ANKARA ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ DOKTORA TEZİ ÖĞRETMENLERİN EMEKLİLİK DÖNEMİNE UYUMLARI VE YAŞAM TATMİNLERİ.

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "ANKARA ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ DOKTORA TEZİ ÖĞRETMENLERİN EMEKLİLİK DÖNEMİNE UYUMLARI VE YAŞAM TATMİNLERİ."

Transkript

1 ANKARA ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ DOKTORA TEZİ ÖĞRETMENLERİN EMEKLİLİK DÖNEMİNE UYUMLARI VE YAŞAM TATMİNLERİ Selma SALMAN EV EKONOMİSİ (AİLE VE TÜKETİCİ BİLİMLERİ) ANABİLİM DALI ANKARA 2004 Her hakkı saklıdır.

2 ÖZET Doktora Tezi ÖĞRETMENLERİN EMEKLİLİK DÖNEMİNE UYUMLARI VE YAŞAM TATMİNLERİ Selma SALMAN Ankara Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Ev Ekonomisi (Aile ve Tüketici Bilimleri) Anabilim Dalı Danışman: Doç.Dr. Şengül HABLEMİTOĞLU Bu araştırma; emekli öğretmenlerin emeklilik dönemine uyumları ve yaşam tatminlerini belirlemek amacı ile planlanıp yürütülmüştür. Ankara da tesadüfi örnekleme yöntemi ile belirlenen 166 kadın, 94 erkek olmak üzere 260 emekli öğretmen araştırmaya dahil edilmiştir. Araştırma materyalinin toplanmasında anket tekniği kullanılmıştır. Likert tipi cümlelere verilen yanıtlar puanlanmış, soru formunda Emeklilik Dönemine Uyum ve Yaşam Tatmini ölçeklerinin yapı geçerliğini kontrol etmek için faktör analizi uygulanmış, anket formunun güvenirliği için iç tutarlık katsayısı olan Cronbach Alpha hesaplanmıştır. Her iki ölçeğin % arasında geçerli ve güvenilir ölçekler olduğu saptanmıştır. Araştırmada, emekli öğretmenlerin boş zaman etkinlikleri ve sosyal faaliyetlere katılmalarının, cinsiyet değişkenine bağlı olarak farklılığının belirlenebilmesi için Pearson Ki-Kare analizi, gruplar arasındaki farklılığı belirlemek için Cramer s V.testi kullanılmıştır. Emeklilik süresi değişkenine bağlı farklılıkların saptanmasında ise; Pearson Ki-Kare analizi ile birlikte, emeklilik süreleri arasındaki farklılığı belirlemek için Kendall s tau-b testi uygulanmıştır. Ayrıca emekli öğretmenlerin emeklilik dönemini düşünerek yatırım yapma durumları ile emeklilik dönemine uyum ve yaşam tatmini arasındaki ilişki t testi uygulanarak açıklanmıştır. Emeklilik dönemine uyumu yorumlayabilmek için cinsiyet değişkeni; Pearson Ki-Kare ve t testi ile yordanmış, emeklilik süresinin etkisi Pearson Ki-Kare, tek yönlü varyans, Post Hoc Test ve Tukey HSD yöntemi ile açıklanmıştır. Yaşam tatminini belirlemek için cinsiyet değişkeninin etkisi Pearson Ki-Kare, t testi, emeklilik süresi değişkeninin etkisi ise Pearson Ki-Kare, tek yönlü varyans analizi ve Post Hoc testleri ile yorumlanmıştır. Araştırma kapsamına alınan emekli öğretmenlerin çoğunluğu, daralan aile dönemindedirler. Eşlerinin ve kendilerinin yüksekokul mezunu oldukları saptanmıştır. Ayrıca çoğunluğunun kendi istekleri ile emekliye ayrıldıkları, kent merkezinde kendi evlerinde yaşadıkları, konutta yaşamı kolaylaştıran araçların bulunduğu, emeklilik dönemini düşünerek yatırım yapma eğiliminde olmadıkları ancak emekli olmadan önce ev ya da arsa satın aldıkları bulunmuştur. Emekli öğretmenlerin çoğunluğu boş zamanlarını televizyon izleyerek-radyo dinleyerek ve kitap-gazete okuyarak geçirmektedirler. Araştırma kapsamına alınan emekli öğretmenlerin boş zamanlarında alışveriş merkezlerini dolaşmak (P<0.05), bahçe ya da evdeki çiçeklerle ilgilenmek (P<0.05), seyahat etmek (P<0.05), egzersiz-spor yapmak (P<0.05), yemeğe çıkmak (P<0.05), tiyatro, opera, bale sinema, sergi gibi sanat etkinliklerine katılmak (P<0.05), oyun oynamak (iskambil kağıdı, satranç, tavla vb) (P<0.05), çocuklarla ve torunlarla zaman geçirmek (P<0.05), el sanatları ile uğraşmak (P<0.05) gibi faaliyetlere katılmalarının cinsiyet değişkenine göre önemli farklılıklar gösterdiği, bahçe ya da evdeki çiçeklerle ilgilenme (P<0.05) ibadet etme (P<0.05) ile çocukları ve torunları ile zaman geçirme (P<0.05) faaliyetlerine katılmalarının emeklilik süresi değişkenine göre önemli farklılıklar gösterdiği de saptanmıştır. Emekli öğretmenlerin mevcut ekonomik durumlarını emekli olmadan önceki döneme göre aynı, sağlık durumlarını daha iyi, yaşadıkları, konutu, sosyal ilişki ve etkileşimler ile toplumsal etkileşimi aynı olarak değerlendirdikleri anlaşılmıştır. Sosyal ilişkiler ve etkileşimlerin (P<0.05) cinsiyete göre farklılık gösterdiği bulunmuştur. Araştırmada emeklilik dönemine uyumda; emeklilik öncesinde yatırım yapma durumu önemli bulunmuştur. Emeklilik döneminde uyum yaşam tatminini etkilemektedir. Bunda en belirleyici olan sağlık durumu, sosyal ilişkiler ve etkileşimler ile toplumsal etkileşim durumudur. Emeklilik dönemine uyumda cinsiyet değişkeni; sosyal ilişkiler ve etkileşimler açısından kadın ve erkekler arasında önemli farklara neden olmaktadır. Ekonomik durum, sağlık durumu, yaşanılan konut ve toplumsal etkileşim açısından cinsiyet değişkeninin önemli bir farklılığa yolaçmadığı saptanmıştır. Yaşam tatmininin uzun süredir emekli olan kadınlarda, emeklilik süresi daha kısa olan kadınlara ve erkeklere kıyasla en yüksek düzeyde olduğu saptanmıştır. 2004, 129 sayfa ANAHTAR KELİMELER: Emekli öğretmenler, emeklilik dönemine uyum, yaşam tatmini.

