi: Güncelleme No: Sayfa No: EKÖ/YÖN 20 19.08.2009-1 1/5 GÜNCELLEME BİLGİLERİ EKÖ/YÖN 20 19.08.2009-1 1/5 GÜNCELLEME BİLGİLERİ Güncelleme Tarihi Güncelleme No Açıklama - 0 - EKÖ/YÖN 20 19.08.2009-1 2/5 1. AMAÇ Bu yönergenin amacı; çalışanların iş kazası sonucu yaralanmalarında bildirimin

Detaylı

D. TEDAVİ. İzoniyazid: Etki yeri bilinmiyor. Çoğalan basillere son derece bakterisidal etkilidir.

D. TEDAVİ. İzoniyazid: Etki yeri bilinmiyor. Çoğalan basillere son derece bakterisidal etkilidir. D. TEDAVİ D1. TB TEDAVİSİNE BAŞLAMAK TB TEDAVİSİNİN İLKELERİ 1. En etkili, en güvenli ve en kısa süreli tedavi seçilmelidir. 2. Kombine ilaç kullanılmalıdır (basillerin duyarlı olduğu ilaçlar). 3. İlaçlar

Detaylı

. HALK SAĞLIĞI MÜDÜRLÜĞÜ

. HALK SAĞLIĞI MÜDÜRLÜĞÜ . HALK SAĞLIĞI MÜDÜRLÜĞÜ GÖREVE YENİ BAŞLAYAN SAĞLIK ÇALIŞANLARI İÇİN UYUM REHBERİ İÇİNDEKİLER Önsöz T.C. Sağlık Bakanlığı Teşkilat Şeması Türkiye Halk Sağlığı Kurumu Organizasyon Yapısı. Halk Sağlığı

Detaylı

GRİP İSTANBUL SAĞLIK MÜDÜRLÜĞÜ EĞİTİM ŞUBESİ 2008

GRİP İSTANBUL SAĞLIK MÜDÜRLÜĞÜ EĞİTİM ŞUBESİ 2008 GRİP İSTANBUL SAĞLIK MÜDÜRLÜĞÜ EĞİTİM ŞUBESİ 2008 GRİP HAKKINDA BİLMEMİZ GEREKENLER Gribin nasıl bir hastalık olduğunu, Gripten korunmak için neler yapmamız gerektiğini, Grip aşısını ve ne zaman aşı olmamız

Detaylı

TEMASLI MUAYENESİ. Yrd. Doç. Dr. Özkan KIZKIN İnönü Üniversitesi Tıp Fakültesi Göğüs Hastalıkları Anabilim Dalı, Malatya

TEMASLI MUAYENESİ. Yrd. Doç. Dr. Özkan KIZKIN İnönü Üniversitesi Tıp Fakültesi Göğüs Hastalıkları Anabilim Dalı, Malatya TEMASLI MUAYENESİ Yrd. Doç. Dr. Özkan KIZKIN İnönü Üniversitesi Tıp Fakültesi Göğüs Hastalıkları Anabilim Dalı, Malatya Tüberkülozlu hasta ile temaslı olmak nedir? Akciğer tüberkülozu etkeni Mycobacterium

Detaylı

HAZIRLAYAN KONTROL EDEN ONAYLAYAN

HAZIRLAYAN KONTROL EDEN ONAYLAYAN Sayfa No : 01 KALİTE KOMİTESİ HEDEF PLANLANAN FAALİYETLER SORUMLU UYGULAMA İZLEME YÖNTEMİ TERMİN 1. Hastane enfeksiyonunun oluşmasını ve yayılmasını önlemek 1.a) Enfeksiyon kontrol programı oluşturmak

Detaylı

Page 1 NHS. Tuberculosis Turkish. Tüberküloz Tüberküloz - hastalık, tedavi ve korunma. aşılanma sağlığınızı korumanın en güvenli yolu

Page 1 NHS. Tuberculosis Turkish. Tüberküloz Tüberküloz - hastalık, tedavi ve korunma. aşılanma sağlığınızı korumanın en güvenli yolu Page 1 NHS Tuberculosis Turkish Tüberküloz Tüberküloz - hastalık, tedavi ve korunma. aşılanma sağlığınızı korumanın en güvenli yolu Page 2 Tüberküloz Tüberküloz, genellikle akciğerleri etkileyen bulaşıcı

