10. Sınıf BİYOLOJİ. Soru Kitabı BİYOLOJİ. Öğretim programında yaptığı son güncelleme doğrultusunda YENİDEN DÜZENLENMİŞTİR.

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "10. Sınıf BİYOLOJİ. Soru Kitabı BİYOLOJİ. Öğretim programında yaptığı son güncelleme doğrultusunda YENİDEN DÜZENLENMİŞTİR."

Transkript

1 10. Sınıf BİYOLOJİ Soru Kitabı T.C MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞI Talim Terbiye Kurulu Başkanlığı BİYOLOJİ Öğretim programında yaptığı son güncelleme doğrultusunda YENİDEN DÜZENLENMİŞTİR. Banu KARAAĞAÇ Bilgehan PERİ PAL ME YA YIN CI LIK An ka ra 2014 I

2 PALME YAYINLARI: Sınıf Biyoloji Soru Kitabı / Banu KARAAĞAÇ Bilgehan PERİ Yayına Hazırlama : PALME Dizgi Grafik Tasarım Birimi / Savaş GÜLER Yayın Editörü : Cemil AYAN Yayıncı Sertifika No : Palme Yayıncılık 2014 ISBN : Baskı : Tuna Matbaacılık San. ve Tic. A. Ş. Baskı Tarihi : 2014 Basımevi Sertifika No : Bu kitap 5846 sayılı yasanın hükümlerine göre kısmen ya da tamamen basılamaz, dolaylı dahi olsa kullanılamaz, teksir, fotokopi ya da başka bir teknikle çoğaltılamaz. Her hakkı saklıdır, PALME YAYINCILIK a aittir. II

3 Benim Manevi Mirasım BİLİM ve AKILDIR M. Kemal ATATÜRK III

4 EDİTÖR DEN Son yıllarda ilk ve ortaöğretimde uygulanmaya başlanan öğretim programlarının ana felsefesi, yaşam temelli yaklaşımı esas almasıdır. Bu yaklaşımla, soyut gibi algılanan birçok fen kavramı gerçek yaşamla ilişkilendirilmiş, somut hale getirilmiştir. Bu yaklaşım okullarımızdaki öğretim sürecine tam olarak yerleştirildiği ve uygulandığı zaman öğrencilerimizin derslere olan ilgi ve motivasyonları ciddi bir biçimde artacaktır. Tüm bu gelişmelerin sonucu olarak bilişim toplumunun gerektirdiği becerilere sahip, objektif ve analitik düşünebilen, yaratıcı bir kafa gücüne sahip kuşaklar yetişecektir. Böyle yetişen genç insanlar, ezberden uzak kalacak, sağlıklı iletişim kurabilme yetileri gelişecek; kendini iyi tanıyan, çevresiyle barışık bireyler olacaktır. Palme yayıncılığın hazırladığı bu kitap serisinin içeriği yukarıda belirtilen bakış açısı çerçevesinde oluşturulmuştur. Ayrıca bu kitaplar değişen yeni sınav sistemine (YGS LYS) uygun bir niteliğe sahiptir. Üniversite sınavlarında sorulacak soruların kapsamı ve ağırlık düzeyine uygun bir konu akışı sağlanmıştır. Bu kitapların hazırlanmasında büyük bir özveriyle bana destek veren Palme Yayıncılık'ın genel müdürü sayın İlhan Budak'a teşekkür ederim. Palme Yayıncılık'tan çıkan bu kitap serisinin tüm öğrencilere yararlı olması ve onların gelişimine bir katkı sağlaması dileğiyle... Cemil AYAN 2014 Ankara ÖNSÖZ Sevgili Öğrenciler, Liselerde eğitimin 4 yıla çıkarılması ile biyoloji müfredatı yeniden düzenlenmiştir. Milli Eğitim Bakanlığı'nın müfredatına bağlı kalarak hazırlanan bu kitabın öğrencilere yeni sistemde yardımcı olacağına inanıyoruz. Çünkü iyi bir eğitimin temeli okulda atılır. Bu ise kaynakların doğru seçilmesiyle sağlanır. Bu kitap hazırlanırken konu anlatımının, akıcı ve sade olması esas alınmıştır. Konu anlatımları resimlerle desteklenirken çözümlü örnekler ile pekiştirilmiştir. Değişen eğitim sistemine bağlı kalarak hazırlanan etkinlikler ise çalışırken öğrenmeyi, öğrenirken keyif almayı sağlamaktadır. Öğrencilerimizin gelecekte mutlu ve başarılı olabilmeleri, bilim ve teknolojideki gelişmelerin onlara doğru bir şekilde aktarılması ile mümkün olacaktır. Biyoloji, bilim alanındaki yenilikleri insan hayatına sunan bir bilim dalıdır. Bu kitap hazırlanırken hem teknolojik gelişmeler hem de merak uyandıran sorular göz önünde tutularak öğrencilerin araştırmaya yönelmesi, kaynaklara ulaşma becerisi kazandırılması düşünülmüştür. Konuların anlatımlarında açık, sade ve anlaşılır bir dil kullanılmıştır. Uzun süre yapılan araştırma ve incelemeler sonucunda Palme Yayıncılık kalitesiyle hazırladığımız bu kitapta Palme Yayıncılığın Genel Müdürü Sn. İlhan Budak'a, değerli editörümüz Sn. Cemil Ayan'a ve kitabın dizgi ve grafik çalışmalarını yapan Savaş Güler e teşekkür ederiz. Çalışmalarımızın başından beri her türlü emeklerini ve yardımlarını esirgemeyen değerli dostlarımız Sn. İlkay Albayrak, Sn. Mehmet Gürler, Sn. Yeşim Akdoğan ve Sn. Berrin Akdemir'e teşekkülerimizi sunarız. Palme yayınlarını tercih eden tüm meslektaşlarımıza ve sevgili öğrencilerimize başarı dileklerimizle... Banu KARAAĞAÇ (0533) Bilgehan PERİ (0532) Ankara IV

5 İÇİNDEKİLER kardefl kromatitler ÜNİTE 1 ÜREME kinetokor iğ iplikleri Sayfa No Mitoz ve Eşeysiz Üreme....7 sentromer Mayoz ve Eşeyli Üreme İnsanda Üreme Sistemi - Büyüme ve Gelişme ÜNİTE 2 KALITIMIN GENEL İLKELERİ Kalıtım ve Biyolojik Çeşitlilik Modern Genetik Uygulamaları ÜNİTE 3 DÜNYAMIZ Ekosistem Ekolojisi Biyomlar Etkinlik Yanıt Anahtarı V

6 1 ÜREME BÖLÜM-1 MİTOZ VE EŞEYSİZ ÜREME... 7 Mitoz ve Eşeysiz Üreme... 7 Hücre Döngüsü... 7 Hücre Döngüsünün Kontrolü... 9 Eşeysiz Üreme Mini Sınavlar (1-6) Konu Testleri (1-8) BÖLÜM-2 MAYOZ VE EŞEYLİ ÜREME Mayoz ve Eşeyli Üreme Mayoz Bölünmenin Evreleri Eşeyli Üreme Partenogenez Konjugasyon Mini Sınavlar (1-4) Konu Testleri (1-8) Üniversite Sınav Soruları BÖLÜM-3 İNSANDA ÜREME SİSTEMİ- BÜYÜME VE GELİŞME İnsanda Üreme Sistemi Dişi Üreme Sistemi Erkek Üreme Sistemi Gamet Oluşumu Döllenme Üreme Sağlığı ve Cinsel Yolla Bulaşan Hastalıklar Tüp Bebek Yöntemi ve Mikroenjeksiyon Aile Planlaması Büyüme ve Gelişme Mini Sınavlar (1-4) Konu Testleri (1-8) Üniversite Sınav Soruları G 1 S (DNA sentezi) M TOT K Sitokinez Mitoz G 2 EVRE (M) Hücre döngüsü

7 G 1 M TOT K EVRE (M) Sitokinez Mitoz İNTERFAZ S (DNA sentezi) G 2 Hücre döngüsü MİTOZ VE EŞEYSİZ ÜREME KONU ÖZETİ MİTOZ VE EŞEYSİZ ÜREME Bölüm 1 Prokaryot ve ökaryot hücreler sahip olduğu genetik bilgiyi bölünerek yavru hücrelerine aktarırlar. Tek hücreli canlılarda hücre bölünmesi; neslin devamını sağlar yani üreme amaçlı gerçekleştirilir. Çok hücreli canlılarda hücre bölünmesi; büyüme, gelişme, yenilenme ve doku onarımı gibi işlevleri gerçekleştirir. Hücre bölünmesi, genetik madde olan DNA nın iki yavru hücreye eşit olarak bölüştürülmesini gerektirir. Bir hücrenin genetik bilgisini taşıyan DNA ya genom denir. Ökaryot hücrelerde DNA molekülü çekirdek içinde çeşitli proteinler ile bir arada bulunur. Bu DNA protein kompleksine kromatin adı verilir. Bölünmeye hazırlanan bir hücrede DNA kendini eşler ve kromatin iplikler kısalıp kalınlaşarak kromozomlara dönüşür. DNA eşlenmesi sonucunda oluşan iki ipliğin her birine kromatit adı verilir. Her kromozom özdeş DNA taşıyan iki kardeş kromatitten oluşur. HÜCRE DÖNGÜSÜ Hücre döngüsü, bir hücre bölünmesinin başlangıcından onu takip eden diğer hücre bölünmesinin başlangıcına kadar gerçekleşen olayları kapsar. Hücre döngüsü, interfaz ve mitoz olmak üzere iki evreden oluşur. I. İnterfaz Bölünme sonucu oluşan bir hücrenin yeniden bölünmek için geçirdiği hazırlık evresidir. G 1, S ve G 2 olarak adlandırılan üç evreden oluşur. G 1 evresinde; hücre büyür. Organel sayısı ve protein sentezi artar. S evresinde; DNA kendini eşler. Bu evrenin sonunda kromozom sayısı iki katına çıkar. G 2 evresinde; hücre bölünmesi için gerekli son hazırlıklar tamamlanır. Embriyonik hücre döngüsünün interfaz sürecinde S evresi görülürken, G 1 ya da G 2 evreleri görülmez. Olgunlaşmış sinir ve kas hücreleri gibi özelleşmiş hücreler, G 1 evresinden çıkarak G 0 adı verilen durgun evreye girerler. G 0 evresinde kalan bu tip hücrelerde bölünme durmuştur. ÜNİTE 1 ÜREME BÖLÜM 1 Mitoz Eşeysiz Üreme 7

8 ÜNİTE 1 ÜREME BÖLÜM 1 Mitoz Eşeysiz Üreme kinetokor sentromer kardefl kromatitler iğ iplikleri Eşlenmiş kromozomun genel yapısı: İğ iplikleri sentromerdeki kinetokorlara bağlanır. Sentromer, kinetokorların bulunduğu daralmış bölgedir. NTERFAZ Sentrozomlar (sentriyol çiftleri içerir). Kromatin Hücre zar Çekirdekçik Çekirdek zarı METAFAZ II. Mitoz Evre (M) Mitoz ve sitokinez olmak üzere iki bölünme evresinden oluşur. a) Mitoz (Çekirdek Bölünmesi) Mitoz aralarında kesin sınırlar bulunmayan dört evrede gerçekleşir. Art arda gerçekleşen bu evreler profaz, metafaz, anafaz, telofaz adını alır. Profaz Kromatin iplikler yoğunlaşır ve kromozom adını alır. Belirgin halde görülen kromozomların her biri, sentromer noktalarından birbirine bağlanmış kardeş iki kromatite sahiptir. İnterfazda eşlenmiş olan sentriyoller (hayvan hücrelerinde) hücrenin zıt kutuplarına doğru çekilir ve aralarında iğ iplikleri oluşur. Bitki hücrelerinde iğ iplikleri sitoplazmik proteinlerden meydana gelir. İğ iplikleri kinetokor bölgelerinden kromozomlara bağlanır. Çekirdekçik kaybolur ve çekirdek zarı erir. Metafaz Kinetokorlarından iğ ipliklerine tutunan kromozomlar hücrenin ekvator düzleminde (metafaz plağı) tek sıralı olarak dizilir. Anafaz Kinetokorlara bağlı iğ ipliklerinin boyları kısalır ve kardeş kromatitler birbirinden ayrılarak hücrenin zıt kutuplarına doğru hareket eder. Kendi sentromerine sahip kromatitler artık bağımsız birer kromozom haline gelmiştir ve kardeş kromozom olarak adlandırılır. Kinetokora bağlı olmayan iğ iplikleri bu evrede hücrenin boyca uzamasını sağlar. iplikleri ki kardefl kromatit içeren kromozom ANAFAZ PROFAZ Sentromer Kinetokora ba l olmayan i iplikleri TELOFAZ Çekirdek zar n n parçalar Kinetokor Kinetokor i ipli i ipli i Kardefl kromozomlar Oluflan çekirdekçik Bölünme olu u Oluflan çekirdek zar Hayvan hücresinde interfaz ve mitoz 8

