DOĞAL AFET OLARAK KAR

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "DOĞAL AFET OLARAK KAR"

Transkript

1 TC Orman ve Su İşleri Bakanlığı Çölleşme ve Erozyonla Mücadele Genel Müdürlüğü Çığ Kontrol Proje Yapımı Hizmet içi Eğitimi Trabzon ( Uzungöl ) DOĞAL AFET OLARAK KAR İbrahim Gürer Gazi Üniversitesi, Mühendislik Fakültesi, İnşaat Mühendisliği Bölümü Maltepe/ANKARA Tel : Fax: ,

2 Doğal Afet Olarak Kar Yamaçlarda Çığ Düşmesi Çatılarda Kar Yükü Kastamonu Küre,1993 USA, Wyoming 2000 Karayollarında kar savruntusu Çaykara, Karaçam,1993

3 Kar ın sosyal hayata olumsuz etkileri açısından bakıldığında Ülkemizde çığ, kar savruntusu, çatılarda fazla kar birikimi ve buzlanma yüzünden köy ve mezralarda yaşayan insanlar hayatlarını ve evlerini kaybetmekte, yollar kapanmakta, ormanlık alanlar,yollar ve enerji hatları tahrip olmaktadır. Istanbul Edirne Otoban 2001 JP Yamagata 2000

4 Çığ Afeti Açısından Son Durum Nasıl? Son 50 yılda 353 çığ olayı meydana gelmiş olup, yılda ortalama 7 çığ olayında yaklaşık 20 kişi olmak üzere, toplam 979 kişi hayatını kaybetmiş, özellikle kış mevsiminde 328, kış mevsiminde 135, kış mevsiminde ise 26 kişi hayatını kaybetmiştir. Maddi kayıplar hakkında, 50 yıllık dönemde nakledilmesine karar verilen hane sayısı 5164 olup bugünkü rayice göre herbir hane nakli devlete yaklaşık 40 Milyar TL ( $) mal olmaktadır. Hakkari-Çukurca yolu Sünbül çığı Km 1,March1993

5 kış mevsiminde Güneydoğu Anadolu'da sadece TCK 11. (Van) Bölge Müdürlüğü, toplam 2230 km.'lik yolda 75 gün süreyle yaptığı kar ve çığ mücadelesinde o günkü rayiçle 40 milyar TL ( 6 Mılyon $) harcamıştır. Van Hakkari yolu Km 179 Zap suyu kıyısı,1993 Van Hakkari yolu Km 179 Zap suyu kıyısı,1993

6 Çığların Ulaşıma Etkisi Karayolları üzerinde inşaa edilen tünellerin boyutlandırılması çok önemlidir. Tecrübeler tünel boylarının bir kat daha fazla olması halinde tam yarar sağlanacağını göstermektedir. Pülümür TCK,2002 Birbirine yakın Tüneller arasında dahi yol kapanması olmaktadır Pülümür TCK,2002

7 Kar Yağış Tiplerinin Uluslararası Sınıflandırımı

8 Kar Kristalleri ve Çeşitleri Günün serin saatlerinde kara, bir büyüteçle bakılırsa genel olarak her zaman 6 dalı olan kristallerden oluştuğu görülür.

9 Kar ın Mekanik Özellikleri Kar viskoelastik bir maddedir. Hem yavaş akıcı yapışkan bir sıvının, hem de elastik bir katının özelliklerini gösterir. Bu özellikler kar ın yoğunluğuna, dane tipine ve hava sıcaklığına göre değişir. Kar ın kristalleri arasındaki çekme gücü yoğunluğu arttıkça artar, çok ince taneli eski karda en yüksek değerine erişir ve kar örtüsünün sıcaklığının artması ile birlikte artış gösterir.

10 Kar ın Değişimi (Metemorfizma) Kar alçak kotlarda izotermal olunca, çok geometrik olan altıgen kristal şekillerini kaybederek yavaş yavaş serbest su haline dönüşür. Kar erimesi, hava sıcaklığının ve rüzgar hızının artması ile doğru orantılıdır. SLF,1994 Kızılcahamam 2004 Mon Blanc,1996 SLF, 1994 SLF, 1994

11 Gözlemi Yapılan Fiziksel Parametreler: 1. Kar örtüsünün alansal dağılımı 2. Kar derinliği, 3. Kar yoğunluğu Kayseri 1998 Lapland Kar su eşdeğeri (Genelde hesaplanan ortalama değer havza index değeri olarak kullanılır) 5. Kar mukavemetinin ölçümü, tabakalaşmanın belirlenmesi (OGM)

12 Biraz Daha Açıklamak gerekirse: Kar Yoğunluğu : Kar tabakasının çeşidine göre (toz kar, ıslak kar), 50 kg/m kg/m 3 arasında değişen fiziksel özelliktir. Yeni yağmış karın yoğunluğu ortalama olarak %10 (100 kg/m 3 ) varsayılabilir. Kar bekledikçe yoğunluğu artar ve %50 - %60 a kadar yükselir. Yoğunluk %40 - %50 dolaylarına çıkınca, kar suyu akış haline dönüşür. Kar-Su Eşdeğeri : Kar örtüsündeki toplam suyun mm veya cm olarak tanımıdır. Kar-Su Eşdeğeri ile derinlik arasındaki bağıntı kar yoğunluğunu verir. Su eşdeğerini %100 e tamamlayan değer kar ın kalitesi, yani kardaki buz miktarıdır. Eğer sıcaklık 0 C ın altında ise kalitesi %100 dür. Albedo : Kar kütlesinin kısa dalgalı radyasyonu yansıtma özelliğidir. Albedo, yeni düşmüş karda %80, hatta bazı ender durumlarda da %90 iken erime dönemi sonuna doğru %40 lara kadar iner. Bahar aylarında kar örtüsünün albedosu ortalama %50 ve hava sıcaklığı da ortalama 10 o C, kış aylarında ise albedo %70 ve, hava sıcaklığı 1.1 o C olarak alınabilir

