FETU N-A VE OSTEOPONT N

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "FETU N-A VE OSTEOPONT N"

Transkript

1 T.C. PAMUKKALE ÜNVERSTES TIP FAKÜLTES TIBB BYOKMYA ANABM DALI ÜRNER SSTEM TA HASTALII ETYOPATOGENEZNDE FETUN-A VE OSTEOPONTN UZMANLIK TEZ DR. FATH YAMAN DANIMAN DOÇ. DR. HÜLYA AYBEK DENZL

2 T.C. PAMUKKALE ÜNVERSTES TIP FAKÜLTES TIBB BYOKMYA ANABM DALI ÜRNER SSTEM TA HASTALII ETYOPATOGENEZNDE FETUN-A VE OSTEOPONTN UZMANLIK TEZ DR. FATH YAMAN DANIMAN DOÇ. DR. HÜLYA AYBEK Bu çalma Pamukkale Üniversitesi Bilimsel Ararma Projeleri Koordinasyon Birimi nin 07/07/2010 tarih ve 2010TPF014 proje nolu karar ile desteklenmitir. DENZL

3 ONAY SAYFASI

4 TEEKKÜR Uzmanlk eitimim ve tez çalmalarm sürecinde bilgi ve deneyimlerinden yararlandm tez danmanm Doç. Dr. Hülya AYBEK e, uzmanlk eitimimdeki katklarndan dolay Anabilim Dal bakanz Prof. Dr. Simin ROTA ya, hocalarm Prof. Dr. Diler ASLAN'a, Prof. Dr. Bünyamin KAPTANOLU na, Prof. Dr. Süleyman DEMR'e, Doç. Dr. Yaar ENL'ye; tez çalmalarmdaki yardm ve desteklerinden dolay, Dr. Didem TUNCER e, Dr. Koray KORKMAZCAN a, Dr. Emine KAVALCI ya, Dr. Cafer GÖNEN e, Dr. Mahmut ENYURT a, Dr. Dilek REN e, Dr. Esin AVCI ÇÇEK e, Dr. Nergiz ZORBOZAN a, Dr. Cuma DEMRAL a ve Dr. Mesut ORAL a teekkür ederim. Uzmanlk eitimim ve tez dönemimde her türlü fedakarlk ve desteini benden esirgemeyen canm annem ve babama, anlayla her zaman olduu gibi imdi de yanmda olan sevgili eim Melda ya sonsuz teekkür ederim. IV

5 NDEKLER Sayfa No ONAY SAYFASI... III TEEKKÜR... IV NDEKLER... V KISALTMALAR... VII EKLLER D... IX TABLOLAR D... X ÖZET... XI ABSTRACT... XIII... 1 GENEL BLGLER... 4 ÜRNER SSTEM TA HASTALII... 4 Tarihçe... 4 Epidemiyoloji... 4 Risk Faktörleri... 4 Patogenez... 6 flama... 9 FETUN-A Tarihçe Yap Biyolojik ilevleri Hastalklarla ilikisi OSTEOPONTN Tarihçe Yap V

6 Biyolojik ilevleri Hastalklarla ilikisi GEREÇ VE YÖNTEM BULGULAR TARTIMA SONUÇLAR KAYNAKLAR EKLER. 97 VI

7 KISALTMALAR AGT AHSG AMP CaOx CaP CRP DMB FETUB g GAG GO GRHPR HGF HRG IGF inos KNG KO : Alanin-glioksalat aminotransferaz : 2 -Heremans Schmid glikoprotein : Adenozin monofosfat : Kalsiyum oksalat : Kalsiyum fosfat : C-reaktif protein : Dimetil metilen blue : Fetuin-B : gravite : Glikozaminoglikan : Glikolat oksidaz : Glikolat redüktaz/hidroksipirüvat redüktaz : Hepatosit büyüme faktörü hepatocyte growth factor : Histidinden zengin glikoprotein : nsülin benzeri büyüme faktörü insulin-like growth factor : ndüklenebilir nitrik oksit sentaz : Kininojen : Ksantin Oksidaz VII

8 MGP MMP OPN PTH: : Matriks GLA protein : Matriks metalloproteinaz : Osteopontin : Paratiroid hormon TGF- : Transforme edici büyüme faktörü transforming growth factor THP TNF- SIBLING : Tamm-Horsfall proteini : Tümör nekroze edici faktör alfa : Small integrin-binding ligand, N-linked glycoprotein VIII

9 EKLLER D Sayfa No ekil 1: Oksalatn metabolik öncülleri ekil 2: Primer hiperoksalürideki metabolik bozukluklar ekil 3: Pürinlerin y ekil 4: 2,8-dihidroksiadeninin oluumu ekil 5: Fetuin-A nn yap ekil 6: Tip 3 sistatinlerin ematik yap ekil 7: Osteopontinin yap ekil 8: Osteopontinin biyolojik ilevleri ekil 9: Osteopontinin CaOx kristalizasyonu üzerindeki etkileri ekil 10: Osteopontin standartlarn hazrlanmas ekil 11: Osteopontin kalibrasyon erisi ekil 12: Fetuin-A kalibrasyon erisi ekil 13: Çalma grubu idrar oksalat düzeyleri ekil 14: Çalma grubu idrar sitrat düzeyleri ekil 15: Çalma grubu GAG/kreatinin oranlar ekil 16: Çalma grubu fetuin-a deerleri ekil 17: Çalma grubu osteopontin deerleri ekil 18: drar fetuin-a ve osteopontin düzeyleri arasndaki korelasyon ekil 19: drar osteopontin ve magnezyum düzeyleri arasndaki korelasyon IX

10 TABLOLAR D Sayfa No Tablo 1: Üriner sistem ta hastaln sflandlmas Tablo 2: Üriner sistem talarn bileimi, skl ve nedenleri Tablo 3: Hiperkalsiüri tiplerinin özellikleri Tablo 4: Oksalattan zengin gdalar Tablo 5: Ölçülen analitlerin ölçüm yöntemleri ve ölçümde kullanlan cihazlar Tablo 6. Fetuin-A standartlarn hazrlanmas Tablo 7: Kontrol grubu ile hasta gruplarn özelliklerinin karlalmas Tablo 8: Çalma grubunun serum parametrelerinin karlalmas Tablo 9: Çalma grubunun idrar parametrelerinin karlalmas Tablo 10: Kontrol grubu ile hasta gruplarn idrar fetuin-a ve osteopontin düzeylerinin karlalmas Tablo 12: Çeitli çalmalardaki idrar OPN/kreatinin oranlar Tablo 13: Çeitli çalmalardaki oksalat, sitrat, idrar hacmi ve idrar ph deerleri Tablo 14: Çeitli çalmalardaki idrar kalsiyum, magnezyum, fosfor ve ürik asit deerleri X

11 ÖZET Üriner sistem ta hastal etiyopatogenezinde fetuin-a ve osteopontin Dr. Fatih YAMAN Toplumun yaklak %10 unu etkileyen üriner sistem ta hastal önemli bir halk sa sorunudur. Etiyolojisinde metabolik, genetik ve çevresel faktörler rol oynar. drardaki birçok madde kristalizasyonu engelleyerek veya kristalizasyona neden olarak ta oluum sürecini etkiler. nhibitörlerin eksiklii ta oluumuna neden olabilir. Tedavi edilmeyen ta hastal ciddi morbiditeye neden olabilir. Tekrarlayan ta hastal olan bireylerin metabolik açdan deerlendirilmesi önerilmektedir. Fetuin-A, 60 kda arlnda bir glikoproteindir. Karacierde sentezlenir ve dolamda yüksek düzeyde bulunur. 2 -Heremans Schmid glikoprotein olarak da bilinir. Sistemik bir kalsifikasyon inhibitörüdür. Osteopontin çok sayda ilevi olan fosforillenmi bir glikoproteindir. Birçok doku tarafndan üretilir. Patolojik ve fizyolojik kalsifikasyon süreçlerinde önemli rol oynar. CaOx kristallerinin oluumunu, büyümesini ve kümelemesini engelledii gösterilmitir. Literatürde fetuin-a ile ta hastaln ilikisini araran tek bir çalma bulunmaktadr. Fetuin-A ve osteopontinin birlikte deerlendirildii bir çalmaya ise rastlanmamr. Çalmamz, fetuin-a ve osteopontinin patolojik kalsifikasyonla ilikili bir hastalk olan üriner sistem ta hastaln patogenezinde rol oynayabilecei hipotezine dayanlarak planlanmr. XI

12 Çalmamza ta hastal tan alm 111 hasta ile 66 sakl gönüllü dahil edildi. Hastalar tekrarlayan ta hastal olan ve ilk kez ta hastal olan grup olmak üzere iki gruba ayrld. Tüm bireylerin serum ve idrar kalsiyum, fosfor, magnezyum, ürik asit ve kreatinin düzeyleri belirlendi. Tüm bireylerin idrar oksalat, sitrat, fetuin-a, osteopontin ve GAG düzeyleri de ölçüldü. Ta elde edilebilen hastalarn ta analizleri yapld. Kontrol grubu ile hasta grubu arasnda idrar fetuin-a düzeyleri açndan anlaml farklk saptanmad. Kontrol grubundaki idrar osteopontin düzeyleri hasta grubuna göre anlaml olarak yüksek bulundu. ki hasta grubu arasnda ise anlaml farklk saptanmad. Kontrol grubunda, hasta gruplar ile karlaldnda idrar oksalat düzeyleri düük, idrar sitrat düzeyleri yüksekti. Hasta gruplar arasnda fark yoktu. Osteopontin ve fetuin-a arasnda anlaml bir korelasyon saptanmad. Tekrarlayan ta hastal olan gruptaki idrar kalsiyum düzeyleri kontrol grubuna göre yüksekti. lk kez ta hastal görülen grup ile kontrol grubu arasnda ise fark bulunmad. Tekrarlayan ta hastal olan hasta grubundaki idrar GAG/kreatinin oran kontrol grubuna göre daha düüktü. lk kez ta hastal görülen grupta bu oran kontrol grubuna daha düük olmasna ramen istatistiksel olarak anlaml deildi. Hasta gruplar arasnda ise fark yoktu. Gruplar arasnda serum kalsiyum, fosfor, magnezyum, ürik asit ve kreatinin, idrar kalsiyum, fosfor, magnezyum, ürik asit düzeyleri, idrar hacmi ve idrar ph nda gruplar aras farklk gözlenmedi. Sonuçlarz idrar oksalat, sitrat ve kalsiyum düzeylerinin ta hastalndaki önemini bir kez daha ortaya koymaktadr. Fetuin-A ve osteopontinin ta hastal patogenezindeki rolünü netletirmek için daha ileri çalmalara ihtiyaç olduunu düünmekteyiz. Anahtar Kelimeler: Böbrek talar, fetuin-a, osteopontin XII

13 ABSTRACT Fetuin-A and osteopontin in the etiopathogenesis of nephrolithiasis Dr. Fatih YAMAN Nephrolithiasis, which affects about 10% of the population, is an important public health issue. Metabolic, genetic and enviromental factors play role in the etiology. Many substances in urine effect stone formation process by inhibiting or promoting crystallization. Deficiency in inhibitors may cause stone formation. Untreated nephrolithiasis may lead to serious morbidity. It is suggested that patients with recurrent stone disease must undergo metabolic evaluation. Fetuin-A is a glycoprotein with a molecular weigth of 60 kda. It is synthesized in the liver and found at high concentrations in circulation. It is also known as 2 - Heremans Schmid glycoprotein which is a systemic calcification inhibitor. Osteopontin is a multifunctional phosphorylated glycoprotein. It is synthesized by many tissues. It plays important roles in pathological and physiological calcification processes. It has also been shown to be an inhibitor of formation, growth and agglomeration of calcium oxalate crystals. There is only one publication that studies the relationship between fetuin-a and nephrolithiasis in the literature. There was no publication that studies both fetuin-a and osteopontin. Our study has been planned on the hypothesis that fetuin-a and osteopontin may play a role in the pathogenesis of nephrolithiasis. Our study group included 111 patients diagnosed with nephrolithiasis and 66 healty volunteers. Patient group has been divided into two groups; recurrent stone XIII