9 Hayvan hücresi Telofaz Yavru hücreler İğ iplikleri kaybolur. Hücrenin zıt kutuplarındaki kromozomların etrafında çekirdek zarı meydana gelir ve çekirdekçik yeniden oluşur. Kromozomlar çözülmeye başlar ve tekrar kromatin haline döner. b) Sitokinez (Sitoplazma Bölünmesi) Sitokinez sitoplazmanın yavru hücrelere bölünmesi olaydır. Sitokinez hayvan hücrelerinde boğumlanma ile gerçekleşirken, bitki hücrelerinde hücre plağı oluşturularak gerçekleşir. Hayvan hücrelerinde boğumlanma, hücrenin ekvator bölgesinde, karşılıklı iki taraftan dıştan içe doğru bölünme oluğu oluşumuyla başlar. Bitki hücrelerinde hücre plağı oluşumu hücrenin ortasından başlar ve çevreye doğru ilerler. Hücre duvar Bitki hücresi Hücre duvar materyali içeren parçacıkları Hayvan ve bitki hücrelerinde sitokinez Hücre pla ı (Orta lamel) Yeni hücre duvar Yavru hücreler ÜNİTE 1 ÜREME BÖLÜM 1 Mitoz Eşeysiz Üreme G 1 kontrol noktas HÜCRE DÖNGÜSÜNÜN KONTROLÜ Hücre döngüsünün evreleri arasındaki düzeni sağlayan G 1, G 2 ve M adı verilen kontrol noktaları bulunur. G 1 Kontrol sistemi S Siklinler ve siklin bağımlı kinaz moleküllerinin kontrol noktalarındaki etkileşimi sonucu hücre döngüsünü düzenleyen dur ve devam et sinyalleri oluşur. M G 2 G 1 kontrol noktasında, DNA da hasar bulunmuyorsa ve hücre yeterli büyüklüğe ulaşmışsa devam et sinyali verilir. M kontrol noktas G 2 kontrol noktas Hücre döngüsünün kontrol noktaları G 2 kontrol noktasında, DNA hasarı ve hücrenin büyüklüğü kontrol edilir. M kontrol noktasında, kinetokorlar iğ ipliklerine tutunmazsa dur sinyali verilir ve anafaz evresi başlamaz. Bu sinyal, bütün kinetokorların iğ ipliklerine tutunmasıyla ortadan kalkar. 9

10 ÜNİTE 1 ÜREME BÖLÜM 1 Mitoz Eşeysiz Üreme Amipte bölünme her yönden olur. Ana birey Tomurcuk Hidra tomurcuklanarak eşeysiz çoğalır. Puf mantarı milyonlarca spor oluşturur. EŞEYSİZ ÜREME Ana canlının kendisiyle aynı genetik bilgiye sahip yavruları meydana getirmesine eşeysiz üreme denir. Eşeysiz üremede mayoz bölünme ve döllenme olayları görülmez. Dolayısıyla gamet oluşturma ve zigot oluşumu gerçekleşmez. Eşeysiz üremenin temeli mitoz bölünmeye dayanır. Eşeysiz üreme sonucu oluşan bireyler, birbirleriyle ve atasal canlıyla aynı kalıtsal özelliklere sahiptir. Eşeysiz üreme sonucu kalıtsal çeşitlilik ortaya çıkarsa, bu durum ancak mutasyonla açıklanır. Bölünerek üreme, tomurcuklanma, sporla üreme, vejetatif üreme ve rejenerasyon gibi çeşitlere ayrılır. 1. Bölünerek Üreme Prokaryotlardan bakteri ve arkelerde, ökaryotlardan amip, paramesyum, öglena gibi protistler ile bazı maya türlerinde görülür. Bölünerek üreme, belirli bir büyüklüğe ulaşan hücrenin kısmen eşit olarak ikiye ayrılmasıdır. Ökaryot bir hücreli canlılarda bölünerek üremenin temeli mitoza dayanır. Bölünerek üreme paramesyumda enine, öglenada boyuna, amipte ise her yönde olur. 2. Tomurcuklanma Bu tip üreme, bira mayalarında, süngerlerde, hidra, deniz anası polipleri gibi bazı sölenterlerde ve bazı bitkilerde görülür. Tomurcuklanmada, ana bireyin vücudundan dışarıya doğru tomurcuk şeklinde oluşan bir çıkıntı büyür ve yavru canlıyı meydana getirir. Tomurcuk oluşumu mitoz ile gerçekleşir. Bu tip üremede oluşan tomurcuklar bağımsız yaşayabildiği gibi ana bireye bağlı kalarak koloni adı verilen topluluklar da oluşturur. 3. Sporla Üreme Bu tip üreme, mantarlarda, bazı bir hücreli canlılarda, bazı omurgasız hayvanlarda, eğrelti otları ve karayosunları gibi tohumsuz bitkilerde görülür. Sporla üreme; olumsuz koşullara dayanıklı, etrafı dayanıklı bir örtü ile kaplı olan ve spor adı verilen özelleşmiş hücrelerle olur. Sporlar eşeysiz veya eşeyli üreme yoluyla oluşurlar ve haploit kromozomludurlar. Mayoz bölünme sonucu oluşan sporlara eşeyli spor denir. Bu sporların üreme hücrelerinden farkı, döllenmeden yeni birey oluşturmalarıdır. Mitoz sonucu oluşan sporlara eşeysiz spor denir. Eşeysiz sporlar uygun koşullarda çimlenerek yeni bireyi oluşturur. Sporla üreyen canlıların yaşam döngülerinde eşeyli ve eşeysiz üremenin birbirini takip etmesine döl değişimi (metagenez) adı verilir. Döl değişimi sırasında sporlar mayoz bölünmeyle, gametler mitoz bölünmeyle meydana gelir. 10

11 Eğrelti otunda spor oluşturan spor keseleri Çilek bitkisi sürünücü gövde ile ürer. Çiçeksiz bitkilerde; sporofit bitki mayozla sporları oluşturur. Sporların çimlenmesi ile dişi ve erkek gametofitler oluşur. Gametofit bitkilerin mitoz bölünmesi ile oluşan sperm ve yumurta hücrelerinin döllenmesi sonucu diploit yapılı zigot oluşur. Zigotun mitoz bölünmeleri ile sporofit bitki meydana gelir. 4. Vejetatif Üreme Yüksek yapılı bitkilerde görülür. Mitoz bölünme ve yenilenme esasına dayanır. Bu tip üreme, ana bitkiden ayrılan bir doku parçasının gelişerek yeni bir bireyi oluşturmasıyla meydana gelir. Vejetatif üreme sürünücü gövde, yumru gövde, rizom gövde ve çelikle üreme gibi değişik şekillerde gerçekleşir. Çilek bitkisinde sürünücü gövde üzerinde göz (nodyum) adı verilen bölgelerden yeni bitkiler gelişir. Ayrık otu, zencefil gibi bitkilerin rizom gövdeleri üzerinde bulunan gözlerden gelişen sürgünler, yeni bitkileri oluşturur. Patates, yer elması gibi bitkilerin yumru gövdeleri ile soğan, sümbül, lale gibi bitkilerin yassı gövdeleri üzerindeki gözlerden yeni bitkiler gelişir. Çelikle üreme; kök, gövde ya da yapraktan alınan bitki parçalarının ana bitkiden ayrılarak, uygun koşullarda başka bir yerde köklendirilmesidir. Aşılama; çoğaltılması istenilen çeşitten alınan bitki parçasının, başka bir bitki üzerine kaynaştırılmasıdır. Aşılama ile farklı türlerin ya da aynı türün farklı bireylerindeki en iyi özelliklerin tek bir bitkide birleştirilmesi sağlanır. Daldırma yöntemi, ana bitkinin genç bir dalının, kendisinden ayrılmadan toprağa gömülmesi ve gömülen kısmın köklenmesinden sonra ana bitkiden kesilip ayrılmasıdır. 5. Rejenerasyon (Yenilenme) Rejenerasyon canlı organizmada kopan veya zarar gören bir parçanın yeniden yapılmasıdır. ÜNİTE 1 ÜREME BÖLÜM 1 Mitoz Eşeysiz Üreme Zencefil bitkisi rizom ile ürer. Genel olarak canlının gelişmişlik derecesi ile yenilenme yeteneği ters orantılıdır. Gelişmiş yapılı omurgalılarda ve insanda rejenerasyon doku düzeyinde gerçekleşir. Rejenerasyon ile yıpranan dokuların onarımı ve yaraların iyileşmesi sağlanır. Kertenkele, semender, yengeç gibi bazı canlılarda rejenerasyon organ düzeyinde gerçekleşir. Kertenkele kopan kuyruğunu yenileyerek organ düzeyinde rejenerasyon sağlar. Planarya, deniz yıldızı gibi canlılarda rejenerasyon sistem düzeyindedir ve eşeysiz üreme olarak kabul edilir. Planaryada kopan vücut kısımlarının her birinin yeni bireylere dönüşmesi şeklinde gerçekleşen yenilenme eşeysiz üreme biçimidir. 11

12 ÜNİTE 1 ÜREME BÖLÜM 1 Mitoz Eşeysiz Üreme 12

13 1. Bir mikroskop aracılığı ile hücrenin orta kesiti boyunca bir hücre plağı oluşmaya başladığı ve hücre plağının her iki tarafında çekirdeklerin yeniden oluştuğu gözlenmiştir. Bu gözlemlere dayanarak bölünen hücre ile ilgili aşağıdaki ifadelerden doğru olanların yanına, yanlış olanların yanına, doğruluğu kesin olmayanların yanına! işareti koyunuz. 1. Mitoz bölünme geçirmektedir. 2. Prokaryot yapıdaki bir canlıya aittir. 3. Bölünmenin sitokinez evresindedir. 4. Klorofil üretiminden sorumlu genlere sahiptir. 5. Bölünme sırasında homolog kromozomlar ayrılmıştır. 6. Hücre döngüsünün interfaz evresindedir. 2. Aşağıda mitoz evrelerinde gerçekleşen bazı olaylar verilmiştir. Bu olayların mitozun hangi evrelerinde gerçekleştiğini boşluklara yazınız. a) Kromozomların kromatin ipliği haline dönüşmesi b) Kromozomların ekvator düzleminde sıralanması MİNİ SINAV 1 Mitoz Bölünme 3. Aşağıda eşlenmiş bir kromozomun genel yapısı gösterilmiştir. III I Şekilde gösterilen numaralandırılmış kısımların isimlerini yazınız. I. II. III. IV. 4. Aşağıda bir hayvan hücresinin hayat döngüsüne ait ifadeler verilmiştir. Bu ifadelerden doğru olanların yanına D, yanlış olanların yanına Y harfi yazınız. 1. İnterfaz evresinde DNA kendini eşler. 2. Hücre döngüsünde G 1, G 2 ve M kontrol noktaları vardır. II IV ÜNİTE 1 ÜREME BÖLÜM 1 Mitoz Eşeysiz Üreme So c) Eşlenmiş sentriyoller arasında iğ ipliklerinin oluşması d) Kardeş kromozomların hücrenin zıt kutuplarına doğru hareket etmesi 3. Mitozun profaz evresinde kardeş kromatitler birbirinden ayrılır. 4. Mitozun metafaz evresinde iğ ipliklerine bağlanmış kromozomlar hücrenin ekvator düzlemine yerleşir. 5. İnterfaz sürecinde sentriyol sayısı iki katına çıkar. 13

