Membran Biyokimyası. Yüksek Lisans Dersi Dr. Akın Yeşilkaya

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "Membran Biyokimyası. Yüksek Lisans Dersi Dr. Akın Yeşilkaya"

Transkript

1 Membran Biyokimyası Yüksek Lisans Dersi Dr. Akın Yeşilkaya

2 Plazma Membran Tarihçesi 1665: Robert Hooke 1895: harles verton lipidlerden oluştuğu s: fosfolipid içermesi 1925: E. Gorter and G. Grendel - fosfolipid çift tabakası 1935: J.R. Danielli ve H. Davson proteinlerin bulunması gerektiği, Sandwich Model

3 Sandwich Model (Danielli + Davson) 2 layers of globular proteins with phospholipid inside to make a layer and then join 2 layers together to make a channel for molecules to pass

4 Plazma Membran Tarihçesi 1665: Robert Hooke 1895: harles verton lipidlerden oluştuğu s: fosfolipid içermesi 1925: E. Gorter and G. Grendel - fosfolipid çift tabakası 1935: J.R. Danielli ve H. Davson proteinlerin bulunması gerektiği, Sandwich Model 1950 ler: J.D. Robertson Birim (Unit) Membran Model

5 Unit Membrane Model (Robertson) uter layer of protein with phospholipid bilayer inside, believed all cells same composition, does not explain how some molecules pass through or the use of proteins with nonpolar parts, used transmission electron microscopy

6 Plazma Membran Tarihçesi 1665: Robert Hooke 1895: harles verton lipidlerden oluştuğu s: fosfolipid içermesi 1925: E. Gorter and G. Grendel - fosfolipid çift tabakası 1935: J.R. Danielli ve H. Davson proteinlerin bulunması gerektiği, Sandwich Model 1950 ler: J.D. Robertson Birim (Unit) Membran Model 1972: S.J. Singer ve G.L. Nicolson Sıvı Mosaik Model

7 Fluid Mosaic Model (Singer + Nicolson) Phospholipid bilayer with proteins partially or fully imbedded, electron micrographs of freeze-fractured membrane

8

9 Yaşamın Kimyasal Elemanları Biyomoleküller: canlılığın molekülleri. anlı organizmalarda bulunan ve bilinen kurallara ek olarak moleküller bir mantık çerçevesinde hareket eden moleküllere Biyomolekül denir. Bir insan organizmasının atomlarının %95 ini oluştururlar. Karbon () % 50 ksijen () % 20 Hidrojen (H) % 10 Azot (N) % 8.5 Kalsiyum (a) % 4 Fosfor (P) % 2.5

10 Yaşamın kimyasal elemanları Diğer inorganik elementler Potasyum (K) % 1 Kükürt (S) % 0.8 Sodyum (Na) % 0.4 Klor (l) % 0.4 Magnezyum (Mg) % 0.1 Demir (Fe) % 0.01 Mangan (Mn) % İyot (I) %

11 Yaşamın kimyasal elemanları Karbohidratlar Glukoz Proteinler Aminoasitler Lipidler Yağ asitleri Nükleik asitler DNA, RNA Vitaminler -

12

13 Besinsel kökenli ATP Enerji Enerji ADP + P i Kimyasal reaksiyon veya sentez

14

15 Biyolojik Membranların Genel Özellikleri Kalınlık İçerikler Membranın Yapıları Membran Proteinleri Membrandaki Bağlar Membran Asimetrisi Membran Akışkanlığı

16 Su

17 Su

18 Sulu Çözeltiler

19 Sulu Çözeltiler

20

21 Bağlar Kovalent bağlar Hidrojen bağları İyonik bağlar (Elektrostatik etkileşmeler) Nonkovalent etkileşmeler Hidrofobik bağlar Van der Waals bağları

22 Hidrojen Bağları H H N H N H N H N H N N H S

23 Hidrojen Bağları R R P H kuvvetli hidrojen bağı P H daha zayıf hidrojen bağı

24

25 BİYMLEKÜLLER anlıları oluştururlar, H, ve N tan zengin organik yapılardır. Monosakkaridler, amino asitler, yağ asitleri ve nükleotidler temel biyomoleküllerdir. Bunların polimerizasyonu ile makromoleküller meydana gelir

26 Lipidler Membran Bileşenleri

27 Lipidler Lipidler Basit Lipidler Bileşik Lipidler Yağ Asitleri Mumlar Gliserolipidler Sfingolipidler Steroidler Fosfogliserolipidler Plazmalogenler Sfingomiyelinler Serebrozidler Gangliyozidler

28 Lipidler: Yağ Asitleri R H H 3 H 2 H 2 H 2 H 2 H 2 H 2 H 2 H 2 H 2 H 2 H 2 H 2 H 2 H 2 H 2 H 2 H 2 -

29 Yağ Asitleri 4 Bütirik asit 6 Kaproik asit 8 Kaprilik asit 10 Kaprik asit 12 Laurik asit 14 Miristik asit 16 Palmitik asit 18 Steraik asit 20 Araşidik asit 24 Lignoserik asit

30 Yağ Asitleri 16 Palmitik asit 18 Steraik asit 20 Araşidik asit 24 Lignoserik asit erime noktası düşer 18 9 leik asit 18 9,12 Linoleik asit 18 9,12,15 Linolenik asit 20 5,8,11,14 Araşidonik asit erime noktası düşer

31 Lipidler cis formu leik asit H H trans formu Elaidik asit H H - -

32 Açilasyon Reaksiyonu + R1 H 2 H H 2 R2 R1 H 2 H 2 R2 Yağ asidi Hidrokarbonik alkol Örn: Gliserol

33 Lipid Peroksidasyonu

34 Mumlar Yağ asidinin karboksil grubu ile uzun zincirli hidrokarbonik alkollerle yaptığı bileşiklerdir. H 2 + H H 2 R2 H 2 H 2 R2 R1 R1 Yağ asidi Hidrokarbonik alkol

35 Lipidler: Gliserolipidler H 2 H H 2 H H H Gliserol 15 H 31 1 R R 1 R 2 17 H H 35 1,3-Distearopalmitin

36 H 3 H N + H2 H2 H 3 H NH 2 H2 H2 Kolin H 3 + H NH H2 H 3 Etanolamin H H H H H H Serin İnozitol

37 Lipidler: Fosfogliserolipidler R R 1 Gliserofosfolipdler 3 Triaçilgliserol P - - R 2 1 H 2 H 2 3 H2 P - Fosfatidil kolin R 1 H2 H2 N + H 3 H 3 H 3 R 2 1 H 2 H 2 3 H2 P - R 1 Fosfatidil etanolamin H2 H2 NH 2

38 Lipidler: Fosfogliserolipidler Gliserofosfolipdler 1 H 2 R 1 R 2 1 H 2 H 2 H 2 3 P R 1 Fosfatidil serin H2 H NH 3 + R 2 H 2 H H 3 H2 P H Fosfatidil inozitol H H

39 Lipidler Fosfolipaz A 1 Fosfolipaz A 2 1 R R 1 R 2 PLA 1 PLA 2 PL PLD Fosfolipaz Fosfolipaz D

40 Lipidler: Plazmalojen! R'' 1 H 2 H 2 3 H 2 H P - H R' H 2 H 2 NH 2

41 Lipidler: Sfingomiyelin Yağ asidi bağlanma bölgesi H H 3 (H 2 ) 12 H H H NH 2 H H2 H Sfingozin Yağ asidi R 1 H 3 (H 2 ) 12 H H H NH 2 H H2 P - H 3 H 2 H 2 N + H 3 H 3 Sfingozin Fosfat Kolin

42 Lipidler: Serebrozid R 1 (H 2 ) 12 H H NH 2 Glukoz veya Galaktoz

43 Lipidler: Steroidler D A B Siklopentanoperhidrofenantren halkası H Kolesterol

44 U.V. H 2 H 7-Dehidrokolesterol H Kolekalsiferol (Vitamin D 3 ) U.V. H 2 H Ergosterol H Ergokalsiferol (Vitamin D 2 ) D Vitamini

45 Safra Asitleri H H Kolik Asit H H Litokolik Asit H H Deoksikolik Asit H H Kenodeoksikolik Asit

46

47

48 Membranlar

49 Membranlar

50 Membranlar

51 Aminoasitler ve Proteinler Membran Bileşenleri

52 Aminoasitler + H 3 N R H - H H H 2 H H D-Gliseraldehit H H H 2 H H L-Gliseraldehit + H 3 N R H + H 3 N R H 2 N R - - H H H ph 1'deki formu (katyonik) ph 7'deki formu (Zwitteriyon) ph 13'deki formu (anyonik)

53 Aminoasitler H 3 H 3 H 3 H H 3 H 3 H 3 H 3 H H 3 H H 2 H H - H - H - H - H - NH 3 + NH 3 + NH 3 + NH 3 + NH 3 + Glisin Alanin Valin Lösin İzolösin H H 3 SH H 2 S H 3 H 2 H H H 2 H 2 H - H - H - H - NH 3 + NH 3 + NH 3 + NH 3 + Serin Treonin Sistein Metiyonin - - H 2 NH 2 NH 2 H 2 H 2 H 2 H 2 H 2 H - H - H - H - NH 3 + NH 3 + NH 3 + NH 3 + Aspartat Glutamat Asparagin Glutamin NH 2 NH 2 + NH 3 + NH H 2 H 2 H 2 H - H 2 H 2 H 2 H 2 H - H H H H H 2 H 2 - H2 H H NH H N N - H H H 2 Triptofan Prolin NH 3 + NH 3 + Arginin Lizin H H2 H - H H H H2 H - H H H H2 H - HN N NH 3 + H H NH 3 + H H NH 3 + H Histidin Fenilalanin Tirozin