13 Kar gözlem/ölçüm yöntemleri 1. Klasik Ölçüm Yöntemler Pluviometre Pluviyograph Totalizator Kar Kurslarında, kar numune alma aletiyle - Mount Rose (DSI ve önceki EIEI) - Japon OSK Avrup ada kullanılan numune alıcı Kar Direkleri Kar Yastıkları Kar tablasıyla yeni kar ölçümü DMI, 2009 SCS,1965

14 Lapland, 1973 Lapland, 1973 Pluviyometrelerle kar ölçümü en pratik yöntemdir, kar eritilerek su yüksekliği mm olarak ifade edilir. Numune alma aleti kullanımı deneyim gerektirir. Bayburt Göloba,1996

15 Kar Ölçümler Teknikleri Kar Kurslarında Kar derinliği, sueşdeğeri, yoğunluğu ve kar örtüsünün alansal dağılımı gibi kar örtüsü ilgili fiziksel parametrelerin gözlemleri ya kar hidrologları tarafından havza üst kotlarında kurulmuş kar kursları denilen sabit güzergahlarda yapılır. DSI ve önceki EIE tarafından, en az 10 noktada kar numune alıcısı ile kar özelliklerinin belirlendiği kar kurslarının (istasyonlarının) havzayı bitki örtüsü, yükseklik ve topografik açıdan temsil etmesi gerekir.

16 Kar numune alma aleti ile: Kar-su eşdeğerini belirlemek için 9,5 cm çapında ve 55 cm yüksekliğinde silindir bir boru ve bunu kaplayan bir metal kısımdan oluşan bir sistemdir. Üst kısmında yine metalden yapılmış bir kulp kısmı vardır. Bu kısımdan kancası yardımıyla asılan, daha önceden kalibre edilmiş bir terazi ile kar-su eşdeğeri okunabilir.

17 AVRUPA DA KAR ÖLÇÜMÜ

18 Sodankyla, 1972 Işıkdağ, kar ölçümü,1998

19 Lapland 1972 USA, 1965 Ölçümlerde yapılabilecek hatalara örnekler Finland Lapland Enentekio 1972

20 Kar Eşelleri ve Kar Direkleriyle: Devamlı kar örtüsünün derinliği ise kar eşelleri kullanılarak ölçülür. Bu amaçla her gün veya 5 günlük aralarla ölçüm yapılabileceği gibi, erişilmesi güç yerlerde helikopter veya dürbün kullanılarak 15 veya 30 günde bir de yapılabilir. Bu şekilde ölçülen derinlikler biriken kar örtüsü derinliğidir. Böylece kar örtüsü derinliğinin zamanla değişimi elde edilmiş olur.

21 Kar yastıklarıyla: Kar yastıkları, yüzeyden erimeyi ağırlıktaki azalma (suyun yastıktan akıp gittiği varsayılarak) olarak algılar. Türkiyedeki araştırma amaçlı kar yastıklarının kullanımı 1995 yılında önceki KHGM tarafından temsili havzalarda başlatılmıştır. Daha sonra Üniversiteler de katılmıştır Çoğu durumda buharlaşma ihmal edilebilmektedir ve ağırlıktaki azalmanın su çıktısından dolayı meydana geldiği düşünülmektedir.

22 Kar Tablasıyla Yeni yağan karın yüksekliğini ölçmek için kullanılır. Üzeri beyaz renkli ve 30x30 cm boyutlarındadır. Karşılıklı her iki tarafında karda kaybolmaması için metal parçalar bulunur. Tabla, rüzgardan etkilenmeyen bir yere yerleştirilir ve her gün yeni yağan kar, tabla üzerinde tahtadan yapılmış metre ile ölçülür. Yeni türleri daha pratiktir.

23 Kar tablasıyla son 24 saatte biriken yeni kar ölçümü SLF, 1994 Uzungöl 1994

24 2. Modern Yöntemler Nükleer Yöntemler Hava Fotoğrafları Uzaktan Algılama ErzurumKHGM,2002 Uydu Fotoğrafları Gerçek Zaman bazında Veri Toplama

25 Radarla: Kar taneleri yağmur damlacıklarına göre radar dalgalarını daha güçlü bir şekilde yansıtırlar ve dolayısıyla da radar görüntüleri iki farklı türdeki yağışı birbirlerinden ayırt edebilir ve belli bir sağnak için kar yağışının alansal dağılımını belirlemek için kullanılabilir. Taze karın yüksek albedo değeri sayesinde de uydu gözlemleri ile kar yağışının alansal dağılımı bulunabilir.

26 Jıstec,2000

27 KAR ÖRTÜSÜNÜN TÜRKİYEDEKİ DAĞILIMI Devlet Meteorolojı İşleri Genel Müdürlüğünün tüm Türkiyeye yayılmış meteoroloji istasyonları devamlı olarak hidrometeorolojik veri toplamaktadır. Günlük olarak toplanan yağışın türü, miktarı zamansal ve alansal dagılımı devamlı gözlenmektedir. Ancak meteoroloji istasyonlarının tamamı il veya ilçelerde kurulu olduğundan toplanan bu tür verilen daha ziyade yerleşim yerlerini temsil etmektedir. Uzun dönem gözlemlerinin analizi sonucu Türkiyenin kar örtüsünün alansal dağılımı ile ilgili olarak DMI ce hazırlanmış olan Yıllık ortalama karla örtülü günler sayısı, Yıllık ortalama kar yağışlı günler sayısı ve En yüksek kar kalınlıklarını haritaları aşağıda verilmiştir. Ancak Uludağ, ve Kartalkaya gibi kış turizm alanlarında kurulmuş olan özellikle kalıcı kar örtüsü süresi ve en yüksek kar kalınlığı ile ilgili bilgilerin dikkatlice değerlendirilmesi gereklidir.