14 ÜNİTE 1 ÜREME BÖLÜM 1 Mitoz Eşeysiz Üreme 5. Şekli inceleyerek aşağıdaki soruları cevaplayınız. a) Verilen şekil hücre döngüsünün hangi evresine aittir? b) Bu evrede hangi olaylar gerçekleşir? 6. Aşağıda bitki ve hayvanlardaki hücre döngüsü sırasında gerçekleşen bazı olaylar verilmiştir. Venn diyagramı üzerinde bu özellikleri karşılaştırınız. Bitki hücresi Hayvan hücresi 1. İnterfaz evresinde, sentriyoller kendini eşler. 2. Profaz evresinde, kromatin iplikler yoğunlaşır ve kromozom adını alır. 7. Numaralandırılmış kutucuklarda hücre döngüsü sırasında meydana gelen bazı olaylar verilmiştir. Kutucuk numaralarını kullanarak aşağıdaki soruları cevaplayınız. 1. Kromozom sayısı iki katına çıkar. 2. Hücre plağı meydana gelir. 3. Sentriyoller eşlenir. 4. Organeller sentezlenir. 5. Bölünme oluğu meydana gelir. 7. Kardeş kromatitler birbirinden ayrılır. 6. İğ iplikleri oluşur. 8. Kromozomlar hücrenin ekvator düzleminde sıralanır. a) Hangisi ya da hangileri interfaz sırasında meydana gelir? b) Hangisi ya da hangileri sitokinez sırasında meydana gelir? c) Hangisi ya da hangileri bitkilerde hücre döngüsü sırasında gerçekleşmez? d) Hangisi ya da hangileri hayvanlarda hücre döngüsü sırasında gerçekleşmez? e) Hangisi ya da hangileri mitoz sırasında gerçekleşir? 3. Metafaz evresinde, kinetokorlarından iğ ipliklerine tutunmuş kromozomlar hücrenin ekvator düzleminde dizilir. 4. Anafaz evresinde, her bir kromozomun sentromeri ikiye bölünür ve tüm kardeş kromatitler birbirinden ayrılır. 5. Telofaz evresinde, kromozomlar tekrar kromatin ipliğine dönüşür ve çekirdek zarı oluşur. 6. Sitokinezde golgi cisimciği tarafından ara plak (orta lamel) adı verilen yapı oluşur. 8. Bir canlının karaciğer hücresinde 20 kromozom bulunmaktadır. Bu canlının bir deri hücresi üç mitoz bölünme geçirdiğinde kaç hücre oluşur ve her bir hücrede kaç kromozom bulunur? 14

15 1. Aşağıda mitoz bölünme ile ilgili özellikler verilmiştir. Bu özelliklerden doğru olanların yanına D, yanlış olanların yanına Y harfi yazınız Çok hücreli canlıların vücut hücrelerinde görülür. 2. Tek hücreli canlılarda büyümeyi ve rejenerasyonu sağlar. 3. İnsanda zigotun oluşumundan başlar ve ölüme kadar devam eder. 4. Bölünme sonucu oluşan hücreler birbirleriyle ve atasal hücreyle kalıtsal olarak aynıdır. 5. Bölünme sürecinde çekirdek ve sitoplazma bölünmesi ikişer defa olur. 6. Diploit hücrelerde görülürken haploit hücrelerde görülmez. 7. Bölünme sırasında sinapsis ve tetrat oluşumu ile krossing over olayı gerçekleşmez. 8. Canlı olan tüm bitki hücrelerinde gerçekleşir. sentromer çekirdek kromatit kromatin kromozom Tabloda verilen anahtar kelimeleri kullanarak aşağıdaki metni tamamlayınız. MİNİ SINAV 2 Mitoz Bölünme 3. Aşağıda hücre döngüsü sırasında gerçekleşen bazı olaylar verilmiştir. Bu olayları gerçekleştikleri hücre döngüsü evreleriyle kutucuk numaralarını kullanarak eşleştiriniz. 1 Kromozomun kromatin ipliği haline dönüşmesi 2 DNA eşlenmesi 3 İğ ipliklerinin oluşması 4 Kardeş kromatitlerin ayrılması 5 Hücre plağının oluşması 6 Sentriyollerin hücrenin zıt kutuplarına hareket etmesi 7 Kromozomların hücrenin ekvator düzleminde sıralanması 8 Sentriyol eşlenmesi 9 Kromatin ipliğinin yoğunlaşarak kromozoma dönüşmesi 10 Kardeş kromozomların zıt kutuplara çekilmesi 11 Sitoplazmanın bölünmesi 12 Çekirdek zarının oluşması ÜNİTE 1 ÜREME BÖLÜM 1 Mitoz Eşeysiz Üreme So Ökaryot bir hücrenin bölünme öncesinde materyali içinde dağınık halde bulunan DNA ipliklerine denir. Bölünmeye hazırlanan bir hücre, nterfaz Profaz Metafaz DNA sını eşlediğinde bu ipliklerin sayısı iki katına çıkar. adı verilen bu iplikler noktalarından birbirlerine tutunarak ları meydana getirir. Anafaz Telofaz Sitokinez 15

16 ÜNİTE 1 ÜREME BÖLÜM 1 Mitoz Eşeysiz Üreme 4. Mitoz bölünme geçiren 2n = 4 kromozomlu bir hayvan hücresinde mitozun metafaz ve anafaz evrelerini aşağıda belirtilen bölümlere çiziniz. 5. Metafaz Anafaz Yukarıda özel bir boyama tekniği ile elde edilmiş, bir insanın karyotipi verilmiştir. Karyotip ile ilgili aşağıdaki ifadelerden doğru olanların yanına D, yanlış olanların yanına Y harfi yazınız. 1. Karyotip erkek bir bireye aittir. 6. Vücut hücresindeki DNA miktarı 2X mg olan diploit bir organizmanın deri hücresinin hayat döngüsünde; G 1 evresi, G 2 evresi ve metafaz evresindeki DNA miktarını aşağıdaki boşluklara yazınız. Metafaz Profaz Anafaz G 2 Telofaz G 1 evresi G 2 evresi Metafaz evresi 7. Aşağıdaki cümlelerde boş bırakılan yerleri tabloda verilen kavramlar ile tamamlayınız. S G 1 sentromer kinetokor S anafaz gen genom kromatin sentrozom 1. Bir hücrenin genetik bilgisini taşıyan DNA ya denir. 2. evresinde, kinetokorlara bağlı iğ ipliklerinin boylarının kısalmasıyla, kardeş kromatitler hücrenin zıt kutuplarına doğru hareket eder. 3. DNA üzerinde bulunan ve canlının belirli bir kalıtsal özelliğini belirleyen birime denir. 4. Hücre bölünmesi içinde çekirdekte ağ, yumak ya da ince, uzun iplik şeklinde görülen yapıya denir. 5. Kardeş kromatitlerin birbirine bağlandığı boğum noktasına adı verilir. 2. Karyotip analizleri kromozomun en net olarak görüldüğü metafaz evresinde yapılır. 3. Karyotip analizi yapılan bireyde 23 çift otozom bulunmaktadır. 4. Bu yöntem kullanılarak Down sendromu gibi anormallikler tespit edilebilir. 5. Karyotip analizi yapılan birey 2n = 46 kromozomludur. 6. Hayvan hücrelerinin bölünmesi sırasında organeli tarafından oluşturulan iğ iplikleri, kromozom hareketini sağlar. 7. DNA sayısının ve ağırlığının iki katına çıktığı evre interfazın evresidir. 8. bölgesine bağlı olmayan iğ iplikleri hücrenin boyuna uzamasını sağlar. 16

17 1. Aşağıdaki soruları cevaplayınız. a) Mitotik evre nedir? b) Mitotik evreye ait alt evreleri gerçekleşme sırasına göre yazınız. 2. Aşağıdaki açıklamalardan doğru olanların yanına D, yanlış olanların yanına Y harfi yazınız. 1. DNA eşlenmesi mitoz bölünmenin profaz evresinde gerçekleşir. 2. Prokaryot hücrelerin genetik mataryali halkasal bir DNA molekülünden oluşur. 3. Mitoz hücre bölünmesi sonucu oluşan yavru hücrelerdeki kromozom sayısı ve DNA miktarı sabit kalır. 4. Mitoz bölünme ile kalıtsal çeşitlilik sağlandığı için evrime katkısı fazladır. 3. Aşağıda yetişkin bir insana ait çeşitli hücre tipleri verilmiştir. Bu hücrelerden mitoz geçirebilenlerin yanındaki kutucuğa ( ), geçirmeyenlerin yanındaki kutucuğa ( ) işaretini koyunuz. 1. Deri hücreleri 2. Kas hücreleri 3. Karaciğer hücreleri 4. Sinir hücreleri 5. Kemik iliği hücreleri MİNİ SINAV 3 Mitoz Bölünme 4. Şekli inceleyerek aşağıdaki soruları cevaplayınız. a) Hücre mitozun hangi evresini geçirmektedir? b) Bu evrede gerçekleşen olaylar nelerdir? 5. Hücrelerin çoğunda mitotik evre, mitoz ve sitokinezin gerçekleşmesiyle sonlanır. Sitokinez sonucu oluşan iki yavru hücrede aşağıda verilen özelliklerden kesinlikle aynı olanların yanındaki kutucuğa ( ), farklı olabilenlerin yanındaki kutucuğa ( ) işareti koyunuz. 1. Organel çeşidi 2. Gen sayısı 3. Sitoplazma miktarı 4. DNA miktarı 5. Büyüklük 6. Kromozom sayısı ÜNİTE 1 ÜREME BÖLÜM 1 Mitoz Eşeysiz Üreme So 6. Retina hücreleri 7. Epitel hücreleri 7. Gen çeşidi 8. Organel sayısı 17

18 ÜNİTE 1 ÜREME BÖLÜM 1 Mitoz Eşeysiz Üreme 6. Hücre döngüsünün bir evresini gösteren şekli inceleyerek aşağıdaki soruları cevaplayınız. a) Şekil hücre döngüsünün hangi evresine aittir? b) Şekildeki hücre, bitki hücresine mi yoksa hayvan hücresine mi aittir? c) Şekilde gösterilen evrenin hangi özelliği bitki ve hayvan hücrelerinin ayırt edilmesini sağlar? 8. Aşağıda mitoz bölünmeye ait bir evre verilmiştir. I II Şemadaki numaralandırılmış yapıların isimlerini yazınız. I: II: III: IV: V: 9. Ökaryotik bir canlıya ait hücre döngüsünde gerçekleşen bazı olaylar aşağıda karışık olarak verilmiştir. III V IV 7. 2n = 4 kromozomlu ve DNA miktarı 4X mg olan bir hücre bölünmesi sonucu iki yavru hücre oluşturuyor. Bu süreçte ana hücrenin DNA miktarında görülen değişim grafiğini hücre döngüsü evrelerine göre çiziniz. 8x 4x 2x DNA miktar Bu olayları kutucuk numaralarını kullanarak sıralayınız. 1 4 Sitokinez olayının tamamlanması DNA molekülünün eşlenmesi 2 Çekirdek zarı ve çekirdekçiğin yeniden oluşması 5 Kromatitlerin yoğunlaşarak kromozomlara dönüşmesi 3 Kromozomların ekvatoral düzlemde tek sıralı dizilmesi 6 Kardeş kromatitlerin ayrılması nterfaz Mitoz Sitokinez Evreler... 18

19 1. Aşağıdaki soruları cevaplayınız. a) Kinetokor nedir? b) Kinetokora bağlı olan iğ ipliklerinin görevi nedir? c) Kinetokora bağlı olmayan iğ ipliklerinin görevi nedir? 2. Şekli inceleyerek aşağıdaki soruları cevaplayınız. MİNİ SINAV 4 Mitoz Bölünme 3. Sağlıklı bir insana ait mitoz bölünme ile ilgili aşağıdaki soruları cevaplayınız. a) Profaz evresindeki kromozom sayısı kaçtır? b) Karyokinez hangi evrede başlar, hangi evrede biter? c) Anafaz evresindeki kromozom sayısı kaçtır? d) İğ iplikleri hangi evrede kinetokor bölgesinden kromozomlara bağlanır? e) Sitokinez olayı sonucu oluşan bir hücrede kaç kromozom bulunur? ÜNİTE 1 ÜREME BÖLÜM 1 Mitoz Eşeysiz Üreme So a) Hücre mitozun hangi evresini geçirmektedir? b) Sitokinez sonucu oluşan yavru hücrelerin her birinde kaçar kromozom bulunur? c) Şekilde verilen hücre hayvan hücresi mi, yoksa bitki hücresi midir? Açıklayınız. 4. Colchicine adı verilen kimyasal madde sentrozomların iğ ipliklerini oluşturmasını engeller. Mitoz bölünme hazırlığındaki bir hücreye yüksek dozda colchicine verilmesi durumunda nasıl bir sonuç ortaya çıkar? Açıklayınız. 19