54

55 Aminoasitler + H 3 N R 1 H N H R 2 H N H R 1 H N H R 2 H - + H 3 N R 1 N H R 2 + H 3 N R 1 H N R trans cis

56 Proteinler Primer yapı (Birincil) Sekonder yapı (İkincil) Tersiyer yapı (Üçüncül) Kuaterner (Quaterner) yapı (Dördüncül)

57

58 Primer Yapı Düz aminoasit zinciri (peptid bağı)

59 Sekonder Yapı Hidrojen bağı Disülfid bağı

60

61

62 Tersiyer Yapı Peptid bağı Hidrojen bağı Disülfid bağı İyonik etkileşimler Hidrofobik etkileşimler Van der Waals bağı

63 Tersiyer ve Kuaterner Yapı

64 Proteinlerin Fonksiyonları Yapısal Proteinler Kas proteinleri Hücre iskeleti proteinleri Fonksiyonel Proteinler Enzimler Hormonlar

65 Membran Proteinleri İntegral proteinler Periferal proteinler

66 Fosfolipid çift tabakası Karbohidrat yan zincirleri Fosfolipidler İntegral membran proteinleri Glikoprotein Plazma membranı Hidrofobik bölgeler Hidrofilik bölgeler Periferal membran proteini Nukleus Sitozol

67

68 1972 yılında Singer ve Nicolson tarafından ortaya atılmıştır. Sıvı Mozaik Modeli (Fluid-Mosaik Modeli) Membranlar Asimetrik yapılardır

69 Membran Akışkanlığı Dinamik olaylar, total molekülün rotasyonel ve lateral difüzyonu olduğu gibi tek bir karbon-karbon bağının etrafındaki rotasyonunu içermektedir. Lateral difüzyon Açil yan zincirlerin termal hareketleri Transvers (Transbiliyar) difüzyon (Flip-Flop) Yan zincirlerdeki - arasındaki dönüş hareketi

70 Lateral Difüzyon

71 Hem doğal hem de suni membranlarda, tipik bir lipid molekülü 37 o de saniyede birkaç mikrometre difüze olabilir ve saniyede yaklaşık 10 7 kez tabaka içinde komşularıyla yer değiştirebilir. Böylece bir lipid molekülü yaklaşık 20 s'de bir hayvan hücresinin ve sadece 1 s içerisinde de bakteri hücresinin 1 mm uzunluğuna yayılabilir. Lateral difüzyona bu kadar özgürlük verildiği için, bir lipid çift tabakası iki boyutlu bir solüsyon olarak kabul edilebilir.

72 Membran Akışkanlığı Veziküllerin organeller ile füzyonu, Yeni lipidlerin ve yeni proteinlerin lateral olarak difüzyonu (eşit yayılım), Enzim ve reseptörlerin lateral difüzyonu, Hücre bölünmesi, Geçirgenlik artması

73 Veziküllerin organeller ile füzyonu, Membran Akışkanlığı

74 Membran Füzyonu =Virus+Internalization&lang=1

75 Membran Akışkanlığı Yeni lipidlerin ve yeni proteinlerin lateral olarak difüzyonu (eşit yayılım) Frye ve Edidin nin deneyi 462a/NTES/LIPIDS/Membranes.html

76 Membran Akışkanlığı Enzim ve reseptörlerin lateral difüzyonu Serotonin 1A Receptor Monitored Using Fluorescence Microscopic Approaches

77 Transvers Difüzyon Katalize edilmeyen Tranfers Difüzyon: Flip-Flop hareketi, Çok yavaş, ( 12 saat) Katalize Tranfers Difüzyon:, Flippaz, Çok hızlı, ( saniyeler)

78 Fosfolipid çift tabakası sıcaklık ve komposizyona bağlı olan iki durumlu akışkanlık gösterir: Lipid çift katmanın yapısı stabilitesi, sıcaklığa ve var olan lipid türüne bağlıdır.

79

80 Dönüşüm Sıcaklığı Yapının düzenlilikten düzensizliğe dönüştüğü sıcaklığa Dönüşüm Sıcaklığı denir Tm ile gösterilir.

81 Sudaki bazı Fosfolipidlerin Faz Transizyon Sıcaklıkları Phospholipid Transition Temperature (T m ), Dipalmitoyl phosphatidic acid (Di 16:0 PA) 67 Dipalmitoyl phosphatidylethanolamine (Di 16:0 PE) 63.8 Dipalmitoyl phosphatidylcholine (Di 16:0 P) 41.4 Dipalmitoyl phosphatidylglycerol (Di 16:0 PG) 41 Dilauroyl phosphatidylcholine (Di 14:0 P) 23.6 Distearoyl phosphatidylcholine (Di 18:0 P) -58 Dioleoyl phosphatidylcholine (Di 18:1 P) Stearoyl-2-oleoyl-phosphatidylcholine (1-18:0, 2-18:1 P) Egg phosphatidycholine (Egg P)

82 Proteinlerin Membrandaki Yerleşimleri İntegral Periferal Periferal proteinler membrana nasıl tutunurlar?

83 Proteinlerin Membrandaki Yerleşimleri Hidrofobik etkileşme yoktur. Ya membrandaki integral proteinler ile etkileşme Ya da membran lipidler ile doğrudan etkileşme

84 Proteinlerin Membrandaki Yerleşimleri Glikofosfatidilinozitol (GPI) Miristat Farnezil Palmitil Geranilgeranil

85 Glikofosfatidilinozitol (GPI) H 2 R H H H H H H H H H P H H 2 R H H

86 Glikofosfatidilinozitol (GPI)

87 Glikofosfatidilinozitol (GPI)

88

89 Miristoilasyon 14 miristik asit Proteinlerin N terminalindeki glisin ile amid bağı yaparak bağlanır. Nmt: N-myristoyl-transferase

90

91 Membranlarda Taşıma zmozis Difüzyon - Pasif transport Kolaylaştırılmış transport Taşıyıcı Kanal Aktif Transport Uniport Kotransport Simport Antiport

92 zmosis Suyun membrandan geçişi

93 Suyun membrandan geçişi

94 Difüzyon

95 Kolaylaştırılmış Difüzyon Enerjiye bağımlı değildir

96 Taşıyıcı

97 Kanal

98 Yüklü partiküllerin transferi Z: Yük F: Faraday sabiti, 96.5 kj/(v mol Y =Membran potansiyeli, volt olarak

99 Aktif Transport Enerjiye bağımlıdır

100

101 GLUT1 mekanizması

102

103

104

105 Membran Fonksiyonları Endositozis Ekzositozis Pinositozis Fagositozis

106 Ekzositozis

107 Ekzotizosiz

108 Elektron mikroskopunda ekzositozis

109

110

111 (http://www.sp.uconn.edu/~bi107vc/images/cell/clathrin.jpg Klatrin

112 (http://www.ehlerslab.org/research/protein_trafficking/16.jpg)

113

114

115

116

117

118

119 SPL.jpg%3Fid%3D &imgrefurl=http://www.sciencephoto.com/images/download_lo_res.html%3Fid%3D &usg= lqsj06mh5t2rf8gwpdszgwe6t0=&h=380&w=530&sz=76&hl=tr&start=141& zoom=1&tbnid=urtbwjxzsmrx6m:&tbnh=152&tbnw=183&ei=ubk5tftuk5tn4aagmkdadw&prev=/search%3fq%3dphagocytosis%26um%3d1%26hl%3dtr%26sa%3dg%26biw%3d1280%26bih%3d642%26tbm% 3Disch0%24045&um=1&itbs=1&iact=hc&vpx=330&vpy=289&dur=1187&hovh=190&hovw=265&tx=152&ty=85&page=9&ndsp=17&ved=1t:429,r:1,s:141&biw=1280&bih=642

120 Pinositozis

121 Membran Modeli larak Eritrosit

122 Eritrosit Membran Proteinleri Band numarası Protein Konumu (I, integral; P, periferal) Yaklaşık moleküler kütlesi (kda) 1 Spektrin (a) P Spektrin (b) P Ankyrin P P P P Anyon değiştirici protein I Tanımlanmadı P 80 5 Aktin P 43 6 Gliseraldehid-3-fosfat dehidrogenaz P 35 7 Tropomiyozin P 29 8 Tanımlanmadı P 23 Glikoforin A, B ve I 31, 23 ve 28

123 Glikoforin Aminoasit dizisi tanımlanan ilk membran proteinidir. Eritrositlerin yüzeyinde bulunan karbohidratların büyük bir oranı glikoforinde yer alır. Karboksi terminali band 4.1 ile bağlı bulunur. Proteindeki polimorfizm MN kan gruplarını oluşturur. Glikoforin A da influenza virüsünün ve malaria etkeni olan Plasmodium falciparum için bağlanma yerleri vardır.