28

29 EGE DENİZİ BULGARİSTAN YUNANİSTAN KIRKLARELİ EDÝRNE ÇANAKKALE TEKİRDAĞ BALIKESİR ÝSTANBUL MARMARA DENİZİ BURSA YALOVA ÝZMÝTADAPAZARI BİLECİK ESKİŞEHİR KARA ZONGULDAK BOLU DEVLET METEOROLOJİ İŞLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ ZİRAİ METEOROLOJİ VE İKLİM RASATLARI DAİRE BAŞKANLIĞI HİDROMETEOROLOJİ ŞUBE MÜDÜRLÜĞÜ BARTIN KARABÜK ANKARA KASTAMONU ÇANKIRI KIRIKKALE SİNOP ÇORUM YOZGAT AMASYA SAMSUN DENİZ TOKAT SİVAS ORDU GİRESUN TRABZON GÜMÜŞHANE ERZİNCAN RİZE BAYBURT ERZURUM ARTVİN ARDAHAN GÜR CİSTAN KARS AĞRI ERMENİSTAN IĞDIR 40 KÜTAHYA KIRŞEHİR TUNCELİ MANİSA ÝZMÝR UŞAK AFYON AKSARAY NEVŞEHİR KAYSERİ MALATYA ELAZIĞ BİNGÖL MUŞ BİTLİS VAN İR AN AYDIN DENİZLİ BURDUR ISPARTA KONYA NİĞDE KAHRAMANMARAŞ ADIYAMAN DİYARBAKIR BATMAN SİİRT ŞIRNAK HAKKARİ MUĞLA ANTALYA KARAMAN MERSİN ADANA OSMANİYE GAZİANTEP KİLİS ŞANLIURFA MARDİN IR AK 36 ANTAKYA YILLIK ORTALAMA KARLA ÖRTÜLÜ GÜNLER SAYISI (gün) 36 AK DENİZ SU RİYE km

30 ZM EGE DENİZİ DEVLET METEOROLOJİ İŞLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ ZİRAİ METEOROLOJİ VE İKLİM RASATLARI DAİRE BAŞKANLIĞI BULGARİSTAN KIRKLARELİ SİNOP KARA DENİZ GÜR CİSTAN EDİRNE BARTIN ZONGULDAK KASTAMONU SAMSUN ARTVİN ARDAHAN TEKİRDAĞ KARABÜK İSTANBUL RİZE ORDU TRABZON GİRESUN MARMARA DENİZİ İZMİT ADAPAZARI BOLU KARS YALOVA ÇANKIRI ÇORUM AMASYA ERMENİSTAN GÜMÜŞHANE ÇANAKKALE BURSA TOKAT BAYBURT BİLECİK IĞDIR BALIKESİR ESKİŞEHİR ANKARA ERZURUM KIRIKKALE YOZGAT SİVAS ERZİNCAN AĞRI YUNANİSTAN 40 KÜTAHYA KIRŞEHİR TUNCELİ MANİSA İZMİR UŞAK AFYON AKSARAY NEVŞEHİR KAYSERİ MALATYA ELAZIĞ BİNGÖL MUŞ BİTLİS VAN İR AN AYDIN DENİZLİ BURDUR ISPARTA KONYA NİĞDE KAHRAMANMARAŞ ADIYAMAN DİYARBAKIR BATMAN SİİRT ŞIRNAK HAKKARİ MUĞLA ANTALYA KARAMAN MERSİN ADANA OSMANİYE GAZİANTEP KİLİS ŞANLIURFA MARDİN IR AK 36 ANTAKYA YILLIK ORTALAMA KAR YAĞIŞLI GÜNLER SAYISI 36 AK DENİZ SU RİYE km

31 ZM EGE DENİZİ DEVLET METEOROLOJİ İŞLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ ZİRAİ METEOROLOJİ VE İKLİM RASATLARI DAİRE BAŞKANLIĞI 40 BULGARİSTAN KIRKLARELÝ EDÝRNE TEKÝRDAÐ YUNANİSTAN SÝNOP BARTIN MARMARA DENİZİ İZMİT ADAPAZARI BOLU YALOVA ÇANKIRI ÇORUM AMASYA BURSA ÇANAKKALE BÝLECÝK BALIKESÝR ESKÝÞEHÝR KARA ZONGULDAK KASTAMONU SAMSUN KARABÜK İSTANBUL ANKARA KIRIKKALE DENÝZ TOKAT YOZGAT SÝVAS GÜR CİSTAN ARTVÝN ARDAHAN RÝZE ORDU TRABZON GÝRESUN KARS ERMENİSTAN GÜMÜÞHANE BAYBURT IÐDIR ERZURUM AÐRI ERZÝNCAN 40 KÜTAHYA KIRÞEHÝR TUNCELÝ MANÝSA İZMİR UÞAK AFYON AKSARAY NEVÞEHÝR KAYSERÝ MALATYA ELAZIÐ BÝNGÖL MUÞ BÝTLÝS VAN İR AN AYDIN DENÝZLÝ BURDUR ISPARTA KONYA NÝÐDE KAHRAMANMARAÞ ADIYAMAN DÝYARBAKIR BATMAN SÝÝRT ÞIRNAK HAKKARÝ MUÐLA ANTALYA KARAMAN MERSÝN ADANA OSMANÝYE GAZÝANTEP KÝLÝS ÞANLIURFA MARDÝN IR AK 36 ANTAKYA EN YÜKSEK KAR KALINLIĞI (cm) 36 AK DENİZ SU RİYE km

32 KAR SAVRUNTUSU ve KAR BİRİKMESİ

33 Savrulan Karın Zararları Rüzgar tarafından savrulan kar, kara ve demir yollarının belirli kesimlerinde, yolun kapanmasına ve görüş mesafesini azalmasına sebep olur ve kar siperleri kullanılarak bu durum önlenilmeye çalışılır..