3 ABSTRACT Ph.D. Thesis ADJUSTMENT TO RETIREMENT AND LIFE SATISFALTION OF TEACHERS Selma SALMAN Ankara University Graduate school of Natural and Applied Sciences Department of Home Economics Supervisor: Assoc.Prof.Dr. Şengül HABLEMİTOĞLU This study was planned and conducted to define retired teachers adjustment to retirement and their life satisfaction. A total of 260 retired teachers in Ankara, consisting of 94 males and 166 females were selected by random sampling method and included into study. Survey tecniques were used in gathering the research materials. Answers given to Likert type sentences were scored and factor analysis were used to check the validity of Adjustment to retirement and Life satisfaction scales. In order to test the reliability of questionnaire were calculated by Cronbach Alpha as inner consistency, coefficient. Both of the scales were found valid and reliable at the rate of %. Pearson Ki-Kare analysis were performed for determining the differences dependent on gender of the retired teachers as far as their participation in leisure and social activities were considered. Cramers V test was used to define the difference between the groups. To determine the differences connected with the variable of retirement period Pearson Ki-Kare analysis was applied along with Kendall s tau-b test to define the difference among the retirement periods. The impact of variable of gender was studied carefully by Pearson Ki-Kare and the t-test to interpret the adjustment to retirement and the effect of the retirement period was explained by pearson Ki-Kare, ANOVA (one way analysis of variance), the Post Hoc test and the Tukey HSD method. The impact of the variable of gender on the determination of life satisfaction was explained by Pearson Ki-Kare and the t-test and the effect of the variable of retirement period was interpreted by Pearson Ki- Kare, ANOVA and the post Hoc Test. The majority of the retired teachers included in this study were in the phase of narrowing family. It was found out that their spouses and themselves were university graduates. In addition, it was also found out that the majority of the sample had retired willingly, they were living in their downtown residences, they had the necessary household equipment, they had not had any tendencies to make investments thinking of their retirement, however, they had bought residence or a plot of vacant land before they had retired. It was also found out that, as far as the variable of gender is considered, the participation of the retired teachers included in this study in leisure time activities such as strolling in shopping centers (P<0.05), gardening (P<0.05), travelling (P<0.05), doing exercise and sports (P<0.05), dining out (P<0.05), attending art activities like theatre, opera, ballet and exhibition (P<0.05), playing cards or boardgames like chess, backgammon, etc. (P<0.05), spending time with childen and/or grandchildren (P<0.05), doing handicrafts (P<0.05) and when the variable of retirement period is taken into consideration gardening (P<0.05), worshiping (P<0.05) and spending time with their children and/or grandchildren (P<0.05) vary significantly. It came into view that the retired teachers evaluated their present economic status, their present residences, social relationships and interactions the same as they had been in the pre-retirement period and they stated that their health was better than before. It was observed that social relationships and interactions vary according to gender (p<0.05). In this study, it was determined that making investments before retirement played an important role in adjustment to retirement. Adjustment to retirement affects life satisfaction. The most important diagnostic factors on this are health status, social relationships and interactions and societal interactions. The vari able of gender causes important differences between males and females in adjustment to retirement. It was also designated that the variable of gender does not lead to a significant difference as far as economic and health status, present residence and societal interaction are considered. Life satisfaction was observed the highest among the female retired teachers who had been retired for a long time compared to the females and males with shorter periods of retirement. 2004, 129 pages Key Words: Retired teachers, adjustment to retirement, life satisfaction.