124 Band aminoasit içerir. Dimerik formdadır. Membrana gömülü 12 veya 14 transmembran a helikse sahiptir Anyon değişim kanalı (l - /H 3- )

125 Sitoskelet Yapısı Spektrin Band 4.1 Ankirin

126

127

128

129 Membran Reseptörleri

130 L L L Hücre membranı R R R b g a L Kinaz lar R Fosforilasyon Fosforilasyon L Hücresel evap DNA mrna

131 Sinyal İletimi Reseptörlerine göre: Sitoplazmik reseptörler G-Protein bağımlı reseptörler Tirozin kinaz aktivitesine sahip reseptörler

132 Hücre İçi Sinyal İletimi (Signal Transduction) Reseptörlere göre Hücre dışında olanlar Hücre içinde olanlar Doğrudan DNA ile etkileşime girenler. Membrandan sitoplazma geçen ve enzimatik aktivite gösterenler (Tirozin kinaz). Membranın iç kısmında GTP hidrolizine neden olanlar.

133 Sinyal İletimi İkinci mesajcılarına göre camp, cgmp, Diaçilgliserol (DAG), İnositol fosfat (IP), a +2, Protein tirozin kinaz (PTK).

134 Sinyal İletimi camp Adenilat siklaz ATP camp + PPi Fosfodiesteraz cgmp Guanilat siklaz GTP cgmp + PPi Fosfodiesteraz

135 Sinyal İletimi Diaçilgliserol ve İnositol Fosfat R1 R2 H P H P H P Fosfoinositol 4,5-bisfosfat (PIP2) Fosfolipaz R1 H P H R2 + P H P H 1,2-Diaçilgliserol (DAG) İnositol 1,4,5-trifosfat (IP3)

136 Diaçilgliserol ve İnositol trifosfat İnositol trifosfat Endoplasmik retikulum daki a +2 depolarını serbest bırakır. Diaçilgliserol Protein kinaz yi aktif hale getirir.

137 Serbest Kalsiyum (a +2 ) Enzim aktivasyonunda önemli rolü vardır. Kalmodulin, a +2 u büyük bir afinite ile bağlar. Birçok enzim aktivasyonu Kalmoduline ihtiyaç duyar. Kalmoduline bağımlı birçok enzim fosforilasyon - defosforilasyon reaksiyonlarından sorumludur.

138 Protein Kinaz Aktivasyona gereksinimi var. 2 R ve 2 altünitelerinden meydana gelir. Substratların fosforilasyonundan sorumludur.

139

HÜCRE ZAR SİSTEMLERİ. Yüzey (plazma) zarı: Tüm hücrelerde var. İç zar: Ökaryotik hücrelerde var.

HÜCRE ZAR SİSTEMLERİ. Yüzey (plazma) zarı: Tüm hücrelerde var. İç zar: Ökaryotik hücrelerde var. HÜCRE ZAR SİSTEMLERİ Yüzey (plazma) zarı: Tüm hücrelerde var. İç zar: Ökaryotik hücrelerde var. HÜCRE ZARININ GÖREVLERİ Hücre içini çevresinden ayırır Hücrenin iç bölümlerini belirler Proteinlere bağlı

Detaylı

Hücre Membranı Prof.Dr.SELMA YILMAZER Prof.Dr.TURGUT ULUTİN

Hücre Membranı Prof.Dr.SELMA YILMAZER Prof.Dr.TURGUT ULUTİN Hücre Membranı Prof.Dr.SELMA YILMAZER Prof.Dr.TURGUT ULUTİN İstanbul Üniversitesi Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Tıbbi Biyoloji Anabilim Dalı HÜCRE MEMBRANI PLAZMA MEMBRANI PLAZMALEMMA 75-80 Aº Elektron Mikroskobu

Detaylı

Biyokimya. Biyokimyanın tanımı ve önemi Organizmanın elementer yapısı Canlılık Su Kovalent olmayan bağlar (intermoleküler etkileşimler)

Biyokimya. Biyokimyanın tanımı ve önemi Organizmanın elementer yapısı Canlılık Su Kovalent olmayan bağlar (intermoleküler etkileşimler) Biyokimya Biyokimyanın tanımı ve önemi Organizmanın elementer yapısı Canlılık Su Kovalent olmayan bağlar (intermoleküler etkileşimler) Bölüm 1: Biyokimya ve önemi: 1. Biyokimya tanımı, önemi ve boyutsal

Detaylı

III-Hayatın Oluşturan Kimyasal Birimler

III-Hayatın Oluşturan Kimyasal Birimler III-Hayatın Oluşturan Kimyasal Birimler MBG 111 BİYOLOJİ I 3.1.Karbon:Biyolojik Moleküllerin İskeleti *Karbon bütün biyolojik moleküllerin omurgasıdır, çünkü dört kovalent bağ yapabilir ve uzun zincirler

Detaylı

AMİNO ASİTLER. COO - H 3 N + C a H R

AMİNO ASİTLER. COO - H 3 N + C a H R AMİNO ASİTLER AMİNO ASİTLER H 3 N + C a H R a-amino Asit (AA) Yapılarında Amino (-NH 3 + ) grubu Karboksil (- ) grubu Yan zincir ( R ) taşıyan organik bileşiklerdir (a-amino karboksilik asitler) Kısa zincirli

Detaylı

HÜCRE ZARINDA TAŞINIM

HÜCRE ZARINDA TAŞINIM HÜCRE ZARINDA TAŞINIM Yrd. Doç. Dr. Aslı AYKAÇ YDÜ TIP FAKÜLTESİ BİYOFİZİK AD Küçük moleküllerin zardan geçişi Lipid çift tabaka Polar moleküller için geçirgen olmayan bir bariyerdir Hücre içindeki suda

Detaylı

Sfingozin türevi membran lipidleri

Sfingozin türevi membran lipidleri Dr. Suat Erdoğan Sfingozin türevi membran lipidleri Sfingolipidler Sfingomyelin Glikolipidler Kolesterol ve Steroidler Bu tür lipidler gliserol içermezler Yapıda bir amino alkol olan sfingozin bulunur

Detaylı

Lipidler. Yrd. Doç. Dr. Ahmet GENÇ Adıyaman Üniversitesi Sağlık Hizmetleri Meslek Yüksekokulu

Lipidler. Yrd. Doç. Dr. Ahmet GENÇ Adıyaman Üniversitesi Sağlık Hizmetleri Meslek Yüksekokulu Lipidler Yrd. Doç. Dr. Ahmet GENÇ Adıyaman Üniversitesi Sağlık Hizmetleri Meslek Yüksekokulu Lipidler Suda çözünmeyen fakat kloroform gibi polar olmayan organik çözücülerde çözünebilen bileşiklerin heterojen

Detaylı

İ. Ü İstanbul Tıp Fakültesi Tıbbi Biyoloji Anabilim Dalı Prof. Dr. Filiz Aydın

İ. Ü İstanbul Tıp Fakültesi Tıbbi Biyoloji Anabilim Dalı Prof. Dr. Filiz Aydın İ. Ü İstanbul Tıp Fakültesi Tıbbi Biyoloji Anabilim Dalı Prof. Dr. Filiz Aydın Hücre iletişimi Tüm canlılar bulundukları çevreden sinyal alırlar ve yanıt verirler Bakteriler glukoz ve amino asit gibi besinlerin

Detaylı

Proteinlerin Primer & Sekonder Yapıları. Dr. Suat Erdoğan

Proteinlerin Primer & Sekonder Yapıları. Dr. Suat Erdoğan Proteinlerin Primer & Sekonder Yapıları Dr. Suat Erdoğan Sunum planı Proteinlerin moleküler yapılarını hangi kimyasal güçler belirler? Proteinlerin moleküler yapıları Primer yapı Sekonder yapı α-heliks

Detaylı

KARBON ve CANLILARDAKİ MOLEKÜL ÇEŞİTLİLİĞİ

KARBON ve CANLILARDAKİ MOLEKÜL ÇEŞİTLİLİĞİ KARBON ve CANLILARDAKİ MOLEKÜL ÇEŞİTLİLİĞİ Karbonun önemi Hücrenin % 70-95ʼ i sudan ibaret olup, geri kalan kısmın çoğu karbon içeren bileşiklerdir. Canlılığı oluşturan organik bileşiklerde karbon atomuna

Detaylı

AMİNO ASİTLER. Yrd. Doç. Dr. Osman İBİŞ

AMİNO ASİTLER. Yrd. Doç. Dr. Osman İBİŞ AMİNO ASİTLER Yrd. Doç. Dr. Osman İBİŞ Proteinler, tüm hücrelerde ve hücrelerin tüm bölümlerinde en çok bulunan biyolojik makromoleküllerdir ve canlının kuru ağırlığının % 50 veya daha fazlasını kapsarlar.