14 formers and first-time stone formers. Serum and urine calcium, phosphorus, magnesium, uric acid and creatinine levels are determined in all individuals. Urine oxalate, citrate, fetuin-a, osteopontin and GAG levels are also studied. Stone analysis has been performed, if available. There was no difference between control and patient group in terms of urine fetuin-a levels. Urine osteopontin levels in the control group has been found to be significantly higher compared with patient group. On the other hand there was no significant difference between two patient groups. While urine oxalate levels were lower and urine citrate levels were higher in the control group compared with patient groups, there was no difference between patient groups. No significant correlation was found between osteopontin and fetuin-a. Urine calcium levels in the recurrent stone disease group were higher than control group. There was no difference between firsttime stone formers and control group. Urine GAG/creatinine ratio was lower in the recurrent stone formers compared with control group. First-time stone formers had lower GAG/creatinine ratio but this difference was not significant. There was no diffirence between patient groups. No difference were observed between groups in the serum calcium, phosphorus, magnesium, uric acid and creatinine, urine calcium, phosphorus, magnesium, uric acid levels, urine ph and urine volume. Our results demonstrated the importance of urine oxalate, citrate and calcium levels in nephrolithiasis once again. We conclude that further research is needed to clarify the role of fetuin-a and osteopontin in pathogenesis of nephrolithiasis. Keywords: Kidney Stones, fetuin-a, osteopontin XIV

15 Üriner sistem ta hastal vücut slar ve idrarn bileimini etkileyen metabolik bozukluklarn yol açt multifaktöriyel bir rahatszlktr. Antik çalardan beri bilinen ve toplum sa önemli ölçüde etkileyen bir hastalktr (1, 2). nsidans ve prevalans corafi bölgeye, yaa, rka ve cinsiyete göre dekenlik göstermekte ve genel toplumun %1-20 sini etkilemektedir (2, 3). Ta hastaln etiyolojisinde genetik, çevresel ve anatomik faktörler rol oynamaktadr (3). Genetik faktörler arasnda sistinüri ve primer hiperoksalüri göze çarparken çevresel faktörler arasnda diyet ön plana çkmaktadr. Pozitif aile hikayesi de ta hastalna yatknl arttran önemli bir unsurdur (4). Üriner sistem talarn yaklak %75 kadar kalsiyum oksalat talar (CaOx), geri kalan %25 lik ksm ise magnezyum amonyum fosfat (MAP), ürik asit, hidroksiapatit ve sistin talar oluturmaktadr (5). Kalsiyum içeren üriner sistem talarn oluumunda, idrardaki elementlerin kristalizasyonu engelleyen ve kolaylaran mekanizmalar arasndaki etkileimin önemli bir rol oynad düünülmektedir. Kalsiyum ile kompleks oluturan sitrat, fosfat, pirofosfat ve glikozaminoglikanlar (GAG) gibi maddelerin ya da oksalat balayan magnezyum ve sodyum gibi elementlerin idrardaki atn azalmas CaOx kristalizasyonu kolaylarabilir (1, 6). Sitrat, 6.5 den büyük ph deerlerinde tamamen iyonize halde bulunan bir trikarboksilik asittir. drarda en fazla bulunan organik anyondur. Sitrat, kalsiyumla çözünebilir kompleksler oluturarak kalsiyumun oksalat ve fosfat ile balanmas önleyerek ve olumu olan kristallerin büyümesini engelleyerek kalsiyum talarn oluumu inhibe ettii düünülmektedir (7).

16 Oksalat, karacierde sentezlenen ve böbrekler tarafndan atlan bir metabolik son üründür. Ayn zamanda diyetle de alr. Hiperoksalüri, CaOx tuzlarn düük çözünürlüü sebebi ile böbrek talarn sk rastlanlan bir sebebini oluturmaktadr (8). drardaki GAG lar proteoglikanlarn enzimatik ürünleridir. drar ile atrlar ve talarn organik matriksinde yer alrlar. GAG larn CaOx kristallerinin büyümesini ve kümelemesini inhibe ettikleri gösterilmitir (9). Fetuin-A, karacierde sentezlenen ve dolamda yüksek düzeyde bulunan bir glikoproteindir (10, 11). n vitro çalmalar, Fetuin-A nn kalsiyum ve fosfor ile kompleks oluturup bu minerallerin çözünebilirliini arttrd göstermitir (12). Genel kan, Fetuin-A nn kalsifikasyonun sistemik bir inhibitörü olduu yönündedir. Osteopontin (OPN) dokularda yaygn olarak bulunan ve kalsiyum balay özellikleri olan fosforillenmi bir proteindir. CaOx talarn organik matriksinde de saptanm ve insan idrarndan izole edilmitir (13). Deneysel ta hastal modellerinde böbrekteki ekspresyonunun artt bilinmektedir (6). OPN in CaOx kristallerinin büyümesini, kümelemesini ve böbrek epitel hücrelerine balanmas inhibe ettii gösterilmitir (14). Tedavi edilmeyen ta hastalnda tekrarlayan ta oluumu oldukça sk görülür. lk ta oluumunu takip eden 10 ylda % orannda tekrarlama riski vardr (1, 4). Tan spontan olarak düürülmesi ya da cerrahi olarak alnmas tekrarlama riskini azaltmamaktadr. Altta yatan metabolik anormalliklerin belirlenmesi ta hastaln tedavisine yön vermesi açndan önemli ve gereklidir. Özellikle tekrarlayan ta olan hastalarn 2

17 metabolik açdan detayl olarak deerlendirilmesi önerilmektedir. Üriner sistem talarn büyük çounluunu kalsiyum içeren talarn oluturduu göz önünde bulundurulduunda idrardaki kalsifikasyon inhibitörlerinin deerlendirilmesi, ta hastaln tekrarlama riskinin öngörülmesi ve tedavi gereksinimi açndan yeni bir bak aç salayabilir. Literatürde ta hastalnda Fetuin-A nn idrardaki düzeylerini araran bir adet çalma vardr (11). OPN ve Fetuin A nn birlikte deerlendirildii bir çalmaya ise rastlanmamr. Çalmamz, üriner sistem ta olan hastalarda metabolik risk faktörlerinin deerlendirilmesi ve bu risk faktörleri ile idrar OPN ve fetuin-a düzeyleri arasndaki ilikinin aralmas amac ile planlanmr. 3

18 GENEL BLGLER ÜRNER SSTEM TA HASTALII Tarihçe Ta hastal nerede ise insanlk tarihi kadar eski bir rahatszlktr. Kaytlara geçen en eski böbrek ta 1901 ynda Mr da bir mumyann mezarnda tanmlanmr. 15 mm çapndaki ta M.Ö yna ait mumyann 1. lumbar vertebrasn yannda bulunmutur (15). Epidemiyoloji Üriner sistem ta hastaln insidans ve prevalans corafi bölgeye, cinsiyete, rka ve yaa göre dekenlik göstermektedir. ABD deki yllk insidans kiide 7-12; yaam boyu prevalans erkeklerde %10, kadnlarda %5 tir (16). U.S. National Health Interview Survey verilerine göre ylda kii ta hastalndan etkilenmektedir (2). Scak iklimlerde görülme skl daha fazladr. Ta oluumu olas Asya'da (%1-5) Avrupa (%5-9) ve ABD'ye (%13) göre daha düüktür. En yüksek risk ise Suudi Arabistan'dadr (%20.1)(3, 16). Erkeklerde kadnlara göre 2-3 kat daha fazla gözlenmektedir. Beyaz rktaki prevalans siyah rka göre daha yüksektir (17). Ülkemizde yaplan çok merkezli bir çalmada üriner sistem ta hastal prevalans %14.8 olarak bulunmutur (18). Risk Faktörleri Ta hastaln risk faktörleri arasnda iklim ve corafi yerleim, diyet, aile hikayesi ve hipertansiyon gibi genetik ve çevresel faktörlerin yan sra dehidratasyon, hiperkalsiüri, hiperoksalüri, hiperürikozüri, hipositratüri, hipomagnezüri ve düük idrar ph s gibi metabolik faktörler de bulunmaktadr (19). 4

19 Ta oluumu erkeklerde 20 yandan sonra artmaya balamakta, 40 ile 60 ya arasnda pik yapmakta ve daha sonra azalmaktadr. Kadnlarda ise iki uçlu bir dam göstermekte ve insidansnda menopoz balangna denk gelen yalarda ikinci bir pik gözlenmektedir (20, 21). Çok sayda epidemiyolojik çalma, ta hastaln prevalansnda corafi bir dekenlik olduunu göstermitir. Scak iklimlerde yaayan bireylerde, hastaln yaam boyu prevalansn, dehidratasyona ikincil olarak arttna inanlmaktadr. Güne na daha fazla maruz kalan bölgelerde yaayan bireylerde, artm D vitamini sentezine ba olarak absorbtif hiperkalsiüri riski daha fazladr (3, 22). Diyetin ta hastal insidans üzerindeki etkisi uzun zamandan beri aralmaktadr. Ta hastalnda rolü olduu gösterilen diyetsel faktörler arasnda hayvansal proteinler, kalsiyum al ve oksalat bulunmaktadr (3, 22). Fazla hayvansal protein aln idrarda kalsiyum ve ürik asit at arttrd, sitrat at ise azaltt gösterilmitir (22). Ek olarak, yakn zamanda yaplan bir çalma hayvansal proteinden zengin diyetin, tekrarlayan kalsiyum ta olan hastalarda idrar oksalat at arttrd göstermitir (23). Diyetsel kalsiyum al ile ta hastal insidans arasnda ters bir iliki olduu gösterilmitir. Bu çalmalar, diyetsel kalsiyumun diyetsel oksalata balanp oksalatn barsaktan emilimini azaltt ve böylece CaOx ta oluumu riskini azaltt öne sürmektedir (24). Aile hikayesi pozitiflii artm ta hastal riski ile ilikilidir. Epidemiyolojik çalmalar, ta hastal insidansn çevresel ve diyetsel faktörlerden bamsz bir ailesel bileeni olduunu göstermitir. Aile hikayesi pozitif olan erkeklerin, aile hikayesi negatif olanlara göre 2.57 kat daha fazla risk altnda olduu bulunmutur. Aile hikayesi pozitif olan hastalarda tan tekrarlama riski de daha fazladr (25). 5

20 Birçok epidemiyolojik çalmada, hipertansiyonu olan hastalarda ta hastal insidansn artm olduu saptanmr. Benzer ekilde, ta hastal olan bireylerde hipertansiyon skl normal topluma göre daha fazladr. Hipertansif bireyler, normotansif olanlara göre 5.5 kat daha fazla ta oluturma eilimindedir (26). Hipertansiyonla ta hastal arasndaki bu balantdan sorumlu olan patofizyolojik mekanizmalar henüz aydnlatlamamr. drar hacmi ta riskinin önemli bir belirleyicisidir. drar ç günde bir litreden daha az olduunda ta oluumu riski belirgin ölçüde artar (21). Düük idrar hacmi ta oluturan anyonik ve katyonik tuzlarn konsantrasyonunu arttrarak ta oluumuna neden olur (27). Fazla s aln ta oluumunun engellenmesindeki yararl etkileri uzun zamandr bilinmektedir. S aln arttlmas ta oluturan bileenlerin idrardaki konsantrasyonunu azaltarak ta oluumunu engelleyebilir. Yaplan çalmalar artm s aln kalsiyum tuzlarn kristalizasyonuna kar koruyucu bir etki gösterebileceini göstermektedir (28). Dallanmam asidik polisakkaridler olan glikozaminoglikanlar proteoglikanlarn m ürünleridir (29, 30). drarda heparan sülfat, kondroitin sülfat A ve C, dermatan sülfat, hyalüronik asit ve keratan sülfat olmak üzere alt tip GAG bulunur (30). drarda en fazla bulunan GAG kondroitin sülfat iken keratan sülfat ve dermatan sülfat eser miktarda bulunur (30, 31). GAG larn CaOx kristallerinin büyümesini ve kümelemesini inhibe ettikleri gösterilmitir (9). Patogenez Ta oluumu süpersatürasyon ile balar. Satürasyon, bir çözeltideki kristaller (serbest iyonlar) ile kristal tuzlarn dengede olduu noktadr (16). Süpersatürasyon çözücünün normal koullarda çözebileceinden daha fazla çözünmü madde içeren 6

