GÜNEŞ SİSTEMİ VE ÖTESİ: UZAY BİLMECESİ

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "GÜNEŞ SİSTEMİ VE ÖTESİ: UZAY BİLMECESİ"

Transkript

1 7. ÜNİTE GÜNEŞ SİSTEMİ VE ÖTESİ: UZAY BİLMECESİ 7. ÜNİTE GÜNEŞ SİSTEMİ VE ÖTESİ: UZAY BİLMECESİ Gök Cisimlerini Tanıyalım Güneş Sistemi Uzay Araştırmaları Bu ünitede öğrencilerin; Uzayda bulunan gök cisimlerini ve güneş sistemini kavraması, Uzay gözlemlerinin yapılmasına olanak sağlayan optik araçları tanıması yanında, Geçmişten günümüze kadar yapılan uzay araştırmaları, Teknolojinin uzay araştırmalarına katkısı, bunların gök bilimine yansımaları ve uzay teknolojisinin bazı durumlarda bir kirlilik türü olarak nitelendirilen uzay kirliliğine sebep olabileceği hakkında bilgi, beceri, deneyim ve tutum kazanmaları hedeflenmektedir. Bu üniteyi başarıyla tamamlayan her öğrenci;. Gök cisimlerini çıplak gözle gözleyerek özelliklerini belirler.. Uzayda, çıplak gözle gözleyebildiğimizden çok daha fazla gök cismi olduğunu fark eder.. Bilinen takım yıldızlara örnekler verir. FEN VE TEKNOLOJİ 77

2 GÜNEŞ SİSTEMİ VE ÖTESİ: UZAY BİLMECESİ 7. ÜNİTE. Kuyruklu yıldızlara örnekler verir. 5. Gözlem yaparken, yıldızlarla gezegenleri birbirinden ayırt eder. 6. Güneşin de bir yıldız olduğunu fark eder. 7. Yıldızlar arasındaki çok uzak mesafelerin "ışık yılı" adı verilen bir uzaklık ölçüsü birimiyle ifade edildiğini bilir. 8. Meteor ile göktaşı arasındaki farkı açıklar. 9. Güneş sistemindeki gezegenleri Güneş'e yakınlıklarına göre sıralar. 0. Güneş sistemindeki gezegenlerin belirli yörüngelerde hareket ettiklerini kavrar.. Güneş sistemindeki gezegenleri, belirgin özelliklerine göre karşılaştırır.. Güneş sistemini temsil eden bir model oluşturur ve sunar.. Gökadalara örnekler vererek özelliklerini kavrar.. Dünya dışındaki evren parçasını "uzay" olarak tanımlar ve Dünya'mızın uzaydaki yerini belirler. 5. Eski medeniyetlerin gök biliminde nasıl veri topladıkları, kaydettikleri, bunları ne amaçla ve nasıl kullandıkları hakkında bilgi toplayarak görüş oluşturur ve sunar. 6. Gök bilimcilerin; teleskoplar yardımıyla gök cisimlerinin hareketlerini ve yapısını inceleyen bilim insanları olduklarını belirtir. 7. Ünlü Türk gök bilimciler ve çalışmaları hakkında örnekler verir. 8. Teleskopların uzay gözlemi yapmadaki önemini fark eder. 9. Basit bir teleskop yapmak için teknolojik tasarım yapar, model oluşturur ve sunar. 0. Teknolojinin uzay araştırmalarına, uzay araştırmalarının da teknolojiye katkısını örneklerle açıklar.. Astronotların uzayda pek çok alanda incelemeler yapan bilim insanları olduklarını belirtir.. Ay'a atılan ilk adımın, uzak gezegenlere gidebilme ve uzay araştırmaları bakımından önemini kavrar.. Evrenin, uçsuz bucaksız olması nedeni ile uzay hakkında bilinen gerçeklerin sınırlı ve yeni araştırmalarla değişebilir olduğunu örneklerle açıklar.. Uzay çalışmalarına dayanarak ve hayal gücünü kullanarak geleceğe yönelik tahminler yürütür. 5. Uzay kirliliğinin sebeplerini ifade ederek bu kirliliğin yol açabileceği olası sonuçları tahmin eder. 78 FEN VE TEKNOLOJİ

3 7. ÜNİTE GÜNEŞ SİSTEMİ VE ÖTESİ: UZAY BİLMECESİ GÖK CİSİMLERİNİ TANIYALIM Dünyayı kaplayan atmosfer, yerden 500 km yüksekte yer almaktadır. Bu nedenle Dünya'dan baktığımızda ufku kapladığını görürüz ve gökyüzü olarak adlandırırız. Gökyüzü, saydam bir yapıya sahip olduğu için uzaydaki yıldızları, meteorları, gezegenleri ve doğal uyduları incelememize imkan vermektedir. Uzayda bulunan yıldızlar, gezegenler ve gök taşlarının her biri birer gök cismidir. Gök bilimciler; Güneş, Ay, gezegenler, yıldızlar ve gök adalar gibi gök cisimlerini araştırmakta ve sorulara yanıt aramaktadırlar. Günümüzde yapılan çalışmalarla uzay hakkında bilgiler edinilmiştir. Fakat hala pek çok sorunun cevabı bulunamamıştır. Bilimsel çalışmalarla edinilen bilgilere göre şimdi gök cisimlerini inceleyelim. Uzayda bulunan yıldızlar, gezegenler ve gök taşlarının her biri birer gök cismidir. Gökyüzünü, Ay ışığının bulunmadığı bulutsuz bir gecede parlaklıkları birbirinden farklı çok sayıda ışık noktası kaplar. Bu gördüğümüz ışık noktaları yıldızlardır. Yıldızlar, derinliklerinde gerçekleşen nükleer tepkimelerden kaynaklanan, çok büyük miktarlarda ışık ve ısı yayan, oldukça sıcak ve parlak gaz küreleridir. Güneş de oldukça az rastlanan bir yıldız türüdür. Yıldızlar, Samanyolu Gök Adası'nın kollarını kaplayan dev gaz ve toz bulutlarının içinde doğar. Güneş'le yaklaşık olarak aynı kütledeki yıldızların ortalama ömrü 0 milyon yıl kadardır. Ayrıca kütleleri Güneş'in kütlesinden daha büyük olan yıldızlar da vardır. Yıldız Kümesi Çok sıcak gaz küreleri olan yıldızlar Dünya'dan çok büyüktürler. Bizden ve birbirlerinden çok uzakta yer alırlar. Yıldızlar da doğar, yaşar ve ölür. Ömrü biten yıldızlar, çok şiddetli patlama ile parçalanır ve uzay boşluğuna yayılırlar. Uzayda çok farklı renklerde yıldızlar bulunmaktadır. Dürbün veya teleskopla farklı renklerde yıldızların bulunduğu görülebilir. Göz alıcı beyazlıktaki Akyıldız, en tanınmış renkli yıldızlardan biridir. Yıldızların renkleri, onların sıcaklıkları konusunda bizi bilgilendirir. Kırmızı renkteki yıldızlar soğuk, sarı yıldızlar orta sıcaklıkta ve beyaz ile mavi renkteki yıldızlar ise en sıcak yıldızlardır. Mavi veya beyaz yıldızlar yüzey sıcaklıkları K'yi aşan en sıcak yıldızlardır. Güneş gibi sarı yıldızların yüzey sıcaklıkları K civarındadır. Kırmızı yıldızların sıcaklığı ise.000 K'dir ve bu yıldızlar en soğuk yıldızlardır. Geceleyin gökyüzüne baktığımızda yıldızların farklı şekiller oluşturacak biçimde birleştiğini görürüz. Bu şekilde sınıflandırılmış yıldızlara takım yıldızı adı verilir. Büyük ayı, Küçük ayı, Akrep, Yay, Kuğu, Orion (Avcı), Çoban adlarıyla anılan 88 tane takım yıldızı olduğu saptanmıştır. FEN VE TEKNOLOJİ 79

4 GÜNEŞ SİSTEMİ VE ÖTESİ: UZAY BİLMECESİ 7. ÜNİTE Büyük Ayı Takım Yıldızı Küçük Ayı Takım Yıldızı Tarihin başlangıcından bu yana insanlar, geceleri gökyüzündeki kuyruklu yıldızları izlemişlerdir. Kuyruklu yıldızlar parlaklık bakımından farklılıklar gösterirler. Bazıları ancak çok büyük teleskoplarla görülebilmektedir. Buz, donmuş gazlar ve tozla karışmış halde bulunan kayaç malzemelerinden oluşan kuyruklu yıldızlar gezegenler gibi Güneş'in etrafında dolanırlar. Güneş'e yaklaşan yıldızların içinde bulunan buz bir miktar erir. Buzla karışan taş ve toz parçaları serbest kalır. Su buharı, gaz ve ince tozlar serbest kaldıklarında Güneş tarafından itilir ve kuyruklu yıldızın kuyruk kısmı kopar. Orion (Avcı) Takım Yıldızı Kuyruklu yıldızlar arasında en tanınmışı Halley kuyruklu yıldızıdır. Dünya'dan en son izlenen kuyruklu yıldızın adı ise Ikaye Zhang'dir. Halley Kuyruklu Yıldızı 80 FEN VE TEKNOLOJİ

5 7. ÜNİTE GÜNEŞ SİSTEMİ VE ÖTESİ: UZAY BİLMECESİ Güneş sistemimizdeki en küçük gök cisimleri meteorlardır. Meteorlar gezengenler arasında uzayın sonsuz boşluğunda, Güneş'in etrafında dolanan kayaç ve demir parçalarıdır. Meteorlar uzay boşluğundan büyük bir hızla gelerek Dünya atmosferine girer ve o kadar ısınırlar ki, yeryüzüne ulaşamadan buharlaşıp gaz haline dönüşürler. Bu ısınmadan dolayı da çevrelerine ışık saçarlar. Bu meteorlar ise kuyruklu yıldızları oluşturan maddelerin kırıntılarıdır. Bazı meteorların tamamı yanarak yok olmaz. Kalan bu parçalar yeryüzüne düşer. Bu parçalara gök taşı (meteorit) denir. Meteorların düştükleri yerlerde oluşturdukları hasardan dolayı çukurlara yol açtığı bilinir. Bu çukurlara meteor çukuru denir. Eğer çukur Dünya yüzeyi üzerinde yer alıyorsa buna göktaşı çukuru adı verilir. Meteor Yağmuru Uzayda yer alan gök cisimlerinden bir diğeri de gezegenlerdir. Güneş Sistemi'mizde Güneş'in etrafında ayrı yörüngelerde dolanan sekiz büyük gezegen vardır. Bunlardan biri de üzerinde yaşadığımız Dünya'dır. Gezegenler yıldız değildir. Yıldızlar ısı ve ışık kaynağıdır. Fakat gezegenler yıldızlardan aldıkları ısı ve ışığı yansıtırlar. Kendi ışıkları yoktur. Güneş'ten ve diğer yıldızlardan çok daha küçük ve soğukturlar. Gezegenler bize daha yakın oldukları için sürekli olarak görünürler. Güneş Sistemi'nin sekiz büyük gezegeni, Güneş'e yakınlık sırasıyla Merkür, Venüs, Dünya, Mars, Jüpiter, Satürn, Uranüs ve Neptün'dür. Dünya'dan baktığımızda gezegenlerden ilk beş tanesi çıplak gözle; Uranüs ve Neptün ise ancak teleskopla görülebilir. Güneş'in Dünya'dan uzaklığını hiç merak ettiniz mi? İki gök cismi arasındaki uzaklığı ifade etmek için, "ışık yılı" birimi kullanılır. Işığın boşlukta bir yılda aldığı yol bir ışık yılı olarak ifade edilir. Bir ışık yılı yaklaşık olarak 9,6.0 km'dir. Bir gezegenin farklı açılardan görünüşü FEN VE TEKNOLOJİ 8

6 GÜNEŞ SİSTEMİ VE ÖTESİ: UZAY BİLMECESİ 7. ÜNİTE ETKINLIK - Gezegen Kuyruklu yıldızlar Gök cismi Takım yıldızı Yıldızlar Gök taşı Meteor ışık yılı Meteor çukuru Meteorit Yukarıda verilen kutucuklardaki terimleri aşağıdaki uygun boşluklara yazınız.. Sınıflandırılmış yıldız gruplarına... denir..... uzaydaki başka cisimlerden koparak yeryüzüne düşen parçacıklara denir.. Meteorların bazıları yanarak yok olmaz ve yeryüzüne düşer. Yeryüzüne ulaşan bu meteorlara... denir.. Uzayda bulunan yıldızlar, gezegenler, gök adalar birer... dir bir kaç kilometre çapında buz yapılı donmuş gaz ve tozlardan oluşur. 6. Meteorların düştükleri yerde oluşturdukları hasarların yol açtığı çukurlara... denir. 7. Bir yıldızın etrafında dolanan ve kendisi yıldız olmayan doğal gök cisimlerine... denir ışığın bir yılda boşlukta aldığı mesafedir. 9. Gökyüzünde gördüğümüz ışık noktaları... dır. 0. G ök taşlarına... de denir. 8 FEN VE TEKNOLOJİ