Detaylı

ayxmaz/biyoloji Adı: 1.Aşağıda verilen atomların bağ yapma sayılarını (H) ekleyerek gösterin. C N O H

ayxmaz/biyoloji Adı: 1.Aşağıda verilen atomların bağ yapma sayılarını (H) ekleyerek gösterin. C N O H Adı: 1.Aşağıda verilen atomların bağ yapma sayılarını (H) ekleyerek gösterin. C N O H 2.Radyoaktif izotoplar biyologları için önemlidir? Aşağıda radyoakif maddelerin kullanıldığı alanlar sıralanmıştır.bunlarla

Detaylı

1-GİRİ 1.1- BİYOKİMYANIN TANIMI VE KONUSU.-

1-GİRİ 1.1- BİYOKİMYANIN TANIMI VE KONUSU.- 1-GİRİ 1.1- BİYOKİMYANIN TANIMI VE KONUSU.- Biyokimya sözcüğü biyolojik kimya (=yaşam kimyası) teriminin kısaltılmış şeklidir. Daha eskilerde, fizyolojik kimya terimi kullanılmıştır. Gerçekten de Biyokimya

Detaylı

Yağ Asitlerinin β Oksidayonu. Prof. Dr. Fidancı

Yağ Asitlerinin β Oksidayonu. Prof. Dr. Fidancı Yağ Asitlerinin β Oksidayonu Prof. Dr. Fidancı Yağ Asitlerinin Beta Oksidasyonu Yağ asitlerinin enerji üretimi amacı ile yıkımında (yükseltgenme) en önemli yol β oksidasyon yoldudur. β oksidasyon yolu

Detaylı

HÜCRE ORGANELLERİ VE MEMBRAN YAPILARI. Doç.Dr. Remisa GELİŞGEN

HÜCRE ORGANELLERİ VE MEMBRAN YAPILARI. Doç.Dr. Remisa GELİŞGEN HÜCRE ORGANELLERİ VE MEMBRAN YAPILARI Doç.Dr. Remisa GELİŞGEN PLAZMA MEMBRAN YAPISI Hücre Membranlarının Özellikleri Hücre içini dış ortamdan ve hücre içi organelleri sitoplazmadan membranlar ayırmaktadır.

Detaylı

Hücreler Arası Sinyal İletim Mekanizmaları

Hücreler Arası Sinyal İletim Mekanizmaları Hücreler Arası Sinyal İletim Mekanizmaları Prof. Dr. Selma YILMAZER Tibbi Biyoloji Anabilim Dalı Hücrelerarası iletişim(sinyalleşme) Sinyal molekülleri: Protein,küçük peptid,amino asid, nukleotid,steroid,vit

Detaylı

Lipidler, ya gerçekten ya da potansiyel olarak yağ asitleri ile ilişkileri olan heterojen bir grup bileşiktir

Lipidler, ya gerçekten ya da potansiyel olarak yağ asitleri ile ilişkileri olan heterojen bir grup bileşiktir LİPİDLER Lipidler, ya gerçekten ya da potansiyel olarak yağ asitleri ile ilişkileri olan heterojen bir grup bileşiktir Lipidlerin ortak özellikleri Lipidler, biyolojik kaynaklı organik bileşiklerdir Lipidlerin

Detaylı

SİNİR DOKUNUN BİYOKİMYASAL KOMPOZİSYONU

SİNİR DOKUNUN BİYOKİMYASAL KOMPOZİSYONU SİNİR DOKUNUN BİYOKİMYASAL KOMPOZİSYONU Sinir doku hücreleri Sinir doku sinir sistemini oluşturan dokudur. Fonksiyonel açıdan bakıldığında sinir dokuda nöronlar ve glia hücreleri olmak üzere iki önemli

Detaylı

CANLILARIN KİMYASAL İÇERİĞİ

CANLILARIN KİMYASAL İÇERİĞİ CANLILARIN KİMYASAL İÇERİĞİ Prof. Dr. Bektaş TEPE Canlıların Savunma Amaçlı Kimyasal Üretimi 2 Bu ünite ile; Canlılık öğretisinde kullanılan kimyasal kavramlar Hiyerarşi düzeyi Hiyerarşiden sorumlu atom

Detaylı

ZAR YAPISI VE İŞLEVİ

ZAR YAPISI VE İŞLEVİ ZAR YAPISI VE İŞLEVİ Zar yapısı Karbohidratlar, lipitler ve proteinler zarların temel bileşenleridir. Zarlarda en bol bulunan lipitler fosfolipitlerdir. Fosfolipitler, amfipatik moleküllerdir. Zardaki

Detaylı

% 50-55 C % 6-8 H %15-18 N

% 50-55 C % 6-8 H %15-18 N PROTEİNLER Prof. Dr. Muhsin KONUK % 50-55 C % 6-8 H %15-18 N PROTEİN % 20-23 O % 0-4 S veya P 1. Protoplazmanın n yapısal bileşenidirler. enidirler. 2. Enzim olarak görev g yaparlar. 3. Besin maddelerinde

Detaylı

60 kcal/100 ml (250 kj/100 ml) 70 kcal/100ml (295 kj/100 ml)

60 kcal/100 ml (250 kj/100 ml) 70 kcal/100ml (295 kj/100 ml) Ek-1 Tüketime Hazır Devam Formüllerinin Temel Bileşimi Ek-1 de yer alan değerler üretici tarafından verilen kullanım talimatına göre hazırlanan veya doğrudan kullanıma hazır olarak satışa sunulan ürünler

Detaylı

Hücrelerde gerçekleşen yapım, yıkım ve dönüşüm olaylarının bütününe metabolizma denir.

Hücrelerde gerçekleşen yapım, yıkım ve dönüşüm olaylarının bütününe metabolizma denir. METABOLİZMA ve ENZİMLER METABOLİZMA Hücrelerde gerçekleşen yapım, yıkım ve dönüşüm olaylarının bütününe metabolizma denir. A. ÖZÜMLEME (ANABOLİZMA) Metabolizmanın yapım reaksiyonlarıdır. Bu tür olaylara

Detaylı

PROTEİNLERİN 3 BOYUTLU YAPISI

PROTEİNLERİN 3 BOYUTLU YAPISI PROTEİNLERİN 3 BOYUTLU YAPISI PROTEİNLERİN 3 BOYUTLU YAPISI PROTEİNLERİN 3 BOYUTLU YAPISI 1-Primer Yapı (1 o ) 2-Sekonder Yapı (2 o ) -Alfa heliks -Beta kırmalı tabaka -Beta bendler (kıvrım, dirsek) -Tesadüfi

Detaylı

Can boğazdan gelir.. Deveyi yardan uçuran bir tutam ottur..

Can boğazdan gelir.. Deveyi yardan uçuran bir tutam ottur.. Can boğazdan gelir.. Deveyi yardan uçuran bir tutam ottur.. 1 BESLENME BİLİMİ 2 Yaşamımız süresince yaklaşık 60 ton besin tüketiyoruz. Besinler sağlığımız ve canlılığımızın devamını sağlar. Sağlıklı bir

Detaylı

Hücre Nükleusu, Nükleus Membranı, Nükleus Porları. Doç. Dr. Ahmet Özaydın

Hücre Nükleusu, Nükleus Membranı, Nükleus Porları. Doç. Dr. Ahmet Özaydın Hücre Nükleusu, Nükleus Membranı, Nükleus Porları Doç. Dr. Ahmet Özaydın Nükleus (çekirdek) ökaryotlar ile prokaryotları ayıran temel özelliktir. Çekirdek hem genetik bilginin deposu hem de kontrol merkezidir.

Detaylı

BESLENME VE SAĞLIK AÇISINDAN KEÇİ SÜTÜNÜN NİTELİKLERİ

BESLENME VE SAĞLIK AÇISINDAN KEÇİ SÜTÜNÜN NİTELİKLERİ BESLENME VE SAĞLIK AÇISINDAN KEÇİ SÜTÜNÜN NİTELİKLERİ Keçi, kuru ve sıcak yerlerde ve özellikle tarımsal açıdan geri kalmış bölgelerde yaşayan insanlar için çok önemli bir besin ve gelir kaynağıdır. Gerek

Detaylı

60 kcal/100 ml (250 kj/100 ml) 70 kcal/100ml (295 kj/100 ml)

60 kcal/100 ml (250 kj/100 ml) 70 kcal/100ml (295 kj/100 ml) Ek-1 Tüketime Hazır Bebek Formüllerinin Temel Bileşimi Ek-1 de yer alan değerler üretici tarafından verilen kullanım talimatına göre hazırlanan veya doğrudan kullanıma hazır olarak satışa sunulan ürünler

Detaylı

Dr. M. Emin KAFKAS İnönü Üniversitesi Antrenörlük Eğitimi Bölümü 2015/Malatya

Dr. M. Emin KAFKAS İnönü Üniversitesi Antrenörlük Eğitimi Bölümü 2015/Malatya Dr. M. Emin KAFKAS İnönü Üniversitesi Antrenörlük Eğitimi Bölümü 2015/Malatya Outline (İzlence) 1. Hafta Biyokimya Nedir? Organizmadaki Organik Bileşiklerin Yapısı. 2. Hafta Enerji Sistemleri 3. Hafta

Detaylı

5.111 Ders Özeti #12. Konular: I. Oktet kuralından sapmalar

5.111 Ders Özeti #12. Konular: I. Oktet kuralından sapmalar 5.111 Ders Özeti #12 Bugün için okuma: Bölüm 2.9 (3. Baskıda 2.10), Bölüm 2.10 (3. Baskıda 2.11), Bölüm 2.11 (3. Baskıda 2.12), Bölüm 2.3 (3. Baskıda 2.1), Bölüm 2.12 (3. Baskıda 2.13). Ders #13 için okuma:

Detaylı

Lipitler; Yapı ve Fonksiyonları

Lipitler; Yapı ve Fonksiyonları Lipitler 1 Lipitler; Yapı ve Fonksiyonları Biyolojik lipitler kimyasal olarak farklı özelliklere sahip bileşiklerden oluşmuş bir gruptur. Lipitlerin ortak ve tanımlayıcı özellikleri suda çözünmemeleridir.