4 TEŞEKKÜR Bu araştırmanın planlanması ve yürütülmesi süresince değerli bilgisi ve tecrübesi ile beni yönlendiren, destek veren ve yardımlarını esirgemeyen Danışman Hocam Sayın Doç.Dr. Şengül HABLEMİTOĞLU na en içten dileklerimle teşekkürlerimi sunarım. Çalışma yaşamıma ilişkin diğer konularda olduğu gibi bu çalışmanın planlanması ve yürütülmesinde beni yönlendiren Ankara Üniversitesi Ev Ekonomisi Yüksekokulu Müdürü Sayın Prof.Dr. Emine GÖNEN e çok teşekkür ederim. Bu çalışmayı gerçekleştirirken, ilgileri ve yardımları ile katkı sağlayan Tez İzleme Komitesi Üyesi Sayın Prof.Dr. Meltem BAYRAKTAR a ve Tez İzleme Komitesi Üyesi Sayın Doç.Dr. Muhteşem TELSİZ e ayrıca lisans ve yüksek lisans yıllarımda eğitim aldığım ve beni doktora yapmam konusunda destekleyen Hacettepe Üniversitesi Ev Ekonomisi Yüksekokulu, Ev İdaresi ve Aile Ekonomisi Bölümü öğretim üyelerine çok teşekkür ederim. Araştırmanın istatistik analizlerinin yapılmasında ve değerlendirilmesinde danıştığım ve büyük yardımlarını gördüğüm Başkent Üniversitesi Bilgisayar Bilimleri ve İstatistik Bölümü öğretim üyesi Yard.Doç.Dr. Mehtap Temel AKÇİL e teşekkür ederim. Bu çalışmayı gerçekleştirirken yardımlarıyla katkı sağlayan Araş.Gör. Dr. Emine ÖZMETE ye, Araş.Gör. Hüsne DEMİREL e teşekkür ederim. Ayrıca araştırmanın yazım aşamasında emeği geçen N. Meral AYYILDIZ a teşekkür ederim. Araştırmanın yürütüldüğü Ankara Başkent Öğretmenevi yetkilileri ile Üye Kart bölümü çalışanlarından Sevim POLAT ve Seyit Ahmet ÖZER e veri toplama çalışmalarını gerçekleştirmedeki yardımlarından dolayı, ayrıca araştırmanın temel bilgi kaynağı olan ve araştırmaya katılmayı kabul eden tüm emekli öğretmenlere içtenlikle yanıt verdikleri için teşekkür ederim. Çalışmalarım sırasında iş yükümü hafifleten ve beni destekleyen Barışyolu İlköğretim Okulu Müdürü Sayın Ayhan YURT, Müdür Yardımcısı Sayın Adnan SARI ya öğretmen arkadaşlarım Nadide GÖKÇE, Oya UZUN, Muhsin UZUN, Seval Balkan KARAKILIÇ, Alper AYDIN ile Sadrettin DENİZ ve ailesine, arkadaşlarım; Gonca YOLDAŞ, Melek BAŞER, Avniye DEMİRCİOĞLU ve Arzu YAZICI ya çok teşekkür ederim. Ve bu çalışmayı gerçekleştirirken bana her zaman manevi destek olan sevgili anne ve babama, varlıkları ve sabırlarından dolayı sevgili çocuklarım İnanç SALMAN ve İsmet Erinç SALMAN a, ağabeyim İbrahim ENER e, kız kardeşim Yasemin Ener AKTAŞ ve eşi Rind Kürşat AKTAŞ a teşekkür ederim. Selma SALMAN Ankara, Temmuz 2004

5 İÇİNDEKİLER ÖZET... i ABSTRACT... ii TEŞEKKÜR... iii ŞEKİLLER DİZİNİ... vi ÇİZELGELER DİZİNİ... vii 1. GİRİŞ Emeklilik Dönemi Emekli olmaya karar verme ve bu kararı etkileyen faktörler Emeklilik döneminin özellikleri ve sorunları Emekliliğe Uyum ve Emeklilik Dönemleri Emekliliğe uyum teorileri Emeklilik dönemine uyumda boş zaman faaliyetlerinin önemi Emekliliğe uyum sürecinde farklı emekli profilleri Emeklilik Döneminde Yaşam Tatmini ve Yaşam Tatminini Etkileyen Faktörler KAYNAK ÖZETLERİ MATERYAL VE YÖNTEM Örnekleme Yöntemi ve Örnek Seçimi Araştırmanın Sınırlılıkları Araştırmanın Varsayımları Veri Toplama Yöntemi ve Araçları Anket formunun hazırlanması Anket formunun uygulanması Anket formunun geçerlik ve güvenirliği Verilerin Değerlendirilmesi ARAŞTIRMA BULGULARI VE TARTIŞMA Emekli Öğretmenleri Tanıtıcı Bilgiler Demografik özellikler Emekli öğretmenlere ilişkin bilgiler Emekli öğretmenlerin ailelerine ilişkin bilgiler Emekli öğretmenlerin eşlerine ilişkin bilgiler Emeklilik süresi Emekliye ayrılma nedenleri... 45