7 7. ÜNİTE GÜNEŞ SİSTEMİ VE ÖTESİ: UZAY BİLMECESİ ETKINLIK - Aşağıda verilen kavramların başına uygun açıklamaların harflerini yazınız.. ( ) Yıldız a. Güneş sistemindeki en küçük gök cisimleridir.. ( ) Kuyruklu yıldız b. Meteorların düştükleri yerde oluşturdukları hasardan meydana gelir.. ( ) Meteor c. Dünya, Güneş, Ay, yıldızlar ve gezegenler onun içinde yer alır.. ( ) Işık yılı d. Çok büyük miktarlarda ışık ve ısı yayan; oldukça sıcak ve parlak gaz küreleridir. 5. ( ) Gezegen e. Işığın boşlukta bir yılda aldığı mesafedir. 6. ( ) Göktaşı f. Dünya yüzeyinde yer alan meteor çukurudur. 7. ( ) Meteor çukuru g. Yıldız değildirler ve yıldızlardan aldıkları ısı ve ışığı yansıtırlar. 8. ( ) Göktaşı çukuru h. Büyük ayı, Küçük ayı gibi çeşitleri vardır. 9. ( ) Takım yıldızı i. Gezegenler gibi Güneş'in etrafında dolanan yıldızlardır. 0. ( ) Gök ada j. Yeryüzüne düşen meteor parçalarıdır. ETKINLIK - Aşağıda verilen ifadelerden doğru olanlarının yanına (D), yanlış olanlarının yanına (Y) koyunuz.. ( ) Yıldızlar gök cismi değildir.. ( ) Yıldızların büyüklükleri hemen hemen aynıdır.. ( ) Gökyüzüne baktığımızda bir arada görünen yıldızlara takım yıldızı denir.. ( ) Gökyüzünde bilinen takımyıldızı sayısı 88'dir. 5. ( ) Kutupyıldızlarının yapısında donmuş toz ve gazlar bulunur. 6. ( ) Bir ışık yılı yaklaşık 9,6.0 km'dir. 7. ( ) Bazı meteorların yeryüzüne düşen parçalarına gök taşı denir. 8. ( ) Halley yıldızı bir takım yıldızıdır. 9. ( ) Büyük ayı bir takım yıldızıdır. 0. ( ) Meteorlar düştükleri yerlerde önemli hasarlar yaratabilirler. FEN VE TEKNOLOJİ 8

8 GÜNEŞ SİSTEMİ VE ÖTESİ: UZAY BİLMECESİ 7. ÜNİTE GÜNEŞ SİSTEMİ Güneş Dünya Ay Güneş çevresindeki yörüngelerde dolanan büyük gezegenler, bu gezegenlerin doğal uyduları, küçük gezegenler, meteorlar ve kuyruklu yıldızlar Güneş Sistemi'ni oluşturur. Güneş çevresinde dolanan gezegenlerin ve kuyruklu yıldızların izledikleri yörünge elips biçimindedir. Bütün gezegenler aynı yönde dolanır ve hepsinin yörüngeleri hemen hemen aynı düzlem üzerindedir. Güneş'in her gün yeniden doğup batmasının nedeni Dünya'nın kendi etrafında dönmesidir. Dünya, Güneş çevresindeki yıllık dolanımını tamamlarken, bir yandan da her saatte bir kendi etrafında bir kez döner. Bütün gezegenler de kendi eksenleri etrafında değişik hızlarla dönerler. Dünya'nın enerji kaynağı olan Güneş'in Dünya'ya olan ortalama uzaklığı yaklaşık 50 milyon kilometredir. Bu yüzden Güneş'ten çıkan ışımalar yaklaşık 8 dakika sonra Dünya'ya ulaşır. Kütle çekim kuvveti sayesinde gezegenler Güneş etrafında elips yörüngelerde dolanırlar. Bu yüzden yörüngedeki konumuna göre, gezegen ile Güneş arasındaki uzaklık değişmektedir. Önce Güneş etrafında dolanan 9 tane gezegen olduğu kabul ediliyordu. Ancak 006 yılında Plüton cüce gezegen olarak adlandırılmış ve gezegen sınıfından çıkarılmıştır. Bu yüzden Güneş sisteminde 8 tane gezegen vardır. Bunlar Güneş'e olan uzaklıklarına göre sırasıyla Merkür, Venüs, Dünya, Mars, Jüpiter, Satürn, Uranüs ve Neptün'dür. 8 FEN VE TEKNOLOJİ

9 7. ÜNİTE GÜNEŞ SİSTEMİ VE ÖTESİ: UZAY BİLMECESİ Merkür Venüs Dünya Mars Jüpiter Satürn Uranüs Neptün. Merkür: Güneş'e en yakın olan gezegendir. 878 kilometrelik çapıyla Güneş Sistemi'nin en küçük gezegenidir. Merkür'ün yüzeyi yoğun bir krater yapısına sahiptir. Kendi etrafında çok yavaş dönen Merkür'ün gece ve gündüz arasındaki sıkaklık farkı çok fazladır. Gündüz vakti Merkür'deki sıcaklık C'ye kadar çıkar, güneş battığı zaman sıcaklığın 8 C'ye kadar indiği görülür. Günümüze kadar Merkür'e Amerika Birleşik Devletleri'nin 0 adlı uzay aracı gönderilmiştir. Bu araç pek çok fotoğraf çekerek bilgi sahibi olmamızı sağlamıştır. Merkür Dünya Ay Merkür Dünya, Ay ve Merkür arasındaki büyüklük farkları Yüzeyine en çok meteor çarpan gezegen Merkür'dür. Merkür gezegeninde hiçbir canlı yaşamamaktadır. Ayrıca uydusu, halkası ve atmosferi yoktur. FEN VE TEKNOLOJİ 85

10 GÜNEŞ SİSTEMİ VE ÖTESİ: UZAY BİLMECESİ 7. ÜNİTE. Venüs: Güneş'e en yakın ikinci gezegen Venüs'tür. Venüs'ün Güneş'ten ortalama uzaklığı 08 milyon kilometredir. Dünya ile yaklaşık olarak aynı büyüklükte olan Venüs'ün, Dünya'nın ikiz kardeşi olduğu düşünülür. Gökyüzünde çok güzel parlayan Venüs'e "Aşk Tanrısı" ismi verilmiştir. Venüs Venüs; Güneş'e Merkür'den daha uzak olsa da Merkür gezegeninden daha sıcaktır. Sıcak olmasının nedeni ise ısının bulutlarda tutulması sonucu sıcaklığının yükselmesidir. Bu etkiye sera etkisi adı verilir. Venüs gezegeninin atmosferi oldukça kalın olup, yoğun olarak karbondioksit içerir. Uydusu ve halkası yoktur. Halk arasında akşam yıldızı veya çoban yıldızı olarak adlandırılan aslında Venüs gezegenidir. Venüs çok yavaş döner. Kendi etrafında dönmesi gün, Güneş etrafında dönmesi gün sürer.. Dünya: Dünya, Güneş Sistemi'nde bulunan ve yaşam olan tek gezegendir. Dünya ile Güneş arasındaki uzaklık ortalama 9,6 milyon kilometredir ve yaşam için çok uygun bir gezegendir. Gezegenler arasında Güneş'e yakınlık bakımından üçüncü sıradadır. Üçte-ikisi sularla kaplıdır ve Dünya'da dağlar, ovalar, denizler, vadiler, volkanlar bulunur. Dünya'nın atmosferi uzaydan Dünya'yı saran mavi renkli ince bir tabaka olarak görünür. Güneş ışınlarının bir kısmı Dünya'daki yaşam için oldukça zararlıdır. Ozon tabakası dediğimiz yapı zararlı ışınları süzer. Bilim insanları yaptıkları araştırmalarla ozon tabakasının inceldiğini saptamışlardır. Bu incelmeye bazı gazlar neden olmuştur. Bu gazların kullanımının devam etmesi ozon tabakasının daha da incelmesine sebep olarak zararlı ışınların yeryüzüne ulaşmasına ve canlılara zarar vermesine neden olur. Dünya Atmosferde %77,6 oranında azot, %0,7 oranında oksijen bulunur. Diğer kalan miktarıda bazı gazlar oluşturur. Yaşam için en önemli gaz oksijendir. Dünyanın halkası yoktur ve tek uydusu Ay'dır. Ay, Dünya'nın 76.8 kilometre uzaktaki yörüngesinde dolanan tek uydusudur. Ay hem kendi ekseni hem de dünyanın etrafında dolanır. Dünya'nın uydusu olan Ay değişik zamanlarda Dünya'dan nasıl görünür? Bunu aşağıda verilen şekillerle inceleyelim. Güneş etrafındaki yörüngesinde saat yönünün tersine dönerken, ekseni etrafında da saat yönünün tersine döner. Ekseni hafif eğiktir. Dünya'nın uydusu Ay Dünya'nın Güneş etrafındaki bir dolanım süresi yıl = 65 gün 6 saattir. Dünyanın bu hareketi, mevsimlerin oluşmasını sağlamıştır. Ancak Dünya Güneş'e en yakın konumda iken kuzey yarım kürede kış, güneş yarım kürede yaz mevsimi yaşanır. Bunun nedeni eksenin eğikliğinden dolayı, Güneş ışınlarının kuzey yarımküreye eğik gelmesidir. 86 FEN VE TEKNOLOJİ

11 7. ÜNİTE GÜNEŞ SİSTEMİ VE ÖTESİ: UZAY BİLMECESİ Ay, Dünya dan Nasıl Görünür?. Yeniay. Hilal 6 5. İlk dördün. Dolunay 5. Son dördün 6. Hilal. Mars: Güneş'e yakınlıkta dördüncü gezegendir. Mars, Güneş Sistemi'nin üçüncü küçük gezegenidir. Güneş'e olan ortalama uzaklığı 7, milyon kilometre olduğu için Mars'ın yüzey sıcaklığı ortalama -8 C'dir. Mars çıplak gözle kırmızımsı ve parlak bir yıldız gibi görünür. "Kızıl gezegen" adı ile bilinir. Teleskopla görülebilen Mars'ın iki uydusu vardır. Mars, atmosferinin çoğunluğu karbondioksitten oluşan soğuk bir gezegendir. Düzlükler, kum tepeleri, irili ufaklı kayalar ve taşlardan oluşur. Fakat gezegende su yoktur. 5. Jüpiter: Güneş sisteminde yer alan en büyük gezegendir. Güneş'e yakınlık bakımından beşincidir. Yaklaşık olarak bin kilometrelik çapa sahip olan Jüpiter, Dünya'nın çapının katıdır. Güneş'ten uzak olduğu için soğuk bir gezegendir. Etrafında taş ve toz parçalarından oluşmuş ince bir halka bulunmaktadır. Büyük bölümü hidrojen ve helyumdan oluşan bir atmosfere sahip olan Jüpiter'in 6 uydusu vardır. Mars Jüpiter Bir mars yılı 687 gün sürer. Mars'ın teleskopla ilk gözlemleri 959 yılında Huygens tarafından yapılmıştır. 6. Satürn: Güneş Sistemi'nde yer alan ikinci büyük gezegendir. Güneş'e yakınlığı bakımından altıncı sıradadır. Satürn tümüyle gazdan oluşur. Etrafında buz, gaz ve kaya parçalarından oluşan halkalar vardır. Bu yüzden Satürn'e "Halkalı Gezegen" de denir. Parlak ve altın rengine Satürn benzeyen Satürn'ü çıplak gözle görebiliriz. Satürn, Güneş'ten ortalama milyar 7 milyon kilometre uzakta yer alır ve yaşama izin vermeyecek kadar soğuktur. 56 tane uydusu vardır. En büyük uydusu Titan'dır. Satürn'ün Güneş etrafında bir turu 9 yıl sürer. Satürn'ün Titan adlı uydusu Merkür'den daha büyüktür. FEN VE TEKNOLOJİ 87