Detaylı

00220 Gıda Biyokimyası

00220 Gıda Biyokimyası 00220 Gıda Biyokimyası Hazırlayan: Doç.Gökhan DURMAZ 00220 Gıda Biyokimyası-Şubat 2013 1 Bu notların hazırlanmasında aşağıdaki eserlerden yararlanılmıştır; Biyokimya, Engin Gözükara, Nobel Tip Kitabevi,

Detaylı

PROTEĐNLERĐN FONKSĐYONEL YAPISI VE BĐYOFĐZĐKSEL ÖZELLĐKLERĐ

PROTEĐNLERĐN FONKSĐYONEL YAPISI VE BĐYOFĐZĐKSEL ÖZELLĐKLERĐ 334 ĐÇĐDEKĐLER 1- Amino Asitlerin Genel Yapısı 2- Aminoasitlerin Fiziksel ve Kimyasal Özellikleri 3- Proteinlerin Yapısal Özellikleri 4- Proteinlerin Fiziksel ve Kimyasal Özellikleri 5- Proteinlerin Fonksiyonları

Detaylı

24.03.2015. Hücre zarında en fazla fosfolipidler yer alır.en çok fosfotidil kolin (Lesitin) bulunur. %25 lipit. %42 lipit içerir.

24.03.2015. Hücre zarında en fazla fosfolipidler yer alır.en çok fosfotidil kolin (Lesitin) bulunur. %25 lipit. %42 lipit içerir. Prokaryotik Hücre Ökaryotik Hücre Büyüklük Küçük (1-10 m) Büyük (5-100 m ) HÜCRE MEMBRANI-SIVI MOZAİK MODEL Genom Hücre bölünmesi Membranlı organel DNA ve nonhiston proteinlerden oluşur. Nukleus zarı yoktur.

Detaylı

I. YARIYIL TEMEL BİYOKİMYA I (B 601 TEORİK 3, 3 KREDİ)

I. YARIYIL TEMEL BİYOKİMYA I (B 601 TEORİK 3, 3 KREDİ) T.C. İSTANBUL BİLİM ÜNİVERSİTESİ SAĞLIK BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ BİYOKİMYA ANABİLİM DALI YÜKSEK LİSANS PROGRAMI 2014-2015 EĞİTİM-ÖĞRETİM YILI DERS İÇERİKLERİ I. YARIYIL TEMEL BİYOKİMYA I (B 601 TEORİK 3, 3

Detaylı

BESLENMENİN BİYOKİMYASAL TEMELLERİ

BESLENMENİN BİYOKİMYASAL TEMELLERİ BESLENMENİN BİYOKİMYASAL TEMELLERİ Beslenme ve besin maddeleri Beslenme, büyüme, gelişme ve yaşamın sürdürülmesi için ekzojen maddelerin sağlanmasıdır. Beslenme sırasında besinler alınır. Besinlerde, bazıları

Detaylı

AMİNO ASİTLER. Yard.Doç. Dr. Melike BARAN EKİNCİ MAKÜ Gıda Kimyası Ders Notları

AMİNO ASİTLER. Yard.Doç. Dr. Melike BARAN EKİNCİ MAKÜ Gıda Kimyası Ders Notları AMİNO ASİTLER Yard.Doç. Dr. Melike BARAN EKİNCİ MAKÜ Gıda Kimyası Ders Notları Proteinler Yunanca da birinci sırada anlamına gelen proteois kelimesinden türemiştir. Proteinler canlı bir hücrenin kuru ağırlık

Detaylı

LYS BÝYOLOJÝ. Biyolojiye Giriþ ve Bilimsel Yöntem Canlýlarýn Temel Bileþenleri Enzimler Canlýlarýn Sýnýflandýrýlmasý

LYS BÝYOLOJÝ. Biyolojiye Giriþ ve Bilimsel Yöntem Canlýlarýn Temel Bileþenleri Enzimler Canlýlarýn Sýnýflandýrýlmasý LYS BÝYOLOJÝ Soru Çözüm Dersi Kitapçığı 1 (MF) Biyolojiye Giriþ ve Bilimsel Yöntem Canlýlarýn Temel Bileþenleri Enzimler Canlýlarýn Sýnýflandýrýlmasý Bu yayýnýn her hakký saklýdýr. Tüm haklarý bry Birey

Detaylı

Midede etkin enzim Pepsin Ürün; Albumoz ve pepton Barsakta etkili enzimler Tripsin Kimotripsin Elaztaz Karboksipeptidaz, Aminopeptidaz Dipeptidaz,

Midede etkin enzim Pepsin Ürün; Albumoz ve pepton Barsakta etkili enzimler Tripsin Kimotripsin Elaztaz Karboksipeptidaz, Aminopeptidaz Dipeptidaz, PROTEİN SİNDİRİMİ Polipeptit zincirini oluşturan amino asitler arasındaki peptit bağlarının hidrolizi; proteoliz Proteinlerin sindirimi midede başlar ve barsakta tamamlanır. Midede etkin enzim Pepsin Ürün;

Detaylı

GAZİ ÜNİVERSİTESİ EĞİTİM FAKÜLTESİ FİZİK ÖĞRETMENLİĞİ

GAZİ ÜNİVERSİTESİ EĞİTİM FAKÜLTESİ FİZİK ÖĞRETMENLİĞİ GAZİ ÜNİVERSİTESİ EĞİTİM FAKÜLTESİ FİZİK ÖĞRETMENLİĞİ DUYGU HARİKA AYDIN 020557004 duyguharika@yahoo.com dharika@mynet.com DANIŞMAN Dr. MUSTAFA KARADAĞ BİYOFİZİK AKTİF SODYUM POTASYUM POMPASI VE HÜCRE

Detaylı

Kolesterol Metabolizması. Yrd. Doç. Dr. Bekir Engin Eser Zirve Üniversitesi EBN Tıp Fakültesi Tıbbi Biyokimya A.B.D.

Kolesterol Metabolizması. Yrd. Doç. Dr. Bekir Engin Eser Zirve Üniversitesi EBN Tıp Fakültesi Tıbbi Biyokimya A.B.D. Kolesterol Metabolizması Yrd. Doç. Dr. Bekir Engin Eser Zirve Üniversitesi EBN Tıp Fakültesi Tıbbi Biyokimya A.B.D. Steroidler Steroidlerin yapı taşı birbirine yapışık 4 halkalı karbon iskelehdir, bu yapı

Detaylı

PEPTİDLER ve PROTEİNLERİN ÖZELLİKLERİ

PEPTİDLER ve PROTEİNLERİN ÖZELLİKLERİ PEPTİDLER ve PROTEİNLERİN ÖZELLİKLERİ PEPTİDLER Lineer amino asit polimerleri Amino asitlerin -amino ve -karboksil gruplarının peptid bağları ile birbirlerine bağlanmasıyla oluşurlar Peptid Bağı O - C

Detaylı

Proteinlerin Tersiyer & Kuaterner Yapıları. Dr. Suat Erdoğan

Proteinlerin Tersiyer & Kuaterner Yapıları. Dr. Suat Erdoğan Proteinlerin Tersiyer & Kuaterner Yapıları Dr. Suat Erdoğan Sunum planı Proteinlerin Tersiyer (üçüncül) ve Kuaterner (dördüncül) yapıları Globüler ve fibröz proteinler Denatürasyon Proteinlerin biyolojik

Detaylı

ÜNİTE 5:HÜCRE ZARI VE MADDE GEÇİŞMESİ

ÜNİTE 5:HÜCRE ZARI VE MADDE GEÇİŞMESİ ÜNİTE 5:HÜCRE ZARI VE MADDE GEÇİŞMESİ Anahtar kavramlar 5.1.Hücre zarları sıvı haldedir ve yağ ile protein moleküllerinden meydana gelmişlerdir. 5.2.Hücre zarlarının birbirlerini tanımasında karbonhidrat

Detaylı

Bornova Vet.Kont.Arst.Enst.

Bornova Vet.Kont.Arst.Enst. Yemlerde Amino asitler ve B Grubu Vitaminlerinin Önemi ve Test Metotları Süreyya ÖZCAN Besin Öğeleri Canlının yaşamını devam ettirmesi için gerekli olan kimyasal element veya bileşiklerdir. Hücrelerin

Detaylı

Yemlerde Amino asitler ve B Grubu Vitaminlerinin Önemi ve Test Metotları. Süreyya ÖZCAN

Yemlerde Amino asitler ve B Grubu Vitaminlerinin Önemi ve Test Metotları. Süreyya ÖZCAN Yemlerde Amino asitler ve B Grubu Vitaminlerinin Önemi ve Test Metotları Süreyya ÖZCAN Besin Öğeleri Canlının yaşamını devam ettirmesi için gerekli olan kimyasal element veya bileşiklerdir. Hücrelerin

Detaylı

HÜCRENĐN ORGANELLERĐ. Doç.Dr. Erdal BALCAN

HÜCRENĐN ORGANELLERĐ. Doç.Dr. Erdal BALCAN Hücrelerin yapı ve fonksiyon maddeleri, kimyasal reaksiyonları kolaylaştıran bu sıvı ortamda belirli oranlarda dağılmıştır: MOLEKÜL VÜCUT AĞIRLIĞINA GÖRE Su %60 Protein %17 Lipid %15 Mineraller (Na, K,

Detaylı

www.demiraylisesi.com

www.demiraylisesi.com YÖNETİCİ MOLEKÜLLER C, H, O, N, P atomlarından meydana gelir. Hücrenin en büyük yapılı molekülüdür. Yönetici moleküller hücreye ait genetik bilgiyi taşır, hayatsal faaliyetleri yönetir, genetik bilginin