20 ÜNİTE 1 ÜREME BÖLÜM 1 Mitoz Eşeysiz Üreme 5. Aşağıdaki ifadelerden doğru olanların yanına D, yanlış olanların yanına Y harfini yazınız. 1. Mitoz bölünme sonucu oluşan yavru hücrelerin kromozom sayısı n ya da 2n olabilir. 2. Mitoz evresinden sonra sitokinez evresi gerçekleşmezse hücrelerde birden fazla çekirdek görülür. 3. Kinetokora bağlı olmayan iğ iplikleri anafaz evresinde kardeş kromatitlerin birbirinden ayrılmasını sağlar. 4. Hayvan hücrelerinde sitokinez merkezden çevreye, bitki hücrelerinde ise çevreden merkeze doğru ilerler. 5. Mutasyonlar, X ışını, radyasyon gibi bazı faktörler kansere neden olur. 6. Eşeysiz üremenin tipik olayları gamet oluşumu ve döllenmedir. 6. Diploit kromozom sayısına sahip aşağıdaki hayvan hücrelerinden hangilerinin bölünme tipinin mayoz olduğu kesindir? I. n kromozomlu bir gamet hücresinin 2n kromozomlu hale gelmesi II. n kromozomlu bir hücrenin döllenme yapmadan yeni bir canlıyı meydana getirmesi III. 2n kromozomlu bir hücreden, n kromozomlu 4 farklı hücrenin oluşması IV. n kromozomlu hücrenin 2 tane n kromozomlu üreme hücresini oluşturması Yukarıdaki olaylardan hangilerinin mitoz bölünmeyle sağlandığını yazınız. 8. Aşağıda hücre döngüsünün bazı evreleri karışık olarak verilmiştir. Bu evrelerin isimlerini şekillerin altındaki boşluklara yazınız soruda hücre döngüsünün karışık olarak verilen evrelerini evre numaralarını kullanarak sıralayınız. 20

21 1. Bir bakterinin ikiye bölünmesi sırasında gerçekleşen olaylar aşağıda karışık olarak verilmiştir. Bu olayları kutucuk numaralarını kullanarak sıralayınız. 1 Hücre zar n n içeriye do ru çökmesi 2 İki yavru hücre arasında yeni hücre duvarının oluşması Enine bölünme sonucu iki yeni bakterinin oluşması DNA kopyalarının birbirinden uzaklaşması MİNİ SINAV 5 Bakteri DNA sının eşlenmesi 2. Aşağıda eşeysiz üreme ile ilgili kavramlar ve bu kavramlara ait tanımlar verilmiştir. Verilen tanımları ilgili kavramlarla eşleştirerek doğru numarayı kavramların yanındaki kutucuk içine yazınız. Tomurcuklanma Rejenerasyon Vejetatif üreme Sporlanma Eşeysiz Üreme 3. Aşağıdaki kara yosunlarının metagenez ile üremesi şematize edilmiştir. Sporofit (2n) Dişi gametofit (n) Sporlar (n) Erkek gametofit (n) Yumurta (n) Sperm (n) Zigot (2n) Sporofit (2n) Bu şema ile ilgili aşağıdaki ifadelerden doğru olanların yanına D, yanlış olanların yanına Y harfi yazınız 1. Sporofit bitkiler diploit, gametofit bitkiler haploit yapıdadır. 2. Dişi gametofitin mayoz bölünmesi ile yumurta hücresi oluşur. 3. Aynı sporofitten oluşan sporların genetik yapıları farklı olabilir. 4. Döllenme sonucu oluşan zigotun mitoz bölünmeleri ile sporofit bitki oluşur. 5. Erkek gametofitte oluşan spermlerin genetik yapıları farklı olabilir. 6. Kara yosununun metagenezle üremesi sırasında mayoz bölünme, mitoz bölünme ve döllenme olayları gerçekleşir. 4. Aşağıdaki kutucuklarda bitki doku kültürü yönteminin aşamaları karışık olarak verilmiştir. Kutucuk numaralarını kullanarak bu aşamaları sıralayınız. Kallustan farklılaşan 1 hücrelerin oluşturduğu 2 fide, toprağa nakledilir. Kallus hücreleri ayr larak büyüme hormonu içeren ayar ortam nda kültüre al n r. ÜNİTE 1 ÜREME BÖLÜM 1 Mitoz Eşeysiz Üreme So 1. Kopan vücut kısımlarının kendilerini tamamlayarak yeni bireylere dönüşmesi şeklinde gerçekleşir. 2. Etrafı dayanıklı bir örtü ile kaplı olan ve döllenmeden yeni bir canlıyı oluşturabilen özelleşmiş hücrelerle gerçekleşir. 3. Ana canlının üzerinde hücre bölünmesiyle oluşan çıkıntının gelişerek yeni bir bireyi meydana getirmesi şeklinde gerçekleşir. 4. Ana bitkiden ayrılan bir doku parçasının gelişerek ana bitkiyle aynı genetik yapıda olan yeni bir bireyi oluşturması şeklinde gerçekleşir. Doku hücreleri 3 farkl laflarak kallus ad verilen düzensiz bir doku 4 kümesi oluflturur. Kök veya gövde ucundan al nan küçük doku parçalar besi ortam nda kültüre al n r. 21

İÇİNDEKİLER ÜREME ÜNİTE 1. Mayoz ve Eşeyli Üreme...41 ÜNİTE 2. Kalıtım ve Biyolojik Çeşitlilik...119. Modern Genetik Uygulamaları...

İÇİNDEKİLER ÜREME ÜNİTE 1. Mayoz ve Eşeyli Üreme...41 ÜNİTE 2. Kalıtım ve Biyolojik Çeşitlilik...119. Modern Genetik Uygulamaları... İÇİNDEKİLER kardefl kromatitler ÜNİTE 1 ÜREME kinetokor iğ iplikleri Sayfa No Mitoz ve Eşeysiz Üreme....7 sentromer Mayoz ve Eşeyli Üreme....41 İnsanda Üreme Sistemi - Büyüme ve Gelişme....79 ÜNİTE 2 KALITIMIN

Detaylı

ÖĞRENME ALANI : CANLILAR VE HAYAT ÜNİTE 1 : HÜCRE BÖLÜNMESİ VE KALITIM

ÖĞRENME ALANI : CANLILAR VE HAYAT ÜNİTE 1 : HÜCRE BÖLÜNMESİ VE KALITIM ÖĞRENME ALANI : CANLILAR VE HAYAT ÜNİTE 1 : HÜCRE BÖLÜNMESİ VE KALITIM A MİTOZ (4 SAAT) 1 Kromozom ve Özellikleri 2 Hücre Bölünmesi 3 Mitoz Bölünme (Aynı Hücreler Oluşturan Bölünme) 4 Üreme (Çoğalma) 5

Detaylı

B unl a r ı B i l i yor mus unuz? MİTOZ. Canlının en küçük yapı biriminin hücre olduğunu 6. sınıfta öğrenmiştik. Hücreler; hücre zarı,

B unl a r ı B i l i yor mus unuz? MİTOZ. Canlının en küçük yapı biriminin hücre olduğunu 6. sınıfta öğrenmiştik. Hücreler; hücre zarı, MİTOZ Canlının en küçük yapı biriminin hücre olduğunu 6. sınıfta öğrenmiştik. Hücreler; hücre zarı, sitoplazma ve çekirdekten meydana gelmiştir. Hücreler büyüme ve gelişme sonucunda belli bir olgunluğa

Detaylı

ayxmaz/biyoloji 2. DNA aşağıdaki sonuçlardan hangisi ile üretilir Kalıp DNA yukarıdaki ana DNAdan yeni DNA molekülleri hangi sonulca üretilir A B C D

ayxmaz/biyoloji 2. DNA aşağıdaki sonuçlardan hangisi ile üretilir Kalıp DNA yukarıdaki ana DNAdan yeni DNA molekülleri hangi sonulca üretilir A B C D 1. DNA replikasyonu.. için gereklidir A) sadece mitoz B) sadece mayoz C) mitoz ve mayoz D) sadece gamet oluşumu E) sadece protein sentezi 2. DNA aşağıdaki sonuçlardan hangisi ile üretilir Kalıp DNA yukarıdaki

Detaylı

Yumurta ve sperm hücreleri örnek olarak verilebilir.

Yumurta ve sperm hücreleri örnek olarak verilebilir. MİTOZ VE EŞEYSİZ ÜREME I. Kromozomlar Kromozomlar, hücre bölünmesi sırasında kromatin ipliğin kısalıp kalınlaşması sonucu meydana gelen yapılardır. DNA ve DNA yı kaplayan protein moleküllerinden oluşmuştur.

Detaylı

10. Sınıf BİYOLOJİ SORU BANKASI. Naci KOÇAK

10. Sınıf BİYOLOJİ SORU BANKASI. Naci KOÇAK 10. Sınıf BİYOLOJİ SORU BANKASI Naci KOÇAK Copyright Evrensel İletişim Yayın Dağıtım San. Tic. Ltd. Şti. Bu kitabın her hakkı EVRENSEL İLETİŞİM LTD. ŞTİ. e aittir. Hangi amaçla olursa olsun, bu kitabın

Detaylı

10. Sınıf BİYOLOJİ. Konu Anlatımlı BİYOLOJİ. Öğretim programında yaptığı son güncelleme doğrultusunda YENİDEN DÜZENLENMİŞTİR.

10. Sınıf BİYOLOJİ. Konu Anlatımlı BİYOLOJİ. Öğretim programında yaptığı son güncelleme doğrultusunda YENİDEN DÜZENLENMİŞTİR. 10. Sınıf BİYOLOJİ Konu Anlatımlı Banu KARAAĞAÇ Bilgehan PERİ T.C MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞI Talim Terbiye Kurulu Başkanlığı BİYOLOJİ Öğretim programında yaptığı son güncelleme doğrultusunda YENİDEN DÜZENLENMİŞTİR.

Detaylı

Bunları Biliyor musunuz? MİTOZ

Bunları Biliyor musunuz? MİTOZ MİTOZ Canlının en küçük yapı biriminin hücre olduğunu 6. sınıfta öğrenmiştik. Hücreler; hücre zarı, sitoplazma ve çekirdekten meydana gelmiştir. Hücreler büyüme ve gelişme sonucunda belli bir olgunluğa

Detaylı

MEV KOLEJİ ÖZEL ANKARA OKULLARI 10. SINIF BİYOLOJİ DERSİ YAZ TATİLİ EV ÇALIŞMASI

MEV KOLEJİ ÖZEL ANKARA OKULLARI 10. SINIF BİYOLOJİ DERSİ YAZ TATİLİ EV ÇALIŞMASI 2014 2015 MEV KOLEJİ ÖZEL ANKARA OKULLARI 10. SINIF BİYOLOJİ DERSİ YAZ TATİLİ EV ÇALIŞMASI Ödevin Veriliş Tarihi: 12.06.2015 Ödevin Teslim Tarihi: 21.09.2015 1. Bir canlının mitoza hazırlanan hücresinde

Detaylı

Mayoz ve Eşeyli Üreme Biyoloji Ders Notları

Mayoz ve Eşeyli Üreme Biyoloji Ders Notları A. Mayoz Bölünme Mayoz ve Eşeyli Üreme Biyoloji Ders Notları Eşeyli üremenin temelidir. Eşey ana hücrelerinden (2n), eşey hücrelerini (n) oluşturan özelleşmiş bölünme şeklidir. Mayoz I ve II olarak birbirini

Detaylı

Hücre bölünmesinin asal görevleri

Hücre bölünmesinin asal görevleri HÜCRE DÖNGÜSÜ Hücre bölünmesinin asal görevleri Hücre döngüsünü ya da hücre bölünmesini incelemeden önce, hücre çoğalmasının organizmaların yaşamında ne gibi roller oynadığını gözden geçirmek gerekmektedir.

Detaylı

Ayxmaz/biyoloji. Hayvansal organizmalarda gamet ve gamet oluşumu oluşumu:

Ayxmaz/biyoloji. Hayvansal organizmalarda gamet ve gamet oluşumu oluşumu: MAYOZ BÖLÜNME Mayoz-1 evreleri: Mayoz bölünme homolog kromozomların ve kardeş kromatidlerin ayrılmasını sağlayan ardışık iki bölünme bütünüdür. Homolog kromozomların ayrılmasına neden olan birinci evreye

Detaylı

Sermin YAVAŞ KURT, Yeşim DAŞDEMİR ÇALIK

Sermin YAVAŞ KURT, Yeşim DAŞDEMİR ÇALIK YAYIN KURULU Hazırlayanlar Sermin YAVAŞ KURT, Yeşim DAŞDEMİR ÇALIK YAYINA HAZIRLAYANLAR KURULU Kurumsal Yayınlar Yönetmeni Saime YILDIRIM Kurumsal Yayınlar Birimi Dizgi & Grafik Mustafa Burak SANK & Ezgi

Detaylı

FEN VE TEKNOLOJİ DERSİ TEOG DENEME SINAVI SORULARI 4.