Detaylı

T.C. SAĞLIK BAKANLIĞI VEREM SAVAŞI DAİRE BAŞKANLIĞI TÜRKİYE DE TÜBERKÜLOZUN KONTROLÜ İÇİN BAŞVURU KİTABI

T.C. SAĞLIK BAKANLIĞI VEREM SAVAŞI DAİRE BAŞKANLIĞI TÜRKİYE DE TÜBERKÜLOZUN KONTROLÜ İÇİN BAŞVURU KİTABI T.C. SAĞLIK BAKANLIĞI VEREM SAVAŞI DAİRE BAŞKANLIĞI TÜRKİYE DE TÜBERKÜLOZUN KONTROLÜ İÇİN BAŞVURU KİTABI ANKARA, 2003 BAŞVURU KİTABINI HAZIRLAYANLAR: Doç. Dr. Şeref ÖZKARA*, Uzm. Dr. Zafer AKTAŞ*, Dr.

Detaylı

TÜRKİYE DE VEREM SAVAŞI 2009 RAPORU

TÜRKİYE DE VEREM SAVAŞI 2009 RAPORU T.C. SAĞLIK BAKANLIĞI Verem Savaşı Dairesi Başkanlığı TÜRKİYE DE VEREM SAVAŞI 2009 RAPORU Verem Savaşı Dispanseri Kayıtlarında İllere Göre Olgu Hızı, 2007 Yılı Tüm Tüberküloz Hastaları Ankara, 24 Mart

Detaylı

Dicle Üniversitesi Tıp Fakültesi Göğüs Hastalıkları Ana Bilim Dalı, Diyarbakır. Göğüs Hastalıkları Hastanesi, Diyarbakır

Dicle Üniversitesi Tıp Fakültesi Göğüs Hastalıkları Ana Bilim Dalı, Diyarbakır. Göğüs Hastalıkları Hastanesi, Diyarbakır 16 Dicle Tıp Derg / Dicle Med J A. Abakay ve ark. Cilt/Vol 37, No 1, 16-20 ÖZGÜN ARAŞTIRMA / ORIGINAL RESEARCH Tüberküloz hastalarında aile içi temas taraması yeterli midir? Köy taraması sonuçları Is household

Detaylı

AKCİĞER KANSERİ. Doç.Dr.Filiz Koşar

AKCİĞER KANSERİ. Doç.Dr.Filiz Koşar AKCİĞER KANSERİ Doç.Dr.Filiz Koşar Akciğer Kanseri Nedir? Kanserler genellikle ilk ortaya çıktığı dokuya göre adlandırılır. Akciğer kanseri ilk önce akciğerde başlar Akciğerler göğüs boşluğumuzun büyük

Detaylı

TB EDUCATIONAL PROGRAM FOR THE MULTICULTURAL COMMUNITIES OF ISTANBUL

TB EDUCATIONAL PROGRAM FOR THE MULTICULTURAL COMMUNITIES OF ISTANBUL Tüberküloz nedir? Genel olarak verem adıyla bilinen tüberküloz, tüberküloz mikrobu ile bulaşan bir hastalıktır. Dünya nüfusunun yaklaşık 1/3 ü verem mikrobu ile enfekte durumdadır. Yılda yaklaşık 8 milyon

Detaylı

T.C. SAĞLIK BAKANLIĞI VEREM SAVAŞI DAİRE BAŞKANLIĞI TÜRKİYE DE TÜBERKÜLOZUN KONTROLÜ İÇİN BAŞVURU KİTABI

T.C. SAĞLIK BAKANLIĞI VEREM SAVAŞI DAİRE BAŞKANLIĞI TÜRKİYE DE TÜBERKÜLOZUN KONTROLÜ İÇİN BAŞVURU KİTABI T.C. SAĞLIK BAKANLIĞI VEREM SAVAŞI DAİRE BAŞKANLIĞI TÜRKİYE DE TÜBERKÜLOZUN KONTROLÜ İÇİN BAŞVURU KİTABI ANKARA, 2003 BAŞVURU KİTABINI HAZIRLAYANLAR: Doç. Dr. Şeref ÖZKARA*, Uzm. Dr. Zafer AKTAŞ*, Dr.