Detaylı

HORMONLAR. Hormon Biyokimyası. Hormonların yapıları. Hormonların etkileri 1/30/2012. Prof.Dr.Dildar Konukoğlu

HORMONLAR. Hormon Biyokimyası. Hormonların yapıları. Hormonların etkileri 1/30/2012. Prof.Dr.Dildar Konukoğlu HORMONLAR Hormon Biyokimyası Prof.Dr.Dildar Konukoğlu Mikromolar konsantrasyonda etkili, kimyasal, intersellüler mesenjerlerdir. İki veya daha fazla hücre arasında bilgi taşıyan kimyasal maddelerdir Endokrin

Detaylı

Biyokimya ya ya Giriş. Prof. Dr. Arif Altınta

Biyokimya ya ya Giriş. Prof. Dr. Arif Altınta Biyokimya ya ya Giriş Prof. Dr. Arif Altınta ntaş Biyokimya Yunanca canlı anlamındaki bios sözcüğünden köken alır Biyokimya canlı kimyası anlamına gelir Biyokimya canlı varlıkların yapı, oluşum, işlev

Detaylı

ĐÇERĐK. Vitamin B6 Formları. LOGO www.themegallery.com. Tarihsel Bakış. Yapısal Formüller. 4 Piridoksin Piridoksal Piridoksamin Piridoksal-fosfat

ĐÇERĐK. Vitamin B6 Formları. LOGO www.themegallery.com. Tarihsel Bakış. Yapısal Formüller. 4 Piridoksin Piridoksal Piridoksamin Piridoksal-fosfat LOGO ĐÇERĐK Tarihsel Bakış B6 Vitamininin Genel Özellikleri Kimyasal Ve Biyolojik Fonksiyonları Biyokimyasal Fonksiyonları YRD. DOÇ. DR. BEKİR ÇÖL SUNAN: DUYGU BAHÇE Emilim, Transport ve Metabolizma İmmün

Detaylı

2008-2009 Güz Yarı Dönemi

2008-2009 Güz Yarı Dönemi BİY315 AMİNO ASİTLER Yrd. Doç. Dr. Ebru SAATÇİ 2008-2009 Güz Yarı Dönemi Amino asitlerin yapısı Amino asit yapısındaki karbonlar iki sistemle tanımlanır: Numaralandırma ve sembol. α karbon atomu bir kiral

Detaylı

PROTEİNLERİN GENEL ÖZELLİKLERİ VE İŞLEVLERİ. Doç. Dr. Nurzen SEZGİN

PROTEİNLERİN GENEL ÖZELLİKLERİ VE İŞLEVLERİ. Doç. Dr. Nurzen SEZGİN PROTEİNLERİN GENEL ÖZELLİKLERİ VE İŞLEVLERİ Doç. Dr. Nurzen SEZGİN PROTEİNLER Organizmada en yüksek oranda bulunan makromoleküller % 70 su % 15 protein % 15 diğer Total hücre ağırlığı Amino asitlerin lineer

Detaylı

Hücreler arası Bağlantılar ve Sıkı bağlantı. İlhan Onaran

Hücreler arası Bağlantılar ve Sıkı bağlantı. İlhan Onaran Hücreler arası Bağlantılar ve Sıkı bağlantı İlhan Onaran Doku organisazyonu: Hücrelerin bağlanması 1- Hücre-matriks bağlantıları: ekstraselüler matriks tarafından hücrelerin bir arada tutulması 2- Hücre-hücre

Detaylı

İÇİNDEKİLER ÖN SÖZ... III

İÇİNDEKİLER ÖN SÖZ... III İÇİNDEKİLER ÖN SÖZ... III İÇİNDEKİLER... V 1. LABORATUVARDA KULLANILAN MALZEME VE ALETLER... 1 1.1. Tüpler... 1 1.2. Beher... 1 1.3. Erlenmeyer... 2 1.4. Balonlar... 2 1.5. Mezur... 3 1.6. Pipetler...

Detaylı

madde2 Transport protein Transport protein

madde2 Transport protein Transport protein Terimler Uniport taşınma Hücre zarına yerleşmiş bir transport proteinin tek bir maddeyi tek yönde taşıması. Taşınan maddeye göre pasif veya aktif olarak gerçekleşir madde Transport protein Simport taşınma

Detaylı

Enzimler ENZİMLER ENZİMLER ENZİMLER İSİMLENDİRME ENZİMLER

Enzimler ENZİMLER ENZİMLER ENZİMLER İSİMLENDİRME ENZİMLER Enzimler Yrd.Doç.Dr. Ahmet GENÇ Sağlık Hizmetleri Meslek Yüksekokulu q Vücuttaki tüm reaksiyonlar, tüm işlem sonunda kendileri değişmeden reaksiyonların hızını artıran protein katalizörler olan enzimler

Detaylı

BİTKİ BİYOKİMYASI (III.HAFTA) Doç.Dr. Yıldız AKA KAÇAR Ç.Ü.Z.F. BAHÇE BİTKİLERİ BÖLÜMÜ ykacar@cu.edu.tr

BİTKİ BİYOKİMYASI (III.HAFTA) Doç.Dr. Yıldız AKA KAÇAR Ç.Ü.Z.F. BAHÇE BİTKİLERİ BÖLÜMÜ ykacar@cu.edu.tr BİTKİ BİYOKİMYASI (III.HAFTA) Doç.Dr. Yıldız AKA KAÇAR Ç.Ü.Z.F. BAHÇE BİTKİLERİ BÖLÜMÜ ykacar@cu.edu.tr BİYOKİMYA VE METABOLİZMA AÇISINDAN ÖNEMLİ ELEMENTLER (BİYOELEMENTLER) Doç. Dr.Yıldız AKA KAÇAR (BİTKİ

Detaylı

HÜCRE ZARINDAN MADDE TAŞINMASI

HÜCRE ZARINDAN MADDE TAŞINMASI HÜCRE ZARINDAN MADDE TAŞINMASI Prokaryotlardan en karmaşık çok hücreli ökaryotlara kadar canlı sistemlerin hepsinde canlı organizma ve cansız ortam arasında madde alışverişi vardır. Hücresel seviyede madde

Detaylı

Proteinler. Fonksiyonlarına göre proteinler. Fonksiyonlarına göre proteinler

Proteinler. Fonksiyonlarına göre proteinler. Fonksiyonlarına göre proteinler Proteinler Canlılarda miktar olarak en çok bulunan biyomoleküllerdir. Amino asit birimlerinden oluşurlar Yapısal ve işlevsel olabilirler Genlerle aktarılan kalıtsal bilginin ortaya çıktığı moleküllerdir.

Detaylı

Soru 6) Aşağıdaki maddelerden hangisi çok sayıda alt birimin polimerizasyonu ile meydana gelmez? a) Yağ b) Protein c) Nişasta d) DNA

Soru 6) Aşağıdaki maddelerden hangisi çok sayıda alt birimin polimerizasyonu ile meydana gelmez? a) Yağ b) Protein c) Nişasta d) DNA Soru 1) Adenin + şeker + fosforik asitten oluşmuş bir bileşiğe ne ad verilir? a) Adenozin b) Adenin nukleozit c) Adenin nukleotit d) Adenin fosfat Soru 6) Aşağıdaki maddelerden hangisi çok sayıda alt birimin

Detaylı

ELEMENT VE BİLEŞİKLER

ELEMENT VE BİLEŞİKLER ELEMENT VE BİLEŞİKLER 1- Elementler ve Elementlerin Özellikleri: a) Elementler: Aynı cins atomlardan oluşan, fiziksel ya da kimyasal yollarla kendinden daha basit ve farklı maddelere ayrılamayan saf maddelere

Detaylı

ATOMLAR ARASI BAĞLAR Doç. Dr. Ramazan YILMAZ

ATOMLAR ARASI BAĞLAR Doç. Dr. Ramazan YILMAZ ATOMLAR ARASI BAĞLAR Doç. Dr. Ramazan YILMAZ Sakarya Üniversitesi, Teknoloji Fakültesi, Metalurji ve Malzeme Mühendisliği Bölümü Esentepe Kampüsü, 54187, SAKARYA Atomlar Arası Bağlar 1 İyonik Bağ 2 Kovalent

Detaylı

SÜT VE ÜRÜNLERİ ANALİZLERİ

SÜT VE ÜRÜNLERİ ANALİZLERİ Süt Nedir? SÜT VE ÜRÜNLERİ ANALİZLERİ Gıda Mühendisi Tülay DURAN Türk standartları çiğ süt standardına göre: Süt; inek, koyun, keçi ve mandaların meme bezlerinden salgılanan, kendine özgü tat ve kıvamda

Detaylı

Alkoller, Eterler ve Tiyoller

Alkoller, Eterler ve Tiyoller Alkoller, Eterler ve Tiyoller Alkoller (R- OH) Alkoller, OH (hidroksil) fonksiyonel grubu taşıyan organik bileşiklerdir (alkil veya aril grubuna bağlı hidroksil) Metanol (CH 3 OH) en basit alkoldür Chemistry,

Detaylı

AMİNO ASİTLER. Amino asitlerin Genel Yapısı

AMİNO ASİTLER. Amino asitlerin Genel Yapısı Alanin AMİNO ASİTLER Prof Dr M KONUK, Dr R Liman Arjinin Amino Asitler Proteinlerin temel yapıtaşıdır İstisnalar l haricinde; tüm proteinler 20 farklı a.a. ten meydana gelir. Proteinlerin içerisinde farklı