FEN VE TEKNOLOJİ DERSİ TEOG DENEME SINAVI SORULARI 4. 1. FEN VE TEKNOLOJİ DERSİ TEOG DENEME SINAVI SORULARI 4. Çiftçi çok hızlı büyüyen ve bol ürün aldığı bir bitki türünü yukarıdaki gibi yetiştiriyor. Buna göre çiftçinin bunu yapmasındaki amacı aşağıdakilerden

Detaylı

AMAÇ: Ökaryotik hücrelerin bölünme mekanizmasını ve kromozom morfolojilerini öğrenmek.

AMAÇ: Ökaryotik hücrelerin bölünme mekanizmasını ve kromozom morfolojilerini öğrenmek. 19.11.2014/Çarşamba Lab 6 KONU: Hücre Bölünmesi ve Kromozom Morfolojisi AMAÇ: Ökaryotik hücrelerin bölünme mekanizmasını ve kromozom morfolojilerini öğrenmek. KAZANIMLAR: Ökaryotik hücrelerin nasıl çoğaldıkları

Detaylı

Mitoz Bölünme. 5. Bütün ökaryot canlılardaki hücre bölünmelerinde aşağıdaki. 6. Bir hücrenin bölünmesi sırasında gerçekleşen bazı olaylar

Mitoz Bölünme. 5. Bütün ökaryot canlılardaki hücre bölünmelerinde aşağıdaki. 6. Bir hücrenin bölünmesi sırasında gerçekleşen bazı olaylar BİYOLOJİ Mitoz Bölünme 10. SINIF GENEL 01 1. Mitoz bölünmedeki interfaz evresi ilgili aşağıdaki bilgilerden hangisi yanlıştır? A) İnterfaz evresi mitotik evreye göre daha kısa sürer. 5. Bütün ökaryot canlılardaki

Detaylı

Ayxmaz/biyoloji HÜCRE BÖLÜNMESİ

Ayxmaz/biyoloji HÜCRE BÖLÜNMESİ HÜCRE BÖLÜNMESİ hücrelerdeki özgü yaşamsal olaylar: 1-Madde alış- verişi 2-Anabolik ve katabolik reaksiyonlar 3-Organel oluşumu 4-Çok hücrelilerde dokusal işlevler 5-Büyüme ve farklılaşma 6-DNA ve RNA

Detaylı

KILAVUZ SORU ÇÖZÜMLERİ Fen ve Teknoloji

KILAVUZ SORU ÇÖZÜMLERİ Fen ve Teknoloji MİTOZ -. Ünite 6. Deniz yıldızının kopan parçasının yenilenmesi (onarım), ağaç gövdesinin büyümesi (büyüme) ve zigotun embriyoya dönüşmesi mitoz bölünme ile gerçekleşirken insanlarda yumurta hücresinin

Detaylı

Mayoz, Eşeyli Üreme. Metafaz I: Homolog kromozomlar tetratlar halinde ekvator düzlemine sıralanırlar.

Mayoz, Eşeyli Üreme. Metafaz I: Homolog kromozomlar tetratlar halinde ekvator düzlemine sıralanırlar. Mayoz, Eşeyli Üreme Ökaryot canlıların mitoz yoluyla eşeysiz olarak çoğaldığını ve bu çoğalmada canlının kendisiyle aynı genetik bilgiye sahip yavrular meydana getirdiğini öğrendik. Eşeyli üreme sonucunda

Detaylı

Artan bilgi ile birlikte hasta ve ailelerin bilinçlendirilmesi

Artan bilgi ile birlikte hasta ve ailelerin bilinçlendirilmesi Bugün gelinen noktada genetik Artan bilgi ile birlikte hasta ve ailelerin bilinçlendirilmesi «Genetik bilgiden hastaların ve ailelerin yararlanması için tüm sağlık çalışanları insan genetiğinin temelinde

Detaylı

HÜCRE BÖLÜNMESİ. 1-Amitoz (Amitosis) bölünme, 2-Mitoz (Mitosis) bölünme, 3- Mayoz (Meiosis) bölünme.

HÜCRE BÖLÜNMESİ. 1-Amitoz (Amitosis) bölünme, 2-Mitoz (Mitosis) bölünme, 3- Mayoz (Meiosis) bölünme. HÜCRE BÖLÜNMESİ 1-Amitoz (Amitosis) bölünme, 2-Mitoz (Mitosis) bölünme, 3- Mayoz (Meiosis) bölünme. Amitoz Bölünme Önce nukleolus, sonra nukleus, daha sonra sitoplazmanın uzayıp ortadan boğulması ile ikiye

Detaylı

ÜNİTE 8:HÜCRE BÖLÜNMELERİ

ÜNİTE 8:HÜCRE BÖLÜNMELERİ ÜNİTE 8:HÜCRE BÖLÜNMELERİ 1951 Yılında 31 yaşında ölen Henrietta Lacks dan alınan kanserli hücreler hala laboratuar ortamından yaşamaktadırlar. Normal hücreler bir bölünme kapasitesine sahipken kanserli

Detaylı

Fatih DERELİ. Yeni Ziraat Mah. 655. Sok. Nu.: 15/A Altındağ-ANKARA tel.: 0312 384 65 00 belgeç: 0312 384 61 00

Fatih DERELİ. Yeni Ziraat Mah. 655. Sok. Nu.: 15/A Altındağ-ANKARA tel.: 0312 384 65 00 belgeç: 0312 384 61 00 Fatih DERELİ Talim ve Terbiye Kurulunun 16.12.2014 tarihli ve 106 sayılı kararıyla 2015-2016 öğretim yılından itibaren 5 (beş) yıl süre ile Ders Kitabı olarak kabul edilmiştir. Yeni Ziraat Mah. 655. Sok.

Detaylı

HÜCRELER NASIL BÖLÜNÜR

HÜCRELER NASIL BÖLÜNÜR HÜCRELER NASIL BÖLÜNÜR Hazırlayan: Yrd.Doç.Dr. Yosun MATER Prokaryotik/Bakteriyal Hücre Bölünmesi İkiye bölünme hücre bölünmesi, basit bir formudur. Prokaryotik hücre bölünmesi birbirinin aynısı iki hücre

Detaylı

HÜCRE BÖLÜNMESİ VE ÜREME. Eşeysiz Üreme

HÜCRE BÖLÜNMESİ VE ÜREME. Eşeysiz Üreme HÜCRE BÖLÜNMESİ VE ÜREME Eşeysiz Üreme EŞEYSIZ ÜREME Tek bir ata canlıdan döllenme olmaksızın kendine benzer yavru birey meydana gelmesine eşeysiz üreme denir. Eşeysiz üremenin temelinde mitoz bölünme

Detaylı

8.SINIF 1.ÜNİTE KAZANIM DEĞERLENDİRME ÇALIŞMA YAPRAĞI-3../10/2014

8.SINIF 1.ÜNİTE KAZANIM DEĞERLENDİRME ÇALIŞMA YAPRAĞI-3../10/2014 8.SINIF 1.ÜNİTE KAZANIM DEĞERLENDİRME ÇALIŞMA YAPRAĞI-3../10/2014 A Aşağıdaki ifadelerin yanındaki boşluklara doğru ise D yanlış ise Y harfini yazınız. 1. Hayvan hücresinde sitoplâzma bölünmesi ara lamel

Detaylı

1. ÜNİTE : HÜCRE BÖLÜNMESİ VE KALITIM

1. ÜNİTE : HÜCRE BÖLÜNMESİ VE KALITIM 1. ÜNİTE : HÜCRE BÖLÜNMESİ VE KALITIM 1 DNA (Deosiribo Nükleik Asit) Kalıtım maddesi hücre çekirdeğinde bulunur. Kalıtım maddesi iğ ipliği (Yumak) şeklinde bir görünümdedir. İğ ipliğindeki kalıtım maddesi

Detaylı

HÜCRE SİKLUSU. Hücrenin bir bölünme sonundan diğer ikinci bölünme sonuna kadar geçen devrine hücre siklusu adı verilir.

HÜCRE SİKLUSU. Hücrenin bir bölünme sonundan diğer ikinci bölünme sonuna kadar geçen devrine hücre siklusu adı verilir. HÜCRE SİKLUSU Hücrenin bir bölünme sonundan diğer ikinci bölünme sonuna kadar geçen devrine hücre siklusu adı verilir. Mitoz (M), G 1 (= 1. Aralık), Sentez (S) ve G 2 olmak üzere birbirini izleyen dört

Detaylı

HAFTA I Genetiğe Giriş Hücre Döngüsü ve Düzenlenmesi Mitoz Mayoz Bölünme

HAFTA I Genetiğe Giriş Hücre Döngüsü ve Düzenlenmesi Mitoz Mayoz Bölünme Biyoteknoloji ve Genetik I HAFTA I Genetiğe Giriş Hücre Döngüsü ve Düzenlenmesi Mitoz Mayoz Bölünme Prof. Dr. Hilâl Özdağ Genetiğe Giriş 50 milyar hücre/insan 2 metre DNA/hücre 3.2 milyar baz/hücre 2 birey

Detaylı

YAZILIYA HAZIRLIK SETİ. 8. Sınıf FEN VE TEKNOLOJİ

YAZILIYA HAZIRLIK SETİ. 8. Sınıf FEN VE TEKNOLOJİ YAZILIYA HAZIRLIK SETİ 8. Sınıf FEN VE TEKNOLOJİ 1. Fasikül İÇİNDEKİLER 3 Mitoz 10 Kalıtım 17 Mayoz 2 DNA ve Genetik Kod 31 Adaptasyon ve Evrim 1. Fasikül Hücre Bölünmesi ve Kalıtım 1. 3 HÜCRE BÖLÜNMESİ

Detaylı

8.Sınıf. FEN ve TEKNOLOJİ. Mitoz Bölünme Konu Testi. Test-01. 1. Mitoz bölünme ile ilgili bilgilerden hangisi yanlıştır?

8.Sınıf. FEN ve TEKNOLOJİ. Mitoz Bölünme Konu Testi. Test-01. 1. Mitoz bölünme ile ilgili bilgilerden hangisi yanlıştır? Mitoz Bölünme Konu Testi FEN ve TEKNOLOJİ 8.Sınıf Test-01 1. Mitoz bölünme ile ilgili bilgilerden hangisi yanlıştır? A) Mitoz bölünme çok hücreli canlılar için büyüme ve gelişmeyi sağlar. B) Mitoz bölünme

Detaylı

Hücre canlının en küçük yapı birimidir.

Hücre canlının en küçük yapı birimidir. Hücre canlının en küçük yapı birimidir. Bitkilerde bulunan hücredir.bu hücrelerde hücre duvarı bulunduğundan hayvan hücresinden ayrılır. Hücre duvarı vardır. Kofulu büyük ve az sayıdadır. Şekli dikdörtgen

Detaylı

10. SINIF BİYOLOJİ DERSİ ÖĞRETİM PROGRAMI

10. SINIF BİYOLOJİ DERSİ ÖĞRETİM PROGRAMI 10. SINIF BİYOLOJİ DERSİ ÖĞRETİM PROGRAMI Biyoloji Dersi Öğretim Programının temelleri üreme, kalıtım ve yaşadığımız çevre konularıyla ilgili somut ve öğrencileri motive edici örnekler üzerine kurulmuştur.

Detaylı

Bir çiftin dört çocuğunun kan grubu yukarıdaki gibidir. Buna göre aşağıdakilerden hangisi anne ve babanın kan gruplarından olamaz?

Bir çiftin dört çocuğunun kan grubu yukarıdaki gibidir. Buna göre aşağıdakilerden hangisi anne ve babanın kan gruplarından olamaz? 4) İnsanlarda kahverengi gözlülük yeşil gözlülüğe baskındır.aşağıda verilen göz genotiplerinden hangisine sahip olan aileden, yeşil gözlü çocuk olma ihtimali yoktur? 1) Himalaya tavşanı, tüyü kazınıp buz

Detaylı

Hücre çekirdeği (nucleus)

Hücre çekirdeği (nucleus) Hücre çekirdeği (nucleus) Toplam hücre hacmının 1/20-1/10'unu kapsar. Değişik hücrelerde mekanik etkilerle, yer ve şekil değiştirebilir, bu nedenle hücrelerde farklı şekillerde görülebilir. Çekirdek, hücre

Detaylı

ÖĞRENME ALANI: Canlılar ve Hayat 1.ÜNİTE: Hücre bölünmesi ve Kalıtım. Bir hücreden, birbirinin aynısı iki hücre oluşur.