34 Kastamonu Küre yolu,1995 Yağdondurangecidi 1998

35 UZUNGÖL ÇALIŞMALARI

36 Trabzon, Çaykara, Uzungöl, 1994 Kışı Dorinori den inen çığ Dorinori den inen çığ

37 Uzungöldeki önceki çalışmalar ile ilgili notlar Uzungöl Kar derinlik ölçüm yeri 1994 Dorinori den inen çığ Mayıs 2000

38

39 ÇIĞ TEHLİKE HARİTASI

40 Oluşturulan çığ risk haritaları, Çığ Afeti Sigorta sistemine baz alınabilecek bir haritadır. Bu haritalarda kımızı, mavi, sarı ve beyaz zon kavramı vardır. ÇIĞ RİSK HARİTASI

41 Biriken Karın Zararı

42 Çok fazla kar yağışı olan bölgelerde, kar yüküne göre projelendirilmeyen yapılar çökebilir,taşıyıcı sistemler de ayrışmalar meydana gelebilir. Kızılcahamam, Şahinler,h=1450m,Şubat 2012

43 Rüzgar ile savrulan kar binaların havalandırma yollarını tıkar, tavan arasındaki alanları doldurur, cam ve cerçevelerinin açılmasını engeller. Binaların rüzgar altında kalan tarafları tamamen kar ile örtülü hale gelebilmektedir. Uzungöl 1995

44 Binaların rüzgar altında kalan kapıları kar ile kapanmaktadır ve eğer bu kapılar dışarı doğru açılan türden ise içerdekiler mahzur kalmaktadır. Bu yörelerdeki binaların kapılarının içeriye doğru açılmaları daha iyi olur. Erzurum Konaklı 2006 Erzurum Konaklı 2006

45 Biriken ve savrulan kar ile sorunlar yaşayan binalar, kapıları hakim rüzgara paralel olacak şekilde yerleştirilmelidir; böylece muhtemelen savruntu ve oyulma tesiriyle kar bu kapıları etkilemeyecektir

46 Yerleşim ile ilgili dikkat edilmesi gereken başlıca hususlar: Karın birikmesi sonucu yerleşim yerleriyle ilgili ortaya çıkan sorunlara engel olabilmek için aşağıdaki önlemler önerilebilir: Rüzgar ile savrulan ve taşınan karın yol yada tesislerin işletmesi üzerine olan potansiyel etkiler tanımlanmalıdır. Alternatif mahallerdeki kar sorunlarını değerlendirirken tüm altyapı tesisleri (örneğin binalar, boru hatları, yollar vs.) dikkate alınmalıdır.

47 Kar birikmesinden ötürü binalardaki olumsuz etkiler: Ara sokaklarda yığılmalar Çatılarda çökmeler

48 İnşaat sahasına karar vermeden önce önerilen yerdeki hakim rüzgar yönünü, şiddetini ve kar şartları en azından bir kış öncesine kadar araştırılır. Kar ve buzun biriktiği alanlar, kış boyunca çekilen hava fotoğrafları ile belirlenmelidir. Mümkünse inşaat mahallerini, rüzgar altı kesimin m aşağısındaki kar erozyonu bölgesinde seçilir.

49 Kar perdeleri

50 Savrulan karın kar perdeleri ile kontrolü, rüzgarın yönünü değiştirerek hızın düşmesini, çevrintilerin oluşup rüzgarın içindeki karın tutulması şeklindedir. Kar perdesinin doğru konumda yerleştirilmesi kritik alanları kardan uzak tutarken tolerans gösterilebilecek alanlarda büyük kürtünlerin oluşmasını sağlamaktadır. Perdelerin maliyeti kar kürüme masraflarındaki azalma ile karşılanabilmektedir

51 Hızı 4m/s veya daha fazla olan rüzgarlar karı zeminden kaldırarak, havada asılı olarak, sıçratarak taşır. Kar siperleri karın yol üzerinde yığılmasını önlemek için yol kenarlarına yerleştirilirler. Dr. Matsuda, Artvin 1997 Bugün kullanılan başlıca iki tür siper vardır; bunlar plastik, tahta veya metalden yapılmış (insan yapımı) kar siperleri ve dikilmiş ağaç ve çanlı iksa gruplarından oluşan bariyerler şeklindeki canlı kar siperleridir. Ank Afy Km180, Beton Kar perdeleri:

52 Boşluk alanı az olan siper türlerine ait modellerin rüzgar altı tarafında (Leeward side) daha çabuk kar tutmaya başladığını, çok yüksek oranda boşluk içeren siperlerin ise tutma kapasitelerine çok uzun zamanda erişebildiklerini göstermektedir. Düşey perdeli siperlerin rüzgar altında oluşan kürtünleri siperden daha uzak mesafede ve oldukça homogen olarak oluşmakta, yatay elemanlı siperlerde ise kar birikmesi hemen siperin arkasında başlamaktadır. Yamagata, Shijo Soğuk fizik lab.rüzgar tüneli 13 tür model deneyleri,2000