21 çözeltiler için kullanlan bir terimdir (32). Ta oluumu; kristal çekirdeklemesi, büyüme, kümeleme ve böbrek epiteline tutunma aamalarndan oluan bir süreçtir. Satürasyon Üriner sistemde bir ta oluabilmesi için idrarda ta oluturabilecek bir kristal maddesinin fazla miktarda bulunmas gerekir. Baka bir deyile idrar, ta oluturan kristaller ile süpersatüre bir durumda olmalr. drar da dahil olmak üzere tüm çözeltilerde, çözeltide stabil olarak tutulabilecek çözünmü tuz miktarn bir üst s vardr (32, 33). drarn çözünmü tuzlar ile satüre hale geldii ve kristalizasyonun balad sr, termodinamik çözünebilirlik ürünü [thermodynamic solubility product (Ksp)] olarak bilinir (20, 32, 33). Bir çözeltideki tuzun düzeyi, çözünebilirlik ürününden daha düük olduunda spontan kristalizasyon olumaz ve ta oluumu gözlenmez. Tuzun düzeyi çözünebilirlik ürününün üzerine çktnda çözelti o tuz için kararsz hale gelir ve spontan kristalizasyon balar. Bu noktaya oluum ürünü (formation product) ad verilir. Çözünebilirlik ürünü ile oluum ürünü arasndaki bölge metastabil bölge olarak adlandr (20, 32). Metastabil bölgede kendiliinden kristal oluumu sk olarak görülmese de var olan kristaller büyüyebilir (33). Çekirdekleme Bir çözeltide kat kristal fazn olumasna çekirdekleme ad verilir. Kristal oluumundaki ilk basamaktr (32, 33). Homojen ve heterojen olmak üzere iki tip çekirdekleme vardr. Saf çözeltilerde ilk kristallerin olutuu süreç homojen çekirdekleme olarak adlandr. nsan idrarnda ise homojen çekirdekleme genellikle görülmez. Kristal çekirdeklerinin hücresel maddeler, kristaller gibi yaplarn üzerinde olutuu bu sürece heterojen çekirdekleme denir (32 34). Çou üriner sistem tan birden çok kristal yap içermesi, ta oluumundan heterojen çekirdeklemenin sorumlu olduunu düündürmektedir (33). 7

22 Kümeleme Bu süreçte kristaller birbirlerine yaparak daha büyük partiküller olutururlar. drarda kimyasal ve elektriksel güçler kristal kümelemesini kolaylarabilir. Kristaller bir kez kümeletiinde kuvvetli molekül içi güçler tarafndan bir arada tutulur ve birbirlerinden kolaylkla ayrlamaz. Tek bir kristal hiçbir zaman toplay sistemde tutulacak kadar büyüyemez. Bu nedenle kristal kümelemesi ta oluumunda önemli bir mekanizmadr (32 34). Epitaksi Epitaksi, bir kristalin baka bir kristal katman üzerinde kafes gibi büyümesine verilen addr (35). Çou ta birden fazla kristal yap içerir ancak bu çok bileenli talarn nasl olutuu tam olarak anlalamamr. Heterojen çekirdekleme sürecin balangnda rol oynayabilir ancak epitaksi de bu sürece katkda bulunuyor olabilir. Bata iyonik balar olmak üzere çeitli molekül içi güçler katmanlarn birbirlerine tutunmasnda rol oynarlar (33). Tutulum Bir tan oluabilmesi için kristallerin üriner sistemde tutulmas gereklidir. Çekirdeklemi ve kümelemi kristaller toplay sistemi normal idrar ak ile geçseydi klinik olarak belirgin bir ta oluumu hiçbir zaman olumazd. Bu nedenle ta oluumu, kristallerin böbrekte ta oluturacak büyüklüe eriecek kadar tutulmasna bar. Kristal tutulumu için serbest partikül hipotezi ve sabit partikül hipotezi olmak üzere iki mekanizma ortaya atlmr. Serbest partikül hipotezinde çekirdekleme sürecinin tamamen tübüler lümende gerçekletii düünülür. Kristaller böbrek tübülleri boyunca ilerlerken önce çekirdekleme daha sonra ise hzl bir kümeleme sonucu papiller toplay kanallar düzeyinde tutulan büyük bir kristal yap oluur. Sabit partikül hipotezi, kristallerin böbrek toplay sisteminde böbrek epitel hücreleri gibi yüzeylere yapmasna dayanr. Normal böbrek epiteli kristallerin yapmasna kar 8

23 dirençli olsa da hasarlanm epitel hücreleri kristallerin yapmas kolaylar (20, 33, 36, 37). flama Üriner sistem talarn yaklak %75 kadar kalsiyum talar, geri kalan %25 lik ksm ise strüvit (MAP), ürik asit, hidroksiapatit ve sistin talar oluturmaktadr (5) Kalsiyum talar CaOx, kalsiyum fosfat (CaP) veya bu iki bileenin kombinasyonunu içerir (16). Ürik asit ve strüvit (MAP) talar yaklak %10 orannda görülürken sistin talar nadirdir (%1). Triamteren, adenozin, indanavir ve efedrin gibi ilaçlar ile ilikili talarn görülme skl oldukça düüktür (20)(Tablo 1). Ta hastaln sflamas çounlukla altta yatan metabolik veya çevresel anormalliklere göre yapr (Tablo 2). Aralarnda hiperkalsiüri, hipositratüri, hiperoksalüri ve hiperürikozürinin de bulunduu çeitli patofizyolojik bozukluklar kalsiyum talarn oluumuna tek bana veya kombine halde katkda bulunur. Ürik asit, sistin ve strüvit talarn olumas için baz özel durumlar gereklidir. Ürik asit talar sadece asit idrarda oluurken sistin talar sistinin renal absorbsiyonunun bozulmas sonucu meydana gelir. Strüvit talar ise üreyi parçalayan Proteus, Klebsiella gibi mikroorganizmalarn yol açt idrar yollar enfeksiyonlar ile ilikilidir ve alkali idrarda oluurlar (4). 9

24 Tablo 1: Üriner sistem talarn bileimi, skl ve nedenleri (16). Bileim klk (%) Nedenler ve mekanizmalar Kalsiyum oksalat veya kalsiyum fosfat Hiperkalsiüri Diyetle fazla sodyum ve protein al Hiperkalsemi diyopatik Kronik metabolik asidoz Düük idrar hacmi Hiperürikozüri Diyetle fazla pürin ve protein al Hiperoksalüri Diyetle az kalsiyum fazla oksalat al Genetik hiperoksalüri Hipositratüri Kronik metabolik asidoz nfalamatuvar barsak hastal diyopatik Ürik asit Düük idrar ph Kronik metabolik asidoz Hiperürikozüri Magnezyum amonyum fosfat drar yolu enfeksiyonu Sistin <1 Sistinüri Dier <1 ndinavir Antiretroviral tedavi Triamteren Potasyum tutucu diüretik 10

25 Tablo 2: Üriner sistem ta hastaln sflanmas (38). Durum Hiperkalsiürik kalsiyum talar Absorbtif hiperkalsiüri Renal Hiperkalsiüri Resorbtif hiperkalsiüri Hipositratürik kalsiyum talar Kronik diyare sendromu Distal renal tübüler asidoz Tiyazid ilikili Hiperoksalürik kalsiyum talar Primer hiperoksalüri Diyetsel hiperoksalüri Enterik hiperoksalüri Ürik asit talar Sistin talar Enfeksiyon talar Ksantin ve 2-8 dihidroksiadenin talar laçlarla ilikili talar Metabolik/çevresel bozukluk Artm gastrointestinal kalsiyum absorbsiyonu Bozulmu renal kalsiyum reabsorbsiyonu Primer hiperparatiroidizm Gastrointestinal alkali kayb Bozulmu renal tübüler asit at Hipokalemi ve intrasellüler asidoz Artm oksalat üretimi Diyetle fazla alm Artm gastrointestinal absorbsiyon Düük idrar ph Bozulmu renal sistin absorbsiyonu Üreaz pozitif bakterilerin neden oldu idrar enfeksiyonlar Ksantin Oksidaz ve Adenin fosforibozil transferaz eksiklii Kalsiyum talar Kalsiyum talar fazla kalsiyum, oksalat veya ürik asit atna ba olarak süpersatüre hale gelmi idrarda oluabilecei gibi belirgin bir neden olmadan da oluabilir. Kalsiyum talarn nedenleri öyle sralanabilir: (Tablo 1)(20, 34) 11

26 diopatik hiperkalsiüri Hiperkalsiürik durumlar Hipositratüri Hiperoksalüri Hiperürikozüri Hiperkalsiürik kalsiyum talar drarla günde 4 mg/kg dan fazla kalsiyum at hiperkalsiüri olarak tanmlanr. Hiperkalsiüri kalsiyum ta oluturan bireylerde en sk gözlenen anormalliktir. Yüksek idrar kalsiyumu, kalsiyum tuzlarn idrardaki satürasyonunu arttr. Kalsiyum, sitrat gibi negatif yüklü inhibitörler ile kompleks yaparak idrarn inhibitör aktivitesini azaltr (20). Normal serum kalsiyumu varlnda görülen hiperkalsiüri idiopatik hiperkalsiüri olarak adlandr. Kalsiyum ta olan hastalarn %30-60 nda serum kalsiyumu yüksek olmamasna ramen idrar kalsiyum at artmr (34). Hiperkalsiüri kalsiyum ta olan bireylerde en sk gözlenen anormalliktir (20). Hiperkalsiüri absorbtif, renal ve rezorbtif hiperkalsiüri olmak üzere 3 alt bakta incelenebilir (Tablo 3). Absorbtif hiperkalsiüri barsaktan fazla miktarda kalsiyum emilmesine ba olarak oluur. Oral kalsiyum yüklemesini takiben idrar kalsiyum atn artmas olarak tanmlanr (38). En sk görülen hiperkalsiüri tipidir. Diyetteki kalsiyumun tlanmasna yant vermiyorsa tip I, kalsiyum ktlamas ile idrar kalsiyumu normale dönüyorsa tip II olarak sflandr (38). Absorbtif hiperkalsiüri tip III ise hipofosfatemiye ba olarak D vitamini sentezinin art sonucu meydana gelir (39). Renal hiperkalsiüride kalsiyumun renal tübüler absorbsiyonunun bozulmas sonucu idrar kalsiyum düzeyleri artar. Serum kalsiyumundaki azalma paratiroidi 12

27 uyararak paratiroid hormon (PTH) sal arttr. A salnan PTH kemikten kalsiyum mobilizasyonuna, intestinal kalsiyum absorbsiyonunun artna ve 1,25 (OH) 2 vitamin D sentezinin artna yol açar (40). Rezorbtif hiperkalsiüri primer hiperparatiroidizme ba olarak geliir. PTH düzeylerinin art kemik rezorbsiyonuna ve böbrekteki 1,25 (OH) 2 vitamin D sentezinin artna neden olur. Sonuç olarak kemik y ve intestinal kalsiyum absorbsiyonu artar ve hiperkalsemi oluur. Resorbtif hiperkalsiürisi olan hastalarda genellikle a PTH sentezleyen paratiroid adenomlar bulunur ve bu hastalar paratiroidektomi ile tedavi edilebilir (38). Tablo 3: Hiperkalsiüri tiplerinin özellikleri (41). Hiperkalsiüri Absorbtif Renal Rezorbtif Serum kalsiyum düzeyi Normal Normal & Azalm Normal &Artm Serum fosfor düzeyi Normal Normal &Azalm Azalm Alkalen fosfataz Normal Normal & Artm Artm PTH Normal & Azalm Artm Artm Kalsiüri (24 saatlik) Artm Artm Artm Kalsiyum ktl diyet sonras kalsiüri Normal Artm Artm Hipositratürik kalsiyum talar Sitrat, 6.5 den büyük ph deerlerinde tamamen iyonize halde bulunan bir trikarboksilik asittir. nsan idrarnda en fazla bulunan organik anyondur (38). Dolamdaki sitratn çounluu endojen oksidatif metabolizma kaynaklr. Glomerüllerden serbestçe filtre edilir. Filtre edilen sitratn %75 i proksimal tübüllerden geri emilir. Sitratn renal tübüler absorbsiyonunu belirleyen en önemli etken asit-baz dengesidir. Sistemik asidoz renal tübüllerden sitrat emilimine arttrarak hipositratüriye neden olur (7, 32, 41). 13

