SINIR AŞAN SULAR KULLANIMI VE TÜRKİYE- SURİYE İLİŞKİLERİ

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "SINIR AŞAN SULAR KULLANIMI VE TÜRKİYE- SURİYE İLİŞKİLERİ"

Transkript

1 SINIR AŞAN SULAR KULLANIMI VE TÜRKİYE- SURİYE İLİŞKİLERİ Levent Aytemiz Y. Doç. Dr. Süleyman Demirel Üniversitesi İİBF - İktisat Bölümü Isparta, Türkiye Timuçin Kodaman Y. Doç. Dr. Süleyman Demirel Üniversitesi İİBF-Uluslararası İlişkiler Bölümü Isparta, Türkiye ÖZET Su kıtlığı ve su çatışmaları arasındaki ilişki Orta Doğu bölgesinde ki en önemli tehditlerden biridir. Devamlı nüfus artışı, gelişen sanayi, yiyecek olan bağımlılık orta doğuda su ve toprak talebindeki artışın nedeni olmuştur. Bölgedeki su kullanımının sürdürülebilir ve etkin olmayan bir dağıtım ve yönetimin mevcudiyeti nedeniyle, bu çalışma Türkiye ve Suriye nin su çatışmasını bu iki ülkenin Fırat Nehri üzerindeki tarım ve hidroelektrik amaçlı büyük yatırım projeleri açısından değerlendirmektedir. Taraflar arasındaki eşgüdüm eksikliği altında gerçekleştirilen su kaynaklarının kullanımı diğer ülke için pozitif bir dışsallıklar (externalities) yaratabilmektedir. Yukarı ülkenin (Memba) büyük su rezervlerine sahip olması Aşağı ülkeye (Mansap) kurak sezonlarda gerekli miktarda su sağlaması imkanı vermektedir. Bu açıdan, sınır aşan suların dağıtımında ekonomik yapı ile uyumlu politik, stratejik ve ekonomik faktörlerin etkileri doğru belirlenmeli ve etkin ekonomik çözüme olaşabilmek içinde ortak bir komite olabileceği gibi, bir kurum veya mekanizmanın oluşturulması gerekir. I. GİRİŞ Tüm doğal kaynaklar içerisinde su, yaşamın sürdürülmesinde ve bir ulusun hayatta kalabilmesi için en önemli faktörlerin başında gelir. Uygarlık tarihi boyunca da ulusların refahı, suya düzenli olarak ulaşabilmek ve suyu kontrol edebilme yetilerine bağlı kalmıştır. Nil nehri ile Mısır medeniyeti, İndus nehri ile Hint medeniyeti, Huang (Sarı nehir) nehri ile Çin medeniyeti ve insanlığın ilk yerleşim bölgesi olan Orta Doğuda Fırat ve Dicle nehirleri ile Mezopotamya medeniyetleri, tarım sulama sistemleri geliştirilip toprak verimliliği artırılarak söz konusu medeniyetlerin oluşması ve gelişmesinde önemli rol oynamıştır. (1) Özellikle kapitalizmin gelişimi ile suya olan ihtiyaç dramatik bir şekilde artmış; tarım üretiminden, elektrik üretimine, taşımacılıktan sosyal eğlence alanları yaratılmasına (recreation) kadar bir çok ticari ve üretim aşamalarında su kullanım talebi yükselmiştir lü yılların başında dünya nüfusu 1,6 milyar iken su talebi kişi başına 360m 3 / yıl olmasına rağmen, 1990 da dünya nüfusu 5,3 milyar iken kişi başına su tüketimi 570m 3 / yıl olarak tespit

2 edilmektedir. 20. yüzyılda toplam su talebi, nüfus artış hızından daha büyük olmuştur. Bu da suyun ne kadar farklı alanlarda talebi olduğunu göstermektedir. Endüstri devrimi ve artan şehirleşme ile su artık sadece tarım sektörü için bir girdi olmaktan çok endüstri için bir girdi olmaya başlamıştır. Bu kullanım oranlarındaki değişme ülkenin gelişmişlik seviyesine göre farklılık göstermektedir. Endüstrileşmiş batı Avrupa ülkelerinde toplam su kullanımının % 49 ve Kuzey Amerika ülkelerinde %47 si endüstride kullanılırken sırası ile %37 ve % 3 u tarım sektöründe kalanı ise diğer amaçlar için kullanılmaktadır. Ancak, daha az endüstrileşmiş olan Ortadoğu ülkelerinde toplam su kullanımının % 89, Latin Amerika ülkelerinde ise % 76 sı tarım sektöründe olmaktadır (2). Eşit olmayan su dağılımı ve artan su kullanım alanları (tarım, endüstri ve domestic) dünyanın bir çok bölgesinde su kıtlığı yaratmaktadır. Dünya nüfusunun %40 ı ciddi bir su kıtlığı sıkıntısındadır. Birleşmiş Milletlerin Çalışmasına göre dünyada 214 uluslararası nehir mevcuttur. Bunların 69 u Amerika da 48 Avrupa da 57 si Afrika da ve 40 tanesi de Asya kıtalarında bulunmaktadır. Bu nehirlerin 53 tanesi ise 3 ve daha fazla ülke tarafından kullanılmakta ve yaklaşık olarak dünya nüfusunun %40 ı bu nehirlerin bulunduğu bölgelerde yaşamaktadır. Birden fazla ülke tarafından paylaşılan bu tip nehirlerde, kullanım hakkına sahip bir ülkenin ( Riparian) ekonomik gelişimi için su kullanımı, nehrin aktığı diğer aşağı komşu ülkelerin kullanımına uygun olmayan veya tamamen zıt durumlar yaratabilmektedir. Bu şekilde birbirlerine bağımlı olan ülkeler arasında hem su kullanım maliyetlerinin yükselmesi hem de sınır aşan suların kullanımındaki rekabetin artması, nehirlerin aktığı ülkeler arasında çatışmalar yaratmaktadır. Bu nedenle suyun sadece ekonomik sektörler arasında paylaşımı değil, aynı zamanda kullanıcı ülkeler arasında dağıtımı da önemli bir sorundur. Bu doğal kaynağın akışkan yapısından dolayı açık bir kullanım hakkı ( Property Right) tesis etmek çok zor olmakta ve birbirine bağımlı olan ülkeler arasında suyun kullanımı dışsallıklar (externalities) yaratmakta veya suyun kullanımının değişmesi üçüncü tarafları etkilemektedir. Sınır aşan suların kullanım hakları üzerine de iki karşıt doktrin vardır. Birinci doktrin ülkenin ulusal sınırları içinde bulunan tüm su kaynakları üzerinde tam mülkiyet hakkı tanıyarak diğer tarafları dikkate almadan kullanım hakkı verirken, karşıt doktrin bir ülkenin diğer ülkelerin nicel ve nitel su miktarlarını değiştirme veya etkileme hakkı vermemektedir. Bu doktrin yukarı ülkenin suyu nasıl kullanması gerektiği konusunda aşağı ülkelerin gereklerini dikkate alması zorunluluğunu getirmekte ve yukarı ülkelerin su kullanımını kontrol etmeyi hedeflemektedir. İkinci doktrini yukarı ülkeler mülkiyet haklarına müdahale olarak değerlendirmekte ve kabul etmemekte, buna karşılık ise aşağı ülkeler birinci doktrinin kendi kullanım kararlarını etkilemesi yüzünden reddetmektedirler (3). Bu nedenle de sınır aşan sularda taraflar arasında kesin bir kullanım hakkı tesisi zorlaşmakta ve ülkeler arası ilişkiler de savaşlara kadar gidebilen sorunlar yaratmaktadır. Sınır aşan sular sorununu çözmek ve komşu devletler arası ilişkileri düzenlemek amacıyla uluslararası yaklaşım, 1966 Uluslar arası Hukuk Derneğinin Helsinki kurallarıyla hakça ve makul kullanım ve başkalarına önemli zarar vermeme esasları tavsiye edilmiştir. Böylece, iki aşırı uç doktrinden taraflar için daha eşit ve adil bir kullanım sağlayacak bir yaklaşıma doğru hareket etmeye başlamış ve 1997 de Birleşmiş Milletler Genel Kurulu nda başkasına önemli zarar vermeden, hakça ve makul yararlanma esasına dayanan bir karar oylanarak kabul edilmiştir (4). Günümüzde dünya doğal kaynaklarının merkezi görünümünde olan Ortadoğu bölgesi, bir çok uluslar arası sorunlar yaşarken, halen ve gelecekte su kaynaklarının kullanımı ve paylaşımı

3 konusunda da tartışmaların odağı olmaktadır.bu çerçevede Ortadoğu bölgesinin önemli su potansiyeline sahip olan Türkiye, uluslar arası ilişkilerde su paylaşımı merkezli politik, ekonomik ve stratejik sorunlarla karşı karşıya kalmaktadır. Özellikle Fırat ve Dicle havzası, Türkiye nin sadece Suriye ve Irak la olan ilişkilerinde değil bölgeye odaklanan bölgesel ve küresel güçlerle de olan ilişkilerinde de belirleyici konumdadır. II. AMAÇ Özellikle Irak, son dönemlerde dünya politikasının merkezi olma konumu nedeniyle, Türkiye ile olan ilişkilerinde belirleyici unsur komşuluk ilişkisi yerine küresel parametreler önem kazanmıştır. Bu sebeple daha çok ikili sorun yaşadığımız, Fırat nehri ve Türkiye- Suriye ilişkileri bu çalışmanın temel çerçevesini belirlemektedir. Çalışmamız, sınır aşan suların uluslararası ilişkilerde politik, ekonomik ve stratejik merkezli belirleyiciliği çerçevesinde, Fırat Nehri ve Türk-Suriye ilişkileri değerlendirilecektir.birinci kısımda, sınır aşan sular sorunu ile ilgili teorik yaklaşımlar tanımlandıktan sonra ikinci bölümde, Fırat Nehri ve Türk-Suriye ilişkilerinin tarihsel boyutu ortaya konulacaktır. Son bölümde ise, tarafların suyun kullanım amaçlarının belirlediği stratejik ve ekonomik önemi çerçevesinde gelecekte soruna küresel aktörlerle mi yoksa sorunun muhatabı olan bölgesel aktörlerle mi bir çözüme ulaşılıp ulaşılmayacağı, uluslararası hukuk kuralları açısından irdelemeye çalışılacaktır. III. FIRAT NEHRİ SORUNU Su kıtlığı ile şiddet arasındaki bağlantı Ortadoğu bölgesinde bir tehdit olarak varlığını sürdüre gelmiştir (5). Fırat havzasındaki tansiyon bir taraftan uluslararası boyutta bir problem olarak uluslararası kurumların gündeminde yer almaya başlarken, diğer taraftan da kullanıcılar arasındaki koordinasyon eksikliğinin yaratığı gerginlik ile potansiyel bir çatışma bölgesi haline gelmiştir. Dünya Bankası başkan yardımcısı İsmail Serageldin 1995 yılında Bu yüzyılın savaşları petrol üzerine olmuştur, ama gelecek yüzyılın savaşları su yüzünden çıkacaktır tahmini ile bölgedeki tehdidin önemini ve boyutlarını ifade etmektedir ( 6). Temmuz 1992 de, dönemin Türkiye Cumhurbaşkanı Süleyman Demirel ne Suriye nede Irak, Ankara nın onların petrol kaynakları üzerindeki iddialarından daha fazla Türkiye nin nehirleri hakkında iddiada bulunmaya hakları yoktur bizim istediğimizi yapmaya hakkımız vardır. Su kaynakları Türkiye nin, petrol kaynakları ise onlarındır. Biz onların petrol kaynaklarını paylaşmayı söyleyemeyeceğimiz gibi onlarda bizim su kaynaklarını paylaşmayı söyleyemezler (7) ifadesi ile bölgede oluşacak gerginliğin sinyallerini vermektedir Mayısında Birleşmiş Milletler Genel Konseyinde Uluslararası Su Yollarının Ulaşım Dışı Kullanılmasına İlişkin Hukuk Sözleşmesi ne,türkiye, kendisini su paylaşım anlaşmasına sürükleyebileceği için uluslararası su yolu kavramı yerine sınıraşan su kavramını tercih ettiği için, red oyu veren 3 ülkeden biri olmuştur.böylece aşağı ülkelerle bir uzlaşmaya varma zorunluluğundan kendisini,sözleşmeye taraf olmadığı için kurtarmış olmaktadır. Suriye 1992 den beri Türkiye yi Fırat nehri üzerinde incelemeler yapacak ortak komite toplantılarına katılmamakla ve sorunların çözümüne yardımcı olmamakla suçlamaktadır. Çünkü Suriye nehrin kirliliğinin daha önce oluşmamış hastalıklara neden olacağını ve suyun çok tuzlu olması nedeniylede sulamada kullanmanın imkansızlığını iddia etmektedir. Böylece Fırat nehrinin stratejik, jeopolitik ve ekonomik değerlendirmeleri yanına birde hidrolojik faktörler eklenerek sorunun boyutları genişlemektedir