Detaylı

İlaç Direncinin Saptanmasında Güncel Moleküler Yöntemler. O. Kaya Köksalan Deneysel Tıp Araştırma Enstitüsü (DETAE) İstanbul Üniversitesi

İlaç Direncinin Saptanmasında Güncel Moleküler Yöntemler. O. Kaya Köksalan Deneysel Tıp Araştırma Enstitüsü (DETAE) İstanbul Üniversitesi İlaç Direncinin Saptanmasında Güncel Moleküler Yöntemler O. Kaya Köksalan Deneysel Tıp Araştırma Enstitüsü (DETAE) İstanbul Üniversitesi TB solunum yoluyla bulaşan önlenebilir bir hastalıktır Bulaşları

Detaylı

HASTANEDE TÜBERKÜLOZ HEMŞİRELİĞİ VE DOĞRUDAN GÖZETİMLİ TEDAVİ UYGULAMASI

HASTANEDE TÜBERKÜLOZ HEMŞİRELİĞİ VE DOĞRUDAN GÖZETİMLİ TEDAVİ UYGULAMASI HASTANEDE TÜBERKÜLOZ HEMŞİRELİĞİ VE DOĞRUDAN GÖZETİMLİ TEDAVİ UYGULAMASI Rahşan Erdal Ankara Atatürk Göğüs Hastalıkları ve Göğüs Cerrahisi Eğitim ve Araştırma Hastanesi 11. Servis Hemşiresi, Ankara GİRİŞ

Detaylı

TÜRKİYE DE HIV/AIDS EPİDEMİYOLOJİSİ VE KONTROL PROGRAMI

TÜRKİYE DE HIV/AIDS EPİDEMİYOLOJİSİ VE KONTROL PROGRAMI TÜRKİYE DE HIV/AIDS EPİDEMİYOLOJİSİ VE KONTROL PROGRAMI Dr. M. Bahadır Sucaklı Sağlık Bakanlığı Temel Sağlık Hizmetleri Genel Müdürlüğü Klinik HIV/AIDS Sempozyumu 26-27 Kasım 2011 Antakya HIV/AIDS Kontrol

Detaylı

KANSER ERKEN TEŞHİS TARAMA ve EĞİTİM MERKEZİ HEMŞİRE GÜLBAHAR GÜNEŞ OKUDUCU

KANSER ERKEN TEŞHİS TARAMA ve EĞİTİM MERKEZİ HEMŞİRE GÜLBAHAR GÜNEŞ OKUDUCU KANSER ERKEN TEŞHİS TARAMA ve EĞİTİM MERKEZİ HEMŞİRE GÜLBAHAR GÜNEŞ OKUDUCU Sunum Planı Ketem Kuruluş ve Amaçları İdari ve Teknik Yapılanması Ketem Faaliyetleri Ketem Çalışma programları Hedefler KURULUŞ

Detaylı

Tetanoz Acil Serviste Tanı Yaralanmalarda Profilaksi. Uzm.Dr.İlhan UZ

Tetanoz Acil Serviste Tanı Yaralanmalarda Profilaksi. Uzm.Dr.İlhan UZ Tetanoz Acil Serviste Tanı Yaralanmalarda Profilaksi Uzm.Dr.İlhan UZ Tetanoz Latince gerilme anlamına gelir. İstemli kasların tonik spazmıyla karakterize akut bir toksemidir. Etken: Clostridium tetani

Detaylı

Hepatit C ile Yaşamak

Hepatit C ile Yaşamak Hepatit C ile Yaşamak NEDİR? Hepatit C kan yoluyla bulaşan Hepatit C virüsünün(hcv) neden olduğu bir karaciğer hastalığıdır. 1 NEDİR? Hepatit C virüsünün birçok türü (genotipi ) bulunmaktadır. Ülkemizde

Detaylı

SAĞLIK MESLEK LİSELERİ HEMŞİRELİK BÖLÜMÜ XII. SINIF BULAŞICI HASTALIKLAR VE BAKIMI DERSİ İŞLETMELERDE BECERİ EĞİTİMİ PROGRAMI