ÖĞRENME ALANI: Canlılar ve Hayat 1.ÜNİTE: Hücre bölünmesi ve Kalıtım. Bir hücreden, birbirinin aynısı iki hücre oluşur. ÖĞRENME ALANI: Canlılar ve Hayat 1.ÜNİTE: Hücre bölünmesi ve Kalıtım Üreme: Canlıların kendilerine benzer bireyler oluşturarak nesillerini devam ettirmeleri olayı üreme olarak adlandırılır. Üreme olayı;

Detaylı

www.benimdershanem.esy.es BİYOLOJİ DERS NOTLARI YGS-LGS HÜCRE

www.benimdershanem.esy.es BİYOLOJİ DERS NOTLARI YGS-LGS HÜCRE www.benimdershanem.esy.es Bilgi paylaştıkça çoğalır. BİYOLOJİ DERS NOTLARI YGS-LGS HÜCRE HÜCRE Hücre ya da göze, bir canlının yapısal ve işlevsel özellikler gösterebilen en küçük birimidir. Atomların molekülleri,

Detaylı

A) Her ikisi de doğru bilgidir. B) 1. doğru, 2. yanlış bilgidir. C) 1. yanlış, 2. doğru bilgidir. D) Her ikisi de yanlış bilgidir. 5.

A) Her ikisi de doğru bilgidir. B) 1. doğru, 2. yanlış bilgidir. C) 1. yanlış, 2. doğru bilgidir. D) Her ikisi de yanlış bilgidir. 5. SINIF Mitoz - Mayoz Bölünme TEST. Mitoz bölünme, çekirdek bölünmesi ile başlar ve birbirini takip eden evrelerle devam eder. 4. Aşağıda mayoz bölünmenin özellikleriyle ilgili bilgiler veriliyor.. Bir ana

Detaylı

30. Çiçekli bir bitkinin yaþam döngüsü sýrasýnda döllenme sonrasý, zigot ilk olarak aþaðýdaki yapýlardan hangisini oluþturur?

30. Çiçekli bir bitkinin yaþam döngüsü sýrasýnda döllenme sonrasý, zigot ilk olarak aþaðýdaki yapýlardan hangisini oluþturur? 30. Çiçekli bir bitkinin yaþam döngüsü sýrasýnda döllenme sonrasý, zigot ilk olarak aþaðýdaki yapýlardan hangisini oluþturur? A) Tohum B) Meyve C) Polen D) Embriyo E) Yumurta 39. Çiçekli bitkilerin üremesinde

Detaylı

A. EġEYĠN BELĠRLENMESĠ

A. EġEYĠN BELĠRLENMESĠ Modern Genetik Biyoloji Ders Notları A. EġEYĠN BELĠRLENMESĠ Bazı omurgasız hayvanlarda ve tam çiçek bulunduran bitkilerin büyük çoğunluğunda hem dişi hem de erkek organ birlikte bulunur. Bazı canlılarda

Detaylı

aşağıda verilenlerin hangisi bulunmaz? A) Pinositoz cebi B) Ribozom C) Lökoplast D) Çekirdekçik E) Selüloz çeper

aşağıda verilenlerin hangisi bulunmaz? A) Pinositoz cebi B) Ribozom C) Lökoplast D) Çekirdekçik E) Selüloz çeper 1- I. Kloroplast II. Mitokondri III. Sentrozom IV. Çekirdek Yukarıda verilen hücre organellerinin hangilerinde DNA bulunur? V B) I ve II C) II ve III D) I, II ve III E) I, II, III ve IV 2-Çekirdeği çıkarılmış

Detaylı

ORTAÖĞRETİM BİYOLOJİ 10 YAZAR. Özlem EBİNÇ

ORTAÖĞRETİM BİYOLOJİ 10 YAZAR. Özlem EBİNÇ ORTAÖĞRETİM BİYOLOJİ 10 YAZAR Özlem EBİNÇ I Editör Dil Uzman Program Geliştirme Uzman Ölçme Değerlendirme Uzman Rehberlik ve Psikolojik Danışman Uzman Görsel Tasar m Uzmanı : Prof. Dr. Ertunç GÜNDÜZ :

Detaylı

-...sentezlenemezse; - ortamda... birikir. - ortamda... oluşmadığından

-...sentezlenemezse; - ortamda... birikir. - ortamda... oluşmadığından 2014 2015 MEV KOLEJİ ÖZEL ANKARA OKULLARI 9. SINIF BİYOLOJİ DERSİ YAZ TATİLİ EV ÇALIŞMASI Ödevin Veriliş Tarihi:12.06.2015 Ödevin Teslim Tarihi: 21.09.2015 1.Aşağıda verilen özelliklerden hangisi canlılarda

Detaylı

BİTKİ ISLAHI. Yrd. Doç. Dr. Hüseyin UYSAL ADNAN MENDERES ÜNİVERSİTESİ ZİRAAT FAKÜLTESİ TARIMSAL BİYOTEKNOLOJİ BÖLÜMÜ 2. Ders

BİTKİ ISLAHI. Yrd. Doç. Dr. Hüseyin UYSAL ADNAN MENDERES ÜNİVERSİTESİ ZİRAAT FAKÜLTESİ TARIMSAL BİYOTEKNOLOJİ BÖLÜMÜ 2. Ders BİTKİ ISLAHI Yrd. Doç. Dr. Hüseyin UYSAL ADNAN MENDERES ÜNİVERSİTESİ ZİRAAT FAKÜLTESİ TARIMSAL BİYOTEKNOLOJİ BÖLÜMÜ 2. Ders BİTKİLERDE ÇOĞALMA* *Bitki Islahı, 2004, Orhan KURT, OMÜ, Ziraat Fakültesi Ders

Detaylı

10. SINIF. Mitoz ve Eşeysiz Üreme TEST. 4. I. Beslenme II. Büyüme III. Solunum IV. Protein sentezi V. İğ ipliği sentezi

10. SINIF. Mitoz ve Eşeysiz Üreme TEST. 4. I. Beslenme II. Büyüme III. Solunum IV. Protein sentezi V. İğ ipliği sentezi 10. SINIF Mitoz ve Eşeysiz Üreme 1. I. Hücre yüzey alanının, hücre hacmi için yetersiz kalması II. Hücre metabolizma hızının artması III. Hücre sitoplazmasının dış etmenlerle eksilmesi IV. Zar üzerinden

Detaylı

Çekirdek 4 bölümden oluşur Çekirdek zarı: karyolemma Kromatin: Chromatin Çekirdekcik: Nucleolus Çekirdek sıvısı: karyolymph

Çekirdek 4 bölümden oluşur Çekirdek zarı: karyolemma Kromatin: Chromatin Çekirdekcik: Nucleolus Çekirdek sıvısı: karyolymph NUKLEUS Bir hücrenin tüm yapılarının ve etkinliklerinin kodlandığı kromozomu Ayrıca, DNA sını dublike edecek ve 3 tip RNA yı ribozomal (rrna), haberci (mrna) ve transfer (trna)-sentezleyecek ve işleyecek

Detaylı

SİTOPLAZMA VE ORGANELLER

SİTOPLAZMA VE ORGANELLER SİTOPLAZMA VE ORGANELLER Sitoplazma, hücre iskeleti, organeller ve bunların içinde yer aldığı koyu kıvamlı sıvı kısımdan ( sitozol, sitoplazma) oluşur. ORGANELLER 1. Mitokondri 2. Plastitler 3. Ribozom

Detaylı

Mitoz Hücre Bölünmesi

Mitoz Hücre Bölünmesi Mitoz Hücre Bölünmesi [Anahtar kavramlar: kromozom, hücre bölünmesi, mitoz bölünme, eşeysiz üreme] Kromozom ve özellikleri : Mayoz ya da mitoz bölünme ile hücrelerin bölünmesi esnasında hücre çekirdeği

Detaylı

2- Hücre Bölünmesi : Bir hücreden yeni hücrelerin oluşmasına hücre bölünmesi denir. Hücre bölünmesi bütün canlılarda görülen bir olaydır.

2- Hücre Bölünmesi : Bir hücreden yeni hücrelerin oluşmasına hücre bölünmesi denir. Hücre bölünmesi bütün canlılarda görülen bir olaydır. ÜNİTE 1 : HÜCRE BÖLÜNMESİ VE KALITIM 1- Kromozom ve Özellikleri : Hücre, hücre zarı, sitoplâzma ve çekirdek olarak üç kısımdan oluşur. Hücredeki yaşamsal faaliyetleri yöneten, kontrol eden ve hücreye ait

Detaylı

YAZILI SINAV SORU ÖRNEKLERİ BİYOLOJİ

YAZILI SINAV SORU ÖRNEKLERİ BİYOLOJİ YAZILI SINAV SORU ÖRNEKLERİ BİYOLOJİ SORU 1: A türüne ait bir bitki (Yaprakları koparılmış) B türüne ait bir bitki (Yapraklı) cam fanus cam fanus su su Ortam sıcaklığı 10 C Ortam sıcaklığı 25 C Bir araştırmacı,

Detaylı

LABORATUVAR-6 KONU-2 Hücre - IV.Kromozomlar ve Genler

LABORATUVAR-6 KONU-2 Hücre - IV.Kromozomlar ve Genler LABORATUVAR-6 KONU-2 Hücre - IV.Kromozomlar ve Genler Biçimlenmiş ve yoğunlaşmış kromatin materyaline kromozom denir. Kromozomlar Mitoz ve/veya Mayoz bölünmenin Profaz safhasında görülmeye başlar ve Metafaz

Detaylı

22.04.2015 MBG 112 BİYOLOJİ II BİTKİLERDE ÜREME VE BİYOTEKNOLOJİ YRD. DOÇ. DR. YELDA ÖZDEN. Döl almaşı

22.04.2015 MBG 112 BİYOLOJİ II BİTKİLERDE ÜREME VE BİYOTEKNOLOJİ YRD. DOÇ. DR. YELDA ÖZDEN. Döl almaşı MBG 112 BİYOLOJİ II BİTKİLERDE ÜREME VE BİYOTEKNOLOJİ YRD. DOÇ. DR. YELDA ÖZDEN Döl almaşı Angiospermlerde; Baskın döl sporofit, Gametofit indirgenmiş, Sporofit üreme yapısı olan çiçeği oluşturur. Ovaryum

Detaylı

T.C. 8. SINIF I. DÖNEM. ORTAK SINAVI 27 KASIM 2014 Saat: 09.00

T.C. 8. SINIF I. DÖNEM. ORTAK SINAVI 27 KASIM 2014 Saat: 09.00 T.C. 8. SIIF I. ÖEM ORTAK SIAVI KASIM 1 Saat: 9. FE VE TEKOLOJİ 1. Canlıların belirli çevre koşullarında yaşama ve üreme şansını artıran kalıtsal özellikleri sayesinde ortama uyum sağlamasına adaptasyon

Detaylı

FERTİLİZASYON-Döllenme

FERTİLİZASYON-Döllenme FERTİLİZASYON-Döllenme Tanım Spermatozoon ile Oosit II nin birleşerek yeni bir canlı olan ZİGOT u şekillendirmesi Ovulasyonla yumurta yoluna atılan Oosit korona radiata hücreleri ile sarılıdır. - Oosit

Detaylı

Teori (saat/hafta) Laboratuar (saat/hafta) BES114 2. BAHAR 3 0 0 2

Teori (saat/hafta) Laboratuar (saat/hafta) BES114 2. BAHAR 3 0 0 2 TIBBİ BİYOLOJİ VE GENETİK Dersin Adı Kodu Yarıyıl TIBBİ BİYOLOJİ VE GENETİK Önkoşullar Dersin dili Dersin Türü Dersin öğrenme ve öğretme teknikleri Dersin sorumlusu(ları) Dersin amacı Dersin öğrenme çıktıları

Detaylı

FEN ve TEKNOLOJİ / GENETİK MÜHENDİSLİĞİ ve BİYOTEKNOLOJİ. GENETİK MÜHENDİSLİĞİ ve BİYOTEKNOLOJİ

FEN ve TEKNOLOJİ / GENETİK MÜHENDİSLİĞİ ve BİYOTEKNOLOJİ. GENETİK MÜHENDİSLİĞİ ve BİYOTEKNOLOJİ GENETİK MÜHENDİSLİĞİ ve BİYOTEKNOLOJİ 1 Genetik mühendisliği canlıların kalıtsal özelliklerinin değiştirilerek onlara yeni işlevler kazandırılmasına yönelik araştırmalar yapan bilim dalıdır. Genetik mühendisleri

Detaylı

CANLILARIN SINIFLANDIRILMASI

CANLILARIN SINIFLANDIRILMASI CANLILARIN SINIFLANDIRILMASI Dünyamızda o kadar çok canlı türü var ki bu canlıları tek tek incelemek olanaksızdır. Bu yüzden bilim insanları canlıları benzerlik ve farklılıklarına göre sınıflandırmışlardır.