4 Su, rakip ülkeler arasında gerginlik yaratan ekonomik bir mal olarak kalırken, hayati bir kaynak olarak ta ülkelerin milli çıkarlarını tehdit eden bir unsur olmaya devam etmektedir. Bundan dolayı, eğer gelecekte doğabilecek felaketlerden sakınmak için rasyonel ve planlı bir su kullanım modelinin şimdiden geliştirilmesi gerekir. Bu ise öncelikle Fırat nehrinin ekonomik ve politik sorununun doğru anlaşılması ve taraflar açısından sorunun açık bir şekilde ortaya koyulması ile olabilecektir. Bu nedenle Fırat nehrinin coğrafik ve hidrolojik boyutlarının da incelenmesi gerekir. 2. Fırat Nehri Fırat Nehri, Türkiye den başlayıp iki mansap ülke olan Suriye ve Irak tan geçmektedir. Kilgour ve Dinar ın (8) çalışmasında yaptığı sınır aşan suların coğrafik modellemesine göre Üç- Devletli I tipi coğrafik modeline uymaktadır. Bu model de üç ülke mevcuttur, nehrin başladığı ve kaynaklık ettiği ülkeye Yukarı-Ülke (menba), nehrin içinden akıp gittiği ülkeye Orta-Ülke ve nehrin sona erdiği ülke ise Aşağı-Ülke (mansap) olarak adlandırmaktadır. Türkiye Fırat nehri için Yukarı-Ülke pozisyonunda olup suyu kesebilme gücüne sahiptir. Suriye ise Türkiye ye göre Aşağı-Ülke ama Irak a göre ise Yukarı-Ülke pozisyonunda bulunduğundan, Suriye ye Orta-Ülke ve Irak ise Aşağı-Ülke olarak tanımlanmaktadır. Bu üç kullanım hakkına sahip ülke, temelde Fırat nehrini tarım ve hidroelektrik üretiminde kullanmakta ve bu amaçla bazı projeleri geliştirmiş veya geliştirmektedirler. Türkiye, Fırat- Dicle havzasındaki hektar alanı 21,5 milyar metreküp su talebi ile sulu tarım için kullanmayı planlamaktadır. Bu talebin milyar metreküp ü sadece Fırat Nehrinden karşılama talebi içindedir. Suriye, Fırat nehrinden 11,30 milyar metreküp su talebinde bulunurken, Irak ın talebi 23 milyar metreküp ile üç kullanıcı arasında en yüksek taleptir. Bu üç ülkede endüstrilerinin geliştirilmesi için gerekli olan enerji kaynağını sağlamak amacı ile hidroelektrik santralarını kurmuş ve yenilerini inşaa etmeye devam etmektedirler. Özellikle Türkiye ve Suriye için Hidroelektrik santralleri enerji kaynakları açısından hayati önem taşımaktadır. Tarım ve sanayi sektörleri gelişmekte olan bu üç ülkenin ekonomisi kalkınmalarında önemli yere sahiptir. 3. Fırat Havzasının Coğrafi ve Hidrografik Durumu Fırat nehri Türkiye nin doğusundan başlayıp İran Körfezine akan 2700 km uzunluğu ve 35,6 milyar metreküplük yıllık akım miktarı ile Güney Batı Asya nın en uzun nehridir. Fırat nehri, Murat ve Karasu adında iki koldan oluşmakta ve bu kolların buluşma noktasında nehir üzerindeki ilk baraj olan Keban barajı yer almaktadır. Keban barajından sonra doğu Toros dağlarını aşarak Kargamış noktasından Suriye ye geçmektedir. Suriye tarafında Fırat nehrine 300 km uzunluğunda Habur ve 160 km uzunluğunda Sacır kolları bağlanmaktadır. Bu iki kolda Türkiye sınırları içinde doğup, Habur ırmağının yüzde 13 ü ile Sacır ırmağının yüzde 50 uzunlukları Türkiye sınırları içinde kaldıktan sonra Suriye sınırları içinde Fırat nehrine akmaktadır. Bu nedenle de Türkiye Fırat suyunun yüzde 90 ına yakın bir kısmını sağlamakta ve kontrol edebilme gücüne de sahip bulunmaktadır. Bu kollardan başka Fırat nehrine eklenen başka bir kol olmadan, nehir Irak sınırlarına girerek Irak sınırları içinde Kurma şehri yakınlarında Dicle Irmağı ile birleşip birlikte İran-Irak sınırı boyunda Şattül Arap denen noktadan İran körfezine akmaktadır(9)

5 Tablo I de görüldüğü üzere, Fırat nehrinin yıllık akım miktarı 35 milyar m 3 olup üç kullanıcının da taleplerini karşılamaktan çok uzaktır. Türkiye bu toplam miktarın 31 milyar m 3 sağlayarak toplam akım miktarının yüzde 88.7 sine sahiptir. Geriye kalan yüzde 11.3 lük akım miktarı Suriye tarafından sağlanmakta ama bu katkının yüzde 10 u Habur ve Balik ırmaklarından olmaktadır ki bu ırmaklarda Türkiye sınırları içinde doğmaktadır. Bu iki kolun katkılarıda göz önüne alındığında Türkiye nin Fırat nehrine olan toplam katkısı yüzde 90 ları aşmaktadır. Irak ın katkısı ise hiç yoktur (10). Tablo I - Türkiye, Suriye ve Irak ın Fırat nehrine katkıları ve Su Talepleri (11) Ülkeler Su Katkısı Milyar m 3 % Su Talebi Milyar m 3 % Türkiye Suriye Irak Total Fırat nehrinin başlangıç noktası olan Keban ölçüm noktasında tutulan kayıtlara (12) göre yılları arasında ortalama yıllık akım miktarı 20,223 milyar m 3, Atatürk Barajında bu rakam 26,781 milyar m 3 olurken Türkiye-Suriye Sınırında Kargamış noktasında 30,777 milyar m 3 e ulaşmaktadır (13). Doğal olarak Fırat Nehrinin kapasitesi yıllara göre yağış ve sulamasüzülme miktarlarına göre değişiklik göstermektedir yılında Keban barajı akım miktarı yıllık 9,981 milyar m 3 olup ortalamanın yarısına kadar düşmüştür. Bu nedenle de yılları İlk kritik sezon olarak adlandırılmaktadır ve dönemleri de Fırat nehrinin akım miktarlarını tanımlayıcı dönemlerdir. Örneğin1988 yılı 36 milyar m 3 ile şimdiye kadar olan en yüksek dönem olarak tanımlanmaktadır. Aylık dalgalanmalarda da Fırat nehrinin akım miktarları 28 kat değişim göstermektedir. Akım miktarı aşırı değişen bu nehirden kullanıcılar tarafından yararlanma için gerekli su taleplerinin düzenli sağlamakta teknik bir problemdir. 4. Fırat Nehri Kullanım Projeleri Türkiye 1980 ler de ivme kazandırdığı Güney Doğu Anadolu Projesi (GAP) isimli bölgesel kalkınma projesi ile hem Fırat hem de Dicle nehirlerinin kullanım kapasitelerini hedeflemiştir. Bu projeye göre sadece Fırat nehri üzerine Keban dışında dört tane daha baraj yapmayı (Karakaya, Atatürk, Birecik ve Kargamış) hedeflemiş ve bunları da tamamlamıştır.bu barajlardan Atatürk ve Birecik Barajları çok amaçlı olup hep elektrik enerjisi üretilmekte hem de tarım alanlarının sulanması hedeflenmektedir. GAP ile bir milyon hektardan fazla arazinin sulu tarıma geçmesi hedeflenir iken, Türkiye nin elektrik talebinin yüzde 60 ının sağlanması planlanmıştır. Bu amaç içinde Türkiye Fırat nehri su kapasitesinin % 35 ni talep etmektedir.türkiye, GAP ın tüm baraj,hidroelektrik santrali ve sulama projelerini devreye soktuğunda, Suriye nin Fırat tan yararlanma oranı %40 azalabileceği de hesaplanmıştır. (14)

6 Suriye de Fırat nehri üzerinde kendi projelerini gerçekleştirmiş ve çok amaçlı üç baraj inşa etmiştir. Yerleşim sırasına göre bu barajlar Tişrin, Tabka (Fırat), ve Al-Baath isimlerinde olup, tarım alanlarının sulanması ve elektrik enerjisi üretimi amaçlı planlanmışlardır. Tablo II de bu barajların karakteristik özellikleri ve Fırat Havzasındaki işlevleri gösterilmiştir. Tablo II - Suriye nin Fırat Nehri Üzerindeki Barajları (15) Barajlar Stok Kapasitesi Hm 3 Enerji Mw Sulama Alanı Ha Tabqa (1978) ,000 Al Baath (1990) NO Tishrine (1999) NO 14 milyar m 3 kapasitesi ile Assad gölünü oluşturan Tabka Barajı mevcut barajların en büyüğü olup 600 bin hektarlık arazinin sulanması amacı ile 1978 yılında tamamlanmıştır. Ancak 1981 yılında haktarlık alan sulu tarıma açılabilmiştir. Kolar ve Mitchell (16) Assad gölü ile planlanan sulama alanının gerçekçi olmadığını gölün mevcut kapasitesi ile en fazla 345 bin hektarlık bir bölümü ki bu orijinalinde planlanın yarısıdan biraz fazla demektir- daha gerçekçi bir yaklaşım ile de 240 bin hektarlık arazinin sulanabileceğini hesaplamışlardır. Tabka barajının aşağısına 1990 yılında tamamlanan Al-Baath barajı ise 90 milyon m 3 kapasite ile elektrik üretimi ve yine sulama amaçlı inşa edilmiştir. Türkiye-Suriye sınırına yakın inşa edilen Tişrin barajı enerji ve su stoku amaçları için gerçekleştirilmiş olup, Ekim 1999 dan beri tam kapasite ile çalışmaktadır (17). Suriye nin de Türkiye gibi petrol ithalatını düşürmek amacı ile Fırat nehrinin elektrik enerjisine hayati ihtiyacı vardır. Suriye nin mega vatlık elektrik kapasitesinin % 30 u hidroelektrik, kalan kısmı ise petrol ve doğal gaz kaynaklı enerjisi santralleri oluşturmaktadır yılında, Türkiye nin Fırat suyunu kısması sonucu Assad Gölünün su seviyesinin düşünce, Tabka barajı ancak %10 kapasite ile çalışabilmiş ve bu durumda Suriye ekonomisinde ciddi zararlara neden olmuştur (18). Bu nedenle, ucuz ve sürdürülebilir enerji kaynağı olarak Fırat nehri ekonomik açıdan, Suriye için hayati önem taşımaktadır. Bunun yanında Suriye GSMH sının yaklaşık % 28 ini, ihracatının %10 nu ve istihdamının %40 nı oluşturan tarım sektörü de gelişmekte olan bir ülke olarak Suriye ekonomisinde önemli bir yere sahiptir. Ancak % 80 nin yağmura dayalı olan tarım sektörü azgelişmiş bir sektördür. Normal yağış seviyesi altında yeterli su kapasitesine sahip olmasına rağmen, temel su kaynakları ile nüfusun yoğunlaştığı bölgeler arasındaki uzaklık, su dağıtım problemi yaratmaktadır. IV. TÜRKİYE-SURİYE ÇATIŞMASI Tarih boyunca Fırat ve Dicle nehirlerinin suladığı bölgeye verilen isim olan Mezopotamya bölgesi günümüzde,türkiye, Suriye ve Irak tarafından paylaşılmaktadır ve bu iki nehir bölgenin hayat damarları olarak nitelendirilmektedir.söz konusu üç ülke, gelişen teknolojinin sağlamış olduğu imkanlarla bu nehirlerden daha verimli faydalanabilmek için yeni projeler üretmişler ve aralarında bazı sorunlar meydana gelmiştir