12 GÜNEŞ SİSTEMİ VE ÖTESİ: UZAY BİLMECESİ 7. ÜNİTE 7. Uranüs: Güneş sisteminde yer alan üçüncü büyük gezegendir. Güneşe yakınlığı bakımından yedinci sıradadır. Güneş'ten ortalama uzaklığı milyar 869 milyon kilometredir. Uranüs çıplak gözle görülemediği için teleskop kullanmak gerekir. Ama net görülebilmesi için çok büyük teleskoplarla gözlem yapılmalıdır. Uranüs 78 yılında İngiliz astronom William Herschel tarafından bulunmuştur. Uranüs Dönme ekseni, Güneş etrafındaki yörünge düzlemine çok yakın olup, yerde yuvarlanarak ilerleyen bir bilye gibi hareket eder. Uranüs'ün halkası ve 7 tane uydusu bulunur. Atmosferi zehirli gazlardan oluşan Uranüs yaşam için uygun bir gezegen değildir. 8. Neptün: Güneş'e olan uzaklığı bakımından sekizinci gezegendir. Neptün'ün Güneş'e olan uzaklığı Dünya'nınkinin otuz katıdır. Büyüklük bakımından Uranüs'ün ikizi gibidir. Çok soğuk bir gezegen olan ve mavi renkteki Neptün, mavi ışığı çok iyi yansıtmaktadır. Neptün'ün yörüngesi, Plüton gezegeni ile kesişir. uydusu bulunan Neptün'ün uydularından biri Triton olarak adlandırılır. Neptün Plüton Neptün'ün Güneş çevresinde bir turu 65 yıl sürer. Neptün 88 FEN VE TEKNOLOJİ

13 7. ÜNİTE GÜNEŞ SİSTEMİ VE ÖTESİ: UZAY BİLMECESİ Işık Yılı (Iy) Işığın bir yılda aldığı yola ışık yılı denir. Kısaca Iy ile gösterilir. Iy = 9,6.0 5 m Güneş Sistemi'nde bulunan gezegenlerden bazılarının etrafında dönen gök cisimlerine uydu denir. Astronomik Birim Dünya ile Güneş arasındaki ortalama uzaklığa astronomik birim denir. Kısaca Ay ile gösterilir. Ay=,5.0 Güneş ve yıldızların hepsi galaksi (gökada) adı verilen çok büyük yıldızlar topluluğunun birer üyesidir. Uzayda farklı boyutlarda ve birbirlerinden uzakta milyonlarca galaksi bulunur. Bizim içinde bulunduğumuz galaksi Samanyolu galaksisi olarak da bilinir. Samanyolu gökadası, içinde 00 milyar yıldız bulunduran ve evrendeki bilinen en büyük gökada'dır. Dünya'nın uydusu Ay, Dünya'nın çevresindeki bir turunu yaklaşık 7 günde tamamlar. Güneş Sistemi Samanyolu'nun dış kenarına yakın bir yerde yer alır. Güneş çok büyük ve ışıldayan bir gaz topudur. Güneş'in üzerinde güneş lekeleri bulunur. Astronomlar Güneş'i incelemek için özel yöntemler kullanırlar. Sakın güneşe çıplak gözle ya da dürbünle bakmayınız. Çünkü kör olmanıza neden olabilir. Dünya'mızın içinde bulunduğu gök ada sarmal bir şekildedir. Diğer gök adalar ise sarmal, eliptik ya da düzensiz şekilde bulunabilirler. Sarmal. olan gök ada'ya Andromeda ve Sombrero gök adasını örnek verebiliriz. Andromeda'yı Dünya'dan teleskop kullanmadan gözlemleyebiliriz. Gök adalar, gök cisimleri ve boşlukların hepsi evreni oluşturur. Dünya'nın dışındaki evren parçası da uzay olarak ifade edilir. Dünya, Güneş, Ay, yıldızlar, gezegenler ve bulutsular gök ada adı verilen sistemin içinde yer alır. Samanyolu Andromeda Gökadası FEN VE TEKNOLOJİ 89

14 GÜNEŞ SİSTEMİ VE ÖTESİ: UZAY BİLMECESİ 7. ÜNİTE ETKINLIK - Güneşe en yakın gezegendir. "Kızıl gezegen" adı ile bilinir. halkası ve 7 tane uydusu vardır. Güneşe yakınlık bakımından üçüncü sıradadır. Triton adlı uydusu vardır. Güneşe en yakın ikinci gezegendir. En büyük uydusu Titan'dır. Güneş siteminde yer alan en büyük gezegendir. Yukarıda resimleri ve özellikleri verilen gezegenlerin isimlerini resimlerin altındaki kutucuklara yazınız. 90 FEN VE TEKNOLOJİ

15 7. ÜNİTE GÜNEŞ SİSTEMİ VE ÖTESİ: UZAY BİLMECESİ ETKINLIK - 5 Aşağıda gezegenler ve özellikleri verilmiştir. Hangi özelliğin hangi gezegene ait olduğunu bularak gezegenlerin başındaki kutucuklara uygun açıklamanın numarasını yazınız. Venüs Dünya Merkür Jüpiter Neptün a. Güneş sisteminin en büyük gezegenidir. b. Güneş sisteminin en küçük gezegenidir. c. Dünya'nın ikiz kardeşi olduğu düşünülür. d. "Kırmızı gezegen" adı ile bilinir. e. Çok sayıda uyduya sahip olan gezegenin en büyük uydusu Titan'dır. Mars f. Bir varile benzer ve yan yatmış olarak döner. Satürn Uranüs g. Güneş sisteminin en uzak gezegenidir. h. Halkası yoktur ve tek uydusu Ay'dır. ETKINLIK - 6 Aşağıda verilen tablodaki boş yerleri uygun kelimelerle doldurunuz. Gezegenler Halkası var mı? Uydusu var mı? Güneşe uzaklık bakımından kaçıncı gezegendir? Dünya Mars Jüpiter Uranüs Neptün Satürn Venüs Merkür FEN VE TEKNOLOJİ 9

16 GÜNEŞ SİSTEMİ VE ÖTESİ: UZAY BİLMECESİ 7. ÜNİTE ETKINLIK - 7 Titan Merkür Jüpiter Ay Neptün Uranüs Mars Charon Satürn Venüs Yukarıda verilen kutucuklardaki terimleri aşağıdaki uygun boşluklara yazınız.. Hangisi ya da hangileri gezegendir?.... Hangisi ya da hangileri uydudur?.... Hangisi ya da hangilerinin uydusu yoktur?.... Hangisi Güneş'e en yakın gezegendir? Hangisi Güneş'e en uzak gezegendir? ETKINLIK - 8 Aşağıda verilen kavramları açıklayıp yanlarındaki boşluklara yazınız. Samanyolu... Gök ada... Uydu... Uzay... Evren... Sera etkisi... Ozon tabakası... 9 FEN VE TEKNOLOJİ

17 7. ÜNİTE GÜNEŞ SİSTEMİ VE ÖTESİ: UZAY BİLMECESİ TEST -. Aşağıda verilenlerden hangisi Güneş Sistemi'ndeki en büyük gezegendir? A) B) Jüpiter C) D) Mars Neptün Satürn 5. I. Gezegenlerin kendi ışıkları vardır. II. Güneş Sistemi'ndeki en büyük gezegen Jüpiter'dir. III. Güneş Sisteminde yaşam olduğu bilinen tek gezegen Dün-ya'dır. Yukarıda verilen ifadelerden hangileri doğrudur? A) I ve II B) I ve III C) II ve III D) I, II ve III 6. Kendi etrafında dönmesi gün, Güneş etrafında dönmesi gün sürer. Dünya'nın ikiz kardeşidir. Yukarıda özellikleri verilen gezegen aşağıdakilerden hangisidir? A) Venüs B) Neptün C) Mars D) Uranüs. I. Dünya II. Yıldız III. Neptün IV. Ay Yukarıda verilenlerden hangisi ışık kaynağıdır? A) IV B) III C) II D) I Palme Yayıncılık 7. Dünya dışındaki evren parçasına... denir.. Bizim içinde bulunduğumuz galaksi... galaksisi olarak da bilinir. Dünya, Güneş, Ay, yıldızlar, gezegenler ve bulutsular... adı verilen sistemin içinde yer alır. Gök adalarında içinde yer aldığı gök cisimlerinin tamamı, aralarındaki boşluklarla birlikte... adını alır. 8. Yukarıdaki sınıf tahtasında yer alan cümledeki boşluğa aşağıdakilerden hangisi yazılmalıdır? A) Gök ada B) Uzay C) Galaksi D) Gezegen YILDIZLAR Yukarıdaki cümlelerdeki boş yerlere aşağıdaki kavramlardan hangisi gelemez? A) Gezegen B) Samanyolu C) Gök ada D) Evren. Güneş Sistemi'ne en uzak gezegen aşağıdakilerden hangisidir? A) Mars B) Neptün C) Dünya D) Venüs FEN VE TEKNOLOJİ I II III IV Uzaydaki bulutsu adı verilen gaz ve toz bulutlarının sıkışmasıyla oluşurlar. Her yıldızın bir ömrü vardır. Çevrelerine ısı ve ışık yayarlar. Hepsi aynı sıcaklıktadır. Yukarıdaki tabloda yıldızlarla ilgili verilen bilgilerden hangisi yanlıştır? A) I B) II C) III D) IV 9

18 9. Dünya GÜNEŞ SİSTEMİ VE ÖTESİ: UZAY BİLMECESİ 7. ÜNİTE TEST -. Aşağıda verilen ifadelerden hangisi yanlıştır? A) Merkür, Güneş'e en yakın gezegendir. B) Uranüs'ün içerdiği gazlar yaşam için uygundur. C) Venüs Dünya'nın ikizi olarak da bilinir. D) Satürn Gezegeni'nin en büyük uydusu Titan'dır. Güneş Mars Satürn Yukarıda numaralandırılmış resimlerden hangileri gezegendir? A), ve B) C) D),,,, ve ve ve 0. Aşağıda verilen yıldızlardan hangisi takım yıldızı değildir? A) Küçük ayı B) Büyük ayı C) Andromeda D) Kuzey tacı Palme Yayıncılık.. Güneş sisteminde yedi gezegen bulunur. D Plüton çok küçük olduğu için cüce gezegen olarak adlandırılır. Gezegenlerin Güneş etrafındaki dolanım süreleri eşittir. D Y D Y. çıkış. çıkış. çıkış. çıkış Yukarıdaki ifadelerin doğru veya yanlış olduğuna karar vererek ilerleyen Atakan hangi çıkışa ulaşırsa doğru olur? A). çıkış B). çıkış C). çıkış D). çıkış En sıcak yıldızlar Orta sıcaklıktaki yıldızlar Soğuk yıldızlar Yukarıdaki yıldız gruplarının renkleri aşağıdakilerden hangisinde doğru verilmiştir? Y. Gezegen Takım yıldızı Ay Kutup yıldızı Güneş Yukarıda verilen gök cisimlerinden kaç tanesi ışık kaynağı değildir? A) B) C) D) A) Mavi Sarı Kırmızı B) Turuncu Kırmızı Beyaz C) Beyaz Mavi Kırmızı D) Kırmızı Sarı Mavi 9 FEN VE TEKNOLOJİ

19 7. ÜNİTE GÜNEŞ SİSTEMİ VE ÖTESİ: UZAY BİLMECESİ UZAY ARAŞTIRMALARI Astronomi, tüm bilimlerin en eskisi olarak bilinir. İnsanlar eskiden beri gökyüzünü ve orada yer alanları merak etmişlerdir. Babiller milattan önce 00'lü yıllarda pek çok yıldızın haritalarını çıkarıp incelemişlerdir. Eski Mısırlılar Güneş, Ay ve yıldızları gözlemlemişlerdir. Fakat gökyüzünü incelemeyi bilim olarak yapanlar Eski Yunanlılardır. Çok doğru yıldız haritaları çizmişlerdir. Antik Mısır Medeniyeti'nde tapınak ve piramitlerin üzerine gezegen resimleri çizilmiştir. Eski Çağ'da Çinliler ise gökyüzünü incelemişler ve gördüklerini taşlara parşömen üzerine işlemişlerdir. Gök cisimlerinin, teleskop yardımı ile hareketlerini ve yapısını inceleyen bilim dalına gök bilimi denir. Gök bilimciler teleskobun bulunması ile çalışmalarına hız vermiştir. Gök bilimcilerden Galileo bu konuda önemli çalışmalar yapmıştır. Teleskop olarak adlandırılan ilk aracı 608 yılında Hollandalı Hans Lippersheg icat etmiştir. Astronomide kullanılan ilk teleskobu Galileo 609 yılında yapmıştır. Bu teleskop cisimleri otuz kat büyütmekte ve ışığı kıran merceklerden oluşmaktadır. Galileo'nun teleskoplarından biri Aynalı Teleskop Daha sonraki çalışmalarda yani 8. yüzyılın ortalarında boyları kırk metreye kadar çıkan teleskoplar kullanılmıştır. 668'de Isaac Newton mercek yerine ayna kullanarak bir başka teleskop icat etmiştir. Bu teleskop çeşidi aynalı teleskoptur. Bu teleskoplar daha büyük ve güçlü teleskoplardır. Hubble Uzay Teleskobu Hubble Uzay Teleskobu (HUT) ile Dünya'nın yörüngesine teleskop yerleştirmek isteyen astronomların hayali gerçekleşmiş oldu. Bu teleskopla çok daha uzak mesafeler daha net görülebilmektedir. FEN VE TEKNOLOJİ 95