Detaylı

www.benimdershanem.esy.es BİYOLOJİ DERS NOTLARI YGS-LGS HÜCRE

www.benimdershanem.esy.es BİYOLOJİ DERS NOTLARI YGS-LGS HÜCRE www.benimdershanem.esy.es Bilgi paylaştıkça çoğalır. BİYOLOJİ DERS NOTLARI YGS-LGS HÜCRE HÜCRE Hücre ya da göze, bir canlının yapısal ve işlevsel özellikler gösterebilen en küçük birimidir. Atomların molekülleri,

Detaylı

Yağ Asitlerinin Metabolizması- I Yağ Asitlerinin Yıkılması (Oksidasyonu)

Yağ Asitlerinin Metabolizması- I Yağ Asitlerinin Yıkılması (Oksidasyonu) Yağ Asitlerinin Metabolizması- I Yağ Asitlerinin Yıkılması (Oksidasyonu) Yrd. Doç. Dr. Bekir Engin Eser Zirve Üniversitesi EBN Tıp Fakültesi Tıbbi Biyokimya A.B.D. Yağ Asitleri Uzun karbon zincirine sahip

Detaylı

Dr. Akın Yeşilkaya Tıbbi Biyokimya Anabilim Dalı Biyokimyadaki Temel Kavramlar

Dr. Akın Yeşilkaya Tıbbi Biyokimya Anabilim Dalı Biyokimyadaki Temel Kavramlar Dr. Akın Yeşilkaya Tıbbi Biyokimya Anabilim Dalı Biyokimyadaki Temel Kavramlar 2014-2015 Eğitim yılı Amaç Biyokimya nedir? Biyokimya hangi konuları tartışıyor? Biyokimya ne ile ilgileniyor? Dr. A. Yeşilkaya

Detaylı

Yağ ihtiyacı nereden karşılanır?

Yağ ihtiyacı nereden karşılanır? Besinde Lipitler Besinsel Yağlar 1. Trigliseritler (%90) 2. Kolesterol (serbest ya da yağ asitlerine bağlı halde) 3. Serbest Yağ Asitleri 4. Fosfolipitler 5. Yağda Çözünen Vitaminler (A,D,E,K) Suda çözünmezler

Detaylı

Biberon Maması İçerik ve Çeşitleri

Biberon Maması İçerik ve Çeşitleri Biberon Maması İçerik ve Çeşitleri Biberon Mamaları Annesütünün ikamesidir. Annesütü alamayan bebekler için Annesütü yetersizliğinde Annesütü ve inek sütünde enerji ve ana besin maddeleri Anne Sütü (100ml)

Detaylı

TÜRK GIDA KODEKSİ DEVAM FORMÜLLERİ TEBLİĞİ (TEBLİĞ NO: 2014/ )

TÜRK GIDA KODEKSİ DEVAM FORMÜLLERİ TEBLİĞİ (TEBLİĞ NO: 2014/ ) Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığından: TÜRK GIDA KODEKSİ DEVAM FORMÜLLERİ TEBLİĞİ (TEBLİĞ NO: 2014/ ) Amaç MADDE 1 (1) Bu Tebliğin amacı; devam formüllerinin tekniğine uygun ve hijyenik şekilde üretim,

Detaylı

Kolesterol Metabolizması. Prof. Dr. Fidancı

Kolesterol Metabolizması. Prof. Dr. Fidancı Kolesterol Metabolizması Prof. Dr. Fidancı Kolesterol oldukça önemli bir biyolojik moleküldür. Membran yapısında önemli rol oynar. Steroid hormonların ve safra asitlerinin sentezinde öncül maddedir. Diyet

Detaylı

Ekosistem ve Özellikleri

Ekosistem ve Özellikleri Ekosistem ve Özellikleri Öğr. Gör. Özgür ZEYDAN http://cevre.beun.edu.tr/zeydan/ Ekosistem Belirli bir bölgede yaşayan ve birbirleriyle sürekli etkileşim halindeki canlılar (biyotik faktörler) ve cansız

Detaylı

Meryem BULUT DUMANLI Yüksek Lisans Tezi Biyoloji Anabilim Dalı Doç. Dr. Necmettin Yılmaz 2008 Her hakkı saklıdır

Meryem BULUT DUMANLI Yüksek Lisans Tezi Biyoloji Anabilim Dalı Doç. Dr. Necmettin Yılmaz 2008 Her hakkı saklıdır 1 DEPRESİF HASTALARIN ERİTROSİT MEMBRAN FOSFOLİPİD KOMPOZSİYONUN ARAŞTIRILMASI Meryem BULUT DUMANLI Yüksek Lisans Tezi Biyoloji Anabilim Dalı Doç. Dr. Necmettin Yılmaz 2008 Her hakkı saklıdır 2 T.C. GAZİOSMANPAŞA

Detaylı

Bileşiğin basit formülünün bulunması (moleküldeki C, H, O, X atomlarının oranından, veya molekül ağırlığından)

Bileşiğin basit formülünün bulunması (moleküldeki C, H, O, X atomlarının oranından, veya molekül ağırlığından) 1 SPEKTROSKOPİ PROBLEMLERİ Ref. e_makaleleri, Enstrümantal Analiz, Kütle Spektrometre Uygulamaları Molekül yapısı bilinmeyen bir organik molekülün yapısal formülünün tayin edilmesi istendiğinde, başlangıç

Detaylı

METABOL ZMA. Metabolizmanın amacı nedir?

METABOL ZMA. Metabolizmanın amacı nedir? METABOL ZMA Canlıda olu an ve devam eden fiziksel ve kimyasal olayların tümüne birden metabolizma adı verilmektedir Ara metabolizma, katabolizma ve anabolizma olmak üzere iki faz içerir; bu iki faz arasındaki

Detaylı

2. Kanun- Enerji dönüşümü sırasında bir miktar kullanılabilir kullanılamayan enerji ısı olarak kaybolur.

2. Kanun- Enerji dönüşümü sırasında bir miktar kullanılabilir kullanılamayan enerji ısı olarak kaybolur. Enerji Dönüşümleri Enerji Enerji; bir maddeyi taşıma veya değiştirme kapasitesi anlamına gelir. Enerji : Enerji bir formdan diğerine dönüştürülebilir. Kimyasal enerji ;moleküllerinin kimyasal bağlarının

Detaylı

Hücresel Enerji Sistemleri. Prof. Dr. Fadıl ÖZYENER

Hücresel Enerji Sistemleri. Prof. Dr. Fadıl ÖZYENER Hücresel Enerji Sistemleri I-II Prof. Dr. Fadıl ÖZYENER Metabolizma Vücudun temel işlevlerini devam ettirebilmek için kullanılan enerji miktarıdır. Enerji değişimi içeren tepkimeler; Katabolik: Enerji

Detaylı

Laboratuvar Tekniği. Adnan Menderes Üniversitesi Tarımsal Biyoteknoloji Bölümü TBY 118 Muavviz Ayvaz (Yrd. Doç. Dr.) 6. Hafta (20.03.

Laboratuvar Tekniği. Adnan Menderes Üniversitesi Tarımsal Biyoteknoloji Bölümü TBY 118 Muavviz Ayvaz (Yrd. Doç. Dr.) 6. Hafta (20.03. Laboratuvar Tekniği Adnan Menderes Üniversitesi Tarımsal Biyoteknoloji TBY 118 Muavviz Ayvaz (Yrd. Doç. Dr.) 6. Hafta (20.03.2014) 1 6. Haftanın Ders İçeriği DNA izolasyonu DNA hakkında 2 DNA İzolasyonu

Detaylı

Organizmanın temel bileşimi Canlı sistemi organlar, organları dokular ve dokuları hücreler meydana getirir:

Organizmanın temel bileşimi Canlı sistemi organlar, organları dokular ve dokuları hücreler meydana getirir: HÜCRE VE METABOLİZMAYA GİRİŞ Organizmanın temel bileşimi Canlı sistemi organlar, organları dokular ve dokuları hücreler meydana getirir: Hücre Canlıların en küçük yapısal ve fonksiyonel ünitesi hücredir;

Detaylı

9. Sınıf Biyoloji Öğrenci Çalışma Kitabı

9. Sınıf Biyoloji Öğrenci Çalışma Kitabı 9. Sınıf Biyoloji Öğrenci Çalışma Kitabı Bu kitap Bilkent Universitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, CTE 504 Material Design dersi için, Elif Şengün, Hilal Şener ve Rükiye Altın tarafından 2010-2011 akademik

Detaylı

Başkent Üniversitesi Tıp Fakültesi Fizyoloji Anabilim Dalı KAS FİZYOLOJİSİ. Düz Kas. Dr. Sinan CANAN sinancanan@gmail.com www.sinancanan.