Detaylı

Sunum ve Sistematik. Bu başlıklar altında uygulamalar yaparak öğrenciye yorum, analiz, sentez yetisinin geliştirilmesi hedeflenmiştir.

Sunum ve Sistematik. Bu başlıklar altında uygulamalar yaparak öğrenciye yorum, analiz, sentez yetisinin geliştirilmesi hedeflenmiştir. Sunum ve Sistematik 1. BÖLÜM: BİTKİLERİN YAPISI ALIŞTIRMALAR Bu başlık altında her bölüm kazanımlara ayrılmış, kazanımlar tek tek çözümlü temel alıştırmalar ve sorular ile taranmıştır. Özellikle bu kısmın

Detaylı

Sınav : FEN BİLGİSİ ÖĞ. Yarışma Sınavı. 4 Levha halindeki bir metal tel haline getirildiğinde; A ) Yalnız II B ) C ) D ) E ) A ) B ) C ) D ) A )

Sınav : FEN BİLGİSİ ÖĞ. Yarışma Sınavı. 4 Levha halindeki bir metal tel haline getirildiğinde; A ) Yalnız II B ) C ) D ) E ) A ) B ) C ) D ) A ) 1 I. Yapılarında tek cins molekül veya atom bulunur. II. Belirli sıcaklıkta erirler. III. yrımsal damıtma ile ayrılabilirler. Yukarıdaki özelliklerden hangisi/hangileri saf maddeler için doğrudur? Yalnız

Detaylı

CANLILAR DÜNYASINI GEZELİM TANIYALIM / CANLILAR VE HAYAT

CANLILAR DÜNYASINI GEZELİM TANIYALIM / CANLILAR VE HAYAT CANLILAR DÜNYASINI GEZELİM TANIYALIM / CANLILAR VE HAYAT Dünyamızda milyonlarca tür canlının yaşadığı tahmin edilmektedir. Bunlar kedi, köpek, aslan, yılan, böcek, kuş gibi hayvanlar, elma, meşe, erik,

Detaylı

A A A A A. FEN ve TEKNOLOJİ TESTİ. 2. Mutasyon : DNA molekülünde meydana

A A A A A. FEN ve TEKNOLOJİ TESTİ. 2. Mutasyon : DNA molekülünde meydana FEN ve TEKNOLOJİ TESTİ 1. Öğretmen kalıtım konusu için hazırlattığı, üzerinde "insan üreme hücrelerinin kromozom sayılarının" yazılı olduğu pankartları öğrencilerine aşağıdaki gibi dağıtmıştır. 22 + x

Detaylı

Mikroskobun Yapımı ve Hücrenin Keşfi Mikroskop: Robert Hooke görmüş ve bu odacıklara hücre demiştir.

Mikroskobun Yapımı ve Hücrenin Keşfi Mikroskop:  Robert Hooke görmüş ve bu odacıklara hücre demiştir. Mikroskobun Yapımı ve Hücrenin Keşfi Mikroskop: Gözümüzle göremediğimiz çok küçük birimleri (canlıları, nesneleri vs ) incelememize yarayan alete mikroskop denir. Mikroskobu ilk olarak bir kumaş satıcısı

Detaylı

LYS 2 ÖZ-DE-BÝR YAYINLARI BÝYOLOJÝ DENEME SINAVI. 2. Otsu bitkilerde, ÜNÝVERSÝTE HAZIRLIK

LYS 2 ÖZ-DE-BÝR YAYINLARI BÝYOLOJÝ DENEME SINAVI. 2. Otsu bitkilerde, ÜNÝVERSÝTE HAZIRLIK LS 2 ÜNÝVERSÝTE HAIRLIK Ö-DE-BÝR AINLARI BÝOLOJÝ DENEME SINAVI A Soru sayýsý: 0 anýtlama süresi: 5 dakika Bu testle ilgili yanýtlarýnýzý optik formdaki Biyoloji bölümüne iþaretleyiniz. Doðru yanýtlarýnýzýn

Detaylı

Hücrelerde gerçekleşen yapım, yıkım ve dönüşüm olaylarının bütününe metabolizma denir.

Hücrelerde gerçekleşen yapım, yıkım ve dönüşüm olaylarının bütününe metabolizma denir. METABOLİZMA ve ENZİMLER METABOLİZMA Hücrelerde gerçekleşen yapım, yıkım ve dönüşüm olaylarının bütününe metabolizma denir. A. ÖZÜMLEME (ANABOLİZMA) Metabolizmanın yapım reaksiyonlarıdır. Bu tür olaylara

Detaylı

TEOG ÖNCESİ FEN VE TEKNOLOJİ DENEMESİ

TEOG ÖNCESİ FEN VE TEKNOLOJİ DENEMESİ 1- Aşağıdaki şekiller farklı canlılara ait farklı bölünme şekillerini göstermektedir. 2- Kutuların üzerinde eşeysiz üreme çeşitleri ve o üreme şekli ile üreyen canlılar eşleştirilmiştir. Yukarıdaki şekillerle

Detaylı

HAFTA I Genetik Nedir? Mitoz Mayoz Bölünme Mendel Genetiği

HAFTA I Genetik Nedir? Mitoz Mayoz Bölünme Mendel Genetiği Doç. Dr. Hilâl Özdağ Ankara Üniversitesi Biyoteknoloji Enstitüsü Merkez Laboratuvarı eposta: hilalozdag@gmail.com Tel: 2225826/202 Ders kapsamına http://bteml.biotek.ankara.edu.tr/wiki/index.php/ana_sayfa

Detaylı

2014-2015 II.DÖNEM BİYOLOJİ 10. SINIF ÇALIŞMA SORULARI (I )

2014-2015 II.DÖNEM BİYOLOJİ 10. SINIF ÇALIŞMA SORULARI (I ) 2014-2015 II.DÖNEM BİYOLOJİ 10. SINIF ÇALIŞMA SORULARI (I ) 1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8. 9. 10. 11. 12. 13. 14. 15. 16. 17. 18. 19. 20. 21. 22. 23. 24. Kahverengi gözlü anne ve babanın ilk çocukları yeşil gözlü

Detaylı

A. TOHUMLU BİTKİLERİN TEMEL KISIMLARI

A. TOHUMLU BİTKİLERİN TEMEL KISIMLARI Bitkilerin Yapısı Biyoloji Ders Notları A. TOHUMLU BİTKİLERİN TEMEL KISIMLARI Karasal bitkiler iki organ sistemine sahiptir. Toprakların su ve mineral alınmasını sağlayan toprak altı kök sistemi ve gövde,

Detaylı

T.C. 8. SINIF I. DÖNEM. ORTAK SINAVI 27 KASIM 2014 Saat: 09.00

T.C. 8. SINIF I. DÖNEM. ORTAK SINAVI 27 KASIM 2014 Saat: 09.00 T.C. 8. SIIF I. DÖEM ORTK SIVI KSIM 1 Saat: 09.00 FE VE TEKOLOJİ 1. Tabloda bazı canlı türlerinin vücut hücrelerindeki kromozom sayıları verilmiştir. Tür Kromozom sayısı (n) Çekirge Meyve sineği 8 Kedi

Detaylı

6. SINIF FEN BİLİMLERİ DERSİ ÖĞRETİM PROGRAMI

6. SINIF FEN BİLİMLERİ DERSİ ÖĞRETİM PROGRAMI 6. SINIF FEN BİLİMLERİ DERSİ ÖĞRETİM PROGRAMI 6. sınıf seviyesinde öğrencilerden, canlıyı oluşturan temel yapı birimi ve diğer yapılarla ilişkisi, bazı sistemlere ait yapı ve organlar, bitki ve hayvanlardaki

Detaylı

BAHÇE BİTKİLERİNİN ÇOĞALTILMASI

BAHÇE BİTKİLERİNİN ÇOĞALTILMASI BAHÇE BİTKİLERİNİN ÇOĞALTILMASI Çoğaltma Nedir? Yeni bağ, meyve bahçesi, sebze bahçesi kurmak ya da iç ve dış mekan süs bitkileri elde etmek amacı ile tohum, fide ve fidan üretmek üzere yapılan çalışmalardır.

Detaylı

Hücre Nükleusu, Nükleus Membranı, Nükleus Porları. Doç. Dr. Ahmet Özaydın

Hücre Nükleusu, Nükleus Membranı, Nükleus Porları. Doç. Dr. Ahmet Özaydın Hücre Nükleusu, Nükleus Membranı, Nükleus Porları Doç. Dr. Ahmet Özaydın Nükleus (çekirdek) ökaryotlar ile prokaryotları ayıran temel özelliktir. Çekirdek hem genetik bilginin deposu hem de kontrol merkezidir.

Detaylı

Doğada yaşayan canlıların tamamı hücrelerden oluşmuştur. Canlılardan bazıları tek bir

Doğada yaşayan canlıların tamamı hücrelerden oluşmuştur. Canlılardan bazıları tek bir CANLILIK HÜCREYLE BAŞLAR 1- Canlıların Ortak Özellikleri : Çevremizdeki varlıklar canlı ve cansız varlıklar olarak iki grupta toplanırlar. Cansız varlıklar katı, sıvı ve gaz halindeki maddelerden oluşur.

Detaylı

HÜCRE VE HÜCRE BÖLÜNMELERİ

HÜCRE VE HÜCRE BÖLÜNMELERİ HÜCRE VE HÜCRE BÖLÜNMELERİ Hücre: Canlıların en küçük yapı birimidir. Hücre zarı, çekirdek ve sitoplâzma olarak üç kısımdan oluşur. 1.HÜCRE ZARI: Akıcı-mozaik zar modeline göre iki sıra yağ tabakası arasında

Detaylı

TG 10 ÖABT BİYOLOJİ KAMU PERSONEL SEÇME SINAVI ÖĞRETMENLİK ALAN BİLGİSİ TESTİ BİYOLOJİ ÖĞRETMENLİĞİ

TG 10 ÖABT BİYOLOJİ KAMU PERSONEL SEÇME SINAVI ÖĞRETMENLİK ALAN BİLGİSİ TESTİ BİYOLOJİ ÖĞRETMENLİĞİ KAMU PERSONEL SEÇME SINAVI ÖĞRETMENLİK ALAN BİLGİSİ TESTİ BİYOLOJİ ÖĞRETMENLİĞİ TG 10 ÖABT BİYOLOJİ Bu testlerin her hakkı saklıdır. Hangi amaçla olursa olsun, testlerin tamamının veya bir kısmının İhtiyaç

Detaylı

YAŞLANMA /YAŞLANMA ÇEŞİTLERİ VE TEORİLERİ BEYZA KESKINKARDEŞLER 0341110024

YAŞLANMA /YAŞLANMA ÇEŞİTLERİ VE TEORİLERİ BEYZA KESKINKARDEŞLER 0341110024 YAŞLANMA /YAŞLANMA ÇEŞİTLERİ VE TEORİLERİ BEYZA KESKINKARDEŞLER 0341110024 YAŞLANMA Hücre yapısını ve organelleri oluşturan moleküler yapılarından başlayıp hücre organelleri,hücre,doku,organ ve organ sistemlerine

Detaylı

Bitkilerde Çiçeğin Yapısı, Tozlaşma, Döllenme, Tohum ve Meyve Oluşumu

Bitkilerde Çiçeğin Yapısı, Tozlaşma, Döllenme, Tohum ve Meyve Oluşumu Bitkilerde Çiçeğin Yapısı, Tozlaşma, Döllenme, Tohum ve Meyve Oluşumu Çiçeğin Yapısı Tohumlu bitkilerin eşeyli üreme organı çiçektir. Açık tohumlu bitkilerin çiçeklerine kozalak adı verilir. Erkek kozalaklarda

Detaylı

9. Sınıf Biyoloji Öğrenci Çalışma Kitabı

9. Sınıf Biyoloji Öğrenci Çalışma Kitabı 9. Sınıf Biyoloji Öğrenci Çalışma Kitabı Bu kitap Bilkent Universitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, CTE 504 Material Design dersi için, Elif Şengün, Hilal Şener ve Rükiye Altın tarafından 2010-2011 akademik