20 GÜNEŞ SİSTEMİ VE ÖTESİ: UZAY BİLMECESİ 7. ÜNİTE Radyo teleskopları uzay cisimlerinin yaydığı zayıf radyo dalgalarını toplayıp güçlendirmek için kullanılır. Bazı cisimler ancak radyo teleskopları ile görülebilir. Dünya'nın her tarafında radyo teleskopları bulunmaktadır. Dünya'daki en büyük radyo teleskobu Porto Riko'daki Arecibo çanak antenidir. Radyo Teleskobu Teleskoplar uzay gözlemlerini oldukça kolaylaştırmıştır. Bu yüzden zaman geçtikçe uzay hakkında daha fazla bilgiye sahip olmaktayız. Teknoloji ilerlerken daha farklı ve daha büyük teleskopların yapılacağını da bilmekteyiz. Ali Kuşçu: 5. yüzyılda yetişen büyük astronomi ve matematik bilginidir. Uluğ Bey, Bursalı Kadızade Rumi, Gıyaseddin Cemşid gibi büyük bilginlerden dersler almıştır. Fatih Camisi için güneş saati yapan Ali Kuşçu, Ay ve Güneş tutulmasını incelemiş ve doğru hesaplamalar yapmıştır. En önemli eseri Risale fil-hey'e (Astronomi Risalesi)'dir. Bu eser astronomi alanında büyük bir eserdir. 6 Temmuz 969'da Neil Amstrong, Edwin Aldrin ve Micheal Collins adlı üç astronot Ay'a yolculuk yapmıştır. Gelişen teknoloji sayesinde Venüs'e ve Mars'a uzay sondaları gibi uzayaraçları gönderilmiştir. Amerika'nın yaptığı Marimar adlı uzay aracı 965 yılında Mars'ın ilk uydu fotoğraflarını çekmiştir. Uzay istasyonları kurulmuştur. Dünya'nın yörüngelerine uzay teleskopları yerleştirilmiştir. Ay'a ilk ayak basan astronot Neil Armstrong'tur. Uzay sondası Uzay incelemeleri için gönderilen roketlerden dolayı uzay kirliliği ortaya çıkmıştır. Bu uzay kirliliğinin önlenebilmesi için uzay araçlarının az kirlilik oluşturabilecek şekilde yörüngelerine yerleştirilmesi gerekmektedir. Ay'ın yüzeyini inceleyn bir astronot 96 FEN VE TEKNOLOJİ

21 7. ÜNİTE GÜNEŞ SİSTEMİ VE ÖTESİ: UZAY BİLMECESİ KARMA TEST -. Aşağıda verilen teleskop türlerinden hangisi çok uzak mesafeleri çok daha net gösterir?. A) Hubble uzay teleskobu B) Aynalı teleskop C) Radyo teleskobu D) Uzay sondası Venüs Dünya Gezegenler Satürn. Gök cisimlerinin, teleskop yardımı ile hareketlerini ve yapısını inceleyen bilim dalına... denir. Yukarıdaki ifadede boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi gelmelidir? A) Astroloji B) Astronomi C) Biyoloji D) Filoloji Palme Yayıncılık Neptün Yukarıdaki gezegenler Güneş'e yakınlıklarına gör sıralanmışlardır. Buna göre,,,, şekilleri ile gösterilen gezegenler aşağıdakilerden hangisinde doğru verilmiştir? A) : Mars B) : Merkür. Aşağıdaki öğrencilerden hangisinin yaptığı yorum yanlıştır? A) Uzayda farklı renklerde bulunan yıldızlar vardır. : Merkür : Uranüs : Uranüs : Jüpiter : Jüpiter : Mars B) C) Yıldızlarda doğar, yaşar ve ölürler. Güneşte bir yıldız türüdür. C) : Merkür D) : Jüpiter : Mars : Mars D) Halley yıldızı, takım yıldızına örnek verilebilir. : Jüpiter : Uranüs : Uranüs : Merkür FEN VE TEKNOLOJİ 97

22 GÜNEŞ SİSTEMİ VE ÖTESİ: UZAY BİLMECESİ 7. ÜNİTE KARMA TEST - mimizde Güneş'in etrafında ayrı yörüngelerde dolanan Gezegenler de ısı ve sekiz büyük gezegen vardır. Güneş'te ısı ve ışık yayan bir geze ışık kaynağıdır. gendir. Yukarıdaki numaralandırılmış ifadelerden hangileri yanlıştır? A) Yalnız C) ve 6. B) ve B) Galileo C) Hans Lippersheng D) Neil Amstrong Güneş ve Ay'dan sonra gökyüzündeki en parlak gök cismidir. Uranüs II. Gezegenlerin en büyüğüdür. III. Güneş sistemindeki üçüncü büyük gezegendir. I. II II III III C) I D) I II II III III D) Edwin Aldrin 9. Ay'ın, Dünya'dan bakıldığında hilal şeklindeki görüntüsü aşağıdakilerden hangisinde doğru verilmiştir? A) B) C) D) Venüs Jüpiter Buna göre gezegenlerle özelliklerinin eşleştirilmesi aşağıdakilerden hangisinde doğru verilmiştir? B) I B) Neil Amstrong Yukarıda bazı gezegenler ve özellikleri belirtilmiştir. A) I C) Ali Kuşçu Ay'a ilk ayak basan astronot aşağıdakilerden hangisidir? A) Ali Kuşçu 5. yüzyılda yetişen ve en büyük eseri Risale-filhey'e olan gök bilimci aşağıdakilerden hangisidir? A) Galileo D), ve Gezegenler de birer gök cismidir. Güneş siste Palme Yayıncılık Jüpiter Mars Venüs Dünya Yukarıda resimleri verilen gezegenlerden hangisi Güneş'e yakınlık bakımından dördüncü sırada yer alır? A) B) 98 C) D) FEN VE TEKNOLOJİ

Kazanım Merkezli Çalışma Kağıdı 1. Ünite Vücudumuzda Sistemler Sindirim Sistemi

Kazanım Merkezli Çalışma Kağıdı 1. Ünite Vücudumuzda Sistemler Sindirim Sistemi Fen Bilimleri 7. Sınıf Aşağıda, sindirim sistemi ile ilgili verilen ifadelerden doğru olanlarının yanına (, yanlış olanlarının yanına (Y) koyunuz. Aşağıda verilen resimde sindirim sistemi organlarının

Detaylı

ÜNİTE 7 : GÜNEŞ SİSTEMİ VE ÖTESİ UZAY BİLMECESİ

ÜNİTE 7 : GÜNEŞ SİSTEMİ VE ÖTESİ UZAY BİLMECESİ ÖĞRENME ALANI : DÜNYA VE EVREN ÜNİTE 7 : GÜNEŞ SİSTEMİ VE ÖTESİ UZAY BİLMECESİ A GÖK CİSİMLERİNİ TANIYALIM (5 SAAT) 1 Uzay ve Evren 2 Gök Cismi 3 Yıldızlar 4 Güneş 5 Takım Yıldızlar 6 Kuyruklu Yıldızlar

Detaylı

FEN ve TEKNOLOJİ. Besinler ve Sindirim. Konu Testi. Sınıf Test-01. 1. Besin içeriği. 4. Sindirim. Pankreas öz suyu kalın bağırsağa dökülür.

FEN ve TEKNOLOJİ. Besinler ve Sindirim. Konu Testi. Sınıf Test-01. 1. Besin içeriği. 4. Sindirim. Pankreas öz suyu kalın bağırsağa dökülür. Besinler ve Sindirim Konu Testi Besin içeriği FEN ve TEKNOLOJİ 4. Sindirim Besinin kimyasal sonunda oluşan olarak sindirildiği yapıtaşları yer Pankreas öz suyu kalın bağırsağa dökülür. B ve K vitaminleri

Detaylı

DENETLEYİCİ VE DÜZENLEYİCİ SİSTEMLER

DENETLEYİCİ VE DÜZENLEYİCİ SİSTEMLER Denetleyici ve Düzenleyici Sistemler Vücudumuzda aynı anda birçok karmaşık olayın birbirleriyle uyumlu bir şekilde gerçekleşmesi denetleyici ve düzenleyici sistemler tarafından sağlanır. Denetleyici ve

Detaylı

GÜNEŞ SİSTEMİ. SİBEL ÇALIK SEMRA SENEM Erciyes Üniversitesi İstanbul Üniversitesi

GÜNEŞ SİSTEMİ. SİBEL ÇALIK SEMRA SENEM Erciyes Üniversitesi İstanbul Üniversitesi GÜNEŞ SİSTEMİ SİBEL ÇALIK SEMRA SENEM Erciyes Üniversitesi İstanbul Üniversitesi GÜNEŞ SİSTEMİ GÜNEŞ GEZEGENLER ASTEROİTLER METEORLAR KUYRUKLU YILDIZLAR GÜNEŞ SİSTEMİ Merkezinde Güneş, çevresinde elips

Detaylı

Fen ve Teknoloji 7. BOŞALTIM SİSTEMİ. Hazırlayan: NİHAT BAHÇE HAYAL BİLİMDEN DAHA ÖNEMLİDİR. ÇÜNKÜ BİLİM SINIRLIDIR.

Fen ve Teknoloji 7. BOŞALTIM SİSTEMİ. Hazırlayan: NİHAT BAHÇE HAYAL BİLİMDEN DAHA ÖNEMLİDİR. ÇÜNKÜ BİLİM SINIRLIDIR. KAZANIMLAR; BOŞALTIM SİSTEMİ. KARACİĞER: Proteinlerin kullanılması sonucunda amonyak açığa çıkmaktadır. Zehirli olan amonyağı daha az zararlı olması için üreye dönüştürmektedir. 1. Boşaltım sistemi ile

Detaylı

Güneş Sistemi (Gezi Öncesinde)

Güneş Sistemi (Gezi Öncesinde) Güneş Sistemi (Gezi Öncesinde) ODTÜ Toplum ve Bilim Uygulama ve Araştırma Merkezi Boston, The Museum of Science tan uyarlanmıştır. Gezegen Evi 'Evrendeki Vaha' Gösterimi İçin Öğrenci Etkinliği (6. ve daha

Detaylı

4. SINIF FEN VE TEKNOLOJİ DERSİ II. DÖNEM GEZEGENİMİZ DÜNYA ÜNİTESİ SORU CEVAP ÇALIŞMASI

4. SINIF FEN VE TEKNOLOJİ DERSİ II. DÖNEM GEZEGENİMİZ DÜNYA ÜNİTESİ SORU CEVAP ÇALIŞMASI 4. SINIF FEN VE TEKNOLOJİ DERSİ II. DÖNEM GEZEGENİMİZ DÜNYA ÜNİTESİ SORU CEVAP ÇALIŞMASI 1. Dünya mızın şekli neye benzer? Dünyamızın şekli küreye benzer. 2. Dünya mızın şekli ile ilgili örnekler veriniz.

Detaylı

7. Sınıf Fen ve Teknoloji. KONU: Duyu Organları

7. Sınıf Fen ve Teknoloji. KONU: Duyu Organları Çevremizdeki değişim ve gelişmeleri algılayarak sinir sisteminin bilgilenmesini sağlayan organlara duyu organları denir. Duyu organları çevremizdeki, ışık, koku, tat, basınç, sıcaklık ve seslerin algılanmasında

Detaylı

ÜNİTE 8 DÜNYAMIZ VE EVREN

ÜNİTE 8 DÜNYAMIZ VE EVREN ÜNİTE 8 DÜNYAMIZ VE EVREN 8 Giriş Etkinlikleri İnsan yaşamının daha teknolojik ve kalite olmasında uzay araştırmaların etkisi var mı? Yukarıdaki sorunun yanıtlarını arkadaşlarınızla tartışınız ve tartışmanızın

Detaylı

ANKARA ÜNİVERSİTESİ RASATHANESİ. Evrende Neler Var?