7 Fırat ve Dicle ile ilgili olarak 1946 da Irak ile yapılan dostluk ve iyi komşuluk anlaşması çerçevesinde Dicle nehrinin akımı düzenlenmiştir (19). Suriye ile ilgili olarak,1921 tarihli Türk-Fransız anlaşmasında Kuveik suyuna ilişkin bir düzenleme,ardından 1923 Lozan barış Antlaşması ve daha sonra başka anlaşmalarla düzenlemeler gerçekleştirilmiştir(20). Bu anlaşmaların ardından,suriye ile 1987 ye kadar herhangi bir anlaşma yapılmamıştır.bu tarihte Türkiye, imzalanan Ekonomik İşbirliği Protokolü ile Suriye ye ortalama en az 500 metre küp/sn Fırat suyu bırakmayı taahhüt etti.(21) Bu anlaşmaların hiç birinde de Türkiye, söz konusu su kaynaklarını aşağı ülkelerle kesin şekilde paylaşmamıştır tarihinde Fırat üzerinde Keban ve Karakaya barajlarının projeleri başlayana kadar Irak, Türkiye ve Suriye ilişkilerinde su sorunu sebebiyle bir anlaşmazlık olmamıştı yılında Keban ın yapımına başlanması ile Suriye ve Irak tarafından, Türkiye ye, suyu koz olarak kullanıp,kendi üzerlerinde hakimiyet tesis etmeye yönelik suçlamalar da bulunulmaya başlanmıştır.1980 ler de ivme kazanan GAP,Suriye ile olan sorunları zirveye çıkarmıştır.bu proje ile Fırat ve Dicle nin kontrolünü sağlayan Türkiye nin suyu siyasi bir araç olarak kullanma şansına sahip olması ile beraber Suriye, ayrılıkçı terör örgütü PKK yı destekleyerek kontrolü altında olan Beka Vadisinde teröristlerin yetiştirimesi ve barındırılmasına imkan sağlamıştır. Suriye ve Irak ın su sorunu ile ilgili talepleri, Fırat ın mansap ülkelerin ihtiyaçlarına göre paylaşımı, Dicle üzerinde ise sadece Irak müktesep hak iddiası şeklinde kısaca özetlenebilir.hedef iki nehri ayrı ayrı değerlendirmektir.oysa Türkiye,politikasını mutlak ülke egemenliği doktrini üzerine oturtmaktadır.bu doktrine göre Türkiye kendi topraklarında bulunan su kaynaklarından istediği gibi yararlanma hakkına sahiptir. Bu hakka rağmen Türkiye,aşağı ülkelere önemli zarar vermeme ilkesini gözeterek Üç Aşamalı Plan önerisinde bulunmuştur.ilk aşamada havzanın su kaynaklarının envanteri,ikinci aşamada havzanın toprak envanteri ve son aşamada ise su verimliliğini maksimum hale getirecek şekilde su kullanımına çalışılacaktı.fakat Türkiye nin bu teklifi diğer iki devlet tarafından reddedilmiştir.(22). Türkiye nin uluslararası politika alanında bölge devletlere karşı barışçı politikalarını, komşuları da iyi değerlendirmelidir. Dicle ve Fırat nehri suları konusundaki anlaşmazlıklar uluslararası hukuk alanlarında kabul edilen görüşlerin en önemlisi olan, Sınıraşan Suların Optimum Hakça Akılcı Kullanımı Türkiye nin sınır aşan suları hakkındaki egemenliğini de yukarıdaki görüş doğrultusunda kabul edilerek çözümlenmeye çalışılması en adilane çözüm araçlarından olacağı görülmektedir. SONUÇ Doğal kaynaklar, insanlık tarihi boyunca uluslararası ilişkilerde önemli bir rekabet unsuru olması sebebiyle bir çok savaşın nedeni olmuştur. Orta Doğu,özellikle 19.yüzyılın ikinci yarısından sonra küresel aktörlerin doğal kaynaklar üzerinde hakimiyet kurma mücadelelerinin merkez noktası durumundadır.bu rekabetin en önemli unsuru, 20. yy. ve günümüzde petrol iken gelecekte ise su olacaktır.zaten bölgede özellikle Arap-İsrail savaşlarında ve Orta Doğu Barış görüşmelerinde su faktörü şimdiden önemli bir rol oynamaya başlamıştır. Bu nedenle,kendisinin bir su sorunu olmamasına rağmen Amerika Birleşik Devletleri ve Avrupa Birliği nin su konferanslarında etkin rol oynamaya çalışmaları,petrolün yanı sıra stratejik bir doğal kaynak olan su kaynaklarını da kontrol edebilme çabalarıyla açıklanabilir

8 Türkiye uluslararası hukuk açısından kendi egemenlik haklarını kısıtlayacak bir yükümlülük altında bulunmamaktadır.bununla beraber Türkiye,aşağı ülkelere zarar önemli vermeme ilkesine de uygun bir politika izlemektedir. Ayrıca Türkiye, diğer bölge ülkelerini de kapsayacak proje önerilerinde bulunmuştur.(barış Suyu Projesi ve Manavgat Suyu gibi)fakat özellikle Arap ülkeleri bu projelere ırak ve Suriye lehinde itirazda bulunmuşturlar. Suriye ve Irak ın Fırat ve Dicle nehirleri üzerinde Türkiye nin egemenlik hakkını görmezlikten gelen ve konuya siyasi bağlamda yaklaşıp özelikle Fırat sularının matematiksel paylaşımını öngören tutumları üç ülke arasındaki ilişkilerin odak noktası haline gelmiştir. Körfez Krizi nden hemen önce Irak Türkiye yi savaşla tehdit etmiş;suriye ise yukarıda değinildiği gibi terör kozunu kullanmaya çalışmıştır. Türkiye, üç aşamalı plan ile uygulamaya çalıştığı su yönetim stratejisi çerçevesinde, aşağı devletlerin her türlü talebini karşılamak yerine su taleplerinin uygun şekilde değerlendirilerek, mevcut kısıtlı su kaynaklarının etkili ve verimli bir şekilde kullanılmasına çalışmalıdır. Ayrıca, suyun ekonomik yönden etkin kullanımını öngören bir esasa oturtularak ve kullanımda sadece bugünü değil geleceği düşünen sürdürülebilir kaynak kullanımı politikalarının uygulanma zorunluluğu içinde, inandırıcı, ikna edici, somut ve bilimsel gerekçelerle sınır aşan sular konusunun gündeme geldiği her uluslararası ortamda tezlerini ortaya koymalıdır. Türkiye nin Avrupa Birliği ile olan müzakere sürecinde olduğu şu günlerde, AB komisyonlarından ve parlamentosundan çıkan ama şu an için bağlayıcılığı olmadığı iddia edilen raporları da, ciddi bir su politikası oluşturması gereken Türk Hükümetleri,önümüzdeki dönemde göz önünde bulundurmalıdır. AB ilk olarak 14 Nisan 2003 tarihli Türkiye Katılım Ortaklığı Belgesi nde sular konusuna değinerek Türkiye nin AB Çerçeve Su Direktifi (ÇSD) ve AB nin taraf olduğu uluslararası sözleşmeler çerçevesinde çözülmesini öngörüyor. Oysa Türkiye, AB nin atıfta bulunduğu sulara ilişkin üç sözleşmenin hiçbirine taraf değil. Katılım Ortaklığı Belgesi temelinde Türkiye nin hazırladığı Ulusal Program da sözleşmelerin tam üyelikle birlikte değerlendirileceği belirtilmişti. Ayrıca, Avrupa Toplulukları Komisyonu'nun Brüksel'de 6 Ekim 2004'de yayımladığı üç rapordan (İlerleme Raporu, Meseleler Raporu ve Etkinlik Raporu) üçüncüsünden, sadece bir paragrafı, ilginçtir.raporun 13. maddesinin 6. paragrafı şöyle: Bölgede önemi bulunan konulardan biri, kalkınma ve sulama için gerekli suya erişimdir. Ortadoğu'da su konusunun stratejik önemi, önümüzdeki yıllarda artacaktır. Türkiye'nin katılımıyla birlikte su kaynaklarının ve altyapı projelerinin uluslararası yönetimi (Fırat ve Dicle havzaları üzerindeki barajlar ve sulama projeleri, İsrail ve komşuları arasında su alanında sınır ötesi işbirliği) AB açısından önemli bir konu haline gelebilecektir. Raporun bu bölümünde iki nokta dikkat çekiyor. Birincisi, Türkiye nin görüşünün aksine Fırat ve Dicle nin ayrı ayrı havzalar olarak gösterilmesi ve bu havzalarda sınır aşan boyutta entegre havza yönetimi anlayışının benimsenmesi. İkincisi ise bu anlayışın uygulanmasının Türkiye nin katılımı ile ilişkilendirilmesidir (23). ABD nin Irak müdahalesi ile bu ülke yönetimi üzerinde ki etkinliği ve Suriye üzerindeki baskısını da göz önünde bulundurarak bu güne kadar savunduğumuz su tezlerimizden vaz mı geçeceğiz yoksa tezlerimizin kabulü için daha yoğun bir politika mı izleyeceğimizi önümüzdeki günler gösterecektir

9 KAYNAKÇA 1. BISWAS, A. K. vd., Core and Peripery: A Comprehensive Approach to Middle Eastern Water, Delhi, UNITED NATIONS, Management of International Water Resources: Institutional and Legal Aspects, Natural Resources / Water Series No.1 New York 1975 Pg KUT,Gün, Ortadoğu da Su Sorunu ve Türkiye,Ortadoğu Sorunları ve Türkiye, Ed:Haluk Ülman,Tüses Vakfı,1991,s: UNITED NATIONS, Convention on Law of Non-Navigational Uses of International Watercourses, 5. BULLOCH, J., DARWİSH, A., Water Wars, London,1993, s: BUTTS, H., The Strategic Importance of Water Parameters, Journal of the US Army War College; Carlisle Barracks, Vol. 27, No. 1, Spring 1997, pp SNYDER, J.W., Hydropolitics in the Tigris-Euphrates Valley: Acase study of the Water Policies of Turkey, Syria, and Iraq, The University Of Tennessee, Knoxville, May 1995, pp KİLGOUR, D. M., DINAR, A., Are Stable Agreements for Sharing International River Waters Now Possible, Policy Research Working Paper, 1474, The World Bank, Washington D.C., June 1995.pp KOLARS, J. F., MİTCHELL, W. A., The Euphrates River and the Southeast Development Project, Southern Illinois University,1991 pp KOLARS, J. F, Problems of International River Management: The Case of the Euphrates (Biswas, A. K.,ed.) International Waters the Middle East: From Euphrates- Tigris to Nile. İndia; Oxford University Pres, pp TURKEY MINISTER OF FOREIGN AFFAIRS, Water Issues Between Turkey, Syria and Iraq, Ankara, Turkey: Report Prepared by department of Regional and Trans-Boundary Waters, AYTEMİZ, L., The Optimal Joint Provision Of Water For Irrigation And Hydropower In The Euphrates River: The Case Of Conflict Between Turkey And Syria, Oklahoma StateUniversity, 2001, Basılmamış doktora tezi, sf BAĞIŞ, A. İ., Turkey s Hydropolitics in the Tigris-Euphrates Basin Water Resources Development, Vol. 13, No: 4, 1994, pp ERGİL,Doğu, Ortadoğu da Su Savaşları mı? AÜSBF Dergisi, Cilt 45, No:1-4, Aralık 1990, sf DAOUDY, M., The Development of the Euphrates & Tigris Basins: An Assessment of Upstream Development (Turkey) on Downstream Riparians (Syria) The World Commission on Dam, serial number ENV108, 2000.Available online at:

10 16. KOLARS, J. F., MİTCHELL, W. A., age. Sf DAOUDY, M., agm. 18. SOFFER, A., River of Fire: The Conflict over Water in the Middle East, Lanham, MD: Rowman & Littlefield Publisher Inc., 1999.pp PAZARCI, H. Uluslararası Hukuk Dersleri, Cilt. 2, Ankara, Türkiye 1996, A.KİBAROĞLU, O.ÜNVER, An Institutional Framework for Facialitating Cooperation in the Euphrates-Tigris Basin, International Negotiation, Vol:5, pp: PAMUKÇU,K., Su Politikaları, İstanbul, Bağlam Yayınevi, sf TURKİSH MİNİSTRY OF FOREİGN, Water Issues Between Turkey,Syria and Iraq, Ankara, sf TÜRKMEN,İ., AB ve Sular Meselesi, Hürriyet Gazetesi,

11 UTILIZATION OF TRANSBOUNDRY WATER AND TURKISH SYRIAN RELATIONSHIP Levent Aytemiz Y. Doç. Dr. Süleyman Demirel Üniversitesi İİBF - İktisat Bölümü Isparta, Türkiye Timuçin Kodaman Y. Doç. Dr. Süleyman Demirel Üniversitesi İİBF-Uluslararası İlişkiler Bölümü Isparta, Türkiye ABSTRACT The link between water scarcity and violent conflict is a serious threat in the Middle East. Continuing population growth, increased industrial activities, and dependence on food and fiber production have caused a critical demand for water and land resources in Middle East. Therefore, current water use in the region is unsustainable and poorly allocated and/or managed. Consequently, this study concerns the current water conflict between Turkey and Syria in the mode of Turkey s and Syria s extensive irrigation and hydroelectric power projects on the Euphrates River. The lack of coordination among the riparian states on the process of water resources development may provide positive externalities to downstream states. A large reservoir capacity keeps a ample amount of water and provides water for downstream states during drought seasons. Therefore, future investigations of international water allocation should focus on quantifying political, strategical and economical considerations to be compatible with economic factors. It should also include mechanisms and institutions, such as joint committees for achieving the proposed economic solution

Hidroelektrik Enerji. Enerji Kaynakları

Hidroelektrik Enerji. Enerji Kaynakları Hidroelektrik Enerji Enerji Kaynakları Türkiye de kişi başına yıllık elektrik tüketimi 3.060 kwh düzeylerinde olup, bu miktar kalkınmış ve kalkınmakta olan ülkeler ortalamasının çok altındadır. Ülkemizin

Detaylı

Dünya Enerji Konseyi Türk Milli Komitesi TÜRKİYE 10. ENERJİ KONGRESİ

Dünya Enerji Konseyi Türk Milli Komitesi TÜRKİYE 10. ENERJİ KONGRESİ Dünya Enerji Konseyi Türk Milli Komitesi TÜRKİYE 10. ENERJİ KONGRESİ IRAK TA KURULAN YENİ YÖNETİMİN VE AB SÜRECİNİN TÜRKİYE NİN HİDROELEKTRİK ENERJİSİ ÜRETİMİ ÜZERİNDEKİ MUHTEMEL ETKİLERİ Seyfi KILIÇ Onur

Detaylı

TÜRKİYE - ARJANTİN YUVARLAK MASA TOPLANTISI - 1

TÜRKİYE - ARJANTİN YUVARLAK MASA TOPLANTISI - 1 STRATEJİK VİZYON BELGESİ ( TASLAK ) TÜRKİYE - ARJANTİN YUVARLAK MASA TOPLANTISI - 1 Yeni Dönem Türkiye - Arjantin İlişkileri: Fırsatlar ve Riskler ( 2014 Buenos Aires - İstanbul ) Türkiye; 75 milyonluk

Detaylı

Ortadoğu'da su ve petrol (*) İki stratejik ürünün birbiriyle ilişkisi... Dursun YILDIZ. İnş Müh Su Politikaları Uzmanı

Ortadoğu'da su ve petrol (*) İki stratejik ürünün birbiriyle ilişkisi... Dursun YILDIZ. İnş Müh Su Politikaları Uzmanı İki stratejik ürünün birbiriyle ilişkisi... Ortadoğu'da su ve petrol (*) Dursun YILDIZ İnş Müh Su Politikaları Uzmanı Petrol zengini Ortadoğu'nun su gereksinmesini gidermek amacıyla üretilen projelerden

Detaylı

Title of Presentation. Hazar Havzası nda Enerji Mücadelesi Dr. Azime TELLİ 2015 ISTANBUL

Title of Presentation. Hazar Havzası nda Enerji Mücadelesi Dr. Azime TELLİ 2015 ISTANBUL Title of Presentation Hazar Havzası nda Enerji Mücadelesi Dr. Azime TELLİ 2015 ISTANBUL İçindekiler 1- Yeni Büyük Oyun 2- Coğrafyanın Mahkumları 3- Hazar ın Statüsü Sorunu 4- Boru Hatları Rekabeti 5- Hazar

Detaylı

16-22 Mart 2009 tarihleri arsında İstanbul da düzenlenecek olan 5. Dünya Su Forumunda Sınıraşan ve Sınıroluşturan Suların durumu da ele alınacak!

16-22 Mart 2009 tarihleri arsında İstanbul da düzenlenecek olan 5. Dünya Su Forumunda Sınıraşan ve Sınıroluşturan Suların durumu da ele alınacak! Sınır oluşturan ve sınır aşan sular Dünyanın Tanımsız Alanları (*) Dursun YILDIZ Su Politikaları Uzmanı USİAD Genel Bşk. Danışmanı Giriş 16-22 Mart 2009 tarihleri arsında İstanbul da düzenlenecek olan

Detaylı

SİYASET BİLİMİ VE ULUSLARARASI İLİŞKİLER DOKTORA PROGRAMI DERS İÇERİKLERİ ZORUNLU DERSLER. Modern Siyaset Teorisi

SİYASET BİLİMİ VE ULUSLARARASI İLİŞKİLER DOKTORA PROGRAMI DERS İÇERİKLERİ ZORUNLU DERSLER. Modern Siyaset Teorisi SİYASET BİLİMİ VE ULUSLARARASI İLİŞKİLER DOKTORA PROGRAMI DERS İÇERİKLERİ ZORUNLU DERSLER Modern Siyaset Teorisi Dersin Kodu SBU 601 Siyaset, iktidar, otorite, meşruiyet, siyaset sosyolojisi, modernizm,

Detaylı

Su ayak izi ve turizm sektöründe uygulaması. Prof.Dr.Bülent Topkaya Akdeniz Üniversitesi Çevre Mühendisliği Bölümü

Su ayak izi ve turizm sektöründe uygulaması. Prof.Dr.Bülent Topkaya Akdeniz Üniversitesi Çevre Mühendisliği Bölümü Su ayak izi ve turizm sektöründe uygulaması Prof.Dr.Bülent Topkaya Akdeniz Üniversitesi Çevre Mühendisliği Bölümü Kapsam Ayak izi kavramı Türkiye de su yönetimi Sanal su Su ayak izi ve turizm Karbon ayak

Detaylı

ORTADOĞU SU MESELESİNDE TÜRKİYE VE GERÇEKLER

ORTADOĞU SU MESELESİNDE TÜRKİYE VE GERÇEKLER ORTADOĞU SU MESELESİNDE TÜRKİYE VE GERÇEKLER Prof. Dr. Ali İhsan Bağış Hacettepe Üniversitesi Uluslararası İlişkiler Bölümü Su tarih boyunca hayati önemde olduğu gibi günümüzde de giderek daha da önemli

Detaylı

Azerbaycan Enerji Görünümü GÖRÜNÜMÜ. Hazar Strateji Enstitüsü Enerji ve Ekonomi Araştırmaları Merkezi. www.hazar.org

Azerbaycan Enerji Görünümü GÖRÜNÜMÜ. Hazar Strateji Enstitüsü Enerji ve Ekonomi Araştırmaları Merkezi. www.hazar.org Azerbaycan Enerji GÖRÜNÜMÜ Hazar Strateji Enstitüsü Enerji ve Ekonomi Araştırmaları Merkezi EKİM 214 www.hazar.org 1 HASEN Enerji ve Ekonomi Araştırmaları Merkezi, Geniş Hazar Bölgesi ne yönelik enerji,

Detaylı

ÜLKE RAPORLARI ÇİN HALK CUMHURİYETİ 2013. Marksist-Leninist Tek Parti Devleti Yüzölçümü 9,7 milyon km 2

ÜLKE RAPORLARI ÇİN HALK CUMHURİYETİ 2013. Marksist-Leninist Tek Parti Devleti Yüzölçümü 9,7 milyon km 2 ÜLKE RAPORLARI ÇİN HALK CUMHURİYETİ 2013 Başkent Pekin Yönetim Şekli Marksist-Leninist Tek Parti Devleti Yüzölçümü 9,7 milyon km 2 Nüfus 1,35 milyar GSYH 8,2 trilyon $ Kişi Başına Milli Gelir 9.300 $ Resmi

Detaylı

ULUSLARARASI SU DAYANIŞMA YILI

ULUSLARARASI SU DAYANIŞMA YILI İZMİR KENTİNİN MEVCUT VE İLERİYE DÖNÜK İÇMESUYU PROJELERİ ULUSLARARASI SU DAYANIŞMA YILI ASLI ERDENİR SİLAY İnşaat Yüksek Mühendisi Bölge Müdür Yardımcısı ULUSLARARASI SU DAYANIŞMA YILI DÜNYADAKİ SU

Detaylı

TÜRK KONSEYİ EKONOMİK İLİŞKİLERİ YETERLİ Mİ?

TÜRK KONSEYİ EKONOMİK İLİŞKİLERİ YETERLİ Mİ? TÜRK KONSEYİ EKONOMİK İLİŞKİLERİ YETERLİ Mİ? Dr. Fatih Macit, Süleyman Şah Üniversitesi Öğretim Üyesi, HASEN Bilim ve Uzmanlar Kurulu Üyesi Giriş Türk Konseyi nin temelleri 3 Ekim 2009 da imzalanan Nahçivan

Detaylı

Mardin Batman Siirt Şırnak

Mardin Batman Siirt Şırnak Savurkapı Mahallesi Nusaybin Caddesi No: 31 Meydanbaşı Mevki, Mardin T: (+90 482) 212 11 07 F: (+90 482) 213 14 95 info@dika.org.tr www.dika.org.tr Mardin Batman Siirt Şırnak Mardin Yatırım Destek Ofisi

Detaylı

Çimento Sektörü ve 2010 Beklentileri

Çimento Sektörü ve 2010 Beklentileri Çimento Sektörü ve 2010 Beklentileri Nisan,2010 Çimento tüketimi gelişmiş ülkelerde az çok uzun dönem GSMH ile orantısal bir büyüklüğü sahip iken gelişmekte olan ülkelerde GSMH daki büyümenin çok üstünde

Detaylı

Türkiye-Kosova Serbest Ticaret Anlaşması IV. Tur Müzakereleri. Caner ERDEM AB Uzman Yardımcısı Avrupa Birliği ve Dış İlişkiler Genel Müdürlüğü

Türkiye-Kosova Serbest Ticaret Anlaşması IV. Tur Müzakereleri. Caner ERDEM AB Uzman Yardımcısı Avrupa Birliği ve Dış İlişkiler Genel Müdürlüğü Türkiye-Kosova Serbest Ticaret Anlaşması IV. Tur Müzakereleri Caner ERDEM AB Uzman Yardımcısı Avrupa Birliği ve Dış İlişkiler Genel Müdürlüğü Eylül 2013 Sunum Planı STA ların Yasal Çerçevesi Türkiye nin