6 4.2. Ekonomik Durum Konut mülkiyeti ve konutun tipi Konutta yaşamı kolaylaştıran araçların varlığı Emeklilik dönemine yönelik yatırım yapma durumu Emeklilik dönemine kadar edinilmiş varlık durumu Ek gelir kaynakları Emekli Öğretmenlerin Boş Zaman Etkinlikleri ve Sosyal Faaliyetlere Katılmalarına İlişkin Bilgiler Boş zaman etkinlikleri ile sosyal faaliyetlere katılma durumu ile katılma sıklığı Cinsiyet değişkeninin irdelenmesi Emeklilik süresi değişkeninin irdelenmesi Emeklilik Dönemine Uyum Cinsiyet değişkeninin irdelenmesi Emeklilik süresi değişkeninin irdelenmesi Yaşam Tatmini Cinsiyet değişkeninin irdelenmesi Emeklilik süresi değişkeninin irdelenmesi Emeklilik Dönemine Uyum ve Yaşam Tatmini Arasındaki İlişki Cinsiyet ve emeklilik süresi değişkenlerinin emeklilik dönemine uyum ve yaşam tatmini üzerindeki etkisi Emeklilik dönemine yönelik yatırım yapma durumu ile emeklilik dönemine uyum ve yaşam tatmini arasındaki ilişki Emeklilik dönemine uyum ve yaşam tatmini arasındaki ilişki Yaş ile emeklilik dönemine uyum ve yaşam tatmini arasındaki ilişki SONUÇ VE ÖNERİLER KAYNAKLAR EK I ÖZGEÇMİŞ

7 ŞEKİLLER DİZİNİ Şekil 1.1. Emeklilik kararının ve emekliliğe ilişkin politikaların neden-sonuç ilişkisi... 2 Şekil 1.2. Emekliliğe uyum süreci ve emeklilik dönemleri... 7 Şekil 4.1. Cinsiyet ve emeklilik sürelerine göre uyum düzeyi ortalamaları Şekil 4.2. Cinsiyet ve emeklilik sürelerine göre tatmin düzeyi ortalamaları

8 ÇİZELGELER DİZİNİ Çizelge 4.1. Emekli öğretmenlerin cinsiyet, yaş ve öğrenim durumuna göre dağılımı Çizelge 4.2. Emekli öğretmenlerin ailedeki birey sayısı ve çocuk sahibi olma durumuna göre dağılımı Çizelge 4.3. Emekli öğretmenlerin evli ve bekar çocuk sayısına göre dağılımı Çizelge 4.4. Emekli öğretmenlerin eşlerinin öğrenim durumu, yaş grubu ve çalışma durumu Çizelge 4.5. Emekli öğretmenlerin emeklilik süresine göre dağılımı Çizelge 4.6. Emekli öğretmenlerin emekli olma nedenlerine göre dağılımı Çizelge 4.7. Emekli öğretmenlerin konut mülkiyetine ve yaşadıkları konutun tipine göre dağılımı Çizelge 4.8. Konutta yaşamı kolaylaştıran araçların varlığı Çizelge 4.9. Emekli öğretmenlerin emeklilik dönemine yönelik yatırım yapma durumuna göre dağılımı Çizelge Emekli öğretmenlerin emeklilik dönemine kadar edinilmiş varlık durumuna göre dağılımı Çizelge Emekli öğretmenlerin ek gelir kaynakları Çizelge Emekli öğretmenlerin boş zaman etkinlikleri ve sosyal faaliyetlere katılma durumu ile katılma sıklığına göre dağılımı Çizelge Emekli öğretmenlerin boş zaman etkinlikleri ve sosyal faaliyetlere katılma durumunun cinsiyet değişkenine göre dağılımı ve Pearson Ki-Kare önemlilik testi sonuçları Çizelge Emekli öğretmenlerin boş zaman etkinlikleri ve sosyal faaliyetlere katılma durumunun emeklilik süresi değişkenine göre dağılımı ve Pearson Ki-Kare önemlilik testi sonuçları Çizelge Emekli öğretmenlerin emeklilik dönemine ilişkin değerlendirmelerinin cinsiyet değişkenine göre dağılımı ve Pearson Ki-Kare önemlilik testi sonuçları Çizelge Emekli öğretmenlerin emeklilik dönemine ilişkin değerlendirmelerinin cinsiyet değişkenine göre puan ortalamaları ve t testi sonuçları...67

9 Çizelge Emekli öğretmenlerin emeklilik dönemine ilişkin değerlendirmelerinin emeklilik süresi değişkenine göre dağılımı ve Pearson Ki-Kare önemlilik testi sonuçları Çizelge Emeklilik süresi değişkenine göre emeklilik dönemine ilişkin değerlendirmelerin puan ortalamaları ve varyans analizi sonuçları Çizelge Emeklilik süresi değişkenine göre sağlık durumu ve yaşanılan konut durumuna ilişkin farklılığın kaynaklandığı grubu açıklayan POST HOC TESTS sonuçları Çizelge Emekli öğretmenlerin yaşam tatminine ilişkin yorumlarının cinsiyet değişkenine göre dağılımı ve Pearson Ki-Kare önemlilik testi sonuçları Çizelge Cinsiyet değişkenine göre yaşam tatminine ilişkin yorumların puan ortalamaları ve t testi sonuçları Çizelge Emekli öğretmenlerin yaşam tatminine ilişkin yorumlarının emeklilik süresi değişkenine göre dağılımı ve ki-kare önemlilik testi sonuçları Çizelge Emeklilik süresi değişkenine göre yaşam tatminine ilişkin yorumların puan ortalamaları ve varyans analizi sonuçları Çizelge Emeklilik süresi değişkenine göre yaşam tatmini ölçeğinde farklılığın kaynaklandığı grubu açıklanan POST HOC TESTS sonuçları Çizelge Cinsiyet ve emeklilik süresi değişkenlerinin emeklilik dönemine uyum puanlarına göre ortalamaları Çizelge Cinsiyet ve emeklilik süresi değişkenlerin göre yaşam tatmini ölçeğinin puan ortalamaları Çizelge Yatırım yapma durumuna göre emeklilik dönemine uyum ve yaşam tatminini açıklayan t testi sonuçları Çizelge Emeklilik dönemine uyum ve yaşam tatmini arasındaki Pearson Korelasyon analizi sonuçları Çizelge Yaş değişkenine göre emeklilik dönemine uyum ve yaşam tatminine ilişkin varyans analizi sonuçları