53 Perdenin alt kısmındaki açıklık rüzgarın bir kısmının buradan akmasını sağlayacaktır. Rüzgar bu aralıktan aktıkça hızı artacak ve perdenin altında karın olmayacağı alanda oyulma bölgesi oluşturacaktır. O.Abe den, Tienşan dağları,1999 Bu şekilde hem memba hem de mansap tarafındaki birikintiler perdeden bir miktar ötelenecek ve perdenin kar ile örtülmesini engelleyecektir. Optimum aralık perdenin yüksekliğinin %10 ila %15 i kadardır

54 Son yıllarda uygulamaya koyulan, yükseklikleri h= 1.50m, 2.30m, 2.80 m ve 100 Km/s rüzgar hızına dayanabilen kar siperleri, metal örgülü, PVC kaplı veya galvaniz kaplama tel arasına Plastik lata geçirilmiş panolar şeklinde yola paralel konulmaktadır. Erzurum Tortum yolu üzerinde yapılmış h=2.80m lik kar perdeleri, 2012

55 KAR BİRİKİMİNİN ORMAN TAHRiBATI

56 13-22 Mart 1977 Uludağ Kuzey yamaçlarında özellikle Karaçam türü ağaç topluluklarının sınırlarında fazla kar birikmesi yüzünden meydana gelen ağaç tahribatı yaklaşık 60 m3 olarak tahmin edilmişti. Kızılcahamam Gerede, Akyarlar geçidi,h=1520m, 2004

57 ve SİS

58 Sis Internetten İstanbul-Edirne Otoban, Aralık 2001 İstanbul-Edirne Otoban, Aralık 2001

59 Kar ve buzlanma ile (kış) mücadele çalışması İstanbul Büyükşehir Belediyesi kış koşullarıyla mücadelesini geliştirmiş olduğu "A", "B" ve "C" planları kapsamında gerçekleştirmektedir. Her bir plan, hazırlanan "Aşırı Yağış Halleri" çalışması kapsamında; öncelikli müdahale edilmesi muhtemel ana arterler, bu arterlere hangi birimlerden hangi ekiplerin, ne tür araçlarla müdahale edeceği gibi hareket planlarını da içerecek şekilde detaylandırılmış, detay çalışmalar gerekli görsel ve yazılı materyallere dönüştürülerek ilgili birimlere dağıtılmıştır.

60 A Planı : "Düşük Yoğunluklu Alarm" düzeyi olup İstanbul da bu aşamada,yaklaşık 240 iş makinesi ve 1100 personel görev yapmaktadır. B Planı: "Yüksek Yoğunluklu Alarm" düzeyi olan B Planı kapsamındaki çalışmalar, olağanüstü kış koşullarının geçerli olduğu durumlarda uygulanacak olan çalışma planlarını içermektedir. Bu çalışmalarda 550 iş makinesi ile 3000 personel, üç vardiya halinde önceden belirlenmiş hassas bölgelerde silme görev yapmaktadır, ilçe belediyeleri ile yapılacak çalışmalar da oluşturulacak kriz masası koordinasyonunda gerçekleşecektir. C Planı: "Çok Yüksek Yoğunluklu Alarm" düzeyi

61 SABRINIZA VE İLGİNİZE TEŞEKKÜR EDERİM BayburtHelva köy,1996

Kırklareli. Bartın. Kastamonu. İstanbul. Zonguldak. Karabük. Yalova. Adapazarı Bolu. Çankırı. Bilecik. Bursa. Ankara. Kırıkkale. Balıkesir.

Kırklareli. Bartın. Kastamonu. İstanbul. Zonguldak. Karabük. Yalova. Adapazarı Bolu. Çankırı. Bilecik. Bursa. Ankara. Kırıkkale. Balıkesir. TÜRKİYE NİN NÜFUS ÖZELLİKLERİ VE NÜFUS HAREKETLERİ TÜRKİYE NÜFUSUNUN YAPISAL ÖZELLİKLERİ - Nüfusun Yaş Gruplarına Göre Dağılımı - Çalışan Nüfusun Ekonomik Faaliyet Kollarına Göre Dağılımı - Nüfusun Cinsiyete

Detaylı

TÜRKİYE İÇİN YENİ DIŞ ORTAM SICAKLIK TASARIM DEĞERLERİ

TÜRKİYE İÇİN YENİ DIŞ ORTAM SICAKLIK TASARIM DEĞERLERİ 293 TÜRKİYE İÇİN YENİ DIŞ ORTAM SICAKLIK TASARIM DEĞERLERİ Tuncay YILMAZ Hüsamettin BULUT ÖZET İklim verileri, ısıtma ve soğutma sistemlerinin enerji ve yük hesaplamalarında en önemli parametrelerdendir.

Detaylı

İKLİM DEĞİŞİKLİĞİ VE YAPILAN ÇALIŞMALAR

İKLİM DEĞİŞİKLİĞİ VE YAPILAN ÇALIŞMALAR İKLİM DEĞİŞİKLİĞİ VE YAPILAN ÇALIŞMALAR T.C. ÇEVRE VE ORMAN BAKANLIĞI EKİM 2008 İÇİNDEKİLER ÖNSÖZ... 4 1. GİRİŞ... 6 2. KÜRESEL ISINMA VE İKLİM DEĞİŞİKLİĞİ... 7 3. İKLİM DEĞİŞİKLİĞİNİN ETKİLERİ... 9 3.1.

Detaylı

1 GİRİŞ... 1 2 ÜLKE DÜZEYİNDE PENETRASYON ORANLARI... 3. 2.1 Sabit Telefon... 3. 2.2 Mobil Telefon... 5. 2.3 Genişbant İnternet...