28 drar sitrat atn 320 mg/gün den daha az olmas hipositratüri olarak tanmlanr. Hipositratüri ta hastalarn %20-60 nda görülen yaygn bir bozukluktur (38). Hipositratürinin etiyolojik faktörleri arasnda asetazolamid ve tiazidler gibi ilaçlar, renal tübüler asidoz, idrar yolu enfeksiyonlar, hipokalemi, hipomagnezemi, kronik diyareye ba metabolik asidoz, hayvansal proteinden zengin diyet ve inflamatuvar barsak hastalklar bulunmaktadr. Tiazid grubu diüretikler hipokalemiye ba intrasellüler asidoz oluturarak hipositratüriye neden olabilir (2, 27, 32, 42). Sitrat kalsiyum ile elat oluturma yetenei sayesinde kalsiyumun oksalat veya fosfat ile balamas önleyerek ta oluumunu engelleyebilir. Daha önce olumu CaOx veya CaP kristallerinin yüzeyinde büyüme inhibitörü olarak etki gösterebilir (2, 4). Sitrat ayn zamanda Tamm-Horsfall proteini (THP) gibi dier makromoleküllerin inhibitör etkisini arttp talarn protein matriksinin önemli bir bileeni olan OPN in ekspresyonunu azaltabilir. Ek olarak, idrardaki sitrat at kalsiyum-sitrat-fosfat kompleksi oluumunda bir faktör olan idrar ph arttrabilir (20, 32). Hiperoksalürik kalsiyum talar Oksalat karacierde üretilen ve böbrekler tarafndan atlan metabolik bir son üründür. Oksalat diyetle de alnd için idrardaki oksalat at hem endojen hem de eksojen oksalat yükünü yansr. Oksalatn klinik önemi kalsiyum tuzunun düük çözünebilirlii ile ilikilidir. drarla oksalat atndaki art idrar CaOx süpersatürasyonunu ve dolayyla ta oluumu riskini arttr (43). Glioksalat karacierdeki oksalat üretiminde asl prekürsördür. Glioksalat, glikolatn glikolat oksidaz ile oksidasyonu veya glisinin d-aminoasit oksidaz ile oksidatif deaminasyonu ile oluur. Glioksalat asl olarak glisine transamine olarak metabolize edilir. Asborbik asitin metabolik y sonucu oksalat ve L-treoz meydana gelir. Askorbit asit endojen oksalat üretiminin %40 ndan sorumludur. Endojen oksalat 14

Üriner Sistem Taşları. Dr.Murat Öktem Düzen Laboratuvarlar Grubu

Üriner Sistem Taşları. Dr.Murat Öktem Düzen Laboratuvarlar Grubu Üriner Sistem Taşları Dr.Murat Öktem Düzen Laboratuvarlar Grubu Üriner sistem taşları, değişken miktarlarda kristal ve organik matriks içeren polikristal çökeltilerdir. Renal, üretral ve mesane taşları

Detaylı

FOSFOR DENGESİ ve HİPERFOSFATEMİNİN KLİNİK SONUÇLARI

FOSFOR DENGESİ ve HİPERFOSFATEMİNİN KLİNİK SONUÇLARI FOSFOR DENGESİ ve HİPERFOSFATEMİNİN KLİNİK SONUÇLARI Dr. Dilek TORUN Başkent Üniversitesi Tıp Fakültesi Nefroloji Bilim Dalı 13-17 Kasım 2013 30. Ulusal Nefroloji Hipertansiyon Diyaliz ve Transplantasyon

Detaylı

Üriner Sistem Taş Hastalığında Metabolik Değerlendirmede Kullandığım Algoritmler

Üriner Sistem Taş Hastalığında Metabolik Değerlendirmede Kullandığım Algoritmler Üriner Sistem Taş Hastalığında Metabolik Değerlendirmede Kullandığım Algoritmler Hikaye: aşağıdaki özellikler sorulmalıdır. Diyet ve sıvı alımı ( et, süt, sodyum, potasyum, askorbik asit ) İlaç alımı :

Detaylı

ÇOCUKLUK ÇAĞI ÜRĠNER SĠSTEM TAġ HASTALIĞI

ÇOCUKLUK ÇAĞI ÜRĠNER SĠSTEM TAġ HASTALIĞI BÖBREKLER ÇOCUKLUK ÇAĞI ÜRĠNER SĠSTEM TAġ HASTALIĞI HER HASTAYA METABOLĠK DEĞERLENDĠRME YAPIYORMUYUM? BÖBREK TAġI ÜRETERLER Dr. Aytül NOYAN MESANE ÜRETRA Üriner sistemde taģ hastalığının öyküsü insanlığın

Detaylı

ENDOTEL VE BİYOKİMYASAL MOLEKÜLLER

ENDOTEL VE BİYOKİMYASAL MOLEKÜLLER ENDOTEL VE BİYOKİMYASAL MOLEKÜLLER Endotel Damar duvarı ve dolaşan kan arasında tek sıra endotel hücresinden oluşan işlevsel bir organdır Endotel en büyük endokrin organdır 70 kg lik bir kişide, kalp kitlesix5

Detaylı

SEVELAMER HEMODİYALİZ HASTALARINDA SERUM ELEKTROLİT DÜZEYİ, METABOLİK VE KARDİOVASKÜLER RİSKLERİ VE SAĞKALIMI ETKİLER

SEVELAMER HEMODİYALİZ HASTALARINDA SERUM ELEKTROLİT DÜZEYİ, METABOLİK VE KARDİOVASKÜLER RİSKLERİ VE SAĞKALIMI ETKİLER SEVELAMER HEMODİYALİZ HASTALARINDA SERUM ELEKTROLİT DÜZEYİ, METABOLİK VE KARDİOVASKÜLER RİSKLERİ VE SAĞKALIMI ETKİLER Siren SEZER, Şebnem KARAKAN, Nurhan ÖZDEMİR ACAR. Başkent Üniversitesi Nefroloji Bilim

Detaylı

ÜRİNER SİSTEM TAŞ HASTALIĞININ NEDENLERİ THE ETIOLOGY OF UROLITHIASIS

ÜRİNER SİSTEM TAŞ HASTALIĞININ NEDENLERİ THE ETIOLOGY OF UROLITHIASIS DERLEME Cilt 60, No 1, S : 27-32 Türk Hij Den Biyol Derg 2003 THE ETIOLOGY OF UROLITHIASIS Sevsen KULAKSIZOĞLU 1 Özgül GÖZLÜKAYA 1 GİRİŞ Uygarlığın en eski çağlarından beri idrar yolları taşlarının insanlar

Detaylı

KALSİYOTROPİK İLAÇLAR

KALSİYOTROPİK İLAÇLAR KALSİYOTROPİK İLAÇLAR Kalsiyumun vücut için önemi: Hücrede; membran, mitokondri, Endoplazmik retikulumda bağlı halde ve; stoplazmada serbest halde bulunur. Hücrenin canlılığı ve fonksiyonları için önemlidir.

Detaylı

PÜRİN VE PİRİMİDİN METABOLİZMASI

PÜRİN VE PİRİMİDİN METABOLİZMASI PÜRİN VE PİRİMİDİN METABOLİZMASI Nükleotidlerin vücuda alınımı Nükleotidler, nükleik asitlerin yapı taşları olarak besinlerde bulunur. Hücre içeren besinlerle alınan nükleik asitler, mide enzimlerinden

Detaylı

Dr. Semih Demir. Tez Danışmanı. Doç.Dr.Barış Önder Pamuk

Dr. Semih Demir. Tez Danışmanı. Doç.Dr.Barış Önder Pamuk T.C. İZMİR KATİP ÇELEBİ ÜNİVERSİTESİ ATATÜRK EĞİTİM VE ARAŞTIRMA HASTANESİ İÇ HASTALIKLARI KLİNİĞİ GEÇİRİLMİŞ GESTASYONEL DİYABETES MELLİTUS ÖYKÜSÜ OLAN BİREYLERDE ANJİOPOETİN BENZERİ PROTEİN-2 ( ANGPTL-2

Detaylı

Taş Hastalığında Medikal Tedavi (ne kadar etkili?)

Taş Hastalığında Medikal Tedavi (ne kadar etkili?) Taş Hastalığında Medikal Tedavi (ne kadar etkili?) Dr. Ayşe Balat Gaziantep Üniversitesi Tıp Fakültesi Çocuk Nefroloji Bilim Dalı Ulusal Bilinçle Güncel Üroloji 19-20 Aralık - Gaziantep Taş sıklığı çocuklar

Detaylı

YARA İYİLEŞMESİ. Yrd.Doç.Dr. Burak Veli Ülger

YARA İYİLEŞMESİ. Yrd.Doç.Dr. Burak Veli Ülger YARA İYİLEŞMESİ Yrd.Doç.Dr. Burak Veli Ülger YARA Doku bütünlüğünün bozulmasıdır. Cerrahi ya da travmatik olabilir. Akut Yara: Onarım süreci düzenli ve zamanında gelişir. Anatomik ve fonksiyonel bütünlük

Detaylı

2013 NİSAN TUS DAHİLİYE SORULARI

2013 NİSAN TUS DAHİLİYE SORULARI 2013 NİSAN TUS DAHİLİYE SORULARI Doğru cevap: B Referans: e-tus İpucu Serisi Dahiliye Ders Notları Cilt 2 Sayfa: 10 Doğru cevap: A Referans: e-tus İpucu Serisi Dahiliye Cilt 1 Ders Notları Sayfa: 233

Detaylı

RENAL TRANSPLANTLI HASTALARDA RENAL RESİSTİF İNDEKS DÜZEYİNİ ETKİLEYEN FAKTÖRLER

RENAL TRANSPLANTLI HASTALARDA RENAL RESİSTİF İNDEKS DÜZEYİNİ ETKİLEYEN FAKTÖRLER RENAL TRANSPLANTLI HASTALARDA RENAL RESİSTİF İNDEKS DÜZEYİNİ ETKİLEYEN FAKTÖRLER Siren SEZER, Şebnem KARAKAN, Nurhan ÖZDEMİR ACAR. Başkent Üniversitesi Nefroloji Bilim Dalı GİRİŞ Dopler Ultrasonografi;

Detaylı

nasıl engellenir? Doç.Dr. Mustafa Balal Çukurova Üniversitesitesi Tıp T p Fak. Nefroloji B.D

nasıl engellenir? Doç.Dr. Mustafa Balal Çukurova Üniversitesitesi Tıp T p Fak. Nefroloji B.D Böbrek taş hastalığı nasıl engellenir? Doç.Dr. Mustafa Balal Çukurova Üniversitesitesi Tıp T p Fak. Nefroloji B.D Yaşam am boyu böbrek b brek taş hastalığı riski; Erkeklerde %15 Kadınlarda %6 Ortadoğuda

Detaylı

Özel Formülasyon DAHA İYİ DAHA DÜŞÜK MALIYETLE DAHA SAĞLIKLI SÜRÜLER VE DAHA FAZLA YUMURTA IÇIN AGRALYX!

Özel Formülasyon DAHA İYİ DAHA DÜŞÜK MALIYETLE DAHA SAĞLIKLI SÜRÜLER VE DAHA FAZLA YUMURTA IÇIN AGRALYX! Özel Formülasyon DAHA İYİ Yumurta Verimi Kabuk Kalitesi Yemden Yararlanma Karaciğer Sağlığı Bağırsak Sağlığı Bağışıklık Karlılık DAHA DÜŞÜK MALIYETLE DAHA SAĞLIKLI SÜRÜLER VE DAHA FAZLA YUMURTA IÇIN AGRALYX!