10 Çizelge Yaş değişkenine göre emeklilik dönemine uyum ve yaşam tatminine ilişkin Post Hoc Tests sonuçları

11 1. GİRİŞ Bu bölümde, emeklilik dönemine ilişkin geniş kapsamlı bir literatür araştırmasına dayalı bilgiler derlenerek, emeklilik dönemine uyum ve yaşam tatmini kuramsal olarak açıklanmıştır. Bu kapsamda emeklilik dönemi, emekli olmaya karar verme ve bu kararı etkileyen faktörler, emeklilik döneminin özellikleri ve sorunlar, emekliliğe uyuma ilişkin teoriler ile yaşam tatmini kavramsal olarak ele alınmış ve böylece araştırmada konuya yaklaşımın kuramsal çerçevesi çizilmiştir Emeklilik Dönemi En basit tanımı ile emeklilik dönemi; yasalara göre belirli bir süre çalıştıktan sonra bireyin iş ile ilgisinin kesilerek kendisine aylık bağlandığı zaman olarak açıklanmaktadır. Diğer yandan emeklilik dönemi insan yaşamında orta yaştan yaşlılığa geçişi belirleyen, toplumsal açıdan önemli bir dönüm noktasıdır (Onur 1995, Güner 2003, Anonim 2004, Oran 1995). Emekliye ayrılma yaşı ve emeklilik dönemi kültürler arası farklılıklar göstermekle birlikte; genel olarak emeklilik döneminin yaş aralığında olduğu bilinmektedir (Alper 1990, Cox 1993, Anonim 1995, Armağan 2000). Son yıllarda dünyada ve Türkiye de eğitim ve kültür düzeyinin yükselmesi, sağlık, beslenme ve konut koşullarının iyileşmesi, kentlerin alt yapısının sağlıklı hale gelmesi ile bireylerin refahtan aldıkları payın arttığı, böylece emeklilik dönemini yaşayan kadın ve erkeklerin gün geçtikçe yaşamda kalma olasılığının (ömür beklentisi) hızla yükseldiği gözlenmektedir. Buna göre 45 yaşında olan bir bireyin bu yaştan sonra yaşamda kalma olasılığı, Türkiye de erkekler için ortalama % 27, kadınlar için % 30.1 yıldır. Diğer bir deyişle, 45 yaşında emekliye ayrılmış bir erkeğin ortalama 27 yıl, kadının ise 30 yıl emeklilik yaşamı sürdüreceği beklenmektedir. Emeklilik mevzuatı açısından re sen (yaş haddi nedeni ile) emeklilik sınırı olan 65 yaşta bile yaşamda kalma olasılığı 12.3 yıldır (Anonim 1995, Armağan 2000). 1

12 Bu demografik değerlendirmeler, Türkiye de bireylerin uzun bir emeklilik dönemi geçirdiklerini göstermektedir. Bu nedenle emeklilik dönemine uyum sağlamak ve tatmin edici bir yaşamı sürdürmek emekliler ve toplumsal refah açısından çok önemlidir (Turna 1980, Parker 1982, Anonim 1995). Emekliye ayrılma kararını verme, emekli olma ve emeklilik dönemine uyum disiplinlerarası bir yaklaşım ile irdelenmesi gereken konulardır. Çünkü iş yaşamından emeklilik dönemine geçiş, biyolojik, psikolojik, sosyal ve kültürel açıdan değişimi, dönüşümü gerektirir. Oldukça karmaşık olan emeklilik sürecini ve diğer toplumsal değişkenler ile ilişkisini ortaya koymak, bu açıdan önemlidir (Santrock 1985). Emeklilik kararının ve emekliliğe ilişkin politikaların neden-sonuç ilişkisi bir model ile açıklanabilmektedir (Şekil 1.1) (Parker 1982, Quadagno 1999). Sosyal Politikalar İşgücü Pazarı Koşulları Kişisel Özellikler Emeklilik Politikaları Emeklilik Kararları Emekliliğ in bireyler üzerine etkileri Emekliliğin çalışma örgütleri, gruplar ve toplum üzerine etkileri Şekil 1.1. Emeklilik kararının ve emekliliğe ilişkin politikaların neden-sonuç ilişkisi (Parker 1982) 2