1 GİRİŞ... 1 2 ÜLKE DÜZEYİNDE PENETRASYON ORANLARI... 3. 2.1 Sabit Telefon... 3. 2.2 Mobil Telefon... 5. 2.3 Genişbant İnternet... İçindekiler 1 GİRİŞ... 1 2 ÜLKE DÜZEYİNDE PENETRASYON ORANLARI... 3 2.1 Sabit Telefon... 3 2.2 Mobil Telefon... 5 2.3 Genişbant İnternet... 7 2.4 Sabit Genişbant İnternet... 8 2.5 Mobil Genişbant İnternet...

Detaylı

TÜRKİYE UZUN YILLAR ISITMA ve SOĞUTMA GÜN DERECELERİ

TÜRKİYE UZUN YILLAR ISITMA ve SOĞUTMA GÜN DERECELERİ TÜRKİYE UZUN YILLAR ISITMA ve SOĞUTMA GÜN DERECELERİ SERHAT SENSOY 1, ssensoy@dmi.gov.tr Ramazan Sağır 1, Mehmet Eken 1, Yusuf Ulupınar 1 1. Devlet Meteoroloji İşleri Genel Müdürlüğü, P.O.Box: 401, Ankara,

Detaylı

TÜRKİYE DE KONUT SORUNU VE KONUT İHTİYACI RAPORU KONUT

TÜRKİYE DE KONUT SORUNU VE KONUT İHTİYACI RAPORU KONUT TÜRKİYE DE KONUT SORUNU VE KONUT İHTİYACI RAPORU KONUT İnsanların beslenme, giyinme gibi temel ihtiyaçlarından biri olan barınma ihtiyacını güvenli ve sağılıklı şekilde karşılayacak özellikleri taşıması

Detaylı

TÜRKİYE İÇİN ISITMA VE SOĞUTMA DERECE-GÜN BÖLGELERİ

TÜRKİYE İÇİN ISITMA VE SOĞUTMA DERECE-GÜN BÖLGELERİ TÜRKİYE İÇİN ISITMA VE SOĞUTMA DERECE-GÜN BÖLGELERİ Hüsamettin BULUT 1, Orhan BÜYÜKALACA 2, Tuncay YILMAZ 2 1 Harran Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Makine Mühendisliği Bölümü, 63100-Şanlıurfa Telefon:

Detaylı

Bireysel Emeklilik Sistemi Gelişim Raporu

Bireysel Emeklilik Sistemi Gelişim Raporu Bireysel Emeklilik Sistemi Gelişim Raporu 28 Bireysel Emeklilik Sistemi Gelişim Raporu 28 bes28gr@egm.org.tr Bu raporun elektronik versiyonuna ve seçilmiş istatistiklerin verilerine www.egm.org.tr/bes28gr.htm

Detaylı

Türkiye'de Kentleşme Analizi Şehirlerin Rekabet Gücü: Tartışma Serisi # 2

Türkiye'de Kentleşme Analizi Şehirlerin Rekabet Gücü: Tartışma Serisi # 2 Türkiye'de Kentleşme Analizi Şehirlerin Rekabet Gücü: Tartışma Serisi # 2 Tunga Köroğlu, Henry Jewell, Somik V. Lall, Nancy Lozano Gracia, Ve Hyoung Gun Wang 14 Haziran th,2012 1 İçerik Mekânsal dönüşümler

Detaylı

İÇİNDEKİLER HABERLER TEKNİK TZOB DİYOR Kİ! ODALARIMIZDAN AYIN KONUSU 6 BAYRAKTAR "DEVAM" DEDİ 40 MODERN SERACILIK

İÇİNDEKİLER HABERLER TEKNİK TZOB DİYOR Kİ! ODALARIMIZDAN AYIN KONUSU 6 BAYRAKTAR DEVAM DEDİ 40 MODERN SERACILIK Türkiye Ziraat Odaları Birliği, çiftçimizin ürettiği her dilim, her salkım ve her danenin geçtiğimiz yıllardan çok daha fazla önemli hale geldiğine dikkati çeken, bu nedenle her türlü israftan kaçınılması

Detaylı

Türkiye için bir rekabet endeksi

Türkiye için bir rekabet endeksi Türkiye için bir rekabet endeksi EDAM ve Deloitte Türkiye ortak yayını Ocak 2009 2008 yılında kaybettiğimiz ve bu çalışmaya büyük emeği geçen Genel Sekreterimiz Gaye Eslen Özerkan anısına... Önsöz Günümüz

Detaylı

2008 UYGULAMA RAPORU HAYATBOYU ÖGRENME PROGRAMI (LLP) - ducation and Traini~ AB EGiTiM VE GENÇLiK PROGRAMLARI MERKEZi BAŞKANllGI ~ Eğitim ve Kültür ~

2008 UYGULAMA RAPORU HAYATBOYU ÖGRENME PROGRAMI (LLP) - ducation and Traini~ AB EGiTiM VE GENÇLiK PROGRAMLARI MERKEZi BAŞKANllGI ~ Eğitim ve Kültür ~ 2008 UYGULAMA RAPORU HAYATBOYU ÖGRENME PROGRAMI (LLP) - ducation and Traini~ AB EGiTiM VE GENÇLiK PROGRAMLARI MERKEZi BAŞKANllGI ~ Eğitim ve Kültür ~ ÖNSÖZ 1999 yılında başlayan adaylık sürecinin

Detaylı

T.C. MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI Temel Eğitim Genel Müdürlüğü 2014 2015 YILI ORTAOKUL ÖĞRENCİLERİNE YÖNELİK PROJE YARIŞMASI BAŞVURU KILAVUZU