Detaylı

TÜRKİYE - İTALYA YUVARLAK MASA TOPLANTISI - 1

TÜRKİYE - İTALYA YUVARLAK MASA TOPLANTISI - 1 ( TASLAK STRATEJİK VİZYON BELGESİ ) TÜRKİYE - İTALYA YUVARLAK MASA TOPLANTISI - 1 Yeni Dönem Türkiye - İtalya İlişkileri: Fırsatlar ve Güçlükler ( 2014 ) Türkiye; 75 milyonluk nüfusu, gelişerek büyüyen

Detaylı

Yenilebilir Enerji Kaynağı Olarak Rüzgar Enerjisi

Yenilebilir Enerji Kaynağı Olarak Rüzgar Enerjisi Yenilebilir Enerji Kaynağı Olarak Rüzgar Enerjisi İbrahim M. Yağlı* Enerji üretiminde Rüzgar Enerjisinin Üstünlükleri Rüzgar enerjisinin, diğer enerji üretim alanlarına göre, önemli üstünlükleri bulunmaktadır:

Detaylı

11 EYLÜL SALDIRISI VE YENİ DÜNYA: SOĞUK BARIŞ DÖNEMİ

11 EYLÜL SALDIRISI VE YENİ DÜNYA: SOĞUK BARIŞ DÖNEMİ INSTITUTE FOR STRATEGIC STUDIES S A E STRATEJİK ARAŞTIRMALAR ENSTİTÜSÜ KASIM, 2003 11 EYLÜL SALDIRISI VE YENİ DÜNYA: SOĞUK BARIŞ DÖNEMİ 11 EYLÜL SALDIRISI SONUÇ DEĞERLENDİRMESİ FİZİKİ SONUÇ % 100 YIKIM

Detaylı

TOBB Ekonomi ve Teknoloji Üniversitesi. Uluslar arası İlişkiler Bölümü

TOBB Ekonomi ve Teknoloji Üniversitesi. Uluslar arası İlişkiler Bölümü TOBB Ekonomi ve Teknoloji Üniversitesi Uluslar arası İlişkiler Bölümü Avrasya da Ekonomik İşbirliği İmkanları: Riskler ve Fırsatların Konsolidasyonu Mustafa Aydın Ankara, 30 Mayıs 2006 Avrasya Ekonomik

Detaylı

Su Yapıları I Su Kaynaklarının Geliştirilmesi

Su Yapıları I Su Kaynaklarının Geliştirilmesi Su Yapıları I Su Kaynaklarının Geliştirilmesi Yrd. Doç. Dr. Burhan ÜNAL Bozok Üniversitesi Mühendislik Mimarlık Fakültesi İnşaat Mühendisliği Bölümü Yozgat Su, tüm canlılar için bir ihtiyaçtır. Su Kaynaklarının

Detaylı

Türkiye Keban Barajını yapma sürecindeyken, Suriye de Tabqa Barajını yapmaya başlamış ve iki ülke de 1973 yılında barajların inşasını tamamlamıştır.

Türkiye Keban Barajını yapma sürecindeyken, Suriye de Tabqa Barajını yapmaya başlamış ve iki ülke de 1973 yılında barajların inşasını tamamlamıştır. Türkiye Keban Barajını yapma sürecindeyken, Suriye de Tabqa Barajını yapmaya başlamış ve iki ülke de 1973 yılında barajların inşasını tamamlamıştır. Kriz Dönemlerinde Su Politikaları: Türkiye-Suriye Water

Detaylı

Sudan Cumhuriyeti Büyükelçiliği Ankara

Sudan Cumhuriyeti Büyükelçiliği Ankara Sudan Cumhuriyeti Büyükelçiliği Ankara Sudan daki Yatırım Ortamı ve İş Olanakları 1- Temel Bilgiler: Hazırlayan: Abdelgader ABDALLA* Sunan: Dr. Mutrif SIDDIG** Çeviren: Ufuk TEPEBAŞ Konum: Afrika bölgesinin

Detaylı

ÇİMENTO SEKTÖRÜ 10.04.2014

ÇİMENTO SEKTÖRÜ 10.04.2014 ÇİMENTO SEKTÖRÜ TABLO 1: EN ÇOK ÜRETİM YAPAN 15 ÜLKE (2012) TABLO 2: EN ÇOK TÜKETİM YAPAN 15 ÜLKE (2012) SEKTÖRÜN GENEL DURUMU Dünyada çimento üretim artışı hızlanarak devam ederken 2012 yılında dünya

Detaylı

INTERNATIONAL MONETARY FUND IMF (ULUSLARARASI PARA FONU) KÜRESEL EKONOMİK GÖRÜNÜM OCAK 2015

INTERNATIONAL MONETARY FUND IMF (ULUSLARARASI PARA FONU) KÜRESEL EKONOMİK GÖRÜNÜM OCAK 2015 INTERNATIONAL MONETARY FUND IMF (ULUSLARARASI PARA FONU) KÜRESEL EKONOMİK GÖRÜNÜM OCAK 2015 Hazırlayan: Ekin Sıla Özsümer AB ve Uluslararası Organizasyonlar Şefliği Uzman Yardımcısı IMF Küresel Ekonomik

Detaylı

Derece Alan Üniversite Yıl

Derece Alan Üniversite Yıl ÖZGEÇMİŞ 1. Adı Soyadı : Çetin DOĞAN 2. Doğum Tarihi : 28.01.1964 3. Unvanı : Profesör 4. Öğrenim Durumu : Doktora Derece Alan Üniversite Yıl Doktora İktisat Bölümü Bradford Üniversitesi, 1993 İngiltere

Detaylı

YURTDIŞI MÜTEAHHİTLİK HİZMETLERİ

YURTDIŞI MÜTEAHHİTLİK HİZMETLERİ 2014 OCAK SEKTÖREL YURTDIŞI MÜTEAHHİTLİK HİZMETLERİ Nurel KILIÇ Yurtdışı müteahhitlik hizmetleri sektörü, ekonomiye döviz girdisi, yurt dışında istihdam imkanları, teknoloji transferi ve lojistikten ihracata

Detaylı

ULUSLARARASI ÇEVRE MEVZUATI

ULUSLARARASI ÇEVRE MEVZUATI ULUSLARARASI ÇEVRE MEVZUATI 1. Viyana Anlaşmalar Hukuku Sözleşmesi (1969) Viyana Anlaşmalar Hukuku Sözleşmesi (The Vienna Convention on the Law of Treaties, 1969 (VCLT)), uluslararası hukuk araçlarının

Detaylı

EÜAŞ ADANA VE YÖRESİ HES İŞLETME MÜDÜRLÜĞÜ

EÜAŞ ADANA VE YÖRESİ HES İŞLETME MÜDÜRLÜĞÜ EÜAŞ ADANA VE YÖRESİ İŞLETME MÜDÜRLÜĞÜ Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı ile Çukurova Elektrik A.Ş. arasında imzalanan imtiyaz sözleşmesinin şirket kusuru nedeniyle 12.06.2003 tarihinde feshedilmesi

Detaylı

Dünyadaki toplam su potansiyeli. Dünyadaki toplam su miktarı : 1,4 milyar km 3 3/31

Dünyadaki toplam su potansiyeli. Dünyadaki toplam su miktarı : 1,4 milyar km 3 3/31 İçerik Dünyadaki su potansiyeline bakış Türkiye deki su potansiyeline bakış Su Yönetimi Genel Müdürlüğü Görevleri Mevzuat Çalışmaları Yapılan Faaliyetler Su Tasarrufu Eylem Planı Su Ayakizi Çalışmaları

Detaylı

Tablo : Türkiye Su Kaynakları potansiyeli. Ortalama (aritmetik) Yıllık yağış 642,6 mm Ortalama yıllık yağış miktarı 501,0 km3

Tablo : Türkiye Su Kaynakları potansiyeli. Ortalama (aritmetik) Yıllık yağış 642,6 mm Ortalama yıllık yağış miktarı 501,0 km3 Dünyadaki toplam su miktarı 1,4 milyar km3 tür. Bu suyun % 97'si denizlerde ve okyanuslardaki tuzlu sulardan oluşmaktadır. Geriye kalan yalnızca % 2'si tatlı su kaynağı olup çeşitli amaçlar için kullanılabilir

Detaylı

Dünya Enerji Görünümü 2012. Dr. Fatih BİROL Uluslararası Enerji Ajansı Baş Ekonomisti Ankara, 25 Aralık 2012

Dünya Enerji Görünümü 2012. Dr. Fatih BİROL Uluslararası Enerji Ajansı Baş Ekonomisti Ankara, 25 Aralık 2012 Dünya Enerji Görünümü 2012 Dr. Fatih BİROL Uluslararası Enerji Ajansı Baş Ekonomisti Ankara, 25 Aralık 2012 Genel Durum Küresel enerji sisteminin temelleri değişiyor Bazı ülkelerde petrol ve doğalgaz üretimi

Detaylı

21. YÜZYILDA TEMEL RİSKLER

21. YÜZYILDA TEMEL RİSKLER 21. YÜZYILDA TEMEL RİSKLER KÜRESEL EKONOMİYİ ROTASINDAN ÇIKARABİLECEK 10 BÜYÜK TEHLİKE DÜNYA EKONOMİSİ VE ABD EKONOMİSİNDE OLASI MAKRO DENGESİZLİKLER (BÜTÇE VE CARİ İ LEMLER AÇIĞI) (TWIN TOWERS) İSTİKRARSIZ

Detaylı

Türkiye ve Avrupa Birliği

Türkiye ve Avrupa Birliği Türkiye ve Avrupa Birliği Türkiye ve Avrupa Birliği İlişkisi Avrupa Birliği 25 Mart 1957 tarihinde imzalanan Roma Antlaşması'yla Avrupa Ekonomik Topluluğu adı altında doğdu. Türkiye 1959 yılında bu topluluğun

Detaylı

SINIR AŞAN ASİ HAVZASI SU POTANSİYELİ VE YARARLANILMASI

SINIR AŞAN ASİ HAVZASI SU POTANSİYELİ VE YARARLANILMASI SINIR AŞAN ASİ HAVZASI SU POTANSİYELİ VE YARARLANILMASI Türkay Baran Doç. Dr. Ünal Öziş Em. Prof. Dr. Dokuz Eylül Üniversitesi, Mühendislik Fakültesi, İnşaat Mühendisliği Bölümü, Buca, İzmir, Türkiye Yalçın

Detaylı

TABİAT VARLIKLARINI KORUMA GENEL MÜDÜRLÜĞÜ ENERJİ VE ÇEVRE POLİTİKALARI AÇISINDAN RESLER VE KORUNAN ALANLAR. Osman İYİMAYA Genel Müdür

TABİAT VARLIKLARINI KORUMA GENEL MÜDÜRLÜĞÜ ENERJİ VE ÇEVRE POLİTİKALARI AÇISINDAN RESLER VE KORUNAN ALANLAR. Osman İYİMAYA Genel Müdür TABİAT VARLIKLARINI KORUMA GENEL MÜDÜRLÜĞÜ ENERJİ VE ÇEVRE POLİTİKALARI AÇISINDAN RESLER VE KORUNAN ALANLAR Osman İYİMAYA Genel Müdür Enerji hayatımızın vazgeçilmez bir parçası olarak başta sanayi, teknoloji,

Detaylı

Birleşmiş Milletler Asya ve Pasifik Ekonomik ve Sosyal Komisyonu (UNESCAP)

Birleşmiş Milletler Asya ve Pasifik Ekonomik ve Sosyal Komisyonu (UNESCAP) Birleşmiş Milletler Asya ve Pasifik Ekonomik ve Sosyal Komisyonu (UNESCAP) Kurtuluş Aykan* Küresel mali krizin ortaya çıkardığı en önemli gerçek, ekonomik sorunların bundan böyle artık tek tek ülkelerin

Detaylı

Erbil Ticaret ve Sanayi Odası Başkanı Dara Celil Hayat ile Türkiye-Kürdistan Ekonomik ilişkileri. 02 Temmuz 2014