ANKARA ÜNİVERSİTESİ RASATHANESİ. Evrende Neler Var? ANKARA ÜNİVERSİTESİ RASATHANESİ Evrende Neler Var? Astronomi: Evrende Neler Var? İnsan Evren in Merkezinde Değildir. Astrofizik: Yıldızlar Nasıl Işıyor? Doğa Yasaları Her Yerde Aynıdır. Gözümüzün derinlik

Detaylı

BOŞALTIM SİSTEMİ ORGANLARI

BOŞALTIM SİSTEMİ ORGANLARI BOŞALTIM SİSTEMİ BOŞALTIM NEDİR? O Vücudumuzda gerçekleşen olaylar sonucunda oluşan karbondioksit, üre, tuz, fazla miktarda bulunan su gibi atık maddelerin dışarı atılmasına boşaltım denir. BOŞALTIM SİSTEMİ

Detaylı

Bakın astronomi size nasıl yardım edecek şimdi, göreceksiniz!

Bakın astronomi size nasıl yardım edecek şimdi, göreceksiniz! Kendinizi içine hapsettiğiniz kutunun dışına çıkmayı, nesnelere başka bir açıdan bakmayı hiç denediniz mi? Bakın astronomi size nasıl yardım edecek şimdi, göreceksiniz! Hubble Hubble teleskopu atmosferimizin

Detaylı

Minti Monti. Uzayı Keşfetmek İster misin? Uzayı Nasıl Keşfettik? Haydi Uzay Aracı Tasarla Evrenin En Sıradışı Gökcismi: KARADELİK Ay'a Yolculuk

Minti Monti. Uzayı Keşfetmek İster misin? Uzayı Nasıl Keşfettik? Haydi Uzay Aracı Tasarla Evrenin En Sıradışı Gökcismi: KARADELİK Ay'a Yolculuk Minti Monti Çocuklar için eğlenceli poster dergi Ücretsizdir Yaz 2012 Sayı:6 ISSN: 2146-281X Uzayı Keşfetmek İster misin? Uzayı Nasıl Keşfettik? Haydi Uzay Aracı Tasarla Evrenin En Sıradışı Gökcismi: KARADELİK

Detaylı

Sindirim Sistemi. 1 Molekül 9 Molekül. (Fiziksel Kimyasal. Sindirim) Protein Büyük Moleküllü Mineral Küçük Mol. Besin

Sindirim Sistemi. 1 Molekül 9 Molekül. (Fiziksel Kimyasal. Sindirim) Protein Büyük Moleküllü Mineral Küçük Mol. Besin Sindirim Sistemi Sindirim: Arabaların çalışması için enerjiye ihtiyaçları vardır, benzinleri bittiğinde gidip benzin alarak arabalarımıza enerji sağlamış oluruz. Tıpkı arabalar gibi canlıların da hareket

Detaylı

Uzaydaki Gözümüz Neler Görüyor? Hubble ın Gözüyle

Uzaydaki Gözümüz Neler Görüyor? Hubble ın Gözüyle Uzaydaki Gözümüz Neler Görüyor? Hubble ın Gözüyle Gökbilim, en eski bilimlerdendir. Sonsuz bir laboratuvarda yapılır. Ne var ki, bir gökbilimci, ilgi alanını oluşturan gökcisimleri üzerinde genellikle

Detaylı

2- Bileşim 3- Güneş İç Yapısı a) Çekirdek

2- Bileşim 3- Güneş İç Yapısı a) Çekirdek GÜNEŞ 1- Büyüklük Güneş, güneş sisteminin en uzak ve en büyük yıldızıdır. Dünya ya uzaklığı yaklaşık 150 milyon kilometre, çapı ise 1.392.000 kilometredir. Bu çap, Yeryüzünün 109 katı, Jüpiter in de 10

Detaylı

Fen ve Teknoloji. 7. Sınıf. Yasemin AYAN TAŞDEMİR. Okula Yardımcı Sınavlara Hazırlık. Konu Anlatımı Konu Testleri Konu Etkinlikleri Ünite Testleri

Fen ve Teknoloji. 7. Sınıf. Yasemin AYAN TAŞDEMİR. Okula Yardımcı Sınavlara Hazırlık. Konu Anlatımı Konu Testleri Konu Etkinlikleri Ünite Testleri Okula Yardımcı Sınavlara Hazırlık 7. Sınıf Fen ve Teknoloji Konu Anlatımı Konu Testleri Konu Etkinlikleri Ünite Testleri Yasemin AYAN TAŞDEMİR PALME YAYINCILIK Ankara, 2013 1 PALME YAYINLARI: 806 PALME

Detaylı

2006-07 Öğretim Yılı Merkezi Ölçme-Değerlendirme I.Dönem Sonu 6.Sınıf Fen ve Teknoloji Ders Sınavı Sınav Başlama Saati:08:30 Tarih:22 Ocak 2007

2006-07 Öğretim Yılı Merkezi Ölçme-Değerlendirme I.Dönem Sonu 6.Sınıf Fen ve Teknoloji Ders Sınavı Sınav Başlama Saati:08:30 Tarih:22 Ocak 2007 2006-07 Öğretim Yılı Merkezi Ölçme-Değerlendirme I.Dönem Sonu 6.Sınıf Fen ve Teknoloji Ders Sınavı Sınav Başlama Saati:08:30 Tarih:22 Ocak 2007 İsim/ Soy isim: Sınıf:.. SORULAR 1. Yukarıdaki şekilde de

Detaylı

GÜNEŞ SİSTEMİ VE ÖTESİ: UZAY BİLMECESİ GÖK CİSİMLERİNİ TANIYALIM GÜNEŞ SİSTEMİ. Bu çukur Dünya yüzeyi üzerinde oluşmuşsa buna göktaşı çukuru denir.

GÜNEŞ SİSTEMİ VE ÖTESİ: UZAY BİLMECESİ GÖK CİSİMLERİNİ TANIYALIM GÜNEŞ SİSTEMİ. Bu çukur Dünya yüzeyi üzerinde oluşmuşsa buna göktaşı çukuru denir. GÜNEŞ SİSTEMİ VE ÖTESİ: UZAY BİLMECESİ GÖK CİSİMLERİNİ TANIYALIM Uzay, yıldızlar, gezegenler ve göktaşlarıyla doludur. Bunların herbiri gök cismi olarak adlandırılır. Yıldızlar, uzaydaki bulutsu adı verilen

Detaylı

Bölüm 6. Güneş Sisteminin

Bölüm 6. Güneş Sisteminin Bölüm 6 Güneş Sisteminin Oluşumu Gezegenbilim (Planetology) Gezegenler, uydular, asteroidler ve kuyrukluyıldızlar arasındaki benzerlikleri ve farkları araştırarak, güneş sistemimizi bir bütün olarak anlamamızı

Detaylı

Almina Ö. : Çok büyük bir gezegen vardır ve onun halkası vardır. Ali A. : Astronotlar uzayda giderken ayakta kalmazlar,uçarak giderler.

Almina Ö. : Çok büyük bir gezegen vardır ve onun halkası vardır. Ali A. : Astronotlar uzayda giderken ayakta kalmazlar,uçarak giderler. UZAY VE GÖKYÜZÜ İLE İLGİLİ NELER BİLİYORUZ? Defne Irmak Y. : Karadelik uzaydaki her şeyi çeker. Zelal Zeynep İ. : Uzayda astronot yaşar. Deniz Ö. : Uzayda dünya var ve karadelik var.karadelik her şeyi

Detaylı

OPTİK Işık Nedir? Işık Kaynakları Işık Nasıl Yayılır? Tam Gölge - Yarı Gölge güneş tutulması

OPTİK Işık Nedir? Işık Kaynakları Işık Nasıl Yayılır? Tam Gölge - Yarı Gölge güneş tutulması OPTİK Işık Nedir? Işığı yaptığı davranışlarla tanırız. Işık saydam ortamlarda yayılır. Işık foton denilen taneciklerden oluşur. Fotonların belirli bir dalga boyu vardır. Bazı fiziksel olaylarda tanecik,

Detaylı

www.fendersi.gen.tr DUYU ORGANLARIMIZ

www.fendersi.gen.tr DUYU ORGANLARIMIZ DUYU ORGANLARIMIZ Çevremizi algılamamızda görevli olan göz, kulak, burun, dil ve deri duyu organlarımızdır. Duyu organlarımız birlikte çalıştığında çevremizi algılamamız daha kolay ve doğrudur. Çevremizdeki

Detaylı

Kazanım Merkezli Çalışma Kağıdı 1. Ünite Vücudumuzda Sistemler Boşaltım Sistemi

Kazanım Merkezli Çalışma Kağıdı 1. Ünite Vücudumuzda Sistemler Boşaltım Sistemi Fen Bilimleri 7. Sınıf Aşağıda, boşaltım sistemi ile ilgili verilen ifadelerden doğru olanlarının yanına (), yanlış olanlarının yanına () koyunuz. Aşağıda verilen resimde boşaltım sistemi organlarının

Detaylı

Burun, anatomik olarak, yüz üzerinde alınla üst dudak arasında bulunan, dışa çıkıntılı, iki delikli koklama ve solunum organı. Koku alma organıdır.

Burun, anatomik olarak, yüz üzerinde alınla üst dudak arasında bulunan, dışa çıkıntılı, iki delikli koklama ve solunum organı. Koku alma organıdır. Burun, anatomik olarak, yüz üzerinde alınla üst dudak arasında bulunan, dışa çıkıntılı, iki delikli koklama ve solunum organı. Koku alma organıdır. Burun boşluğu iki delikle dışarı açılır. Diğer taraftan

Detaylı

DÜNYA NIN ŞEKLİ ve BOYUTLARI

DÜNYA NIN ŞEKLİ ve BOYUTLARI 0 DÜNYA NIN ŞEKLİ ve BOYUTLARI Dünya güneşten koptuktan sonra, kendi ekseni etrafında dönerken, meydana gelen kuvvetle; ekvator kısmı şişkince, kutuplardan basık kendine özgü şeklini almıştır. Bu şekle

Detaylı

AŞAĞIDAKİ ÇOKTAN SEÇMELİ SORULARI ÜZERİNDE İŞARETLEYEREK YANITLAYINIZ? (90 PUAN)

AŞAĞIDAKİ ÇOKTAN SEÇMELİ SORULARI ÜZERİNDE İŞARETLEYEREK YANITLAYINIZ? (90 PUAN) AŞAĞIDAKİ ÇOKTAN SEÇMELİ SORULARI ÜZERİNDE İŞARETLEYEREK YANITLAYINIZ? (90 PUAN) 1) 4)Adrenalin hormonu hangi iç salgı bezi tarafından üretilir? A)Hipofiz bezi B)Böbreküstü bezi C)Pankreas bezi D)Tiroit

Detaylı

DUYU ORGANLARI GÖZ. Göz sert tabaka, damar tabaka ve ağ tabaka (retina) olmak üzere üç bölümden oluşur.

DUYU ORGANLARI GÖZ. Göz sert tabaka, damar tabaka ve ağ tabaka (retina) olmak üzere üç bölümden oluşur. DUYU ORGANLARI GÖZ Göz sert tabaka, damar tabaka ve ağ tabaka (retina) olmak üzere üç bölümden oluşur. a) Sert Tabaka: Gözün dışında bulunan beyaz renkli kısımdır ve gözü dış etkilerden korur. Işığı kıran

Detaylı

KUTUP IŞINIMI AURORA. www.astrofotograf.com

KUTUP IŞINIMI AURORA. www.astrofotograf.com KUTUP IŞINIMI AURORA www.astrofotograf.com Kutup ışıkları, ya da aurora, genellikle kutup bölgelerinde görülen bir gece ışımasıdır. Aurora, gökyüzündeki doğal ışık görüntüleridir. Genelde gece görülen

Detaylı

5. SINIF FEN BİLİMLERİ KAZANIMLARI

5. SINIF FEN BİLİMLERİ KAZANIMLARI 5. SINIF FEN BİLİMLERİ KAZANIMLARI 5.1. VÜCUDUMUZUN BİLMECESİNİ ÇÖZELİM / CANLILAR VE HAYAT Bu ünitede öğrencilerin; besin çeşitleri, sağlıklı ve dengeli beslenme, sigara ve alkol kullanımının zararları,

Detaylı

1) 72 km/h hızla hareket etmekte olan 10 ton kütleli kamyonun sahip olduğu kinetik enerji kaç joule dür?