Başkent Üniversitesi Tıp Fakültesi Fizyoloji Anabilim Dalı KAS FİZYOLOJİSİ. Düz Kas. Dr. Sinan CANAN sinancanan@gmail.com www.sinancanan. Başkent Üniversitesi Tıp Fakültesi Fizyoloji Anabilim Dalı KAS FİZYOLOJİSİ İ İ İ Düz Kas Dr. Sinan CANAN sinancanan@gmail.com www.sinancanan.net net Düz Kas Kalp kası İskelet kl kası Düz kas Düz Kas Düz

Detaylı

KİMYA BAKLAGİLLERİN AYÇİÇEK YAĞINA ETKİSİNİN SIVI DETERJANLA KIYASLANMASI GRUP PAK

KİMYA BAKLAGİLLERİN AYÇİÇEK YAĞINA ETKİSİNİN SIVI DETERJANLA KIYASLANMASI GRUP PAK YİBO Öğretmenleri (Fen ve Teknoloji-Fizik, Kimya, Biyoloji- ve Matematik) Proje Danışmanlığı Eğitimi Çalıştayı (2010-2) KİMYA BAKLAGİLLERİN AYÇİÇEK YAĞINA ETKİSİNİN SIVI DETERJANLA KIYASLANMASI GRUP PAK

Detaylı

İ Ç İ NDEKİ LER. Çevre Mühendisliği ve Bilimi İçin Kimyanın Temel Kavramları 1. Fiziksel Kimya ile İlgili Temel Kavramlar 52.

İ Ç İ NDEKİ LER. Çevre Mühendisliği ve Bilimi İçin Kimyanın Temel Kavramları 1. Fiziksel Kimya ile İlgili Temel Kavramlar 52. İ Ç İ NDEKİ LER Ön Söz xiii K I S I M 1 Çevre Mühendisliği ve Bilimi İçin Kimyanın Temel Kavramları 1 BÖLÜM 1 Giriş 3 1.1 Su 4 1.2 Atık Sular ve Su Kirliliği Kontrolü 5 1.3 Endüstriyel ve Tehlikeli Atıklar

Detaylı

BALIKLARDA SİNDİRİM VE SİNDİRİM ENZİMLERİ. İlyas KUTLU Kimyager Su Ürünleri Sağlığı Bölümü. vücudun biyokimyasal süreçlerinin etkin bir şekilde

BALIKLARDA SİNDİRİM VE SİNDİRİM ENZİMLERİ. İlyas KUTLU Kimyager Su Ürünleri Sağlığı Bölümü. vücudun biyokimyasal süreçlerinin etkin bir şekilde BALIKLARDA SİNDİRİM VE SİNDİRİM ENZİMLERİ İlyas KUTLU Kimyager Su Ürünleri Sağlığı Bölümü Proteinler, yağlar ve karbohidratlar balıklar amino asitlerin dengeli bir karışımına gereksinim tarafından enerji

Detaylı

KİMYASAL TERMODİNAMİK VE BİYOENERJETİKLER

KİMYASAL TERMODİNAMİK VE BİYOENERJETİKLER KİMYASAL TERMODİNAMİK VE BİYOENERJETİKLER Biyokimyasal olarak önemli reaksiyon türleri Canlı hücredeki reaksiyonların çoğu, beş genel kategoriden birine uyar: 1) Fonksiyonel grup transferi 2) Oksidasyon

Detaylı

Peptitler Proteinler

Peptitler Proteinler Proteinler Proteinlerin Yapısal özellikleri (bağları) Proteinlerin yapısal konformasyonu Proteinlerin yapılarına göre sınıflandırılmaları Genel özellikleri Peptid ve Proteinler Peptitler, amino asitlerin

Detaylı

2-Aminoasitlerin Yapısı ve Kimyasal Özellikleri,Aminoasitlerin Metabolizması,

2-Aminoasitlerin Yapısı ve Kimyasal Özellikleri,Aminoasitlerin Metabolizması, DERS ADI TIBBİ BİYOKİMYA Yarıyıl Teori/Ders Anlatımı Uygulama Eğitim Öğretim Yöntemleri Lab. Proje/Alan Çalışması Seminerler/ Çalışma Grupları BÖLÜMÜ TEMEL BİLİMLER Diğer* Toplam Kredi Krediler 2 222-111

Detaylı

Dr. M. Emin KAFKAS İnönü Üniversitesi Antrenörlük Eğitimi Bölümü 2015/Malatya

Dr. M. Emin KAFKAS İnönü Üniversitesi Antrenörlük Eğitimi Bölümü 2015/Malatya Dr. M. Emin KAFKAS İnönü Üniversitesi Antrenörlük Eğitimi Bölümü 2015/Malatya Outline (İzlence) 1. Hafta Biyokimya Nedir? Organizmadaki Organik Bileşiklerin Yapısı. 2. Hafta Enerji Sistemleri 3. Hafta

Detaylı

KAFKAS ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ DÖNEM I 2015-2016 DERS YILI 4. KOMİTE: HÜCRE BİLİMLERİ DERS KURULU IV

KAFKAS ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ DÖNEM I 2015-2016 DERS YILI 4. KOMİTE: HÜCRE BİLİMLERİ DERS KURULU IV KAFKAS ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ DÖNEM I 2015-2016 DERS YILI 4. KOMİTE: HÜCRE BİLİMLERİ DERS KURULU IV (5 Hafta) (04 Ocak-26 Şubat) DERSLER TEORİK PRATİK TOPLAM Biyokimya 36 10 46 Tıbbi Genetik 18 10

Detaylı

LİPİDLER. Doç.Dr.REMİSA GELİŞGEN

LİPİDLER. Doç.Dr.REMİSA GELİŞGEN LİPİDLER Doç.Dr.REMİSA GELİŞGEN Yapısal özellikleri ve fonksiyonları Suda hemen hemen hiç çözünmez. Yapılarında önemli miktarda nonpolar hidrokarbon zinciri taşıyan lipidler, hidrofobik ( suyu sevmeyen

Detaylı

SABUN SENTEZİ (Yağların Hidrolizi veya Sabunlaştırılması)

SABUN SENTEZİ (Yağların Hidrolizi veya Sabunlaştırılması) SABUN SENTEZİ (Yağların Hidrolizi veya Sabunlaştırılması) Gerek hayvansal yağlar gerekse bitkisel (nebati) yağlar, yağ asitlerinin gliserin (gliserol) ile oluşturdukları oldukça kompleks esterlerdir. Bu

Detaylı

LlPÎDLER. Prof. Dr. Gazanfer BİNGÖL ANKARA 1976. ANKARA ÜNİVERSİTESİ Eczacılık Fakültesi Yayınlarından Yayın No: 41

LlPÎDLER. Prof. Dr. Gazanfer BİNGÖL ANKARA 1976. ANKARA ÜNİVERSİTESİ Eczacılık Fakültesi Yayınlarından Yayın No: 41 ANKARA ÜNİVERSİTESİ Eczacılık Fakültesi Yayınlarından Yayın No: 41 LlPÎDLER Prof. Dr. Gazanfer BİNGÖL Ankara Üniversitesi Eczacılık Fakültesi Biyokimya Kürsüsü Başkanı ANKARA 1976 ÂNKARA ÜNİVERSİTESİ Eczacılık

Detaylı

TÜRK GIDA KODEKSİ KİLO VERME AMAÇLI ENERJİSİ KISITLANMIŞ GIDALAR TEBLİĞİ (TEBLİĞ NO: 2012/ )

TÜRK GIDA KODEKSİ KİLO VERME AMAÇLI ENERJİSİ KISITLANMIŞ GIDALAR TEBLİĞİ (TEBLİĞ NO: 2012/ ) Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığından: TÜRK GIDA KODEKSİ KİLO VERME AMAÇLI ENERJİSİ KISITLANMIŞ GIDALAR TEBLİĞİ (TEBLİĞ NO: 2012/ ) Amaç MADDE 1- (1) Bu Tebliğin amacı, kilo verme amacıyla enerjisi

Detaylı

RNA DNA. Nükleosit Baz + Şeker Riboz (RNA) Deoksiriboz (DNA) Ribonükleozitler : Adenozin, Pürinler: Pirimidinler: AveGdışında

RNA DNA. Nükleosit Baz + Şeker Riboz (RNA) Deoksiriboz (DNA) Ribonükleozitler : Adenozin, Pürinler: Pirimidinler: AveGdışında Bazlar : Nükleik Asitlerin karakteristik Özellikleri DNA RNA Yasin EREN Recep LiMAN Muhsin KONUK Nükleik Asitlerin Yapısı Pürinler: Pirimidinler: AveGdışında TU T,U ve Sdışında d bazı theobromin, kafein,

Detaylı

Besinsel Yağlar. Besinde Lipitler. Yağ ihtiyacı nereden karşılanır? Besinsel lipitlerin fonksiyonu nedir? 09.03.2016

Besinsel Yağlar. Besinde Lipitler. Yağ ihtiyacı nereden karşılanır? Besinsel lipitlerin fonksiyonu nedir? 09.03.2016 Besinsel Yağlar 1. Trigliseritler (%90) 2. Kolesterol (serbest ya da yağ asitlerine bağlı halde) 3. Serbest Yağ Asitleri 4. Fosfolipitler 5. Yağda Çözünen Vitaminler (A,D,E,K) Besinde Lipitler Suda çözünmezler

Detaylı

HÜCRE FİZYOLOJİSİ DOÇ.DR.MİTAT KOZ

HÜCRE FİZYOLOJİSİ DOÇ.DR.MİTAT KOZ HÜCRE FİZYOLOJİSİ DOÇ.DR.MİTAT KOZ 1 2 HÜCRELERİN GENEL ÖZELLİKLEİ Hücreler hem morfolojik (şekilsel) hem de metabolik olarak çok büyük farklılıklar gösterirler. E.coli isimli bakteri 1µm (µm=mikrometre=

Detaylı