Detaylı

Materyal: Rosa sp. (gül; dikotil çiçek) ve Lilium sp. (zambak; monokotil çiçek)

Materyal: Rosa sp. (gül; dikotil çiçek) ve Lilium sp. (zambak; monokotil çiçek) KONU 10. ÜREME VE GELİŞME I. Bitki Hücrelerinde Üreme ve Gelişme: Materyal: Rosa sp. (gül; dikotil çiçek) ve Lilium sp. (zambak; monokotil çiçek) Yöntem: Rosa sp. ve Lilium sp. tam çiçeğinden alınan enine

Detaylı

OKYANUS KOLEJLERİ SINAV SORUSU TEOG SINAV SORUSU FEN VE TEKNOLOJİ FEN VE TEKNOLOJİ FEN VE TEKNOLOJİ

OKYANUS KOLEJLERİ SINAV SORUSU TEOG SINAV SORUSU FEN VE TEKNOLOJİ FEN VE TEKNOLOJİ FEN VE TEKNOLOJİ 1. Tabloda bazı canlı türlerinin vücut hücrelerindeki kromozom sayıları verilmiştir. Tür Kromozom sayısı (2n) Çekirge 24 1. Araştırma sorusu: Canlı türleri arasındaki farklılık kromozom sayılarına bağlı

Detaylı

Prof. Dr. Salih ÇEPNİ Doç. Dr. Hakan Şevki AYVACI Yrd. Doç. Dr. Emine ÇİL FEN VE TEKNOLOJİ LABORATUVAR UYGULAMALARI - 8 ISBN: 978-605-364-306-7

Prof. Dr. Salih ÇEPNİ Doç. Dr. Hakan Şevki AYVACI Yrd. Doç. Dr. Emine ÇİL FEN VE TEKNOLOJİ LABORATUVAR UYGULAMALARI - 8 ISBN: 978-605-364-306-7 Prof. Dr. Salih ÇEPNİ Doç. Dr. Hakan Şevki AYVACI Yrd. Doç. Dr. Emine ÇİL FEN VE TEKNOLOJİ LABORATUVAR UYGULAMALARI - 8 ISBN: 978-605-364-306-7 Kitapta yer alan bölümlerin tüm sorumluluğu yazarlarına aittir.

Detaylı

YAZILI SINAV CEVAP ANAHTARI BİYOLOJİ

YAZILI SINAV CEVAP ANAHTARI BİYOLOJİ YAZILI SINAV CEVAP ANAHTARI BİYOLOJİ CEVAP 1: (TOPLAM 9 PUAN) 1.1: Eğer terleme ve su emilimi arasındaki ilişkide ortam sıcaklığının etkisini öğrenmek istiyorsa; deneyi aynı sayıda yaprağa sahip aynı tür

Detaylı

İLKÖĞRETİM 8.SINIF FEN BİLGİSİ KİTAPLARINDAKİ KAVRAM YANILGILARININ İNCELENMESİ

İLKÖĞRETİM 8.SINIF FEN BİLGİSİ KİTAPLARINDAKİ KAVRAM YANILGILARININ İNCELENMESİ İLKÖĞRETİM 8.SINIF FEN BİLGİSİ KİTAPLARINDAKİ KAVRAM YANILGILARININ İNCELENMESİ Füsun EYİDOĞAN, Sibel GÜNEYSU Başkent Üniversitesi, Eğitim Fakültesi, İlköğretim Bölümü, ANKARA ÖZET: Fen eğitiminde, kavramlar

Detaylı

Mikrobiyal Gelişim. Jenerasyon süresi. Bakterilerde üreme eğrisi. Örneğin; (optimum koşullar altında) 10/5/2015

Mikrobiyal Gelişim. Jenerasyon süresi. Bakterilerde üreme eğrisi. Örneğin; (optimum koşullar altında) 10/5/2015 Mikrobiyal Gelişim Tek hücreli organizmalarda sayı artışı Bakterilerde en çok görülen üreme şekli ikiye bölünmedir (mikroorganizma sayısı) Çok hücreli organizmalarda kütle artışı Genelde funguslarda görülen

Detaylı

8. Sınıf Fen ve Teknoloji

8. Sınıf Fen ve Teknoloji Canlı vücudunu oluşturan karakterleri üremeyle nesilden nesile aktarılmasını inceleyen kalıtım birimine genetik denir. Anne ve babadan gelen eşey hücreleri zigotu oluşturur. Bu hücrelerle birlikte gelen

Detaylı

*Bölünme sırasında DNA replikasyonu nedeniyle her kromozom kendi eşini yapar. Bunlara Kardeş kromatid denir.

*Bölünme sırasında DNA replikasyonu nedeniyle her kromozom kendi eşini yapar. Bunlara Kardeş kromatid denir. KROMOZOM BİLGİSİ *Hücre bölüneceği zaman kromatin ipliklerin kısalıp kalınlaşarak oluşturduğu yapılara kromozom denir. *Bölünme sırasında DNA replikasyonu nedeniyle her kromozom kendi eşini yapar. Bunlara

Detaylı

MITOZ. Çözüm. Kazanımlar 4. Kazanımlar HÜCRE BÖLÜNMESİ. Örnek -1 <$> Bu bölümü bitirdiğimde; 1.1 Canlılarda büyüme ve üremenin hücre bölünmesi

MITOZ. Çözüm. Kazanımlar 4. Kazanımlar HÜCRE BÖLÜNMESİ. Örnek -1 <$> Bu bölümü bitirdiğimde; 1.1 Canlılarda büyüme ve üremenin hücre bölünmesi MITOZ Kazanımlar 4 Bu bölümü bitirdiğimde; 1.1 Canlılarda büyüme ve üremenin hücre bölünmesi ile meydana geldiğini, öğrenmiş olacağım. HÜCRE BÖLÜNMESİ Hücreler büyüyüp gelişirken madde ve enerji gereksinimleri

Detaylı

LİSANS YERLEŞTİRME SINAVI-2 BİYOLOJİ TESTİ 21 HAZİRAN 2014 CUMARTESİ

LİSANS YERLEŞTİRME SINAVI-2 BİYOLOJİ TESTİ 21 HAZİRAN 2014 CUMARTESİ T.C. Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi LİSANS YERLEŞTİRME SINAVI-2 BİYOLOJİ TESTİ 21 HAZİRAN 2014 CUMARTESİ Bu testlerin her hakkı saklıdır. Hangi amaçla olursa olsun, testlerin tamamının veya bir kısmının

Detaylı

1.1. Canlılarda büyüme ve üremenin hücre bölünmesi ile meydana geldiğini açıklar.

1.1. Canlılarda büyüme ve üremenin hücre bölünmesi ile meydana geldiğini açıklar. 1.1. Canlılarda büyüme ve üremenin hücre bölünmesi ile meydana geldiğini açıklar. 1.2. Mitozu, çekirdek bölünmesi ile başlayan ve birbirini takip eden evreler olarak tarif eder. 1.3. Mitozda kromozomların

Detaylı

Moleküler Biyoloji ve Genetik Bölümü Boğaziçi Üniversitesi

Moleküler Biyoloji ve Genetik Bölümü Boğaziçi Üniversitesi BİYOLOJİDEKİ TEKNOLOJİK GELİŞMELER VE ÖNCELİKLERİMİZ Dr. Aslı Tolun Moleküler Biyoloji ve Genetik Bölümü Boğaziçi Üniversitesi KLONLAMA / KOPYALAMA Tanım Yöntem Amaç: Kopya birey yaratma Kök hücre oluşturma

Detaylı

İLKÖĞRETİM DERS KİTABI

İLKÖĞRETİM DERS KİTABI İLKÖĞRETİM DERS KİTABI Bu ki tap, Mil lî Eği tim Ba kan lı ğı Ta lim ve Ter bi ye Ku ru lu Baş kan lı ğı nın 14 Ağustos 2014 ta rih ve 75 sa yı lı ka ra rıy la (listenin 3. sırasında) 2015-2016 öğ re tim

Detaylı

A) Sakkaroz B) Maltoz C) Glikoz D) Laktoz E) Nişasta

A) Sakkaroz B) Maltoz C) Glikoz D) Laktoz E) Nişasta 1. Aşağıdaki organellerden hangisinin karşısındaki olayla ilgisi yoktur? A) Ribozom-Protein sentezi B) Kloroplast-Nişasta depolama C) Mitokondri-O2'li solunum D) Hücre zarı-osmoz E) Golgi organeli-madde

Detaylı

7. BÖLÜM MİKROBİYAL GELİŞİM

7. BÖLÜM MİKROBİYAL GELİŞİM 7. BÖLÜM MİKROBİYAL GELİŞİM 1 Gelişim Tek hücreli organizmalarda sayı artışı Bakterilerde en çok görülen üreme şekli ikiye bölünmedir (mikroorganizma sayısı) Çok hücreli organizmalarda kütle artışı Genelde

Detaylı

A A A A A. FEN ve TEKNOLOJİ TESTİ. 3. Ankara'da yaşayan Göktürk ve Ata tek yumurta. 1. Oktay'ın günlüğüne yazdığı birkaç olay

A A A A A. FEN ve TEKNOLOJİ TESTİ. 3. Ankara'da yaşayan Göktürk ve Ata tek yumurta. 1. Oktay'ın günlüğüne yazdığı birkaç olay FEN ve TEKNOLOJİ TESTİ 1. Oktayı gülüğüe yazdığı birkaç olay aşağıda verilmiştir. Elimi kesmiştim, iyileşmesi 5 gü sürdü. Babamı bahçeye diktiği gül dalı tomurcuk açtı. Beslediğim kertekelei kopa kuyruğuu

Detaylı

Aşağıda verilen bilgilerin karşısına doğru ya da yanlış olduğunu belirtiniz

Aşağıda verilen bilgilerin karşısına doğru ya da yanlış olduğunu belirtiniz Aşağıda verilen bilgilerin karşısına doğru ya da yanlış olduğunu belirtiniz Doğru Yanlış 1 Bir canlıya omurgalı ya da omurgasız demekle sistematik birimde şubesini belirlemiş oluruz. 2 Virüslerde DNA ya

Detaylı

fetüs bebek ölüm çocuk İleri yaş yeniyetme yetişkin

fetüs bebek ölüm çocuk İleri yaş yeniyetme yetişkin Döllenmiş yumurta fetüs bebek ölüm çocuk İleri yaş yeniyetme yetişkin Yaşam boyu devam eden biyolojik, bilişsel, sosyal gelişim ve kişilik gelişiminin bilimsel incelemesi Gelişim psikolojisinin başlıca

Detaylı

MİKROBİYOLOJİ SORU KAMPI 2015

MİKROBİYOLOJİ SORU KAMPI 2015 Canlıların prokaryot ve ökoaryot olma özelliğini hücre komponentlerinden hangisi belirler? MİKROBİYOLOJİ SORU KAMPI 2015 B. Stoplazmik membran C. Golgi membranı D. Nükleer membran E. Endoplazmik retikulum

Detaylı

TEOG Deneme 1. 3. Aşağıda verilen soy ağacı bir ailedeki bireylerin kirpik uzunluklarının kalıtımını göstermektedir.

TEOG Deneme 1. 3. Aşağıda verilen soy ağacı bir ailedeki bireylerin kirpik uzunluklarının kalıtımını göstermektedir. 1. TEOG Deneme 1 3. Aşağıda verilen soy ağacı bir ailedeki bireylerin kirpik uzunluklarının kalıtımını göstermektedir. Bir araştırmacı belirli özelliklere sahip canlıların, bu özelliklere sahip olmayan

Detaylı

Prof. Dr. Salih ÇEPNİ Doç. Dr. Hakan Şevki AYVACI Yrd. Doç. Dr. Emine ÇİL FEN VE TEKNOLOJİ LABORATUVAR UYGULAMALARI - 6 ISBN: 978-605-364-305-0

Prof. Dr. Salih ÇEPNİ Doç. Dr. Hakan Şevki AYVACI Yrd. Doç. Dr. Emine ÇİL FEN VE TEKNOLOJİ LABORATUVAR UYGULAMALARI - 6 ISBN: 978-605-364-305-0 Prof. Dr. Salih ÇEPNİ Doç. Dr. Hakan Şevki AYVACI Yrd. Doç. Dr. Emine ÇİL FEN VE TEKNOLOJİ LABORATUVAR UYGULAMALARI - 6 ISBN: 978-605-364-305-0 Kitapta yer alan bölümlerin tüm sorumluluğu yazarlarına aittir.

Detaylı