1) 72 km/h hızla hareket etmekte olan 10 ton kütleli kamyonun sahip olduğu kinetik enerji kaç joule dür? 1) 72 km/h hızla hareket etmekte olan 10 ton kütleli kamyonun sahip olduğu kinetik enerji kaç joule dür? 4) Şekilde gösterilen mercekle ilgili aşağıdakilerden hangisi yanlıştır? 2) A) 8.10 6 B) 4.10 4

Detaylı

ÝÇÝNDEKÝLER. 1. ÜNÝTE Vücudumuzdaki Sistemler SÝNDÝRÝM SÝSTEMÝ... 12. Ölçme ve Deðerlendirme... 16. Kazaným Deðerlendirme Testi - 1...

ÝÇÝNDEKÝLER. 1. ÜNÝTE Vücudumuzdaki Sistemler SÝNDÝRÝM SÝSTEMÝ... 12. Ölçme ve Deðerlendirme... 16. Kazaným Deðerlendirme Testi - 1... ÇNDEKLER 1. ÜNTE Vücudumuzdaki Sistemler SNDRM SSTEM... 12 Ölçme ve Deðerlendirme. 16 Kazaným Deðerlendirme Testi - 1... 18 BOÞALTIM SSTEM... 21 Ölçme ve Deðerlendirme. 23 Kazaným Deðerlendirme Testi -

Detaylı

Eski çağlara dönüp baktığımızda geçmişteki gç ş insan topluluklarının yazılı, yazısız kültür miraslarında Güneş ve Ay tutulmalarının nedeni hep doğaüstü güçlerle açıklanmaya çalışılmıştır. Yapılan tasvirlerde

Detaylı

Fotovoltaik Teknoloji

Fotovoltaik Teknoloji Fotovoltaik Teknoloji Bölüm 3: Güneş Enerjisi Güneşin Yapısı Güneş Işınımı Güneş Spektrumu Toplam Güneş Işınımı Güneş Işınımının Ölçülmesi Dr. Osman Turan Makine ve İmalat Mühendisliği Bilecik Şeyh Edebali

Detaylı

2014-2015 EĞİTİM-ÖĞRETİM YILI İLKOKULU 3. SINIF FEN BİLİMLERİ DERSİ BİREYSELLEŞTİRİLMİŞ EĞİTİM PLANI

2014-2015 EĞİTİM-ÖĞRETİM YILI İLKOKULU 3. SINIF FEN BİLİMLERİ DERSİ BİREYSELLEŞTİRİLMİŞ EĞİTİM PLANI ARALIK KASIM EKİM BEŞ DUYUMUZ KUVVET VE HAREKET MADDEYİ TANIYALIM 1.1.1 Duyu organlarını tanır. 1.1.2. Duyu organlarının temel görevlerini açıklar. 1.1.3. Duyu organlarının sağlığını korumak için yapılması

Detaylı

MATEMATİK TESTİ. 26 kesri 13 ile sadeleştirilince : 2 = _ = 5 ise _ = 2. 1 = 5 ise = 5. 2 = kesri elde edilir.

MATEMATİK TESTİ. 26 kesri 13 ile sadeleştirilince : 2 = _ = 5 ise _ = 2. 1 = 5 ise = 5. 2 = kesri elde edilir. TETİ TESTİ 1. 6 kesri 1 ile sadeleştirilince 9 6 = kesri elde edilir. 9 5. 10 : = 5 + _ = 5 ise _ =. 1 = 5 ise = 5 _ + = + 5 =. 9 büyük harf 9 = T 6. +8 küçük harf = 14 T + 14 = 41 T + ( + 8) = 88 +8.

Detaylı

Fen ve Teknoloji VÜCUDUMUZDAK S STEMLER Ünite 1

Fen ve Teknoloji VÜCUDUMUZDAK S STEMLER Ünite 1 BOfiALTIM S STEM Besinlerin hücrelerimizde kullan lmas sonucu karbondioksit, amonyak, üre, ürik asit, madensel tuz gibi vücut için zararl maddeler oluflur. Bu zararl maddelerin vücuttan uzaklaflt r lmas

Detaylı

ÖĞRENME ALANI : CANLILAR VE HAYAT ÜNĐTE 1 : VÜCUDUMUZDA SĐSTEMLER (MEB)

ÖĞRENME ALANI : CANLILAR VE HAYAT ÜNĐTE 1 : VÜCUDUMUZDA SĐSTEMLER (MEB) ÖĞRENME ALANI : CANLILAR VE HAYAT ÜNĐTE 1 : VÜCUDUMUZDA SĐSTEMLER (MEB) B- BOŞALTIM SĐSTEMĐ (6 SAAT) BOŞALTIM SĐSTEMĐMĐZ VÜCUDUMUZDAN ATIKLARI UZAKLAŞTIRIR 1- Boşaltım Sistemi 2- Boşaltım Sistemi Organları

Detaylı

ADI SOYADI : OKUL NO : SINIFI : 4/ NOTU : FEVZİ ÖZBEY İLKOKULU FEN VE TEKNOLOJİ DERSİ 1. DÖNEM 1. YAZILISI

ADI SOYADI : OKUL NO : SINIFI : 4/ NOTU : FEVZİ ÖZBEY İLKOKULU FEN VE TEKNOLOJİ DERSİ 1. DÖNEM 1. YAZILISI FEVZİ ÖZBEY İLKOKULU FEN VE TEKNOLOJİ DERSİ 1. DÖNEM 1. YAZILISI 1. Aşağıdaki iskeletin temel bölümlerinin isimlerini yazınız. İskeletin temel bölümlerinin görevlerini belirtiniz. ( 10 puan) Bölümleri

Detaylı

Fezalar Eğitim Kurumları MSO 2013. Matematik ve Fen Bilgisi Olimpiyatı 9. SINIF AÇIKLAMALAR. Bu soru kitapçığında, çoktan seçmeli 40 soru vardır.

Fezalar Eğitim Kurumları MSO 2013. Matematik ve Fen Bilgisi Olimpiyatı 9. SINIF AÇIKLAMALAR. Bu soru kitapçığında, çoktan seçmeli 40 soru vardır. GROUP A M S O Fezalar Eğitim Kurumları Matematik ve Fen Bilgisi Olimpiyatı (3 ŞUBAT 03, CUMARTESİ) 0 3 9. SINIF AÇIKLAMALAR Bu soru kitapçığında, çoktan seçmeli 40 soru vardır. Matematik bölümünün cevaplarını

Detaylı

GÖKYÜZÜ GÖZLEM TEKNİKLERİ EMRAH KALEMCİ

GÖKYÜZÜ GÖZLEM TEKNİKLERİ EMRAH KALEMCİ GÖKYÜZÜ GÖZLEM TEKNİKLERİ EMRAH KALEMCİ SABANCI ÜNİVERSİTESİ Giriş Uzaydaki cisimleri nasıl algılarız Elektromanyetik tayf ve atmosfer Yer gözlemleri Gözle görünür (optik) bölge Radyo bölgesi Uzay gözlemleri

Detaylı

ÜNİTE 1 7 GÜNEŞ SİSTEMİ VE ÖTESİ : UZAY BİLMECESİ

ÜNİTE 1 7 GÜNEŞ SİSTEMİ VE ÖTESİ : UZAY BİLMECESİ ÜNİTE 1 7 Konuyu daha iyi öğrenebilmemiz için 5.sınıfta Gökyüzü 11. Ay sadece kendi ekseni etrafında döner. ünitesinde öğrendiklerimizi hatuılayalım. 12. Saat, hafta ve ay gibi zaman ölçüleri insanlar

Detaylı

SIRA NO KONU SAYFA NO 1 Güneş Sistemi 1,2 2 Güneşin Yapısı 2 3 Merkür 3 4 Venüs 4 5 Dünya 5 6 Ay 5,6 7 Mars 6 8 Jüpiter 7 9 Satürn 8 10 Uranüs 9 11

SIRA NO KONU SAYFA NO 1 Güneş Sistemi 1,2 2 Güneşin Yapısı 2 3 Merkür 3 4 Venüs 4 5 Dünya 5 6 Ay 5,6 7 Mars 6 8 Jüpiter 7 9 Satürn 8 10 Uranüs 9 11 SIRA NO KONU SAYFA NO 1 Güneş Sistemi 1,2 2 Güneşin Yapısı 2 3 Merkür 3 4 Venüs 4 5 Dünya 5 6 Ay 5,6 7 Mars 6 8 Jüpiter 7 9 Satürn 8 10 Uranüs 9 11 Neptün 10 12 Plüton 11 13 Kuyruklu Yıldızlar 12 1 Güneş

Detaylı

İKLİM ELEMANLARI SICAKLIK

İKLİM ELEMANLARI SICAKLIK İKLİM ELEMANLARI Bir yerin iklimini oluşturan sıcaklık, basınç, rüzgâr, nem ve yağış gibi olayların tümüne iklim elemanları denir. Bu elemanların yeryüzüne dağılışını etkileyen enlem, yer şekilleri, yükselti,

Detaylı

BÖBREK HASTALIKLARI. Prof. Dr. Tekin AKPOLAT. Böbrekler ne işe yarar?

BÖBREK HASTALIKLARI. Prof. Dr. Tekin AKPOLAT. Böbrekler ne işe yarar? BÖBREK HASTALIKLARI Prof. Dr. Tekin AKPOLAT Böbrekler ne işe yarar? Böbreğin en önemli işlevi kanı süzmek, idrar oluşturmak ve vücudun çöplerini (artık ürünleri) temizlemektir. Böbrekte oluşan idrar, idrar

Detaylı

BİREYSELLEŞTİRİLMİŞ FEN VE TEKNOLOJİ DERSİ EĞİTİM PLANI

BİREYSELLEŞTİRİLMİŞ FEN VE TEKNOLOJİ DERSİ EĞİTİM PLANI BİREYSELLEŞTİRİLMİŞ FEN VE TEKNOLOJİ DERSİ EĞİTİM PLANI DİSİPLİN/ GELİŞİM ALANI: UZUN DÖNEMLİ AMAÇ: - Vücudumuz bilmecesini çözelim - Maddeyi tanıyalım - Kuvvet ve hareket - Işık ve ses - Canlılar dünyasını

Detaylı

SORULAR 6-) ORTAOKULU 2015-2016 EĞİTİM-ÖĞRETİM YILI 1. DÖNEM FEN BİLİMLERİ 3. YAZILI YOKLAMA SORULARI(5-..)

SORULAR 6-) ORTAOKULU 2015-2016 EĞİTİM-ÖĞRETİM YILI 1. DÖNEM FEN BİLİMLERİ 3. YAZILI YOKLAMA SORULARI(5-..) Aşağıdaki çoktan seçmeli soruları üzerinde işaretleyerek yanıtlayınız?. (100 PUAN) SORULAR 6-) 1-) 2-) Dinamometrelerin ölçüm hassasiyeti içlerinde bulunan sarmal yayın özelliklerine göre değişir. Bu sarmal

Detaylı

FEN VE TEKNOLOJİ. İskeletin Görevleri İskeletin Kısımları 4. SINIF. Soru 1: Vücuda şekil veren ve harekete yardımcı olan sert yapılar nelerdir?

FEN VE TEKNOLOJİ. İskeletin Görevleri İskeletin Kısımları 4. SINIF. Soru 1: Vücuda şekil veren ve harekete yardımcı olan sert yapılar nelerdir? 4. SINIF 1. İskeletin Görevleri İskeletin Kısımları Soru 1: Vücuda şekil veren ve harekete yardımcı olan sert yapılar nelerdir? 3. Soru 2: Uzunlukları ve şekilleri farklı kemiklerin bir araya gelmesi ile

Detaylı

s in d ir im sistem i

s in d ir im sistem i s in d ir im sistem i Bu bölümü bitirdiğimde; 1.2 Besinlerin vücuda yararlı hâle gelmesi için değişime uğraması gerektiğini, 1.3 Besinlerin kana geçebilmesi için fiziksel (mekanik) ve kimyasal sindirime

Detaylı

Gökyüzünde Hareket (II)

Gökyüzünde Hareket (II) Gökyüzünde Hareket (II) M. Atakan Gürkan, Sabancı Üniversitesi Galileo Öğretmen Eğitim Programı, Eylül 2013, İTÜ Bilim Merkezi Birinci Kısmın Özeti Dünya'nın hareketi 1) Kendi çevresinde değişmeyen bir

Detaylı

Özel AKEV İlköğretim Okulu Fen ve Matematik Olimpiyatı

Özel AKEV İlköğretim Okulu Fen ve Matematik Olimpiyatı DİKKAT! CEVAP KAĞIDININ TEST -2- ÖLÜMÜNE FEN SORULARI İŞARETLENECEKTİR. 1) MADDE HACİM KÜTLE X 10 20 Y 20 10 Z 10 10 2) Sindirim Yukarıdaki tabloda birbiri içinde çözünmeyen X, Y ve Z sıvılarının kütle

Detaylı

5. Sınıf Fen ve Teknoloji

5. Sınıf Fen ve Teknoloji KONU: Besinler ve Dengeli Beslenme Besinlerin gerekliliği Bütün canlılar büyümek, gelişmek, ve yaşamını sağlıklı bir şekilde devam ettirebilmek için beslenmeye ihtiyaç vardır. Canlılar koşmak, yürümek

Detaylı

ANKARA ÜNİVERSİTESİ RASATHANESİ. Dünya Dışı Yaşam Araştırmaları: Evren' de Yalnız Mıyız?