Detaylı

Kolesterol Metabolizması. Prof. Dr. Fidancı

Kolesterol Metabolizması. Prof. Dr. Fidancı Kolesterol Metabolizması Prof. Dr. Fidancı Kolesterol oldukça önemli bir biyolojik moleküldür. Membran yapısında önemli rol oynar. Steroid hormonların ve safra asitlerinin sentezinde öncül maddedir. Diyet

Detaylı

D VİTAMİNİ TARİHSEL BAKI 01.11.2008. 25-D vitamini miktarına göre değişir. öğünde uskumru yesek de, böbrekler her

D VİTAMİNİ TARİHSEL BAKI 01.11.2008. 25-D vitamini miktarına göre değişir. öğünde uskumru yesek de, böbrekler her VİTAMİN BİYOKİMYASI D VİTAMİNİ BU BÖLÜMDE ANLATILACAK KONULAR: Tarihsel Bakış D vitamininin kimyasal ve biyolojik fonksiyonları Besin kaynakları Hazırlayan: V. Murat BOSTANCI Toksisite 1 2 TARİHSEL BAKI

Detaylı

08.11.2008 VİTAMİN D VE İMMÜN SİSTEM VİTAMİN D

08.11.2008 VİTAMİN D VE İMMÜN SİSTEM VİTAMİN D VİTAMİN D VE İMMÜN SİSTEM VİTAMİN D Vitamin D ve İmmün Sistem İnsülin Sekresyonuna Etkisi Besinlerde D Vitamini Makaleler Vitamin D, normal bir kemik gelişimi ve kalsiyum-fosfor homeostazisi için elzem

Detaylı

PRİMER HİPEROKSALÜRİ TİP 1 DE GENETİK TANI

PRİMER HİPEROKSALÜRİ TİP 1 DE GENETİK TANI PRİMER HİPEROKSALÜRİ TİP 1 DE GENETİK TANI Emel Isıyel, Sevcan A. Bakkaloğlu, Salim Çalışkan, Sema Akman, İpek Akil, Yılmaz Tabel, Nurver Akıncı, Elif Bahat, Fehime Kara Eroğlu, Ahmet Özel, Fatih S. Ezgü

Detaylı

HİPERKALSEMİ. Meral BAKAR Ankara Numune Eğitim ve Araştırma Hastanesi Tıbbi Onkoloji Gündüz Tedavi Ünitesi

HİPERKALSEMİ. Meral BAKAR Ankara Numune Eğitim ve Araştırma Hastanesi Tıbbi Onkoloji Gündüz Tedavi Ünitesi HİPERKALSEMİ Meral BAKAR Ankara Numune Eğitim ve Araştırma Hastanesi Tıbbi Onkoloji Gündüz Tedavi Ünitesi Tanım: Hiperkalsemi serum kalsiyum düzeyinin normalden (9-11 mg/dl) yüksek olduğunda meydana gelen

Detaylı

ANEMİYE YAKLAŞIM. Dr Sim Kutlay

ANEMİYE YAKLAŞIM. Dr Sim Kutlay ANEMİYE YAKLAŞIM Dr Sim Kutlay KBH da Demir Eksikliği Nedenleri Gıda ile yetersiz demir alımı Üremiye bağlı anoreksi,düşük proteinli (özellikle hayvansal) diyetler Artmış demir kullanımı Eritropoez stimule

Detaylı

Romatizmal Mitral Darlığında Fetuin-A Düzeyleri Ve Ekokardiyografi Bulguları İle İlişkisi

Romatizmal Mitral Darlığında Fetuin-A Düzeyleri Ve Ekokardiyografi Bulguları İle İlişkisi Kahramanmaraş 1. Biyokimya Günleri Bildiri Konusu: Romatizmal Mitral Darlığında Fetuin-A Düzeyleri Ve Ekokardiyografi Bulguları İle İlişkisi Mehmet Aydın DAĞDEVİREN GİRİŞ Fetuin-A, esas olarak karaciğerde

Detaylı

Yeni Tanı Hipertansiyon Hastalarında Tiyol Disülfid Dengesi

Yeni Tanı Hipertansiyon Hastalarında Tiyol Disülfid Dengesi Yeni Tanı Hipertansiyon Hastalarında Tiyol Disülfid Dengesi İhsan Ateş 1, Nihal Özkayar 2,Bayram İnan 1, F. Meriç Yılmaz 3, Canan Topçuoğlu 3, Özcan Erel 4, Fatih Dede 2, Nisbet Yılmaz 1 1 Ankara Numune

Detaylı

ÜROLOJİK TAŞ HASTALIKLARI

ÜROLOJİK TAŞ HASTALIKLARI ÜROLOJİK TAŞ HASTALIKLARI DR FIRAT ZANTUR KEAH. ACİL TIP A.D DR.FIRAT ZANTUR - KEAH ACİL TIP - 13.9.2011 1 Plan Epidemioloji Patofizyoloji Kimyasal yapısına göre taşlar Klinik Tanı Tedavi DR.FIRAT ZANTUR

Detaylı

ERİTROSİTLER ANEMİ, POLİSİTEMİ

ERİTROSİTLER ANEMİ, POLİSİTEMİ ERİTROSİTLER ANEMİ, POLİSİTEMİ 2009-2010,Dr.Naciye İşbil Büyükcoşkun Dersin amacı Eritrositlerin yapısal özellikleri Fonksiyonları Eritrosit yapımı ve gerekli maddeler Demir metabolizması Hemoliz Eritrosit

Detaylı

EKSTRASELÜLER MATRİKS

EKSTRASELÜLER MATRİKS EKSTRASELÜLER MATRİKS Doku organisazyonu: Hücrelerin bağlanması 1- Hücre-matriks bağlantıları: ekstraselüler matriks tarafından hücrelerin bir arada tutulması 2- Hücre-hücre bağlantılar: hücrelerin birbiriyle

Detaylı

PERİTON DİYALİZİ HASTALARINDA AKIM ARACILI DİLATASYON VE ASİMETRİK DİMETİLARGİNİN MORTALİTEYİ BELİRLEMEZ

PERİTON DİYALİZİ HASTALARINDA AKIM ARACILI DİLATASYON VE ASİMETRİK DİMETİLARGİNİN MORTALİTEYİ BELİRLEMEZ PERİTON DİYALİZİ HASTALARINDA AKIM ARACILI DİLATASYON VE ASİMETRİK DİMETİLARGİNİN MORTALİTEYİ BELİRLEMEZ Sami Uzun 1, Serhat Karadag 1, Meltem Gursu 1, Metin Yegen 2, İdris Kurtulus 3, Zeki Aydin 4, Ahmet

Detaylı

ASEMPTOMATİK HİPERÜRİSEMİYİ TEDAVİ EDELİM Mİ? Dr. Elif Arı Bakır Dr. Lütfi Kırdar Kartal EAH Nefroloji Kliniği

ASEMPTOMATİK HİPERÜRİSEMİYİ TEDAVİ EDELİM Mİ? Dr. Elif Arı Bakır Dr. Lütfi Kırdar Kartal EAH Nefroloji Kliniği ASEMPTOMATİK HİPERÜRİSEMİYİ TEDAVİ EDELİM Mİ? Dr. Elif Arı Bakır Dr. Lütfi Kırdar Kartal EAH Nefroloji Kliniği Asemptomatik Hiperürisemi Tanım: Serum ürik asit düzeyinin kristal depolanma hastalığı bulguları

Detaylı

Yrd. Doç. Dr. İlyas Yolbaş Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları ABD

Yrd. Doç. Dr. İlyas Yolbaş Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları ABD Yrd. Doç. Dr. İlyas Yolbaş Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları ABD KOMPLEMAN SİSTEMİ Kompleman sistem, (Compleman system) veya tamamlayıcı sistem, bir canlıdan patojenlerin temizlenmesine yardım eden biyokimyasal

Detaylı

İlaçların Etkilerini Değiştiren Faktörler, ve İlaç Etkileşimleri

İlaçların Etkilerini Değiştiren Faktörler, ve İlaç Etkileşimleri İlaçların Etkilerini Değiştiren Faktörler, ve İlaç Etkileşimleri Prof. Dr. Öner Süzer Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Farmakoloji ve Klinik Farmakoloji Anabilim Dalı www.onersuzer.com Son güncelleme: 10.03.2009

Detaylı

Amino Asit Metabolizması Bozuklukları. Yrd. Doç. Dr. Bekir Engin Eser Zirve Üniversitesi EBN Tıp Fakültesi Tıbbi Biyokimya ABD

Amino Asit Metabolizması Bozuklukları. Yrd. Doç. Dr. Bekir Engin Eser Zirve Üniversitesi EBN Tıp Fakültesi Tıbbi Biyokimya ABD Amino Asit Metabolizması Bozuklukları Yrd. Doç. Dr. Bekir Engin Eser Zirve Üniversitesi EBN Tıp Fakültesi Tıbbi Biyokimya ABD Amino Asit Metabolizması Bozuklukları Genelde hepsi kalıtsal ve otozomal resesifir

Detaylı

VIII. FAKTÖR XII EKSİKLİĞİ TANI VE TEDAVİ KILAVUZU BÖLÜM ULUSAL TANI VE TEDAVİ KILAVUZU 2013

VIII. FAKTÖR XII EKSİKLİĞİ TANI VE TEDAVİ KILAVUZU BÖLÜM ULUSAL TANI VE TEDAVİ KILAVUZU 2013 ULUSAL TANI VE TEDAVİ KILAVUZU 2013 FAKTÖR XII EKSİKLİĞİ VIII. BÖLÜM TANI VE TEDAVİ KILAVUZU KALITSAL FAKTÖR XII EKSİKLİĞİ TANI VE TEDAVİ KILAVUZU FAKTÖR XII EKSİKLİĞİ Dr. M. Cem Ar ve THD Hemofili Bilimsel

Detaylı

Hipokalsemi. Prof.Dr.Enver ŞİMŞEK Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Anabilimdalı

Hipokalsemi. Prof.Dr.Enver ŞİMŞEK Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Anabilimdalı Hipokalsemi Prof.Dr.Enver ŞİMŞEK Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Anabilimdalı Kalsiyum 03.01.2014 57.Milli Pediatri Kongresi 2 Kalsiyum Fetal dönem Çocukluk çağı Erişkin

Detaylı

Hücre zedelenmesi etkenleri. Doç. Dr. Halil Kıyıcı 2015

Hücre zedelenmesi etkenleri. Doç. Dr. Halil Kıyıcı 2015 Hücre zedelenmesi etkenleri Doç. Dr. Halil Kıyıcı 2015 Homeostaz Homeostaz = hücre içindeki denge Hücrenin aktif olarak hayatını sürdürebilmesi için homeostaz korunmalıdır Hücre zedelenirse ne olur? Hücre

Detaylı

Karaciğer Fonksiyon Bozukluklarına Yaklaşım

Karaciğer Fonksiyon Bozukluklarına Yaklaşım Karaciğer Fonksiyon Bozukluklarına Yaklaşım Dr. Sıtkı Sarper SAĞLAM DR.SITKI SARPER SAĞLAM - KEAH ACİL TIP KLİNİK SUNUMU 04.10.2011 1 Netter in Yeri: DR.SITKI SARPER SAĞLAM - KEAH ACİL TIP KLİNİK SUNUMU

Detaylı

KALSİYUM OKSALAT TAŞ HASTALARINDA SAPTANAN PARATİROİD ADENOMUNUN ÖNEMİ

KALSİYUM OKSALAT TAŞ HASTALARINDA SAPTANAN PARATİROİD ADENOMUNUN ÖNEMİ GENEL ÜROLOJİ/General Urology TEKRARLAYAN KALSİYUM OKSALAT TAŞ HASTALARINDA SAPTANAN PARATİROİD ADENOMUNUN ÖNEMİ IMPORTANCE OF PARATYROID ADENOMA THAT WAS DETECTED IN THE PATIENTS WITH RECURRENT CALCIUM

Detaylı

AMİNO ASİT, KANTİTATİF (PLAZMA, İDRAR)

AMİNO ASİT, KANTİTATİF (PLAZMA, İDRAR) Klinik Laboratuvar Testleri AMNO AST, KANTTATF (PLAZMA, DRAR) Kullanım amacı: Plazma ve idrarda kantitatif amino asit ölçümüne, amino asit metabolizma bozukluklarının araştırılması sırasında ihtiyaç duyulur.