Erbil Ticaret ve Sanayi Odası Başkanı Dara Celil Hayat ile Türkiye-Kürdistan Ekonomik ilişkileri. 02 Temmuz 2014 Erbil Ticaret ve Sanayi Odası Başkanı Dara Celil Hayat ile Türkiye ile Kürdistan arasındaki ekonomik ilişkiler son yılların en önemli rakamlarına ulaşmış bulunuyor. Bugünlerde petrol anlaşmaları ön plana

Detaylı

Doğal Su Ekosistemleri. Yapay Su Ekosistemleri

Doğal Su Ekosistemleri. Yapay Su Ekosistemleri Okyanuslar ve denizler dışında kalan ve karaların üzerinde hem yüzeyde hem de yüzey altında bulunan su kaynaklarıdır. Doğal Su Ekosistemleri Akarsular Göller Yer altı su kaynakları Bataklıklar Buzullar

Detaylı

European Gas Conference 2015 Viyana

European Gas Conference 2015 Viyana GAZMER - GAZBİR European Gas Conference 2015 Viyana Toplantı Notları Rapor No : 2015 / 001 Tarih : 29.01.2015 Bu rapor 27.01.2015-29.01.2015 tarihlerinde yapılan Avrupa Gaz Konferansına katılım gösteren;

Detaylı

24 HAZİRAN 2014 İSTANBUL

24 HAZİRAN 2014 İSTANBUL 24 HAZİRAN 2014 İSTANBUL UNCTAD Dünya Yatırım Raporu Türkiye Lansmanı Birleşmiş Milletler Ticaret ve Kalkınma Örgütü «UNCTAD» ın Uluslararası Doğrudan Yatırımlara ilişkin olarak hazırladığı Dünya Yatırım

Detaylı

CEYHAN DA SANAYİ KURULUŞLARI BOTAŞ

CEYHAN DA SANAYİ KURULUŞLARI BOTAŞ CEYHAN DA SANAYİ KURULUŞLARI BOTAŞ AYLAR İTİBARIYLA TAŞINAN HAM PETROL MİKTARLARI (BİN VARİL) "Son 12 Ay" YIL AY IRAK- TÜRKİYE CEYHAN- KIRIKKALE BATMAN- DÖRTYOL 2011 Aralık 12.653 1.739 1.232 17.743 2011

Detaylı

topraksuenerji-kuzey Çin'de kuraklık çok büyük bir tehdit oluşturuken hükümetin aldığı önlemler de bu tehlikenin daha da artmasına neden oluyor.

topraksuenerji-kuzey Çin'de kuraklık çok büyük bir tehdit oluşturuken hükümetin aldığı önlemler de bu tehlikenin daha da artmasına neden oluyor. Kuzey Çin Kuruyor! 12 Ekim 2013 topraksuenerji-kuzey Çin'de kuraklık çok büyük bir tehdit oluşturuken hükümetin aldığı önlemler de bu tehlikenin daha da artmasına neden oluyor. Perkin'deki Carnegie-Tsinghua

Detaylı

Serbest Tüketici Kimdir

Serbest Tüketici Kimdir Kısaca Eren Enerji Eren Enerji Elektrik Üretim A.Ş. Zonguldak ın Çatalağzı termik santrali toplam 1,6 milyar dolarlık yatırım değerine sahip 3 üniteden oluşmaktadır. Temmuz 2010 dan bugüne faaliyette olan

Detaylı

Su Kaynakları Yönetimi ve Planlama Dursun YILDIZ DSİ Eski Yöneticisi İnş Müh. Su Politikaları Uzmanı. Kaynaklarımız ve Planlama 31 Mayıs 2013

Su Kaynakları Yönetimi ve Planlama Dursun YILDIZ DSİ Eski Yöneticisi İnş Müh. Su Politikaları Uzmanı. Kaynaklarımız ve Planlama 31 Mayıs 2013 Su Kaynakları Yönetimi ve Planlama Dursun YILDIZ DSİ Eski Yöneticisi İnş Müh. Su Politikaları Uzmanı Kaynaklarımız ve Planlama 31 Mayıs 2013 21. Yüzyılda Planlama- Kaynaklarımız Su KaynaklarıYönetimi ve

Detaylı

SINIRAŞAN SU KAVRAMI VE BAZI ÖRNEKLER IŞIĞINDA FIRAT VE DİCLE İÇİN BİR PAYLAŞIM PLANI

SINIRAŞAN SU KAVRAMI VE BAZI ÖRNEKLER IŞIĞINDA FIRAT VE DİCLE İÇİN BİR PAYLAŞIM PLANI SINIRAŞAN SU KAVRAMI VE BAZI ÖRNEKLER IŞIĞINDA FIRAT VE DİCLE İÇİN BİR PAYLAŞIM PLANI Dilek Elvan Öz Araştırma Görevlisi Adnan Menderes Üniversitesi Nazilli İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Aydın ÖZET

Detaylı

Türkiye de Stratejik Çevresel Değerlendirme: İhtiyaçlar, Zorluklar ve Fırsatlar

Türkiye de Stratejik Çevresel Değerlendirme: İhtiyaçlar, Zorluklar ve Fırsatlar Technical Assistance for Implementation of the By-Law on Strategic Environmental Assessment EuropeAid/133447/D/SER/TR Stratejik Çevresel Değerlendirme Yönetmeliği'nin Uygulanması Teknik Yardım Projesi

Detaylı

AVRUPA BİRLİĞİ SU ÇERÇEVE DİREKTİFİ VE BU ALANDA TÜRKİYE DE YÜRÜTÜLEN ÇALIŞMALAR

AVRUPA BİRLİĞİ SU ÇERÇEVE DİREKTİFİ VE BU ALANDA TÜRKİYE DE YÜRÜTÜLEN ÇALIŞMALAR AVRUPA BİRLİĞİ SU ÇERÇEVE DİREKTİFİ VE BU ALANDA TÜRKİYE DE YÜRÜTÜLEN ÇALIŞMALAR Ayla EFEOGLU Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü AB İle İlişkiler Şube Müdürü İÇERİK AB Su Çerçeve Direktifi hakkında genel

Detaylı

Yakın n Gelecekte Enerji

Yakın n Gelecekte Enerji Yakın n Gelecekte Enerji Doç.Dr.Mustafa TIRIS Enerji Enstitüsü Müdürü Akademik Forum 15 Ocak 2005 Kalyon Otel, İstanbul 1 Doç.Dr.Mustafa TIRIS 1965 Yılı nda İzmir de doğdu. 1987 Yılı nda İTÜ den Petrol

Detaylı

Irak ta Su Kaynakları Sorunu ve Yönetimi

Irak ta Su Kaynakları Sorunu ve Yönetimi ABD nin Mart 2003 de Irak ı işgal etme sürecinde barajlar, pompalama istasyonları, kanallar, deniz suyu arıtım tesisleri ve atıksı arıtım tesisleri tahrip edilmiştir. Irak ta Su Kaynakları Sorunu ve Yönetimi

Detaylı

ULUSLARARASI SAĞLIK KURULUŞLARI. Yasemin DİNÇ Fatih Bölgesi Kamu Hastaneleri Birliği Tıbbi Hizmetler Başkanlığı

ULUSLARARASI SAĞLIK KURULUŞLARI. Yasemin DİNÇ Fatih Bölgesi Kamu Hastaneleri Birliği Tıbbi Hizmetler Başkanlığı ULUSLARARASI SAĞLIK KURULUŞLARI Yasemin DİNÇ Fatih Bölgesi Kamu Hastaneleri Birliği Tıbbi Hizmetler Başkanlığı ULUSLARARASI SAĞLIK KURULUŞLARI 1948 yılında yayımlanan İnsan Hakları Evrensel Bildirgesi,

Detaylı

KÖRFEZ DE SAVAŞ. KAZANIM : Körfez Savaşlarının Türkiye ye siyasi, Sosyal, Askeri ve Ekonomik etkilerini değerlendirir.

KÖRFEZ DE SAVAŞ. KAZANIM : Körfez Savaşlarının Türkiye ye siyasi, Sosyal, Askeri ve Ekonomik etkilerini değerlendirir. KÖRFEZ DE SAVAŞ KAZANIM : Körfez Savaşlarının Türkiye ye siyasi, Sosyal, Askeri ve Ekonomik etkilerini değerlendirir. 1990 yılında Irak ın Kuveyt i işgali ile 1.Körfez savaşı başlamıştır. Irak Kuveyt i

Detaylı

TÜRKİYE NİN RÜZGAR ENERJİSİ POLİTİKASI ZEYNEP GÜNAYDIN ENERJİ VE TABİİ KAYNAKLAR BAKANLIĞI ENERJİ İŞLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ

TÜRKİYE NİN RÜZGAR ENERJİSİ POLİTİKASI ZEYNEP GÜNAYDIN ENERJİ VE TABİİ KAYNAKLAR BAKANLIĞI ENERJİ İŞLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ TÜRKİYE NİN RÜZGAR ENERJİSİ POLİTİKASI ZEYNEP GÜNAYDIN ENERJİ VE TABİİ KAYNAKLAR BAKANLIĞI ENERJİ İŞLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ GİRİŞ POTANSİYEL MEVZUAT VE DESTEK MEKANİZMALARI MEVCUT DURUM SONUÇ Türkiye Enerji

Detaylı

1.- GÜMRÜK BİRLİĞİ: 1968 (Ticari engellerin kaldırılması + OGT) 2.- AET den AB ye GEÇİŞ :1992 (Kişilerin + Sermayenin + Hizmetlerin Serbest Dolaşımı.

1.- GÜMRÜK BİRLİĞİ: 1968 (Ticari engellerin kaldırılması + OGT) 2.- AET den AB ye GEÇİŞ :1992 (Kişilerin + Sermayenin + Hizmetlerin Serbest Dolaşımı. TÜRKİYE AB İLİŞKİLERİ HAFTA 2 Roma Antlaşması Avrupa Ekonomik Topluluğu AET nin kurulması I. AŞAMA AET de Gümrük Birliğine ulaşma İngiltere, Danimarka, İrlanda nın AET ye İspanya ve Portekiz in AET ye

Detaylı

tepav Kasım2012 N201280 DEEĞERLENDİRMENOTU ÜRÜN TİCARETİNİN FİNANSALLAŞMASININ TARIMSAL ÜRÜN VE GIDA FİYATLARINA ETKİLERİ

tepav Kasım2012 N201280 DEEĞERLENDİRMENOTU ÜRÜN TİCARETİNİN FİNANSALLAŞMASININ TARIMSAL ÜRÜN VE GIDA FİYATLARINA ETKİLERİ DEEĞERLENDİRMENOTU Kasım2012 N201280 tepav Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı Efşan NAS ÖZEN 1 Araştırmacı, TEPAV Gıda ve Tarım Politikaları Araştırma Enstitüsü ÜRÜN TİCARETİNİN FİNANSALLAŞMASININ

Detaylı

ÖZGEÇMİŞ. Derece Alan Üniversite Yıl Lisans Kamu Yönetimi Trakya Üniversitesi 2001

ÖZGEÇMİŞ. Derece Alan Üniversite Yıl Lisans Kamu Yönetimi Trakya Üniversitesi 2001 ÖZGEÇMİŞ 1. Adı Soyadı : Volkan TATAR 2. Doğum Tarihi : 08.04.1977 3. Unvanı : Yrd. Doç. Dr. 4. Öğrenim Durumu: Doktora Derece Alan Üniversite Lisans Kamu Yönetimi Trakya Üniversitesi 2001 Y.Lisans Uluslararası

Detaylı

LOJİSTİK SEKTÖRÜ BÜYÜME ORANLARI

LOJİSTİK SEKTÖRÜ BÜYÜME ORANLARI RAPOR: TÜRKİYE NİN LOJİSTİK GÖRÜNÜMÜ Giriş: Malumları olduğu üzere, bir ülkenin kalkınması için üretimin olması ve bu üretimin hedefe ulaşması bir zorunluluktur. Lojistik, ilk olarak coğrafyanın bir ürünüdür,