ANKARA ÜNİVERSİTESİ RASATHANESİ. Dünya Dışı Yaşam Araştırmaları: Evren' de Yalnız Mıyız? ANKARA ÜNİVERSİTESİ RASATHANESİ Dünya Dışı Yaşam Araştırmaları: Evren' de Yalnız Mıyız? Astronomların en büyük hayallerinden biri Dünya mıza benzer bir gezegen keşfetmektir. SETI Projesi 1971 yılında SETI

Detaylı

KUTUPLARDAKİ OZON İNCELMESİ

KUTUPLARDAKİ OZON İNCELMESİ KUTUPLARDAKİ OZON İNCELMESİ Bilim adamlarınca, geçtiğimiz yıllarda insan faaliyetlerindeki artışa paralel olarak, küresel ölçekte çevre değişiminde ve problemlerde artış olduğu ifade edilmiştir. En belirgin

Detaylı

ENDOKRİN SİSTEM. Selin Hoca

ENDOKRİN SİSTEM. Selin Hoca ENDOKRİN SİSTEM Selin Hoca HORMON NEDİR? Endokrin sistemi oluşturan iç salgı bezlerinin (endokrin bez) salgıladığı özel sinyal taşıyan salgılardır. Organik maddelerdir. Hormonların etki ettikleri doku

Detaylı

Doğal Süreçler. yıldız, gezegen, meteor, nebula (ışık enerjisi yayarak görünür haldeki gaz ve toz bulutları) bulunur.

Doğal Süreçler. yıldız, gezegen, meteor, nebula (ışık enerjisi yayarak görünür haldeki gaz ve toz bulutları) bulunur. Doğal Süreçler Yıldızlar, gezegenler, Güneş sistemi, gök adalar, meteorlar sonuçta evren nasıl oluşmuştur? Evren ve bilinmeyenlerini anlamak, dünyanın oluşumunu öğrenmek için bilim insanları tarih boyunca

Detaylı

İÇİNDEKİLER ÖNSÖZ... III

İÇİNDEKİLER ÖNSÖZ... III İÇİNDEKİLER ÖNSÖZ... III 1: DİYABET...1 Diabetes insipedius...2 Diabetes mellitus...2 Diyabetin Etkileri...3 Belirtiler...4 Nedenler...4 Tedavi...4 Bitkilerin Rolü...5 Tıbbi Faydaları...6 2: KARACİĞER

Detaylı

İNSAN VÜCUDU Hücre: İnsan vücudunun en küçük yapı taşına hücre denir. Hücrenin beslenmesinde hücre zarı yardımcı olur. İnsan Yapısı: Hücreler birleşerek dokuları,dokular birleşerek organları, organlar

Detaylı

PSİ153 Psikolojiye Giriş I - Prof. Dr. Hacer HARLAK

PSİ153 Psikolojiye Giriş I - Prof. Dr. Hacer HARLAK Alıcı organların çevredeki enerjinin etkisi altında uyarılmasıyla ortaya çıkan nörofizyolojik süreçlerdir. Beyin Uyarıcı (Dış çevre ya da iç çevre) duyu organı (alıcılar) Birincil Duyular Görme İşitme

Detaylı

CANLILARIN SINIFLANDIRILMASI

CANLILARIN SINIFLANDIRILMASI CANLILARIN SINIFLANDIRILMASI Dünyamızda o kadar çok canlı türü var ki bu canlıları tek tek incelemek olanaksızdır. Bu yüzden bilim insanları canlıları benzerlik ve farklılıklarına göre sınıflandırmışlardır.

Detaylı

ÜNİTE 1 VÜCUDUMUZDA SİSTEMLER

ÜNİTE 1 VÜCUDUMUZDA SİSTEMLER ÜNİTE 1 VÜCUDUMUZDA SİSTEMLER Yeryüzünde bulunan bütün canlılar yaşamlarını sürdürebilmek için beslenme, solunum, dolaşım, boşaltım, büyüme, gelişme, hareket edebilme, üreme gibi yaşamsal faaliyetleri

Detaylı

Karbonhidrat, protein, ya gibi besin maddelerinin yapı ta larına parçalanmasına, sindirim adı verilir. Sindirim iki a amada gerçekle ir.

Karbonhidrat, protein, ya gibi besin maddelerinin yapı ta larına parçalanmasına, sindirim adı verilir. Sindirim iki a amada gerçekle ir. Karbonhidrat, protein, ya gibi besin maddelerinin yapı ta larına parçalanmasına, sindirim adı verilir. Sindirim iki a amada gerçekle ir. Mekanik Sindirim: Besinlerin dil, di ve kaslar yardımı ile küçük

Detaylı

BESİNLER. Süt, yumurta, peynir, et, tavuk, balık gibi hayvansal kaynaklı besinler

BESİNLER. Süt, yumurta, peynir, et, tavuk, balık gibi hayvansal kaynaklı besinler BESİNLER Yaşam için gerekli besin öğelerini sağlayan bitkisel ve hayvansal gıdalar BESİN olarak tanımlanır. Besinler, elde edildikleri kaynaklara göre iki gruba ayrılır: Süt, yumurta, peynir, et, tavuk,

Detaylı

... / 1. DÖNEM, 7. SINIFLAR FEN ve TEKNOLOJİ DERSİ HAFTA SONU ÖDEVİ ÇALIŞMA SORULARI-14 10/01/2014. Adı-Soyadı :... KONU: Genel Tekrar

... / 1. DÖNEM, 7. SINIFLAR FEN ve TEKNOLOJİ DERSİ HAFTA SONU ÖDEVİ ÇALIŞMA SORULARI-14 10/01/2014. Adı-Soyadı :... KONU: Genel Tekrar ... / 1. DÖNEM, 7. SINIFLAR FEN ve TEKNOLOJİ DERSİ HAFTA SONU ÖDEVİ ÇALIŞMA SORULARI-14 10/01/2014 Adı-Soyadı :... KONU: Genel Tekrar Sınıfı:. Numara: 1) Şekilde verilen düzeneklerden hangisi ya da hangilerinde

Detaylı

A) 1 250 B) 5 000 C) 10 000 D) 8 000. A) Yalnız I. B) I, II C) I, III D) I, II, III

A) 1 250 B) 5 000 C) 10 000 D) 8 000. A) Yalnız I. B) I, II C) I, III D) I, II, III 1) Bir gemiden deniz dibine gönderilen sesin yankısı 8 saniye sonra duyulmaktadır. Sesin sudaki hızının saniyede 1250 m olduğu bilindiğine göre denizin derinliği kaç metredir? A) 1 250 B) 5 000 C) 10 000

Detaylı

SIVILARIN KALDIRMA KUVVETİ

SIVILARIN KALDIRMA KUVVETİ Kuvvet ve Hareket SIVILARI KALDIRMA KUVVETİ Akışkan olan suyun sahip olduğu özelliklerd özelliklerden d teknik k ik anlamda l d yararlanabilmek, l bililmek, k insanların i yaptıkları çalışmalarla mümkün

Detaylı

ÖZEL ATA KOLEJİ 2013 2014 EĞİTİM-ÖĞRETİM YILI FEN BİLİMLERİ 5. SINIF YILLIK PLANI

ÖZEL ATA KOLEJİ 2013 2014 EĞİTİM-ÖĞRETİM YILI FEN BİLİMLERİ 5. SINIF YILLIK PLANI 18-22.11.2013 11-15.11.2013 Vücudumuzda Boşaltım 0-08.11.2013 28-31.10/01.11.2013 Vücudumuzun Bilmecesini Çözelim Besinlerin Sindirimi 21-25.10.2013 07-11.10.2013 Besinlerin Sindirimi 30.09/01-0.10.2013

Detaylı

Gökyüzünde Işık. Oyunları. Atmosfer optiği, genel olarak havadaki su

Gökyüzünde Işık. Oyunları. Atmosfer optiği, genel olarak havadaki su Muhammed Raşid Tuğral ODTÜ Fizik Bölümü Öğrencisi, ODTÜ Amatör Astronomi Topluluğu Üyesi Gökyüzünde Işık Herkes hayatında en az bir kez gökkuşağı görmüştür. Rengârenk dairesel şekliyle gökyüzünde muhteşem

Detaylı

Mikroskobun Yapımı ve Hücrenin Keşfi Mikroskop: Robert Hooke görmüş ve bu odacıklara hücre demiştir.

Mikroskobun Yapımı ve Hücrenin Keşfi Mikroskop:  Robert Hooke görmüş ve bu odacıklara hücre demiştir. Mikroskobun Yapımı ve Hücrenin Keşfi Mikroskop: Gözümüzle göremediğimiz çok küçük birimleri (canlıları, nesneleri vs ) incelememize yarayan alete mikroskop denir. Mikroskobu ilk olarak bir kumaş satıcısı

Detaylı

YAZILIYA HAZIRLIK SETİ. 5. Sınıf FEN BİLİMLERİ

YAZILIYA HAZIRLIK SETİ. 5. Sınıf FEN BİLİMLERİ YAZILIYA HAZIRLIK SETİ 5. Sınıf FEN BİLİMLERİ 1. Fasikül İÇİNDEKİLER 3 Besin İçerikleri 10 Vitamin, Su ve Mineraller 17 Dengeli Beslenme ve Besinlerin Tazeliği 24 Besinlerin Sindirimi 31 Vücudumuzda Boşaltım

Detaylı

3. SINIF FEN BİLİMLERİ DERSİ ÖĞRETİM PROGRAMI

3. SINIF FEN BİLİMLERİ DERSİ ÖĞRETİM PROGRAMI 3. SINIF FEN BİLİMLERİ DERSİ ÖĞRETİM PROGRAMI 3. sınıf seviyesinde öğrencilerden; duyu organları ve görevleri ile birlikte sağlığının korunması için yapılması gerekenler; canlı ve cansız varlıklar, doğal

Detaylı

ANKARA ÜNİVERSİTESİ RASATHANESİ AY

ANKARA ÜNİVERSİTESİ RASATHANESİ AY ANKARA ÜNİVERSİTESİ RASATHANESİ AY Uydumuz Ay Yer in tek doğal uydusu Ay, DünyaD nya nın n tek doğal uydusudur. Geceleri gökyg kyüzümüzü aydınlat nlatır r ve bazen onu gündüzleri de görürüz. g Üzerinde

Detaylı

Hazırlayan:Yüksel Öz 1

Hazırlayan:Yüksel Öz 1 Hazırlayan:Yüksel Öz 1 DÜNYA ve UZAY A.Gökyüzünde Gördüklerimiz B. Dünya mız C. Yeryüzü Hazırlayan:Yüksel Öz 2 DÜNYA ve UZAY Hazırlayan:Yüksel Öz 3 Gökyüzünde Gördüklerimiz Gökyüzü bazen bulutlu, bazen

Detaylı

B unl a r ı B i l i yor mus unuz? MİTOZ. Canlının en küçük yapı biriminin hücre olduğunu 6. sınıfta öğrenmiştik. Hücreler; hücre zarı,

B unl a r ı B i l i yor mus unuz? MİTOZ. Canlının en küçük yapı biriminin hücre olduğunu 6. sınıfta öğrenmiştik. Hücreler; hücre zarı, MİTOZ Canlının en küçük yapı biriminin hücre olduğunu 6. sınıfta öğrenmiştik. Hücreler; hücre zarı, sitoplazma ve çekirdekten meydana gelmiştir. Hücreler büyüme ve gelişme sonucunda belli bir olgunluğa

Detaylı

Hazırlayanlar: Suzan Baran, Hilal Günay, Fatma Mutlu TOST MAKİNELERİNİN İÇİ NİÇİN SİYAHTIR?