Detaylı

Karaciğer laboratuvar. bulguları. Prof.Dr.Abdullah.Abdullah SONSUZ Gastroenteroloji Bilim Dalı. 5.Yarıyıl

Karaciğer laboratuvar. bulguları. Prof.Dr.Abdullah.Abdullah SONSUZ Gastroenteroloji Bilim Dalı. 5.Yarıyıl Karaciğer ve safra yolu hastalıklar klarında laboratuvar bulguları Prof.Dr.Abdullah.Abdullah SONSUZ Gastroenteroloji Bilim Dalı 5.Yarıyıl 2006-2007 2007 eğitim e yılıy Karaciğer ve safra yolu hastalıklarında

Detaylı

Hedefe Spesifik Beslenme Katkıları

Hedefe Spesifik Beslenme Katkıları Hedefe Spesifik Beslenme Katkıları Hayvan Beslemede Vitamin ve Minerallerin Önemi Vitaminler, çiftlik hayvanlarının, büyümesi, gelişmesi, üremesi, kısaca yaşaması ve verim vermesi için gerekli metabolik

Detaylı

Özel Formülasyon DAHA İYİ DAHA DÜŞÜK MALIYETLE DAHA SAĞLIKLI SÜRÜLER VE DAHA FAZLA CIVCIV IÇIN OVOLYX!

Özel Formülasyon DAHA İYİ DAHA DÜŞÜK MALIYETLE DAHA SAĞLIKLI SÜRÜLER VE DAHA FAZLA CIVCIV IÇIN OVOLYX! Özel Formülasyon DAHA İYİ Yumurta verimi Kabuk kalitesi Civciv kalitesi Döllülük Çıkım oranı Karaciğer sağlığı Bağırsak sağlığı Bağışıklık Karlılık DAHA DÜŞÜK MALIYETLE DAHA SAĞLIKLI SÜRÜLER VE DAHA FAZLA

Detaylı

BCC DE GÜNCEL Prof. Dr. Kamer GÜNDÜZ

BCC DE GÜNCEL Prof. Dr. Kamer GÜNDÜZ BCC DE GÜNCEL Prof. Dr. Kamer GÜNDÜZ Celal Bayar Üniversitesi Deri ve Zührevi Hastalıklar Anabilim Dalı-MANİSA Bazal Hücreli Kanser (BCC) 1827 - Arthur Jacob En sık rastlanan deri kanseri (%70-80) Açık

Detaylı

TÜMÖR ANJiYOGENEZİ TUMOR ANGIOGENESIS. Reha Aydın. İstanbul Üniversitesi Cerrahpaşa Tıp Fakültesi

TÜMÖR ANJiYOGENEZİ TUMOR ANGIOGENESIS. Reha Aydın. İstanbul Üniversitesi Cerrahpaşa Tıp Fakültesi TÜMÖR ANJiYOGENEZİ TUMOR ANGIOGENESIS Reha Aydın İstanbul Üniversitesi Cerrahpaşa Tıp Fakültesi TÜMÖR ANJiYOGENEZİ TUMOR ANGIOGENESIS Reha Aydın, İstanbul Üniversitesi, Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Türkçe

Detaylı

I. YARIYIL TEMEL BİYOKİMYA I (B 601 TEORİK 3, 3 KREDİ)

I. YARIYIL TEMEL BİYOKİMYA I (B 601 TEORİK 3, 3 KREDİ) T.C. İSTANBUL BİLİM ÜNİVERSİTESİ SAĞLIK BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ BİYOKİMYA ANABİLİM DALI YÜKSEK LİSANS PROGRAMI 2014-2015 EĞİTİM-ÖĞRETİM YILI DERS İÇERİKLERİ I. YARIYIL TEMEL BİYOKİMYA I (B 601 TEORİK 3, 3

Detaylı

NİTRİK OKSİT, DONÖRLERİ VE İNHİBİTÖRLERİ. Dr. A. Gökhan AKKAN

NİTRİK OKSİT, DONÖRLERİ VE İNHİBİTÖRLERİ. Dr. A. Gökhan AKKAN NİTRİK OKSİT, DONÖRLERİ VE İNHİBİTÖRLERİ Dr. A. Gökhan AKKAN 1976 Moncada 1980 Furchgott ve Zawadzki (1998 Nobel Tıp Ödülü) EDRF = Endothelium- derived relaxing factor 1987 EDRF = NO Sentezi NOS L- Arginin

Detaylı

OTOZOMAL DOMİNANT POLİKİSTİK BÖBREK HASTALIĞI HALİLİBRAHİM ÖZTÜRK DÖNEM-6 2013-2014

OTOZOMAL DOMİNANT POLİKİSTİK BÖBREK HASTALIĞI HALİLİBRAHİM ÖZTÜRK DÖNEM-6 2013-2014 OTOZOMAL DOMİNANT POLİKİSTİK BÖBREK HASTALIĞI HALİLİBRAHİM ÖZTÜRK DÖNEM-6 2013-2014 VAKA-1 43 yaşında erkek hasta, sol böğür ağrısı ve kan basıncı yüksekliği nedeniyle başvurdu. Medikal öyküsünden 3

Detaylı

GOÜ TIP FAKÜLTESİ DÖNEM II IV. KURUL 2009 2010

GOÜ TIP FAKÜLTESİ DÖNEM II IV. KURUL 2009 2010 IV. Kurul Gastrointestinal Sistem ve Metabolizma IV. Kurul Süresi: 5 hafta IV. Kurul Başlangıç Tarihi: 17 Şubat 2010 IV. Kurul Bitiş ve Sınav Tarihi: 22 23 Mart 2010 Ders Kurulu Sorumlusu: Yrd. Doç. Dr.

Detaylı

P I. R dir. Bu de er stator sarg lar n direnci. : Stator bir faz sarg n a.c. omik direncini ( ) göstermektedir.

P I. R dir. Bu de er stator sarg lar n direnci. : Stator bir faz sarg n a.c. omik direncini ( ) göstermektedir. Asenkron Motorun Bota Çalmas Bota çallan asenkron motorlar ebekeden bir güç çekerler. Bu çekilen güç, stator demir kayplar ile sürtünme ve vantilasyon kayplarn toplam verir. Bota çalan motorun devir say

Detaylı

5.111 Ders Özeti #12. Konular: I. Oktet kuralından sapmalar

5.111 Ders Özeti #12. Konular: I. Oktet kuralından sapmalar 5.111 Ders Özeti #12 Bugün için okuma: Bölüm 2.9 (3. Baskıda 2.10), Bölüm 2.10 (3. Baskıda 2.11), Bölüm 2.11 (3. Baskıda 2.12), Bölüm 2.3 (3. Baskıda 2.1), Bölüm 2.12 (3. Baskıda 2.13). Ders #13 için okuma:

Detaylı

Hiperlipidemiye Güncel Yaklaşım

Hiperlipidemiye Güncel Yaklaşım İ.Ü. Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Sürekli Tıp Eğitimi Etkinlikleri Sık Görülen Kardiyolojik Sorunlarda Güncelleme Sempozyum Dizisi No: 40 Haziran 2004; s. 69-74 Hiperlipidemiye Güncel Yaklaşım Prof. Dr. Hakan

Detaylı

PROSPEKTÜS DECAVİT YUMUŞAK KAPSÜL

PROSPEKTÜS DECAVİT YUMUŞAK KAPSÜL Multivitamin ve Mineral Kombinasyonu FORMÜLÜ : PROSPEKTÜS DECAVİT YUMUŞAK KAPSÜL 11 Vitamin Vitamin A 10.000 I.U Vitamin B 1 20 mg Vitamin B 2 5 mg Vitamin B 6 10 mg Vitamin B 12 0.005 mg Vitamin C 150

Detaylı

KISA ÜRÜN BİLGİLERİ. Tablet. Bir yüzü çentikli beyaz ila beyaza yakın kapsül şeklinde tablet.

KISA ÜRÜN BİLGİLERİ. Tablet. Bir yüzü çentikli beyaz ila beyaza yakın kapsül şeklinde tablet. KISA ÜRÜN BİLGİLERİ 1. BEŞERİ TIBBİ ÜRÜNÜN ADI AMİNESS-N film tablet 2. KALİTATİF VE KANTİTATİF BİLEŞİMİ Etkin madde: Her tablet; 45 mg L-Histidin, 60 mg L-İzolösin, 90 mg L-Lösin, 96 mg L- Lizin asetat

Detaylı

KISA ÜRÜN BİLGİSİ 1. BEŞERİ TIBBİ ÜRÜNÜN ADI. ESANSİYEL AMİNO ASİT ORAL Tablet 2. KALİTATİF VE KANTİTATİF BİLEŞİM

KISA ÜRÜN BİLGİSİ 1. BEŞERİ TIBBİ ÜRÜNÜN ADI. ESANSİYEL AMİNO ASİT ORAL Tablet 2. KALİTATİF VE KANTİTATİF BİLEŞİM KISA ÜRÜN BİLGİSİ 1. BEŞERİ TIBBİ ÜRÜNÜN ADI ESANSİYEL AMİNO ASİT ORAL Tablet 2. KALİTATİF VE KANTİTATİF BİLEŞİM Etkin madde: 1 tablet içeriği : L-izolösin 59 mg L-lösin 89 mg L-lizin 75 mg = lizin asetat

Detaylı

Doç Dr Ülkü Yılmaz Turay Atatürk Göğüs Hastalıkları ve Göğüs Cerrahisi Merkezi Eğitim ve Araştırma Hastanesi

Doç Dr Ülkü Yılmaz Turay Atatürk Göğüs Hastalıkları ve Göğüs Cerrahisi Merkezi Eğitim ve Araştırma Hastanesi Tümör Lizis Sendrom Doç Dr Ülkü Yılmaz Turay Atatürk Göğüs Hastalıkları ve Göğüs Cerrahisi Merkezi Eğitim ve Araştırma Hastanesi Akut Tümör Lizis Sendrom Genellikle büyük, hızlı prolifere olan, tedaviye

Detaylı

TOPRAK TOPRAK TEKSTÜRÜ (BÜNYESİ)

TOPRAK TOPRAK TEKSTÜRÜ (BÜNYESİ) TOPRAK Toprak esas itibarı ile uzun yılların ürünü olan, kayaların ve organik maddelerin türlü çaptaki ayrışma ürünlerinden meydana gelen, içinde geniş bir canlılar âlemini barındırarak bitkilere durak

Detaylı

KISA ÜRÜN BĐLGĐSĐ 1. BEŞERĐ TIBBĐ ÜRÜNÜN ADI. LACDIGEST 2250 u/tab Çiğneme Tableti 2. KALĐTATĐF VE KANTĐTATĐF BĐLEŞĐM

KISA ÜRÜN BĐLGĐSĐ 1. BEŞERĐ TIBBĐ ÜRÜNÜN ADI. LACDIGEST 2250 u/tab Çiğneme Tableti 2. KALĐTATĐF VE KANTĐTATĐF BĐLEŞĐM 1. BEŞERĐ TIBBĐ ÜRÜNÜN ADI KISA ÜRÜN BĐLGĐSĐ LACDIGEST 2250 u/tab Çiğneme Tableti 2. KALĐTATĐF VE KANTĐTATĐF BĐLEŞĐM Etkin madde: Her bir çiğneme tableti 2250 ünite tilaktaz içerir. Yardımcı maddeler:

Detaylı

Bugün Neredeyiz? Dr. Yunus Erdem Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Nefroloji Ünitesi

Bugün Neredeyiz? Dr. Yunus Erdem Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Nefroloji Ünitesi Hipertansiyon Tedavisi: Bugün Neredeyiz? Dr. Yunus Erdem Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Nefroloji Ünitesi Hipertansiyon Sıklık Yolaçtığı sorunlar Nedenler Kan basıncı hedefleri Tedavi Dünyada Mortalite