SAĞLIK MESLEK LİSELERİ HEMŞİRELİK BÖLÜMÜ XII. SINIF BULAŞICI HASTALIKLAR VE BAKIMI DERSİ İŞLETMELERDE BECERİ EĞİTİMİ PROGRAMI T.C. MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI SAĞLIK İŞLERİ DAİRESİ BAŞKANLIĞI SAĞLIK MESLEK LİSELERİ HEMŞİRELİK BÖLÜMÜ XII. SINIF BULAŞICI HASTALIKLAR VE BAKIMI DERSİ İŞLETMELERDE BECERİ EĞİTİMİ PROGRAMI ANKARA 2007 GİRİŞ

Detaylı

TÜBERKÜLOZ TEMASLI SAĞLIK ÇALIŞANININ YÖNETİMİ

TÜBERKÜLOZ TEMASLI SAĞLIK ÇALIŞANININ YÖNETİMİ TÜBERKÜLOZ TEMASLI SAĞLIK ÇALIŞANININ YÖNETİMİ Prof. Dr. AYŞE YÜCE Dokuz Eylül Üniversitesi Tıp Fakültesi Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji AD 30 Mayıs 2015 İzmir 2 Tüberkülozun artış nedenleri-1

Detaylı

TÜBERKÜLOZ. Dr. Şeref ÖZKARA 1. TÜBERKÜLOZ KONTROL (VEREM SAVAŞI) PROGRAMI

TÜBERKÜLOZ. Dr. Şeref ÖZKARA 1. TÜBERKÜLOZ KONTROL (VEREM SAVAŞI) PROGRAMI TÜBERKÜLOZ Dr. Şeref ÖZKARA BAŞLIKLAR 1. TB kontrol (verem savaşı) programı 2. TB tanısı 3. TB bildirimi, temaslı muayenesi, koruyucu tedavi 4. TB tedavisi 5. TB tedavisinin takibi, sonlandırılması 6.

Detaylı

KADIN VE AİLE SAĞLIĞI HİZMETLERİ İSTANBUL BÜYÜKŞEHİR BELEDİYESİ SAĞLIK VE SOSYAL HİZMETLER DAİRE BAŞKANLIĞI SAĞLIK VE HIFZISSIHHA MÜDÜRLÜĞÜ

KADIN VE AİLE SAĞLIĞI HİZMETLERİ İSTANBUL BÜYÜKŞEHİR BELEDİYESİ SAĞLIK VE SOSYAL HİZMETLER DAİRE BAŞKANLIĞI SAĞLIK VE HIFZISSIHHA MÜDÜRLÜĞÜ KADIN VE AİLE SAĞLIĞI HİZMETLERİ İSTANBUL BÜYÜKŞEHİR BELEDİYESİ SAĞLIK VE SOSYAL HİZMETLER DAİRE BAŞKANLIĞI SAĞLIK VE HIFZISSIHHA MÜDÜRLÜĞÜ CİNSEL YOLLA BULAŞAN HASTALIKLAR BU EĞİTİMDE NELER PAYLAŞACAĞIZ?

Detaylı

HEPATİT B, TÜRKİYE İÇİN AIDS TEN DAHA TEHLİKELİ. Dr. Zülkar Dönmez Asil Çelik San. Tic. A.Ş.

HEPATİT B, TÜRKİYE İÇİN AIDS TEN DAHA TEHLİKELİ. Dr. Zülkar Dönmez Asil Çelik San. Tic. A.Ş. HEPATİT B, TÜRKİYE İÇİN AIDS TEN DAHA TEHLİKELİ BİRLEŞİK METAL-İŞ YAYINLARI Tünel Yolu Cd. No.2 81110 Bostancı - İstanbul Tel: (0216) 380 8590 Faks: (0216) 373 6502 Dr. Zülkar Dönmez Asil Çelik San. Tic.