Detaylı

CEZAYİR ÜLKE RAPORU 11.11.2015

CEZAYİR ÜLKE RAPORU 11.11.2015 CEZAYİR ÜLKE RAPORU 11.11.2015 YÖNETİCİ ÖZETİ Uludağ İhracatçı Birlikleri nin kayıtlarına göre, Bursa dan Cezayir e ihracat yapan 234 firma bulunmaktadır. 30.06.2015 tarihi itibariyle Ekonomi Bakanlığı

Detaylı

DOĞU AKDENİZ ÜLKELERİNİN SU KAYNAKLARI VE SU SORUNLARI

DOĞU AKDENİZ ÜLKELERİNİN SU KAYNAKLARI VE SU SORUNLARI DOĞU AKDENİZ ÜLKELERİNİN SU KAYNAKLARI VE SU SORUNLARI Dursun YILDIZ (*) 1. GİRİŞ Akdeniz binyıllardan beri gelişen uygarlıklar için önemli bir kavşak noktası olmuştur. Bu bölgede tarih ve coğrafya, kıyılardan

Detaylı

UNCTAD DÜNYA YATIRIM RAPORU 2015 LANSMANI 24 HAZİRAN 2015 İSTANBUL

UNCTAD DÜNYA YATIRIM RAPORU 2015 LANSMANI 24 HAZİRAN 2015 İSTANBUL UNCTAD DÜNYA YATIRIM RAPORU 2015 LANSMANI 24 HAZİRAN 2015 İSTANBUL UNCTAD Dünya Yatırım Raporu Türkiye Lansmanı Birleşmiş Milletler Ticaret ve Kalkınma Örgütü nün (UNCTAD) Uluslararası Doğrudan Yatırımlar

Detaylı

RUANDA ÜLKE RAPORU 15.10.2015

RUANDA ÜLKE RAPORU 15.10.2015 RUANDA ÜLKE RAPORU 15.10.2015 YÖNETİCİ ÖZETİ Uludağ İhracatçı Birlikleri nin kayıtlarına göre, Bursa dan Ruanda ya ihracat yapan 1 firma bulunmaktadır. (AHENK KOZMETİK İÇ VE DIŞ TİC. A.Ş) 30.06.2015 tarihi

Detaylı

4. TÜRKİYE - AVRUPA FORUMU

4. TÜRKİYE - AVRUPA FORUMU 4. TÜRKİYE - AVRUPA FORUMU Yeni Dönem Türkiye - AB Perspektifi Transatlantik Ticaret ve Yatırım Ortaklığı: Fırsatlar ve Riskler ( 21-22 Kasım 2013, İstanbul ) SONUÇ DEKLARASYONU ( GEÇİCİ ) 1-4. Türkiye

Detaylı

Prof.Dr. Ayten Ayşen Kaya

Prof.Dr. Ayten Ayşen Kaya Dersin Adı DERS ÖĞRETİM PLANI Dersin Kodu ECO 516 Dersin Türü (Zorunlu, Seçmeli) Dersin Seviyesi (Ön Lisans, Lisans, Yüksek Lisans, Doktora) Dersin AKTS Kredisi 5 Haftalık Ders Saati 3 Haftalık Uygulama

Detaylı

T.C. ZİRAAT BANKASI A.Ş. DÜNYA TÜRK GİRİŞİMCİLER KURULTAYI 10-11 NİSAN 2009 Boğazdan Körfeze Fırsatlar 1 SUNUM PLANI KÖRFEZ BÖLGE PROFİLİ KÖRFEZ ÜLKELERİ İLE İLİŞKİLER SONUÇ VE ÖNERİLER 2 Bölge Profili

Detaylı

AKDENİZ EYLEM PLANI SEKRETARYASI (AEP)

AKDENİZ EYLEM PLANI SEKRETARYASI (AEP) AKDENİZ EYLEM PLANI SEKRETARYASI (AEP) Türkçe Adı Akdeniz Eylem Planı Sekretaryası (AEP) İngilizce Adı Secretariat on Mediterrenaen Action Plan (MAP) Logo Resmi İnternet Sitesi http://www.unepmap.org Kuruluş

Detaylı

Aylık Dış Ticaret Analizi

Aylık Dış Ticaret Analizi EKİM YÖNETİCİ ÖZETİ Bu çalışmada, Türkiye İhracatçılar Meclisi tarafından her ayın ilk günü açıklanan ihracat rakamları temel alınarak Türkiye nin aylık dış ticaret analizi yapılmaktadır. Aşağıdaki analiz,

Detaylı

KAPİTALİZMİN İPİNİ ÇOK ULUSLU ŞİRKETLER Mİ ÇEKECEK?

KAPİTALİZMİN İPİNİ ÇOK ULUSLU ŞİRKETLER Mİ ÇEKECEK? KAPİTALİZMİN İPİNİ ÇOK ULUSLU ŞİRKETLER Mİ ÇEKECEK? Dünyada mal ve hizmet hareketlerinin uluslararası dolaşımına ve üretimin uluslararasılaşmasına imkan veren düzenlemeler (Dünya Ticaret Örgütü, Uluslararası

Detaylı

AB Bütçesi ve Ortak Tarım Politikası

AB Bütçesi ve Ortak Tarım Politikası AB Bütçesi ve Ortak Tarım Politikası OTP harcamalarının AB bütçesinin önemli bölümünü kapsaması, bu politikayı bütçe tartışmalarının da odak noktası yaparken, 2014-2020 Mali Çerçeve içinde tarım, kırsal

Detaylı

GENEL HATLARI İTİBARİYLE ABD, AB VE TÜRK SU HUKUKU

GENEL HATLARI İTİBARİYLE ABD, AB VE TÜRK SU HUKUKU GENEL HATLARI İTİBARİYLE ABD, AB VE TÜRK SU HUKUKU HAZIRLAYAN SERAP PERÇİN TEZ DANIŞMANI DOÇ. DR. AHMET M. GÜNEŞ İSTANBUL ÜNİVERSİTESİ HUKUK FAKÜLTESİ 1 İNCELEME PLANI GENEL BİLGİLENDİRME Hukuk Sistemleri

Detaylı

İSTANBUL ATIK MUTABAKATI

İSTANBUL ATIK MUTABAKATI İSTANBUL ATIK MUTABAKATI 2013 ün Mayıs ayında İstanbul da bir araya gelen dünyanın farklı bölgelerinden belediye başkanları ve seçilmiş yerel/bölgesel temsilciler olarak, küresel değişiklikler karşısında

Detaylı

Dünyada Enerji Görünümü

Dünyada Enerji Görünümü 22 Ocak 2015 Dünyada Enerji Görünümü Gelir ve nüfus artışına paralel olarak dünyada birincil enerji talebi hız kazanmaktadır. Özellikle OECD dışı ülkelerdeki artan nüfusun yanı sıra, bu ülkelerde kentleşme

Detaylı

SULAMA VE ÇEVRE. Küresel Su Bütçesi. PDF created with pdffactory trial version www.pdffactory.com. Yrd. Doç. Dr. Hakan BÜYÜKCANGAZ

SULAMA VE ÇEVRE. Küresel Su Bütçesi. PDF created with pdffactory trial version www.pdffactory.com. Yrd. Doç. Dr. Hakan BÜYÜKCANGAZ Sulama? Çevre? SULAMA VE ÇEVRE Yrd. Doç. Dr. Hakan BÜYÜKCANGAZ SULAMA: Bitkinin gereksinimi olan ancak doğal yağışlarla karşılanamayan suyun toprağa yapay yollarla verilmesidir ÇEVRE: En kısa tanımıyla

Detaylı

WORLD FOOD DAY 2010 UNITED AGAINST HUNGER

WORLD FOOD DAY 2010 UNITED AGAINST HUNGER DUNYA GIDA GUNU ACLIGA KARSI BIRLESELIM Dr Aysegul AKIN FAO Turkiye Temsilci Yardimcisi 15 Ekim 2010 Istanbul Bu yılki kutlamanın teması, ulusal, bölgesel ve uluslararası düzeyde dünyadaki açlıkla mücadele

Detaylı

Dış Ticaret Müsteşarlığı nca ekonomik ve ticari ilişkilerimizin geliştirilmesi amacıyla çeşitli stratejiler uygulamaya konmuş bulunmaktadır.

Dış Ticaret Müsteşarlığı nca ekonomik ve ticari ilişkilerimizin geliştirilmesi amacıyla çeşitli stratejiler uygulamaya konmuş bulunmaktadır. 1 CEM TOPBAŞ SUNUM- Giriş Dış Ticaret Müsteşarlığı nca ekonomik ve ticari ilişkilerimizin geliştirilmesi amacıyla çeşitli stratejiler uygulamaya konmuş bulunmaktadır. 2000 yılında Komşu ve Çevre Ülkeler

Detaylı

TORBALI TİCARET ODASI MOBİLYA SEKTÖR ANALİZİ

TORBALI TİCARET ODASI MOBİLYA SEKTÖR ANALİZİ TORBALI TİCARET ODASI MOBİLYA SEKTÖR ANALİZİ a. Sektörün Dünya Ekonomisi ve AB Ülkelerindeki Durumu Dünya mobilya üretimi 2010 yılında yaklaşık 376 milyar dolar olurken, 200 milyar dolar olan bölümü üretim

Detaylı

Öğr. Gör. Funda UNCU

Öğr. Gör. Funda UNCU Öğr. Gör. Funda UNCU Anabilim Dalı: Ekonometri Ofis: D-1.07 (Oda numarası) Telefon : (8251) E-posta : (funda.uncu@dicle.edu.tr) ÖZGEÇMİŞ ÖZGEÇMİŞ VE ESERLER LİSTESİ Adı Soyadı: Öğr. Gör. LEVENT GÖKDEMİR

Detaylı

Özet. Gelişen küresel ekonomide uluslararası yatırım politikaları. G-20 OECD Uluslararası Yatırım Küresel Forumu 2015

Özet. Gelişen küresel ekonomide uluslararası yatırım politikaları. G-20 OECD Uluslararası Yatırım Küresel Forumu 2015 G-20 OECD Uluslararası Yatırım Küresel Forumu 2015 Gelişen küresel ekonomide uluslararası yatırım politikaları Ekonomi Bakanligi Ev Sahipliginde Özet 5 Ekim 2015 Hilton Istanbul Bosphorus Hotel İstanbul,

Detaylı

ABD - AB SERBEST TİCARET ANLAŞMASI Ve TÜRKİYE ÜZERİNE ETKİLERİ

ABD - AB SERBEST TİCARET ANLAŞMASI Ve TÜRKİYE ÜZERİNE ETKİLERİ ABD - AB SERBEST TİCARET ANLAŞMASI Ve TÜRKİYE ÜZERİNE ETKİLERİ ÇERÇEVE SUNU Gülçiçek ÖZKORKMAZ Başkanlık Baş Danışmanı Mukim Özel Temsilciler Direktörü ABD - AB SERBEST TİCARET ANLAŞMASI ve TÜRKİYE ÜZERİNE

Detaylı

GIDA GÜVENLİĞİ VE YENİ TARIM POLİTİKASINA İLİŞKİN ÖNERİLER

GIDA GÜVENLİĞİ VE YENİ TARIM POLİTİKASINA İLİŞKİN ÖNERİLER GIDA GÜVENLİĞİ VE YENİ TARIM POLİTİKASINA İLİŞKİN ÖNERİLER 30 10 2013 topraksuenerji-ulusal güvenlik denince çoğu zaman zihnimizde sınırda nöbet tutan askerler, fırlatılmaya hazır füzeler, savaş uçakları

Detaylı

Cam Sektörü 2013 Yılı Değerlendirmesi

Cam Sektörü 2013 Yılı Değerlendirmesi Cam Sektörü 2013 Yılı Değerlendirmesi Temmuz 2014 1 Milyar $ I. Cam Sektörü Hakkında 80 yıllık bir geçmişe sahip olan Türk Cam Sanayii, bugün camın ana gruplarını oluşturan düzcam (işlenmiş camlar dahil),