T.C. MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI Temel Eğitim Genel Müdürlüğü 2014 2015 YILI ORTAOKUL ÖĞRENCİLERİNE YÖNELİK PROJE YARIŞMASI BAŞVURU KILAVUZU T.C. MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI Temel Eğitim Genel Müdürlüğü 2014 2015 YILI ORTAOKUL ÖĞRENCİLERİNE YÖNELİK X. MATEMATİK ve FEN BİLİMLERİ BU BENİM ESERİM PROJE YARIŞMASI BAŞVURU KILAVUZU ANKARA 2014 MEB Temel

Detaylı

Soru ve Cevaplarla Yeni Yatırım Teşvik Sistemi

Soru ve Cevaplarla Yeni Yatırım Teşvik Sistemi KPMG TÜRKİYE Soru ve Cevaplarla Yeni Yatırım Teşvik Sistemi kpmg.com.tr kpmgvergi.com Soru ve Cevaplarla Yenİ Yatırım Teşvİk Sİstemİ 3 I - AMAÇ ve KAPSAM II - TEŞVİK UYGULAMALARI KAPSAMINDA YATIRIMLAR

Detaylı

TÜRKİYE DE BÖLGELERARASI KAYNAK KULLANIM ETKİNLİĞİNİN VERİ ZARFLAMA ANALİZİ YÖNTEMİYLE ÖLÇÜLMESİ

TÜRKİYE DE BÖLGELERARASI KAYNAK KULLANIM ETKİNLİĞİNİN VERİ ZARFLAMA ANALİZİ YÖNTEMİYLE ÖLÇÜLMESİ TÜRKİYE DE BÖLGELERARASI KAYNAK KULLANIM ETKİNLİĞİNİN VERİ ZARFLAMA ANALİZİ YÖNTEMİYLE ÖLÇÜLMESİ ÖZ Abidin ÖNCEL * Salih ŞİMŞEK ** Bu çalışmanın temel amacı, bölgesel kaynakların etkin kullanılmış olup

Detaylı

T.C. KALKINMA BAKANLIĞI DOĞU KARADENİZ PROJESİ BÖLGE KALKINMA İDARESİ BAŞKANLIĞI RİZE İL RAPORU MAYIS 2013 GİRESUN

T.C. KALKINMA BAKANLIĞI DOĞU KARADENİZ PROJESİ BÖLGE KALKINMA İDARESİ BAŞKANLIĞI RİZE İL RAPORU MAYIS 2013 GİRESUN T.C. KALKINMA BAKANLIĞI DOĞU KARADENİZ PROJESİ BÖLGE KALKINMA İDARESİ BAŞKANLIĞI RİZE İL RAPORU MAYIS 2013 GİRESUN Gİ Rİ Ş Rize İli, Kuzeyden Karadeniz, doğudan Artvin, güneyden Erzurum, güneybatıdan Bayburt

Detaylı

GENEL UYGUNLUK BİLDİRİMİ

GENEL UYGUNLUK BİLDİRİMİ T.C. SAYIŞTAY BAŞKANLIĞI GENEL UYGUNLUK BİLDİRİMİ 2013 YILI MERKEZÎ YÖNETİM BÜTÇESİ Eylül 2014 2013 yılı Genel Uygunluk Bildirimi, Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının 164 üncü maddesi, 5018 sayılı Kamu Mali

Detaylı

ÜLKEMiZDE YANLIŞ VE AMAÇ DIŞI ARAZİ KULLANIMI

ÜLKEMiZDE YANLIŞ VE AMAÇ DIŞI ARAZİ KULLANIMI ÜLKEMiZDE YANLIŞ VE AMAÇ DIŞI ARAZİ KULLANIMI Cemil CANGİR 1 Duygu BOYRAZ 2 1. GİRİŞ Değişik iklim koşullarında ve çok çeşitli kayaç toplulukları üzerinde, farklı fizyografik üniteler ve yükseltilerde,

Detaylı

DSİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ 24. BÖLGE MÜDÜRLÜĞÜ

DSİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ 24. BÖLGE MÜDÜRLÜĞÜ 24. BÖLGE MÜDÜRLÜĞÜ TUZLUCA BARAJI VE HES PROJESİ (KIRMA ELEME YIKAMA TESİSİ, BETON SANTRALİ VE MALZEME OCAKLARI DAHİL) KARS İLİ, DİGOR İLÇESİ, VE IĞDIR İLİ, TUZLUCA İLÇESİ, ARAS NEHRİ ÜZERİ KASIM - 2013

Detaylı

YÜKSEKÖĞRETİM KURUMLARI ARASINDA YURTİÇİ ÖĞRETİM ELEMANI VE ÖĞRENCİ DEĞİŞİM PROGRAMLARININ DESTEKLENMESİ AMACIYLA YÜKSEKÖĞRETİM KURULUNCA

YÜKSEKÖĞRETİM KURUMLARI ARASINDA YURTİÇİ ÖĞRETİM ELEMANI VE ÖĞRENCİ DEĞİŞİM PROGRAMLARININ DESTEKLENMESİ AMACIYLA YÜKSEKÖĞRETİM KURULUNCA YÜKSEKÖĞRETİM KURUMLARI ARASINDA YURTİÇİ ÖĞRETİM ELEMANI VE ÖĞRENCİ DEĞİŞİM PROGRAMLARININ DESTEKLENMESİ AMACIYLA YÜKSEKÖĞRETİM KURULUNCA YÜKSEKÖĞRETİM KURUMLARINA AKTARILACAK TUTARLARIN KULLANIMI, MUHASEBELEŞTİRİLMESİ,

Detaylı

TARIM VE KÖYİŞLERİ BAKANLIĞI MEMURLARININ YER DEĞİŞTİRME SURETİYLE ATANMALARINA İLİŞKİN YÖNETMELİK

TARIM VE KÖYİŞLERİ BAKANLIĞI MEMURLARININ YER DEĞİŞTİRME SURETİYLE ATANMALARINA İLİŞKİN YÖNETMELİK TARIM VE KÖYİŞLERİ BAKANLIĞI MEMURLARININ YER DEĞİŞTİRME SURETİYLE ATANMALARINA İLİŞKİN YÖNETMELİK Tarım ve Köyişleri Bakanlığından Yayımlandığı Resmi Gazete Tarihi: 01/12/1999 Yayımlandığı Resmi Gazete

Detaylı

İÇİNDEKİLER Sayfa ŞEKİL LİSTESİ... iv TABLO LİSTESİ...vii SEMBOL LİSTESİ... viii KISALTMA LİSTESİ... x ÖZET... 1 GİRİŞ...