Detaylı

UYGUN İŞE YERLEŞTİRME. Volkan Dündar

UYGUN İŞE YERLEŞTİRME. Volkan Dündar UYGUN İŞE YERLEŞTİRME Volkan Dündar UYGUN İŞE YERLEŞTİRME KAPSAMI İşe giriş muayenesi ve işe yerleştirme birbirini tamamlayan kavramlardır. İşe Giriş Muayenesi Aralıklı Kontrol Muayenesi Erken Kontrol

Detaylı

Haftalık İnfluenza (Grip) Sürveyans Raporu

Haftalık İnfluenza (Grip) Sürveyans Raporu Bulaşıcı Hastalıklar Daire Başkanlığı Haftalık İnfluenza (Grip) Sürveyans Raporu 11 Mart 2015 10. Hafta (02-08 Mart 2015) ÖZET Ülkemiz de 2015 yılı 10. hafta itibariyle çalışılan numunelerdeki İnfluenza

Detaylı

TÜBERKÜLOZ BULAŞMA, TANI, KORUNMA VE TEDAVİ

TÜBERKÜLOZ BULAŞMA, TANI, KORUNMA VE TEDAVİ TÜBERKÜLOZ BULAŞMA, TANI, KORUNMA VE TEDAVİ TB dünyanın en eski hastalıklarından birisidir. Avrupa da neolitik insan vertebralarında, Mısır mumyalarında TB lezyonlarının gösterilmesi hastalığın milattan

Detaylı

TB ile HIV arasındaki bağlantı Bilgilendirme Belgesi

TB ile HIV arasındaki bağlantı Bilgilendirme Belgesi NSW Health Factsheet - Turkish TB ile HIV arasındaki bağlantı Bilgilendirme Belgesi The connection between TB and HIV Bu, Verem (TB) ve Edinilmiş Bağışıklık Yetersizliği Sendromu na (AIDS) neden olan İnsanda

Detaylı

[Tıp Eğitiminde HIV/AIDS Üzerine Savunuculuk Projesi]

[Tıp Eğitiminde HIV/AIDS Üzerine Savunuculuk Projesi] [TıpEğitimindeHIV/AIDSÜzerineSavunuculuk Projesi] [HIV/AIDSkonusundaTıpEğitimiiçerisindeMüfredatÖnerileri] [AuthorName] ÖZET [TıpMüfredatıiçerisindeHIV/AIDS intıbbi,sosyal,etiketkileşimlerivebunun yanındahastahaklarıvehastayayaklaşımkonularındasadecebilgianlamında

Detaylı

Türkiye de Son Durum, Türkiye Halk Sağlığı Kurumu Aktiviteleri

Türkiye de Son Durum, Türkiye Halk Sağlığı Kurumu Aktiviteleri Türkiye de Son Durum, Aktiviteleri Dr. Ahmet ÖZLÜ Daire Başkanı 23 Kasım 2013-İSTANBUL 2 1985: İlk AIDS vakası HIV/AIDS Kontrol Programı Gelişimi 1985: HIV/AIDS bildirimi zorunlu hastalık kapsamında 1986:

Detaylı

TÜBERKÜLOZ LABORATUVARLARI VE LABORATUAR AĞI(ORGANİZASYON)

TÜBERKÜLOZ LABORATUVARLARI VE LABORATUAR AĞI(ORGANİZASYON) ULUSAL TÜBERKÜLOZ KONTROL PROGRAMI KAPSAMINDA ORGANİZASYON VE YÖNETİM BOYUTUYLA MİKOBAKTERİ LABORATUAR AĞI VE LABORATUAR HİZMETLERİNDE MEVCUT DURUMUMUZ Uzm. Dr. Feyzulah Gümüşlü Refik Saydam Hıfzıssıhha

Detaylı

T.C. SAĞLIK BAKANLIĞI. VEREM (TÜBERKÜLOZ) HASTALARI ile HASTA YAKINLARINI BİLGİLENDİRME REHBERİ ve VEREMLİ HASTALARIN HAK ve SORUMLULUKLARI

T.C. SAĞLIK BAKANLIĞI. VEREM (TÜBERKÜLOZ) HASTALARI ile HASTA YAKINLARINI BİLGİLENDİRME REHBERİ ve VEREMLİ HASTALARIN HAK ve SORUMLULUKLARI T.C. SAĞLIK BAKANLIĞI VEREM (TÜBERKÜLOZ) HASTALARI ile HASTA YAKINLARINI BİLGİLENDİRME REHBERİ ve VEREMLİ HASTALARIN HAK ve SORUMLULUKLARI T.C. SAĞLIK BAKANLIĞI VEREM (TÜBERKÜLOZ) HASTALARI ile HASTA