Detaylı

KALSİYUM METABOLİZMASINI DÜZENLEYEN HORMONLAR

KALSİYUM METABOLİZMASINI DÜZENLEYEN HORMONLAR KALSİYUM METABOLİZMASINI DÜZENLEYEN HORMONLAR Kalsiyum iyonlarının katıldığı olaylar - Kemik mineralizasyonu - Kas ve sinir uyarılması -Kan pıhtılaşması -Salgılama -Membranbütünlüğü ve transport -Enzim

Detaylı

2) Kolekalsiferol (D 3)

2) Kolekalsiferol (D 3) Sunum İçeriği Öğretim Görevlisi :Yrd.Doç.Dr.Bekir ÇÖL Hazırlayan ve Sunan : Fulya ÇELEBİ Konu : D Vitamini 31/10/2008 D vitamini formları kaynaklarına genel bakış Deride ve vücutta D vitamini sentezi İnce

Detaylı

Nörolojik Hastalıklarda Depresyon ve Sitokinler

Nörolojik Hastalıklarda Depresyon ve Sitokinler 46.ULUSAL PSİKİYATRİ KONGRESİ, 2010 Nörolojik Hastalıklarda Depresyon ve Sitokinler Dr.Canan Yücesan Ankara Tıp Fakültesi Nöroloji Anabilim Dalı Akış Sitokinler ve depresyon Duygudurum bozukluklarının

Detaylı

Chapter 10. Summary (Turkish)-Özet

Chapter 10. Summary (Turkish)-Özet Chapter 10 Summary (Turkish)-Özet Özet Vücuda alınan enerjinin harcanandan fazla olması durumunda ortaya çıkan obezite, günümüzde tüm dünyada araştırılan sağlık sorunlarından birisidir. Obezitenin görülme

Detaylı

OKUL ÖNCES E M KURUMLARINDA ÇALI AN ANASINIFI ÖZET

OKUL ÖNCES E M KURUMLARINDA ÇALI AN ANASINIFI ÖZET OKUL ÖNCES EM KURUMLARINDA ÇALIAN ANASINIFI RETMENLERLE MÜZK ÖRETMENLERN MÜZK ÇALIMALARINA N TUTUM VE YETERLKLERN KARILATIRILMASI ÖZET r. Gör. Dr. lknur ÖZAL GÖNCÜ GÜMEF. ÇGEB.Okul Öncesi EABD. Okul öncesi

Detaylı

Yaşlanmaya Bağlı Oluşan Kas ve İskelet Sistemi Patofizyolojileri. Sena Aydın 0341110011

Yaşlanmaya Bağlı Oluşan Kas ve İskelet Sistemi Patofizyolojileri. Sena Aydın 0341110011 Yaşlanmaya Bağlı Oluşan Kas ve İskelet Sistemi Patofizyolojileri Sena Aydın 0341110011 PATOFİZYOLOJİ Fizyoloji, hücre ve organların normal işleyişini incelerken patoloji ise bunların normalden sapmasını

Detaylı

Proteinler. Fonksiyonlarına göre proteinler. Fonksiyonlarına göre proteinler

Proteinler. Fonksiyonlarına göre proteinler. Fonksiyonlarına göre proteinler Proteinler Canlılarda miktar olarak en çok bulunan biyomoleküllerdir. Amino asit birimlerinden oluşurlar Yapısal ve işlevsel olabilirler Genlerle aktarılan kalıtsal bilginin ortaya çıktığı moleküllerdir.

Detaylı

KRONİK BÖBREK HASTALIĞINDA MİNERAL VE KEMİK BOZUKLUKLARI 16.01.2014. İnt.Dr.Sibel KOÇAK

KRONİK BÖBREK HASTALIĞINDA MİNERAL VE KEMİK BOZUKLUKLARI 16.01.2014. İnt.Dr.Sibel KOÇAK KRONİK BÖBREK HASTALIĞINDA MİNERAL VE KEMİK BOZUKLUKLARI 16.01.2014 İnt.Dr.Sibel KOÇAK Tanım Kronik böbrek hastalığının (KBH) seyrinde mineral metabolizmasının bozuklukları sıktır ve eğer tanınıp tedavi

Detaylı

Malnutrisyon ve İnflamasyonun. Hasta Ötiroid Sendromu Gelişimine imine Etkisi

Malnutrisyon ve İnflamasyonun. Hasta Ötiroid Sendromu Gelişimine imine Etkisi Sürekli Ayaktan Periton Diyalizi Hastalarında Malnutrisyon ve İnflamasyonun Hasta Ötiroid Sendromu Gelişimine imine Etkisi Ebru Karcı, Erkan Dervişoğlu lu, Necmi Eren, Betül Kalender Kocaeli Üniversitesi,

Detaylı

Kansız kişilerde görülebilecek belirtileri

Kansız kişilerde görülebilecek belirtileri Kansızlık (anemi) kandaki hemoglobin miktarının yaş ve cinsiyete göre kabul edilen değerlerin altında olmasıdır. Bu değerler erişkin erkeklerde 13.5 g/dl, kadınlarda 12 g/dl nin altı kabul edilir. Kansızlığın

Detaylı

SPİNA BİFİDA VE NÖROJEN MESANE TANILI HASTALARDA MESANE İÇİ HYALURONİK ASİD UYGULAMASI

SPİNA BİFİDA VE NÖROJEN MESANE TANILI HASTALARDA MESANE İÇİ HYALURONİK ASİD UYGULAMASI SPİNA BİFİDA VE NÖROJEN MESANE TANILI HASTALARDA MESANE İÇİ HYALURONİK ASİD UYGULAMASI Harika Alpay, Nurdan Yıldız, Neslihan Çiçek Deniz, İbrahim Gökce Marmara Üniversitesi Tıp Fakültesi Çocuk Nefrolojisi

Detaylı

NEFROTİK SENDROM. INTERN DR. H.RUMEYSA DAĞ Eylül 2013

NEFROTİK SENDROM. INTERN DR. H.RUMEYSA DAĞ Eylül 2013 NEFROTİK SENDROM INTERN DR. H.RUMEYSA DAĞ Eylül 2013 NEFROTİK SENDROM NEDİR? Nefrotik sendrom ; proteinüri (günde 3.5gr/gün/1.73 m2), hipoalbüminemi (

Detaylı

Cisplatine Bağlı Akut Böbrek Yetersizliğinde İnterleukin-33 ün Rolü. Uzm. Dr. Kültigin Türkmen S.Ü.M.T.F Nefroloji B.D

Cisplatine Bağlı Akut Böbrek Yetersizliğinde İnterleukin-33 ün Rolü. Uzm. Dr. Kültigin Türkmen S.Ü.M.T.F Nefroloji B.D Cisplatine Bağlı Akut Böbrek Yetersizliğinde İnterleukin-33 ün Rolü Uzm. Dr. Kültigin Türkmen S.Ü.M.T.F Nefroloji B.D Konuşmanın Akışı Genel bilgiler Cisplatine bağlı ABY IL-33 Cisplatine bağlı ABY de

Detaylı

Kanser Tedavisi: Günümüz

Kanser Tedavisi: Günümüz KANSER TEDAVİSİNDE MOLEKÜLER HEDEFLER Doç. Dr. Işık G. YULUĞ Bilkent Üniversitesi Moleküler Biyoloji ve Genetik Bölümü yulug@fen.bilkent.edu.tr Kanser Tedavisi: Günümüz Geleneksel sitotoksik ilaçlar ve

Detaylı

Kuramsal: 28 saat. 4 saat-histoloji. Uygulama: 28 saat. 14 saat-fizyoloji 10 saat-biyokimya

Kuramsal: 28 saat. 4 saat-histoloji. Uygulama: 28 saat. 14 saat-fizyoloji 10 saat-biyokimya HEMATOPOETİK SİSTEM Hematopoetik Sistem * Periferik kan * Hematopoezle ilgili dokular * Hemopoetik hücrelerin fonksiyon gösterdikleri doku ve organlardan meydana gelmiştir Kuramsal: 28 saat 14 saat-fizyoloji

Detaylı

OKUL ÇAĞINDA BESLENME

OKUL ÇAĞINDA BESLENME OKUL ÇAĞINDA BESLENME Doç. Dr. Yeşim ÖZTÜRK Dokuz Eylül Üniversitesi Tıp Fakültesi Pediatrik Gastroenteroloji, Beslenme ve Metabolizma Ünitesi Nisan 2008-İZMİR ADÖLESAN DÖNEM 1. Biyolojik değişim BÜYÜME

Detaylı

PAPİLLER TİROİD KARSİNOMLU OLGULARIMIZDA BRAF(V600E) GEN MUTASYON ANALİZİ. Klinik ve patolojik özellikler

PAPİLLER TİROİD KARSİNOMLU OLGULARIMIZDA BRAF(V600E) GEN MUTASYON ANALİZİ. Klinik ve patolojik özellikler PAPİLLER TİROİD KARSİNOMLU OLGULARIMIZDA BRAF(V600E) GEN MUTASYON ANALİZİ Klinik ve patolojik özellikler Neslihan KURTULMUŞ,, Mete DÜREN, D Serdar GİRAY, G Ümit İNCE, Önder PEKER, Özlem AYDIN, M.Cengiz

Detaylı

MKRODALGA, UV VE HOT PLATE LE BOZUNDURULMU SRKE ÖRNEKLERNDE KADMYUM, KURUN VE BAKIR ÇERNN POTANSYOMETRK SIYIRMA ANALZ LE NCELENMES

MKRODALGA, UV VE HOT PLATE LE BOZUNDURULMU SRKE ÖRNEKLERNDE KADMYUM, KURUN VE BAKIR ÇERNN POTANSYOMETRK SIYIRMA ANALZ LE NCELENMES T.C. EGE ÜNVERSTES FEN FAKÜLTES KMYA BÖLÜMÜ MKRODALGA, UV VE HOT PLATE LE BOZUNDURULMU SRKE ÖRNEKLERNDE KADMYUM, KURUN VE BAKIR ÇERNN POTANSYOMETRK SIYIRMA ANALZ LE NCELENMES Danıman: Doç. Dr. H. smet

Detaylı

ĐÇERĐK. Vitamin B6 Formları. LOGO www.themegallery.com. Tarihsel Bakış. Yapısal Formüller. 4 Piridoksin Piridoksal Piridoksamin Piridoksal-fosfat

ĐÇERĐK. Vitamin B6 Formları. LOGO www.themegallery.com. Tarihsel Bakış. Yapısal Formüller. 4 Piridoksin Piridoksal Piridoksamin Piridoksal-fosfat LOGO ĐÇERĐK Tarihsel Bakış B6 Vitamininin Genel Özellikleri Kimyasal Ve Biyolojik Fonksiyonları Biyokimyasal Fonksiyonları YRD. DOÇ. DR. BEKİR ÇÖL SUNAN: DUYGU BAHÇE Emilim, Transport ve Metabolizma İmmün

Detaylı

www.boren.com.tr / info@boren.com.tr

www.boren.com.tr / info@boren.com.tr www.boren.com.tr / info@boren.com.tr YAŞAM da BOR BOR/B; Yeryüzünde bileşikler halinde, toprak, kaya ve suda az miktarlarda fakat yaygın olarak bulunan bir elementtir. Yer kabuğunda 10-20 ppm, deniz ve

Detaylı

MULTİPL MYELOM VE BÖBREK YETMEZLİĞİ. Dr. Mehmet Gündüz Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Hematoloji B.D.