13 Emekliliğe ilişkin politikalar; kamu desteği, sosyal güvenlik kavramı gibi genel sosyal politikalar ile işten çıkarmalar, işgücü yetersizlikleri ve işsizlik gibi iş piyasasındaki dalgalanmalardan önemli ölçüde etkilenmektedir. Emeklilik kararı ise bireyin işten ayrılması ya da kalması ve emekliye ne zaman ayrılacağı ile ilgilidir. Ayrıca emeklilik kararını, emeklilik politikaları, işgücü piyasasının koşulları, bireylerin sağlığı, geliri, gayrimenkullerinin yeterliliği ve emekliğe ayrılma isteği belirlemektedir. Emeklilik kararı bireyleri fiziksel, toplumsal, psikolojik ve ekonomik açıdan etkilemektedir (Parker 1982, Quadagno 1999) Emekli olmaya karar verme ve bu kararı etkileyen faktörler Son yıllarda emeklilik dönemi ile ilgili yapılan çalışmalarda emekliliğin tanımı ve içeriğinden çok insanların iş yaşamından emeklilik yaşamına geçişi ve emeklilik dönemine uyumu üzerinde durulmaktadır. İş; yetişkin bireylerin kimliklerinin bir parçası ve çoğu zaman yaşamı düzenlemeyi sağlayan bir merkezdir. Bireyin mesleği; motivasyonu, yaşam biçimi, yaşadığı çevre ve sosyo-ekonomik ilişkilerinin belirleyicisidir. İş dünyası günlük, aylık, yıllık ve yaşamın bütünü için zamanı planlamada öncelikli bir faktör olduğundan bireyler için yaşamın odak noktası durumundadır (Parker 1982, Quadagno 1999, Baran 2001). İş ekonomik açıdan yiyecek, barınma, giyecek vb. temel ihtiyaçları karşılayan ve ailenin geçimi için gerekli olan geliri sağlar. Diğer yandan yeteneklerin geliştirilebildiği ve rekabet gücünün ortaya konulabildiği bir iş ortamı psikolojik açıdan yaşamdan duyulan tatmini arttırır. Böylece iş bireylerin kendilerine olan saygılarını arttırarak iş ile ilgili yeni fikirleri öğrenme, kullanma, diğer insanlarla sosyal ilişkiler kurma gibi olanakları da sağlar (Parker 1982, Santrok 1985, Puner 1988, Baltaş 2002). İş yaşamının en verimli dönemi sayılan orta yaşta bireyler emekliliği işsizlik olarak algılarlar. Yalnızca gelirin azalması değil, bireyin beraberinde amaç duygusunu kaybetmesi zor bir deneyimdir. Çünkü çalışma yaşamı zamana ve bireye değer katar. Bu 3

14 nedenle bireylerin çalışma yaşamını sonlandırma ve emekliliğe ayrılma kararı vermesi gerçekten güçtür (Parker 1982, Santrock 1985, Puner 1988, Lewis 1995, Kingston 1999). Emekliliğe ayrılma kararının verilmesinde beş faktör önemlidir. Bunlar; (i) Çalışma koşulları, (ii) İşin anlamı, (iii) Sağlık, (iv) Gelir, (v) Aile ile ilgili sorumluluklardır (Epstein ve Murray 1968, McKenna ve Nickols 1986). (i) Çalışma koşulları: Gönüllü emekliler, emekli olmayı istemiş insanlar, zorunlu emekliler ise, işlerini kaybetmiş ya da sağlık durumu nedeniyle emekliliğe zorlanmış insanlardır. İşyerinin kapatılması ya da işletme politikaları gereği genellikle vasıfsız işçiler daha çok zorunlu olarak emekli olmaya zorlanmakta, yönetici ve profesyoneller ise, gönüllü olarak emekli olmaktadırlar (Livson ve Peterson 1968, Quadagno 1999, Greller 1999). (ii) İşin anlamı: İnsanların işlerine duygusal yaklaşımları, işi bırakma konusundaki kararlarını etkiler. Performansları ile sık sık ödüller alan profesyoneller, emekliliklerini genellikle ertelerler. Diğer yandan rutin işlerde çalışan ve işlerini yapmaya çok hevesli olmayan ve yalnızca ihtiyaçlarını karşılamak için para kazanma amacını güden insanlar genellikle emekli olmaya daha isteklidirler (Shanas 1968, Santrock 1985, Hendricks 1986, Cox 1993, Moen, Kim ve Hofmeister 2001, Aytaç 2004, Ataol 1989). (iii) Sağlık: Sağlık sorunları işin yürütülmesini güçleştirdiğinden her zaman emeklilik kararının alınması için önemli bir faktör olmuştur (Anonim 1977, Quadagno 1999). 4