Detaylı

DÜŞÜK PREVALANS HEKİMLİĞİ. Yrd. Doç. Dr. Yasemin ÇAYIR Atatürk Üniversitesi Tıp Fakültesi Aile Hekimliği AD

DÜŞÜK PREVALANS HEKİMLİĞİ. Yrd. Doç. Dr. Yasemin ÇAYIR Atatürk Üniversitesi Tıp Fakültesi Aile Hekimliği AD DÜŞÜK PREVALANS HEKİMLİĞİ Yrd. Doç. Dr. Yasemin ÇAYIR Atatürk Üniversitesi Tıp Fakültesi Aile Hekimliği AD Öğrenim amaç ve hedefleri Amaç Düşük prevalans hekimliği hakkında bilgi vermek Hedefler Bu dersin

Detaylı

Tüberkülozun Mikrobiyolojik Tanısı. Süheyla SÜRÜCÜOĞLU

Tüberkülozun Mikrobiyolojik Tanısı. Süheyla SÜRÜCÜOĞLU Tüberkülozun Mikrobiyolojik Tanısı Süheyla SÜRÜCÜOĞLU Tüberkülozun etkin kontrolü için; Yayma sonuçları Kültür ve identifikasyon Duyarlılık testleri ; 24 saat ; 21 gün ; 30 günde bildirilmeli CDC, 1995

Detaylı

NEFRİT. Prof. Dr. Tekin AKPOLAT. Genel Bilgiler. Nefrit

NEFRİT. Prof. Dr. Tekin AKPOLAT. Genel Bilgiler. Nefrit NEFRİT Prof. Dr. Tekin AKPOLAT Genel Bilgiler Böbreğin temel fonksiyonlarından birisi idrar üretmektir. Her 2 böbrekte idrar üretimine yol açan yaklaşık 2 milyon küçük ünite (nefron) vardır. Bir nefron

Detaylı

AKILCI İLAÇ KULLANIM PROSEDÜRÜ

AKILCI İLAÇ KULLANIM PROSEDÜRÜ 1. AMAÇ : Hastanedeki akılcı ilaç kullanımına yönelik uygulamaların belirlenmesi. 2. KAPSAM : Hastalara verilecek ilaç tedavilerinin uygunluğunu, bunun kontrolü için kurulan Akılcı ilaç kullanımı sorumlu

Detaylı

TÜRK KOLON ve REKTUM CERRAHİ DERNEĞİ ANALKANS

TÜRK KOLON ve REKTUM CERRAHİ DERNEĞİ ANALKANS TÜRK KOLON ve REKTUM CERRAHİ Sİ DERNEĞİ ANALKANS ER TÜRK KOLON ve REKTUM CERRAHĠSĠ DERNEĞĠ ANAL KANSER NEDİR? Vücudumuzdaki normal hücrelerin çoğalması sırasındaki kontrol mekanizmalarının değişmesi (genetik

Detaylı

Çocukluk Çağı Aşılamaları. Doç. Dr. Güldane Koturoğlu

Çocukluk Çağı Aşılamaları. Doç. Dr. Güldane Koturoğlu Çocukluk Çağı Aşılamaları Doç. Dr. Güldane Koturoğlu Rutin Aşı Takvimi-2012 ÖNERİLEN RUTİN AŞI PROGRAMI-2012 Ulusal aşı programı DOĞUM 1. AYIN SONU 2. AYIN SONU 4. AYIN SONU 6. AYIN SONU HEPATİT B 1. Doz

Detaylı

21.12.2015 Pazartesi İzmir Basın Gündemi

21.12.2015 Pazartesi İzmir Basın Gündemi 21.12.2015 Pazartesi İzmir Basın Gündemi MANİSA HABER Soğuklarla birlikte sinüzit vakalarında artış yaşanıyor Kulak Burun Boğaz Hastalıkları Anabilim Dalı Başkanı Doç. Dr. Ercan Pınar, havaların