MULTİPL MYELOM VE BÖBREK YETMEZLİĞİ. Dr. Mehmet Gündüz Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Hematoloji B.D. MULTİPL MYELOM VE BÖBREK YETMEZLİĞİ Dr. Mehmet Gündüz Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Hematoloji B.D. Multipl Myeloma Nedir? Vücuda bakteri veya virusler girdiğinde bazı B-lenfositler plazma hücrelerine

Detaylı

BÖBREK YETMEZLİĞİ TANI VE TEDAVİ SEÇENEKLERİ DR MÜMTAZ YILMAZ EÜTF İÇ HASTALIKLARI NEFROLOJİ BİLİM DALI

BÖBREK YETMEZLİĞİ TANI VE TEDAVİ SEÇENEKLERİ DR MÜMTAZ YILMAZ EÜTF İÇ HASTALIKLARI NEFROLOJİ BİLİM DALI BÖBREK YETMEZLİĞİ TANI VE TEDAVİ SEÇENEKLERİ DR MÜMTAZ YILMAZ EÜTF İÇ HASTALIKLARI NEFROLOJİ BİLİM DALI Kronik böbrek hastalığı-tanım Glomerül filtrasyon hızında (GFH=GFR) azalma olsun veya olmasın, böbrekte

Detaylı

Hücrelerde gerçekleşen yapım, yıkım ve dönüşüm olaylarının bütününe metabolizma denir.

Hücrelerde gerçekleşen yapım, yıkım ve dönüşüm olaylarının bütününe metabolizma denir. METABOLİZMA ve ENZİMLER METABOLİZMA Hücrelerde gerçekleşen yapım, yıkım ve dönüşüm olaylarının bütününe metabolizma denir. A. ÖZÜMLEME (ANABOLİZMA) Metabolizmanın yapım reaksiyonlarıdır. Bu tür olaylara

Detaylı

Midede etkin enzim Pepsin Ürün; Albumoz ve pepton Barsakta etkili enzimler Tripsin Kimotripsin Elaztaz Karboksipeptidaz, Aminopeptidaz Dipeptidaz,

Midede etkin enzim Pepsin Ürün; Albumoz ve pepton Barsakta etkili enzimler Tripsin Kimotripsin Elaztaz Karboksipeptidaz, Aminopeptidaz Dipeptidaz, PROTEİN SİNDİRİMİ Polipeptit zincirini oluşturan amino asitler arasındaki peptit bağlarının hidrolizi; proteoliz Proteinlerin sindirimi midede başlar ve barsakta tamamlanır. Midede etkin enzim Pepsin Ürün;

Detaylı

44 yaşında kadın hasta flask paralizi ile başvurduğu dış merkezden sevk edildi. Şiddetli hipokalemisi(2 meq/lt) olduğu için KCl içeren infüzyon

44 yaşında kadın hasta flask paralizi ile başvurduğu dış merkezden sevk edildi. Şiddetli hipokalemisi(2 meq/lt) olduğu için KCl içeren infüzyon Case 6 44 yaşında kadın hasta flask paralizi ile başvurduğu dış merkezden sevk edildi. Şiddetli hipokalemisi(2 meq/lt) olduğu için KCl içeren infüzyon başlandı. Ek labaratuvar verileri.. RF+ Anti-Ro/SS-A+,

Detaylı

şımları Dr. Ümit Yaşar Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Farmakoloji Anabilim Dalı

şımları Dr. Ümit Yaşar Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Farmakoloji Anabilim Dalı Anti-anjiojenik faktörler ve tedavi yaklaşı şımları Dr. Ümit Yaşar Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Farmakoloji Anabilim Dalı Antianjiojenik faktörler Bugüne kadar 300 den fazla inhibitörü madde gösterildi.

Detaylı

ph = 6,1 + log [CO 2 ]

ph = 6,1 + log [CO 2 ] ASİT-BAZ DENGESİ Asit-baz dengesi tanımı Biyolojik reaksiyonların hepsi optimum bir ph ortamında normal olarak cereyan ederler; ortamın ph değerinin değişmesi, önemli bozukluklara neden olur. Organizmada

Detaylı

Prostat Kanseri Tanısında PSA yı Nasıl Kullanalım

Prostat Kanseri Tanısında PSA yı Nasıl Kullanalım Prostat Kanseri Tanısında PSA yı Nasıl Kullanalım Dr. Ö. Levent ÖZDAL Türkiye Yüksek İhtisas Hastanesi Üroloji Kliniği, Ankara Tarihçe 1979 da Wang ve ark. Prostat dokusunda PSA yı pürifiye ettiler Serumda

Detaylı

BUĞDAY RUŞEYMİ (WHEAT GERM)

BUĞDAY RUŞEYMİ (WHEAT GERM) BUĞDAY RUŞEYMİ (WHEAT GERM) Buğday rüşeymi buğday başağının alt kısmında bulunan embriyodur. Buğdayın 1 tonundan sadece 1 kilogram rüşeym elde edilebilmektedir. Rüşeym özel yöntemlerle elde edilmediği

Detaylı

Tarifname SARKOPENİ NİN TEDAVİSİNE YÖNELİK BİR KOMPOZİSYON

Tarifname SARKOPENİ NİN TEDAVİSİNE YÖNELİK BİR KOMPOZİSYON 1 Tarifname SARKOPENİ NİN TEDAVİSİNE YÖNELİK BİR KOMPOZİSYON Teknik Alan Buluş, sarkopeni nin tedavisine yönelik oluşturulmuş bir kompozisyon ile ilgilidir. Tekniğin Bilinen Durumu Günümüzde sarkopeni,

Detaylı

TİP I HİPERSENSİTİVİTE REAKSİYONU. Prof. Dr. Bilun Gemicioğlu

TİP I HİPERSENSİTİVİTE REAKSİYONU. Prof. Dr. Bilun Gemicioğlu TİP I HİPERSENSİTİVİTE REAKSİYONU Prof. Dr. Bilun Gemicioğlu HİPERSENSİTİVİTE REAKSİYONLARI TİP I TİP II TİPII TİPIII TİPIV TİPIV TİPIV İmmün yanıt IgE IgG IgG IgG Th1 Th2 CTL Antijen Solübl antijen Hücre/

Detaylı

ROMATİZMAL HASTALIKLARDA SİTOKİN HEDEFLİ TEDAVİLER

ROMATİZMAL HASTALIKLARDA SİTOKİN HEDEFLİ TEDAVİLER ROMATİZMAL HASTALIKLARDA SİTOKİN HEDEFLİ TEDAVİLER H. Direskeneli Marmara Tıp Fakültesi Romatoloji Bilim Dalı İnflamasyon Doku Yanıtı (McInnes, Nature Clin Prac Rheumatol 2005; 31) RA da Sitokin Ağı (Firestein,

Detaylı

İÇ HASTALIKLARI 1.GÜN

İÇ HASTALIKLARI 1.GÜN İÇ HASTALIKLARI 1.GÜN 08.15-09.00 Genel muayene semiyolojisi N.YILMAZ SELÇUK 09.15-10.00 Genel muayene semiyolojisi N.YILMAZ SELÇUK 10.15-11.00 Kardiyovasküler sistem semiyolojisi M.YEKSAN 11.15-12.00

Detaylı

BALIKLARDA SİNDİRİM VE SİNDİRİM ENZİMLERİ. İlyas KUTLU Kimyager Su Ürünleri Sağlığı Bölümü. vücudun biyokimyasal süreçlerinin etkin bir şekilde

BALIKLARDA SİNDİRİM VE SİNDİRİM ENZİMLERİ. İlyas KUTLU Kimyager Su Ürünleri Sağlığı Bölümü. vücudun biyokimyasal süreçlerinin etkin bir şekilde BALIKLARDA SİNDİRİM VE SİNDİRİM ENZİMLERİ İlyas KUTLU Kimyager Su Ürünleri Sağlığı Bölümü Proteinler, yağlar ve karbohidratlar balıklar amino asitlerin dengeli bir karışımına gereksinim tarafından enerji

Detaylı

RUMİNANTLARDA KALSİYUM,FOSFOR VE MAGNEZYUM YETMEZLİKLERİ-1

RUMİNANTLARDA KALSİYUM,FOSFOR VE MAGNEZYUM YETMEZLİKLERİ-1 RUMİNANTLARDA KALSİYUM,FOSFOR VE MAGNEZYUM YETMEZLİKLERİ-1 Kalsiyum, fosfor ve magnezyum, kas yapısı, fizyolojik olaylar ve birçok dokunun normal fonksiyonları için gereklidir. Kemik formasyonu, kas kontraksiyonu,

Detaylı

Hücre Nükleusu, Nükleus Membranı, Nükleus Porları. Doç. Dr. Ahmet Özaydın

Hücre Nükleusu, Nükleus Membranı, Nükleus Porları. Doç. Dr. Ahmet Özaydın Hücre Nükleusu, Nükleus Membranı, Nükleus Porları Doç. Dr. Ahmet Özaydın Nükleus (çekirdek) ökaryotlar ile prokaryotları ayıran temel özelliktir. Çekirdek hem genetik bilginin deposu hem de kontrol merkezidir.

Detaylı

ÇOCUKLARDA ÜRİNER SİSTEM TAŞ HASTALIĞI. Dr. Alev Yılmaz 2014

ÇOCUKLARDA ÜRİNER SİSTEM TAŞ HASTALIĞI. Dr. Alev Yılmaz 2014 ÇOCUKLARDA ÜRİNER SİSTEM TAŞ HASTALIĞI Dr. Alev Yılmaz 2014 Üriner sistem taş hastalığının tarihi insanlık tarihi kadar uzundur Mısır mumyaları muayene edildiğinde 5000 yaşında mesane taşları saptanmıştır

Detaylı

1.2)) İLAÇLARIN VÜCUTTAKİ ETKİSİ

1.2)) İLAÇLARIN VÜCUTTAKİ ETKİSİ 10.Sınıf Meslek Esasları ve Tekniği 9.Hafta ( 10-14 / 11 / 2014 ) 1.)İLAÇLARIN VÜCUTTAKİ ETKİSİ 2.) İLAÇLARIN VERİLİŞ YOLLARI VE ETKİSİNİ DEĞİŞTİREN FAKTÖRLER Slayt No : 13 1.2)) İLAÇLARIN VÜCUTTAKİ ETKİSİ

Detaylı

Kemik dokusu, yapısı ve işlevi. Dr. Kutay Engin Özturan

Kemik dokusu, yapısı ve işlevi. Dr. Kutay Engin Özturan Kemik dokusu, yapısı ve işlevi Dr. Kutay Engin Özturan Kemik dokusunun görevleri Mekanik destek ve çatı Hayati organların korunması Mineral depolanması ve homestazisi Kemik iliği için ev sahipliği Hareket

Detaylı

Ödem, hiperemi, konjesyon. Doç. Dr. Halil Kıyıcı 2015

Ödem, hiperemi, konjesyon. Doç. Dr. Halil Kıyıcı 2015 Ödem, hiperemi, konjesyon Doç. Dr. Halil Kıyıcı 2015 1 Hemodinamik bozukluklar Ödem Hiperemi / konjesyon Kanama (hemoraji) Trombüs / emboli İnfarktüs Şok 2 Hemodinamik bozukluklar Ödem 3 Ödem Tanım: İnterstisyel

Detaylı

Böbrek taşı oluşum mekanizmalarının aydınlatılması amacıyla

Böbrek taşı oluşum mekanizmalarının aydınlatılması amacıyla Endoüroloji Bülteni 2014;7:13-17 DOI: 10.5350/ENDO2014070105 DERLEME Üriner Sistem Taş Hastalığında Deneysel Modeller Ömer Onur Çakır, Emrah Yürük, Murat Binbay Bağcılar Eğitim ve Araştırma Hastanesi,

Detaylı

KAFKAS ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ DÖNEM III 2015-2016 DERS YILI GENİTOÜRİNER SİSTEM DERS KURULU

KAFKAS ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ DÖNEM III 2015-2016 DERS YILI GENİTOÜRİNER SİSTEM DERS KURULU KAFKAS ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ DÖNEM III 2015-2016 DERS YILI GENİTOÜRİNER SİSTEM DERS KURULU DERSLER TEORİK PRATİK TOPLAM Patoloji 22 8 30 Dahiliye 14 8 26 Jinekoloji 18 8 26 Üroloji 12 8 20 Mikrobiyoloji

Detaylı

POT K EFERVESAN TABLET

POT K EFERVESAN TABLET PROSPEKTÜS POT K EFERVESAN TABLET FORMÜLÜ Her bir efervesan tablet 1,56 g Potasyum a eşdeğer, 2,17 g Potasyum sitrat monohidrat ve 2,00 g Potasyum hidrojen karbonat içerir. Tatlandırıcı olarak şeker, sodyum

Detaylı