İÇİNDEKİLER Sayfa ŞEKİL LİSTESİ... iv TABLO LİSTESİ...vii SEMBOL LİSTESİ... viii KISALTMA LİSTESİ... x ÖZET... 1 GİRİŞ... İÇİNDEKİLER Sayfa ŞEKİL LİSTESİ... iv TABLO LİSTESİ...vii SEMBOL LİSTESİ... viii KISALTMA LİSTESİ... x ÖZET... 1 GİRİŞ... 2 BÖLÜM 1 1 GÜNEŞ... 4 1.1 Güneş Enerjisi... 4 1.2 Türkiye de Güneş Enerjisi Potansiyeli...

Detaylı

81 İl İçin Toplumsal Cinsiyet Eşitliği Karnesi. Ocak 2014 HÜLYA DEMİRDİREK ÜLKER ŞENER

81 İl İçin Toplumsal Cinsiyet Eşitliği Karnesi. Ocak 2014 HÜLYA DEMİRDİREK ÜLKER ŞENER 81 İl İçin Toplumsal Cinsiyet Eşitliği Karnesi Ocak 2014 HÜLYA DEMİRDİREK ÜLKER ŞENER Karne çalışmasında bize destek veren Sibel Bağış ve stajyerlerimiz Sümeyye Uslu ve Hayriye Öztürk e katkılarından dolayı

Detaylı

DEVLET MEMURLARININ YER DEĞİŞTİRME SURETİYLE ATANMALARINA İLİŞKİN YÖNETMELİK

DEVLET MEMURLARININ YER DEĞİŞTİRME SURETİYLE ATANMALARINA İLİŞKİN YÖNETMELİK 1655 DEVLET MEMURLARININ YER DEĞİŞTİRME SURETİYLE ATANMALARINA İLİŞKİN YÖNETMELİK Bakanlar Kurulu Kararının Tarihi : 19/4/1983, No : 83/6525 Dayandığı Kanunun Tarihi : 14/7/1965, No : 657 Yayımlandığı

Detaylı

Benim Projem Destek Rehberi Yapı Kredi KOBİ lerin yanında!

Benim Projem Destek Rehberi Yapı Kredi KOBİ lerin yanında! yapıkredi.com.tr 444 0 448 Benim Projem Destek Rehberi Yapı Kredi KOBİ lerin yanında! İçindekiler Yapı Kredi KOBİ Bankacılığı 1 KOBİ lere hibe ve destek programları Destek programlarından hangi konularda

Detaylı

T.C. YALOVA VALİLİĞİ İL ÖZEL İDARESİ

T.C. YALOVA VALİLİĞİ İL ÖZEL İDARESİ T.C. YALOVA VALİLİĞİ İL ÖZEL İDARESİ T.C. YALOVA VALİLİĞİ İL ÖZEL İDARESİ İÇİNDEKİLER TABLOLAR DİZİNİ... iii GRAFİKLER DİZİNİ...iv HARİTALAR DİZİNİ...v AMAÇ KAPSAM ve YÖNTEM... 1 1. MADENCİLİK SEKTÖR VE

Detaylı

Eğitimdir ki, bir milleti ya hür, bağımsız şanlı yüksek bir topluluk halinde yaşatır ya da milleti esaret ve sefalete terk eder.

Eğitimdir ki, bir milleti ya hür, bağımsız şanlı yüksek bir topluluk halinde yaşatır ya da milleti esaret ve sefalete terk eder. Eğitimdir ki, bir milleti ya hür, bağımsız şanlı yüksek bir topluluk halinde yaşatır ya da milleti esaret ve sefalete terk eder. DÜZCE ÜNİVERSİTESİ İLETİŞİM Konuralp Yerleşkesi, 81620 DÜZCE Tel: (0 380)

Detaylı

Doğru yol yapımı, doğru yerin tespit edilmesiyle mümkündür. Sürekli kullanılacak

Doğru yol yapımı, doğru yerin tespit edilmesiyle mümkündür. Sürekli kullanılacak 6. TOPRAK MÜHENDİSLİĞİ 6.1 Orman Yolları Yapımında Toprak Mühendisliği Doğru yol yapımı, doğru yerin tespit edilmesiyle mümkündür. Sürekli kullanılacak orman yollarının, yapım ve bakım masraflarının minimize

Detaylı

T.C. ORMAN VE SU İŞLERİ BAKANLIĞI ORMAN GENEL MÜDÜRLÜĞÜ ORMAN ATLASI

T.C. ORMAN VE SU İŞLERİ BAKANLIĞI ORMAN GENEL MÜDÜRLÜĞÜ ORMAN ATLASI T.C. ORMAN VE SU İŞLERİ BAKANLIĞI ORMAN GENEL MÜDÜRLÜĞÜ ORMAN ATLASI Serik - ANTALYA (A.İnce) SUNUŞ...5 A B ÖNSÖZ...3 GENEL ORMAN DURUMU... 7 İllere Göre Orman Yoğunluğu Haritası...8 Ormanlık Alanların

Detaylı