Detaylı

Çevremizdeki Sağlık Kuruluşları VE Sağlık Hizmetleri

Çevremizdeki Sağlık Kuruluşları VE Sağlık Hizmetleri Çevremizdeki Sağlık Kuruluşları VE Sağlık Hizmetleri Çevremizde bulunan sağlık kuruluşları, herhangi bir sağlık probleminde müdahalede bulunan ve tedavi amacı güden kuruluşlardır. Yaşadığınız çevrede bulunan

Detaylı

17.08.2012-KOAH TEDAVİSİNDE SFT ZORUNLULUĞUNUN KALDIRILMASINA HÜKMEDEN SUT MADDELERİNE YÖNELİK SPÇG GÖRÜŞÜ

17.08.2012-KOAH TEDAVİSİNDE SFT ZORUNLULUĞUNUN KALDIRILMASINA HÜKMEDEN SUT MADDELERİNE YÖNELİK SPÇG GÖRÜŞÜ 17.08.2012-KOAH TEDAVİSİNDE SFT ZORUNLULUĞUNUN KALDIRILMASINA HÜKMEDEN SUT MADDELERİNE YÖNELİK SPÇG GÖRÜŞÜ GİRİŞ Ülkemizde KOAH prevalansı 40 yaş üzeri erişkin nüfusta %19 dur, diğer bir ifadeyle yaklaşık

Detaylı

Doküman Tarihçesi. Bildirimi Zorunlu Enfeksiyon Etkenleri Muayene

Doküman Tarihçesi. Bildirimi Zorunlu Enfeksiyon Etkenleri Muayene Sağlık-NET Projesi İş Kuralları Kılavuzu T.C. Sağlık Bakanlığı Bilgi İşlem Dairesi Başkanlığı Tarih : 23.06.2008 Sürüm : 2.0 Doküman Tarihçesi Sürüm Tarih Değişiklik MSVS 1.0 02.01.2008 İlk Yayın Genel

Detaylı

BURUNDAN (NAZAL) UYGULANAN YÜKLEME (PROVOKASYON) TESTLERİ İÇİN AYDINLANMIŞ ONAM (RIZA) BELGESİ

BURUNDAN (NAZAL) UYGULANAN YÜKLEME (PROVOKASYON) TESTLERİ İÇİN AYDINLANMIŞ ONAM (RIZA) BELGESİ BURUNDAN (NAZAL) UYGULANAN YÜKLEME (PROVOKASYON) TESTLERİ İÇİN AYDINLANMIŞ ONAM (RIZA) BELGESİ HASTANIN... Kayıt (protokol) numarası :... Doğum tarihi (gün/ay/yıl) :... Adresi :...... Telefon numarası

Detaylı

MULTİPL MYELOM VE BÖBREK YETMEZLİĞİ. Dr. Mehmet Gündüz Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Hematoloji B.D.

MULTİPL MYELOM VE BÖBREK YETMEZLİĞİ. Dr. Mehmet Gündüz Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Hematoloji B.D. MULTİPL MYELOM VE BÖBREK YETMEZLİĞİ Dr. Mehmet Gündüz Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Hematoloji B.D. Multipl Myeloma Nedir? Vücuda bakteri veya virusler girdiğinde bazı B-lenfositler plazma hücrelerine

Detaylı

ÇALIŞAN GÜVENLİĞİ PLANI. Döküman No Yayın Tarihi Revizyon No Revizyon Tarihi Sayfa No SÇ.PL.01 01.08.2011 01 Nisan-2013 1/5

ÇALIŞAN GÜVENLİĞİ PLANI. Döküman No Yayın Tarihi Revizyon No Revizyon Tarihi Sayfa No SÇ.PL.01 01.08.2011 01 Nisan-2013 1/5 SÇ.PL.01 01.08.2011 01 Nisan-2013 1/5 SIRA NO ÇALIŞAN GÜVENLİĞİ HEDEFİ PLANLANAN FAALİYETLER SORUMLU UYGULAMA PERİ- YOD İZLEME YÖNTEMİ Her doktor ve hemşire Odasında el hijyeni Malzemeleri (alkol bazlı

Detaylı