15 (iv) Gelir: Birçok insan sosyal güvence ve iyi bir ikramiyeyi içeren bir gelire ihtiyaç duyar. Yeterli bir gelir olmayınca çalışmaya devam etmek ister (Anonim 1952, Hendriks 1986, Perlmutter ve Hall 1992, Samwick 1998). (v) Aile ile ilgili sorumluluklar: Emeklilik zamanının belirlenmesi özellikle evli bireyler için bağımsız bir karar olamamaktadır. İş yaşamındaki kadınlar, emeklilik kararını erteleme eğiliminde iken, daha çok aile yaşamı ile ilgilenen kadınlar emeklilik konusunda daha kararlıdır. Son zamanlarda dikkati çeken diğer konu da eşlerin emeklilik kararını ortak verebilmesidir. Çalışan eşlerin aynı zamanda emekli olması eş zamanlı emeklilik olarak adlandırılır. Eşlerden biri emekli olurken diğeri çalışmaya devam ederse, buna da sıralı emeklilik denilmektedir. Özellikle evliliğin başlangıcından bu yana aile ve iş yaşamı sorumluluklarını paylaşan çiftler, eş zamanlı emekliliği tercih etmektedirler (Parker 1982, Santrock 1985, Elder 1999, Kingston 1999) Emeklilik Döneminin Özellikleri ve Sorunlar Emeklilik ya da işini kaybetme bir çok birey tarafından yaşanılan bir gerçek olup, birey için fiziksel, mental, sosyal ve ekonomik olarak önemli bir değişim niteliği taşımaktadır. Örneğin, bazı bireyler emeklilik dönemine hazırlıklı olarak girdikleri için bu dönemde çeşitli sosyal kuruluşlarda çalışarak, olanakları varsa sık sık seyahate çıkarak, aile ve arkadaşları ile ilişkilerini sürdürerek aktif bir yaşam süreci geçirebilirler (Ülgür 1980). Hazırlıksız olarak emeklilik dönemine başlayan bireylerin ise, bu dönemde gerek zihinsel ve gerekse fiziksel açıdan bir çöküş yaşadıkları söylenebilir (Preston 1952, Pollak 1975, Field 1997, Leidenfrost 2001, Baltaş 2002). Çünkü bireyin mesleki kimliği toplumsal sistem içinde bir statü sağlar ve rollerini belirler. Emekliye ayrılan birey ise 5

16 toplumda etkili rollerini ve fonksiyonlarını kaybedebilir. Emeklilikle birlikte geliri azalan, emeklilerin toplumsal statüleri değişir. Yaşamı boyunca çalışmayı, iş yapmayı yaşamın anlamı olarak kabul eden ve yaptığı işe bağımlı duruma gelen bir birey için böyle bir değişikliği kabullenmek kolay değildir. Ayrıca üretim gücünün kaybı ekonomik gücün azalması ve iş çevresindeki arkadaşların yokluğu emekli birey üzerinde olumsuz etki yaratabilir. Fiziksel etkinliğin ve gelirin azalması, güvensizlik duygusuna ve emeklilerin toplumsal yaşama daha az katılmalarına neden olabilir (Szinovacz 1983, Adair 1993, Baran 2001, Tarhan 2004, Tilburg 1992, Atchley 1975). Bu nedenle emeklilik psikolojik ve toplumsal sıkıntılara yol açan ve uyum güçlüğü yaratan bir dönem haline gelebilmektedir. Bunun yanısıra ekonomik durumları yeterli olmayan bu kişilerin iyi beslenmeleri, sağlık hizmetlerinden iyi bir şekilde yararlanabilmeleri, iyi bir konutta oturmaları, seyehat etmeleri ve diğer ihtiyaçlarını da karşılamaları beklenemez. Toplumda statü ve rol kaybına uğrayan emekli bireyin sosyal ilişkilerinin giderek azalması kendisi ile ilgili algı ve tutumlarının olumsuzlaşması, yaşamdan duyduğu tatmini azaltabilir ve yaşama uyum sağlamada oldukça zorlanabilir. Uyku düzeninin bozulması, giyime özen gösterilmemesi, düzenli ve dengeli olmayan beslenme biçimi, fiziksel aktivitelerdeki isteksizlik, sinirlilik ve tahammülsüzlük bu dönemde yaşanan belirgin sorunlardır (Turna 1979, Ülgür 1980, Güven ve Hazer 1996, Ergün 1992) 1.2. Emekliliğe Uyum ve Emeklilik Dönemleri Emekliliğe uyum sağlama süreci bireyden bireye farklılık gösterir. Genellikle yapılan çalışmalar, emekliliğe uyum sağlamanın, emekliliğin beklenmesi, planlanması ve ekonomik güvence ile ilişkili olduğunu ortaya koymaktadır. Ayrıca sağlıklı olma ile emekliliğe uyum arasında olumlu bir ilişki olduğu belirlenmiştir (Santrock 1985, Scott 1993, Elder 199, Hornstain 1985). 6

17 Emekliliğe uyum sürecinin anlaşılmasına ilişkin teorik bir model geliştirilmiştir. Bu modelde emeklilik yedi dönemde ele alınmıştır. Uzak Yakın Balayı Hayal Yeniden Durağanlık Bitiş Kırıklığı Uyum Emeklilik Emekliliğin Emeklilik Emekliliğin Öncesi Başlangıcı Sonu Şekil 1.2. Emekliliğe uyum süreci ve emeklilik dönemleri (Atchley 1975) Genellikle bireylerin çalışmaya başlarken ve çalışırken çok uzun süre yaşayacakları, uzak gelecekte bir noktada emeklerinin karşılığını alacakları yönünde belli belirsiz bir inançları vardır. Emekliliğin çok uzak olduğunu düşünen bireyler bu dönemde kendilerini emekliliğe hazırlamak için hemen hiçbir şey yapmazlar. Yaşları emekliliğe doğru ilerledikçe çoğunlukla bunun gerçekleşebileceği gerçeğini kabullenmek istemezler. Çalışanlar emekliliğe yakın döneme yaklaştıklarında özellikle Batılı toplumlarda bazen emeklilik öncesi programlara katılırlar. Böyle programlar çalışanların emekliliğe geçişine ve emeklilik dönemine uyumuna yardımcı olurlar. Ancak Atcley in (1975) yaptığı bir araştırmada emeklilerin yalnızca % 10 unun emeklilik öncesi programlara katıldıkları bulunmuştur. Emekliliğe hazırlık programına katılmış bireylerin, kendileri ile aynı konumda olan ancak emeklilik programına katılmamış bireylerden daha yüksek emeklilik gelirine sahip oldukları, emeklilikten sonra daha fazla aktivite ile uğraştıkları ve emekli olmaya ilişkin kalıplaşmış inançların daha az etkisinde kaldıkları belirlenmiştir. 7