Detaylı

TÜRKİYE HANGİ SIRADA? İNSANİ GELİŞME ENDEKSİ NE GÖRE. Dr. Ayşe Betül YAPA. 68 Aralık 2013. Giriş

TÜRKİYE HANGİ SIRADA? İNSANİ GELİŞME ENDEKSİ NE GÖRE. Dr. Ayşe Betül YAPA. 68 Aralık 2013. Giriş 68 Aralık 2013 TÜRKİYE İNSANİ GELİŞME ENDEKSİ NE GÖRE HANGİ SIRADA? Dr. Ayşe Betül YAPA Giriş Bir ülkede milli gelir artışının yüksek oluşu o ülkenin gelişmiş bir ülke olarak adlandırılabilmesi için yeterli

Detaylı

HEC serisi programlarla Ardışık barajların taşkın önleme amaçlı işletilmesi Seyhan Havzasında Çatalan-Seyhan barajları örneği

HEC serisi programlarla Ardışık barajların taşkın önleme amaçlı işletilmesi Seyhan Havzasında Çatalan-Seyhan barajları örneği HEC serisi programlarla Ardışık barajların taşkın önleme amaçlı işletilmesi Seyhan Havzasında Çatalan-Seyhan barajları örneği Prof. Dr. Osman Nuri Özdemir Gazi Üniversitesi-Mühendislik Fakültesi-İnşaat

Detaylı

Dünya Ekonomisinde Tarımın Rolü

Dünya Ekonomisinde Tarımın Rolü Kaynak: Kalkınma Ekonomisi, Feride Doğaner Gönel, Efil Yayınevi, Ekim 2010. Ulusal sınırlarla kısıtlanmış olan toprak faktörü piyasası tekelci piyasa özellikleri gösterir, yani serbest rekabetçi piyasa

Detaylı

GÜNEY EGE BÖLGE PLANI 2010-2013

GÜNEY EGE BÖLGE PLANI 2010-2013 GÜNEY EGE BÖLGE PLANI 2010-2013 SUNUM AKIŞI Bölge Planı Hazırlık Süreci Paydaş Analizi Atölye Çalışmalarının Gerçekleştirilmesi Mevcut Durum Analizi Yerleşim Yapısı ve Yerleşmeler Arası İlişki Analizi

Detaylı

EKONOMİK İŞBİRLİĞİ TEŞKİLATI Hacı Dede Hakan KARAGÖZ

EKONOMİK İŞBİRLİĞİ TEŞKİLATI Hacı Dede Hakan KARAGÖZ Ekonomik İşbirliği Teşkilat (EİT), üye ülkeler arasında yoğun ekonomik işbirliğinin tesis edilmesini amaçlayan bölgesel düzeyde bir uluslararası teşkilattır. Teşkilat, 1964 yılında kurulan Kalkınma İçin

Detaylı

Çimento, Cam, Seramik ve Toprak Ürünleri Sektör Raporu 2010

Çimento, Cam, Seramik ve Toprak Ürünleri Sektör Raporu 2010 Çimento, Cam, Seramik ve Toprak Ürünleri Sektör Raporu 2010 Avrupa kıtasından Amerika kıtasına, Orta Doğu Ülkelerinden Afrika ülkelerine kadar geniş yelpazeyi kapsayan 200 ülkeye ihracat gerçekleştiren

Detaylı

TÜRKİYE DE SU KAYNAKLARI GELİŞTİRME POLİTİKALARINA YÖNELİK TESPİTLER VE ÖNERİLER

TÜRKİYE DE SU KAYNAKLARI GELİŞTİRME POLİTİKALARINA YÖNELİK TESPİTLER VE ÖNERİLER TÜRKİYE DE SU KAYNAKLARI GELİŞTİRME POLİTİKALARINA YÖNELİK TESPİTLER VE ÖNERİLER Faruk Volkan İnşaat ve SulamaYüksek Mühendisi DSİ Genel Müdürlüğü Etüd ve Plan Dairesi Başkanlığı Ankara Bahadır Boz İnşaat

Detaylı

AVRUPA BİRLİĞİ HUKUKUNUN KAYNAKLARI

AVRUPA BİRLİĞİ HUKUKUNUN KAYNAKLARI AVRUPA BİRLİĞİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ AVRUPA BİRLİĞİ HUKUKUNUN KAYNAKLARI Hazırlayan: Ömer Faruk Altıntaş Avrupa Birliği Genel Müdürlüğü Daire Başkanı ANKARA 5 Nisan 2007 Birincil Kurucu Antlaşmalar Yazılı kaynaklar

Detaylı

AVRUPA BİRLİĞİ OTOMOTİV SEKTÖRÜ

AVRUPA BİRLİĞİ OTOMOTİV SEKTÖRÜ İZMİR TİCARET ODASI AVRUPA BİRLİĞİ OTOMOTİV SEKTÖRÜ Dilara SÜLÜN DIŞ EKONOMİK İLİŞKİLER MÜDÜRLÜĞÜ AB MASASI ŞEFİ (TD) Mayıs 2006 AB OTOMOTİV SEKTÖRÜ AB, dünya otomotiv pazarının %35'ine sahiptir. Otomobil

Detaylı

Amerikan Stratejik Yazımından...

Amerikan Stratejik Yazımından... Amerikan Stratejik Yazımından... DR. IAN LESSER Türkiye, Amerika Birleşik Devletleri ve Jeopolitik Aldatma veya bağımsız bir Kürt Devletinden yana olmadığını ve NATO müttefiklerinin bağımsızlığını

Detaylı

ENERJİ KAYNAKLARI ve TÜRKİYE DİYARBAKIR TİCARET VE SANAYİ ODASI

ENERJİ KAYNAKLARI ve TÜRKİYE DİYARBAKIR TİCARET VE SANAYİ ODASI ENERJİ KAYNAKLARI ve TÜRKİYE DİYARBAKIR TİCARET VE SANAYİ ODASI ENERJİ KAYNAKLARI ve TÜRKİYE Türkiye önümüzdeki yıllarda artan oranda enerji ihtiyacı daha da hissedecektir. Çünkü,ekonomik kriz dönemleri

Detaylı

Soru Sınıf ve Nu: Müfredat 18. 9.sınıf YGS Harita Bilgisi-Arazi Rehberimiz: İzohipsler

Soru Sınıf ve Nu: Müfredat 18. 9.sınıf YGS Harita Bilgisi-Arazi Rehberimiz: İzohipsler 2010 YGS SOS.BİL. TESTİNDEKİ / COĞRAFYA SORULARININ MÜFREDAT AÇISINDAN ANALİZİ Soru Sınıf ve Nu: Müfredat 18. Harita Bilgisi-Arazi Rehberimiz: İzohipsler 19. Hayali Rehberler: Paraleller ve Meridyenler

Detaylı

KÜRESELLEŞEN DÜNYA GERÇEKLERİ TÜRKİYE NİN ENERJİ GÖRÜNÜMÜ VE TEMİZ TEKNOLOJİLER

KÜRESELLEŞEN DÜNYA GERÇEKLERİ TÜRKİYE NİN ENERJİ GÖRÜNÜMÜ VE TEMİZ TEKNOLOJİLER KÜRESELLEŞEN DÜNYA GERÇEKLERİ TÜRKİYE NİN ENERJİ GÖRÜNÜMÜ VE TEMİZ TEKNOLOJİLER Prof.Dr. Hasancan OKUTAN İTÜ Kimya Mühendisliği Bölümü okutan@itu.edu.tr 18 Haziran 2014 İTÜDER SOMA dan Sonra: Türkiye de

Detaylı

ENDÜSTRİYEL KORUYUCU BOYALAR. Bosad Genel Sekreterliği

ENDÜSTRİYEL KORUYUCU BOYALAR. Bosad Genel Sekreterliği ENDÜSTRİYEL KORUYUCU BOYALAR Bosad Genel Sekreterliği SEKTÖR ANALİZİ Endüstriyel koruyucu boyalar talep hacminin %5 ini ve küresel boya satışlarının %7 sini oluşturmaktadır. Koruyucu boyaların hacimsel

Detaylı

Kaynak: KGM, Tesisler ve Bakım Dairesi, 2023 Yılı Bölünmüş Yol Hedefi. Harita 16 - Türkiye 2023 Yılı Bölünmüş Yol Hedefi

Kaynak: KGM, Tesisler ve Bakım Dairesi, 2023 Yılı Bölünmüş Yol Hedefi. Harita 16 - Türkiye 2023 Yılı Bölünmüş Yol Hedefi ULAŞIM Kara taşımacılığı 2023 hedeflerinde büyük merkezler otoyollarla bağlanırken, nüfusu nispeten küçük merkezlerin bu otoyollara bölünmüş yollarla entegre edilmesi hedeflenmektedir. Harita 16 ve Harita

Detaylı

Doğudan Batıya...Batıdan Doğuya...İPEK YOLU 2 İPEK YOLU

Doğudan Batıya...Batıdan Doğuya...İPEK YOLU 2 İPEK YOLU Avrasya için Yeni Bir Fırsat: Tarihi İpek Yolu nun Yeniden Canlandırılması Hüseyin Erdem Avrasya Ticaret ve Sanayi Odaları 2. Zirve Toplantısı 28 Mayıs 2006 Doğudan Batıya...Batıdan Doğuya...İPEK YOLU

Detaylı

Tarım & gıda alanlarında küreselleşme düzeyi. Hareket planları / çözüm önerileri. Uluslararası yatırımlar ve Türkiye

Tarım & gıda alanlarında küreselleşme düzeyi. Hareket planları / çözüm önerileri. Uluslararası yatırımlar ve Türkiye Fırsatlar Ülkesi Türkiye Yatırımcılar için Güvenli bir Liman Tarım ve Gıda Sektöründe Uluslararası Yatırımlar Dr Mehmet AKTAŞ Yaşar Holding A.Ş. 11-12 Şubat 2009, İstanbul sunuş planı... I. Küresel gerçekler,

Detaylı

Doç. Dr. Ahmet M. GÜNEŞ Yalova Üniversitesi Hukuk Fakültesi Öğretim Üyesi ÇEVRE HUKUKU

Doç. Dr. Ahmet M. GÜNEŞ Yalova Üniversitesi Hukuk Fakültesi Öğretim Üyesi ÇEVRE HUKUKU Doç. Dr. Ahmet M. GÜNEŞ Yalova Üniversitesi Hukuk Fakültesi Öğretim Üyesi ÇEVRE HUKUKU İÇİNDEKİLER ÖNSÖZ...VII İÇİNDEKİLER... IX KISALTMALAR...XXI Birinci Bölüm Çevre Hukukunun Temelleri I. Genel Olarak...1

Detaylı

izlenmiştir. Çin Halk Cumhuriyeti 1949 yılında kurulmuştur. IMF'ye bağlıbirimler: Guvernörler Konseyi, İcra Kurulu, Geçici Kurul, Kalkınma Kurulu

izlenmiştir. Çin Halk Cumhuriyeti 1949 yılında kurulmuştur. IMF'ye bağlıbirimler: Guvernörler Konseyi, İcra Kurulu, Geçici Kurul, Kalkınma Kurulu DÜNYA EKONOMİSİ Teknoloji, nüfus ve fikir hareketlerini içeren itici güce birinci derecede itici güç denir. Global işbirliği ağıgünümüzde küreselleşmişyeni ekonomik yapının belirleyicisidir. ASEAN ekonomik

Detaylı

FİNANSAL SERBESTLEŞME VE FİNANSAL KRİZLER 4

FİNANSAL SERBESTLEŞME VE FİNANSAL KRİZLER 4 FİNANSAL SERBESTLEŞME VE FİNANSAL KRİZLER 4 Prof. Dr. Yıldırım Beyazıt ÖNAL 6. HAFTA 4. GELİŞMEKTE OLAN ÜLKELERE ULUSLAR ARASI FON HAREKETLERİ Gelişmekte olan ülkeler, son 25 yılda ekonomik olarak oldukça

Detaylı