Hazırlayanlar: Suzan Baran, Hilal Günay, Fatma Mutlu TOST MAKİNELERİNİN İÇİ NİÇİN SİYAHTIR? Hazırlayanlar: Suzan Baran, Hilal Günay, Fatma Mutlu TOST MAKİNELERİNİN İÇİ NİÇİN SİYAHTIR? ÖĞRENME ALANI: Madde ve Değişim SINIF: 6. Sınıf ÜNİTE: Madde ve Isı KONU: Isının Yayılma Yolları Kazanımlar:

Detaylı

CELESTRON Teleskop Eğitimi

CELESTRON Teleskop Eğitimi CELESTRON Teleskop Eğitimi CELESTRON MARKASI Celestron 1960 yılında ABD'nin California eyaletinde kurulmuş olan bir firmadır. 50 yılı geçen süre zarfında teleskop, dürbün ve mikroskop konusunda Amerika

Detaylı

ÖĞRENME ALANI: Canlılar ve Hayat 6.ÜNİTE: Canlılar ve Enerji ilişkileri

ÖĞRENME ALANI: Canlılar ve Hayat 6.ÜNİTE: Canlılar ve Enerji ilişkileri ÖĞRENME ALANI: Canlılar ve Hayat 6.ÜNİTE: Canlılar ve Enerji ilişkileri Ayrıca bitkilerin yapraklarına yeşil rengi de klorofil adı verilen bu yapılar verir. Besin Zinciri: - Aynı ekosistemde yaşayan canlıların

Detaylı

... 201.. - 201.. EĞİTİM ÖĞRETİM YILI / 1. DÖNEM, 7. SINIFLAR FEN ve TEKNOLOJİ DERSİ HAFTA SONU ÖDEVİ

... 201.. - 201.. EĞİTİM ÖĞRETİM YILI / 1. DÖNEM, 7. SINIFLAR FEN ve TEKNOLOJİ DERSİ HAFTA SONU ÖDEVİ ... 201.. - 201.. EĞİTİM ÖĞRETİM YILI / 1. DÖNEM, 7. SINIFLAR FEN ve TEKNOLOJİ DERSİ HAFTA SONU ÖDEVİ ÇALIŞMA SORULARI-14 /01/201.. Adı-Soyadı :... KONU: Genel Tekrar Sınıfı:. Numara: 1) Şekilde verilen

Detaylı

Yıldızların uzaklıkları ve parlaklıkları

Yıldızların uzaklıkları ve parlaklıkları Yıldızların uzaklıkları ve parlaklıkları Güneş in İç Yapısı Güneş enerjisinin üretildiği bölge, çekirdek tepkimelerini yer aldığı özek bölgesidir. Bu enerji dış katmanlara taşınmakta oradan da uzaya yayılmaktadır.

Detaylı

YETERLİ VE DENGELİ BESLENME NEDİR?

YETERLİ VE DENGELİ BESLENME NEDİR? YETERLİ VE DENGELİ BESLENME NEDİR? Vücudun, büyümesi yenilenmesi çalışması için gerekli olan enerji ve besin öğelerinin yeterli miktarda alınmasıdır. Ş. İKİBUDAK BİYOLOJİ ÖĞRETMENİ SAĞLIKLI BİR Y AŞAMIN

Detaylı

Deri, vücudun sa lam ve koruyucu dı örtüsüdür. Salgı bezleri, tırnaklar,tüyler ile deri bir organ ve sistemdir. En geni organdır (Yakla ık 1.

Deri, vücudun sa lam ve koruyucu dı örtüsüdür. Salgı bezleri, tırnaklar,tüyler ile deri bir organ ve sistemdir. En geni organdır (Yakla ık 1. Deri, vücudun sa lam ve koruyucu dı örtüsüdür. Salgı bezleri, tırnaklar,tüyler ile deri bir organ ve sistemdir. En geni organdır (Yakla ık 1.5-2 m 2 ) Deri esas olarak iki tabakadan olu ur Üst deri (Epidermis)

Detaylı

BESLENME İLKELERİ BESLEME, BESİN ÖĞESİ VE SAĞLIK

BESLENME İLKELERİ BESLEME, BESİN ÖĞESİ VE SAĞLIK BESLENME İLKELERİ BESLEME, BESİN ÖĞESİ VE SAĞLIK Beslenme İle İlgili Temel Kavramlar Beslenme: İnsanın büyümesi, gelişmesi, sağlıklı ve üretken olarak uzun süre yaşaması, Yaşam kalitesini artırması için

Detaylı

UZAY ARAŞTIRMALARINDAN BEKLENENLER ve HEDEFLER

UZAY ARAŞTIRMALARINDAN BEKLENENLER ve HEDEFLER UZAY ARAŞTIRMALARINDAN BEKLENENLER ve HEDEFLER Serdar Evren Ege Üniversitesi Astronomi ve Uzay Bilimleri Bölümü e-posta: serdar.evren@ege.edu.tr Sputnik-1 İlk yapay uydu 4 Ekim 1957 Sovyetler Birliği 80

Detaylı

Salgısını görev yerine bir salgı kanalıyla ulaştıran bezlerdir. Gözyaşı, tükrük, süt ve ter bezleri bu gruba girer.

Salgısını görev yerine bir salgı kanalıyla ulaştıran bezlerdir. Gözyaşı, tükrük, süt ve ter bezleri bu gruba girer. ENDOKRİN SİSTEMİ Çok hücrelilerde vücudun uyumlu bir şekilde çalışmasını sağlayan sistemlere düzenleyici sistemler denir. Düzenleyici sistemler endokrin sistem ve sinir sisteminden oluşur. A. SALGI BEZLERİ

Detaylı

Günümüzde diş ve diş eti hastalıkları bütün dünyada yaygın ve önemli bir sorundur. Çünkü ağız ve diş sağlığı genel sağlığımızla yakından ilişkilidir.

Günümüzde diş ve diş eti hastalıkları bütün dünyada yaygın ve önemli bir sorundur. Çünkü ağız ve diş sağlığı genel sağlığımızla yakından ilişkilidir. Ağız ve Diş Sağlığı Günümüzde diş ve diş eti hastalıkları bütün dünyada yaygın ve önemli bir sorundur. Çünkü ağız ve diş sağlığı genel sağlığımızla yakından ilişkilidir. Ağız sağlığı: Dişler ve onları

Detaylı

Sağlık Bülteni İLK YARDIM BÖLÜM I

Sağlık Bülteni İLK YARDIM BÖLÜM I Sağlık Bülteni ODTÜ G. V. ÖZEL MERSİN İLKÖĞRETİM OKULU Kasım 2013 İLK YARDIM BÖLÜM I Hayatımız boyunca çeşitli nedenlerle yaralanmalar veya hastalıklarla karşılaşmamız kaçınılmazdır. Yaşamımızın çeşitli

Detaylı

Bize En Yakın Yıldız. Defne Üçer 30 Nisan 2011

Bize En Yakın Yıldız. Defne Üçer 30 Nisan 2011 Bize En Yakın Yıldız GÜNEŞ Defne Üçer 30 Nisan 2011 Sayılar sayılar Güneş Kütlesi = 300.000 Dünya Kütlesi Güneş çapı = 110 Dünya çapı Güneş yoğunluğu = Dünya yoğunluğu/4 Güneş Uzaklık= 1 Astronomik Birim

Detaylı

Etkinlikleriniz hakkında bilgiyi etkinlik@tad.org.tr adresine gönderirseniz websitemizdeki etkinlik takviminde duyurulacaktır.

Etkinlikleriniz hakkında bilgiyi etkinlik@tad.org.tr adresine gönderirseniz websitemizdeki etkinlik takviminde duyurulacaktır. Etkinlikleriniz hakkında bilgiyi etkinlik@tad.org.tr adresine gönderirseniz websitemizdeki etkinlik takviminde duyurulacaktır. Lowe, Alevlenmiş (Blazing) Bristlecone isimli fotoğrafında batı Amerika da

Detaylı

ASTRONOMİ TARİHİ. 2. Bölüm Antik Astronomi. Serdar Evren 2013

ASTRONOMİ TARİHİ. 2. Bölüm Antik Astronomi. Serdar Evren 2013 ASTRONOMİ TARİHİ 2. Bölüm Antik Astronomi Serdar Evren 2013 Fotoğraf: Eski Yunan mitolojisinde sırtında gök küresini taşıyan astronomi tanrısı, ATLAS. En Eski Astronomi (Antik veya Teleskop Öncesi) Kültürel

Detaylı

GÜNEŞİN ELEKTROMANYETİK SPEKTRUMU

GÜNEŞİN ELEKTROMANYETİK SPEKTRUMU GÜNEŞİN ELEKTROMANYETİK SPEKTRUMU Güneş ışınımı değişik dalga boylarında yayılır. Yayılan bu dalga boylarının sıralı görünümü de güneş spektrumu olarak isimlendirilir. Tam olarak ifade edilecek olursa;

Detaylı

FEN BÝLÝMLERÝ DERSHANESÝ

FEN BÝLÝMLERÝ DERSHANESÝ FEN BÝLÝMLERÝ DERSHANESÝ 7. SINIF DENEME SINAVI / 19. SAYI ÇÖZÜMLER TÜRKÇE TESTÝ 1. A, C ve D seçeneklerindeki altý çizili sözcük, akla gelen ilk anlamýyla kullanýlmýþtýr; ancak B seçeneðindeki altý çizili

Detaylı

Sınav Süresi 85 Dakikadır

Sınav Süresi 85 Dakikadır Sınav Süresi 85 Dakikadır ŞEFKAT İMFO 5. SINIF SORU KİTAPÇIĞI ORTAOKUL 5. SINIF SORULARI ŞEFKAT KOLEJİ İMFO-2014 5.SINIF FEN SORULARI 1. "Eğrelti otu ve...,... bitkilerdir. Bu bitkilerin kalıntıları

Detaylı

FEN ve TEKNOLOJÝ. 1. ÜNiTE. Vücudumuzda Sistemler

FEN ve TEKNOLOJÝ. 1. ÜNiTE. Vücudumuzda Sistemler 1. ÜNiTE Vücudumuzda Sistemler VÜCUDUMUZDA SÝSTEMER ETiNi 1 SÝNDÝRÝM SÝSTEMÝ ORGANARINI TANIYAIM azaným: Sindirim sistemi organlarýný þekil üzerinde kavratýr. Ýnsanlardaki sindirimde görev alan organlar

Detaylı

Ayxmaz/biyoloji Homeostasi

Ayxmaz/biyoloji Homeostasi Homeostasi - Değişen dış koşullara rağmen nispeten sabit bir iç fizyolojik ortamı sürdürme sürecidir. -Böylece vücut organlarının, normal sınırlarda verimli bir şekilde çalışması sağlanır. İki ana kontrol

Detaylı

17. yy. Dehalar Yüzyılı

17. yy. Dehalar Yüzyılı 17. yy. Dehalar Yüzyılı 20. yy a kadar her bilimsel gelişmeyi etkilediler. 17. yy daki bilimsel devrimin temelleri 14.yy. da atılmıştı fakat; Coğrafi keşifler ile ticaret ve sanayideki gelişmeler sayesinde

Detaylı

YAZILI SINAV SORU ÖRNEKLERİ BİYOLOJİ

YAZILI SINAV SORU ÖRNEKLERİ BİYOLOJİ YAZILI SINAV SORU ÖRNEKLERİ BİYOLOJİ SORU 1: A türüne ait bir bitki (Yaprakları koparılmış) B türüne ait bir bitki (Yapraklı) cam fanus cam fanus su su Ortam sıcaklığı 10 C Ortam sıcaklığı 25 C Bir araştırmacı,

Detaylı

EKVATORAL KOORDİNAT SİSTEMİ_devam. Serap Ak

EKVATORAL KOORDİNAT SİSTEMİ_devam. Serap Ak EKVATORAL KOORDİNAT SİSTEMİ_devam http://star-www.st-and.ac.uk/~fv/webnotes/chapter5.htm http://star-www.st-and.ac.uk/~fv/webnotes/chapter4.htm Gök küresinde bulunan önemli yıldızların ekvatoral koordinatları

Detaylı

Hafta Ünite Adı Konular Kazanımlar Etkinlik Kodu

Hafta Ünite Adı Konular Kazanımlar Etkinlik Kodu Hafta Ünite Adı Konular Kazanımlar Etkinlik Kodu 16. Hafta Madde ve Türkiye de Kimya Endüstrisi a) Ağırlıklı olarak ithal ve ihraç edilen kimyasal ürünleri karşılaştırarak Türkiye kimya endüstrisinin işleyişini

Detaylı