18 Modelde (Şekil 1.2) emeklilik gerçekleştikten sonra geriye kalan beş aşama daha vardır. Her emekli bu aşamalardan geçmeyebilir. Emeklilerin bu aşamaları nasıl geçireceklerini, emekli olan kişilerin emeklilik öncesi beklentileri, tercihleri, karar verebilme yetenekleri, gelirleri, emeklilik gerçeğini kabullenmeleri gibi faktörler etkiler. Emeklilikten hemen sonra insanların ilk dönemde mutlu olmaları sık rastlanan bir durumdur. Bireyler önceden yapmaya hiç zaman bulamadıkları her şeyi yapabilir ve boş zaman faaliyetlerinden daha fazla zevk alabilirler. Ancak zorunlu emekli olanlar ve işle ilgili hoşnutsuzluklar nedeni ile emekliye ayrılanların emekliliğin balayı adı verilen bu aşaması sonunda bir rutin süreç başlar. Eğer rutin süreç tatmin edici ise, emekliliğe uyum genellikle başarılıdır. Emeklilikten önce yaşamını tamamen iş merkezli olarak planlamayan bireyler, çalışma yıllarında boş zaman alışkanlıkları geliştirmeyen bireylerden daha kolay emekliliğe uyum sağlayabilmekte ve tatmin edici bir rutin geliştirebilmektedirler (Gubrium 1973, Santrock 1985, Argle 1989). Başlangıçta emekliliği bir balayı gibi yaşayan bireyler bile bazı durumlarda hayal kırıklığı ya da sıkıntılı günler geçirebilirler. Emeklilik yılları üzerine kurulan emeklilik öncesi hayaller bu gibi durumlarda gerçek dışı olabilir. Atchley (1975) bu dönemi hayal kırıklığı aşaması olarak nitelendirmiştir. Bu noktada emeklilikle ilgili hayal kırıklığına uğrayan bireyler sorun olarak algıladıkları konu ile yüzleşirler. Böylece kendilerini emekliliklerinin gerçeğine uyum sağlamaya yönelterek, sorun ile başarılı bir şekilde nasıl başa çıkacakları konusunda çözüm yolları aramaya başlarlar. Bu yeniden uyum döneminin başlıca amacı; emeklilik sürecinde beklenen yaşam tatminine ulaştırabilecek yaşam biçimini belirlemek, yaşama yenilik katabilecek keşifler, değerlendirmeler yapmak ve bazı kararlar vermektir. Emekliliğin durağan dönemine, bireyler emeklilikteki seçenekleri değerlendirme kriterlerine karar verdiklerinde ve bu seçenekleri nasıl gerçekleştireceklerini belirlediklerinde ulaşırlar. Bazıları için bu devre balayı aşamasından sonra gerçekleşebilir, ancak bazıları için de geçiş daha yavaş ve zordur. 8

19 Atchley e göre (1975), bir noktada emeklilik birey için önemini yitirir. Bu süreçte emeklinin yaşı da ilerlemiştir. Bazı kişiler emeklilikten önce yaptıkları ile tamamen ilgisiz bir işi kabul ederek yeniden çalışmaya başlarlar. Sürekli boş zaman onlara sıkıcı gelebilir ya da kendilerini destekleyecek paraya ihtiyaç duyabilirler. Hastalık ya da özürlülük durumu da emeklilik sürecini değiştirebilir. Durağanlık döneminde geliştirilen özerklik, yerini yetersizlik, fiziksel ve ekonomik olarak başkalarına bağlı olmaya bırakabilir. Emeklilikteki bu aşama bitiş dönemi olarak adlandırılır. Gerçekte insanlar farklı yaşlarda ve değişik nedenler ile emekliye ayrıldıkları için bu yedi ayrı emeklilik döneminin sabit zamanlaması ya da sıralamasının yapılması mümkün değildir. Emekliliğe uyum sağlamayı başarmak, bireyin gerçekleştirdiği aktivitelerin yaşam boyu süren ihtiyaç ve ilgi alanlarını karşılayacak şekilde geliştirilmesine bağlıdır. Bazı.bireyler için emeklilik yalnızca mesleki yeteneklerini kullanabilecekleri ya da mesleki kimliklerini koruyabilecekleri aktiviteleri sürdürebildiklerinde tahammül edilebilir bir hale gelir. Diğerleri ise, meslekleri dışındaki ilgi alanlarına yönelmeyi tercih edebilirler. Emekliliğe iyi uyum sağlayanlar geçmişin devamı niteliğinde ve uzun dönemli ihtiyaçlarını karşılayan bir yaşam biçimi geliştirebilirler. Aktiviteler ihtiyaçları gidermede başarısız olduğunda emeklilik hayal kırıklığına, soyutlanmaya ve yalnızlık hissine yol açabilir Emekliliğe uyum teorileri Bireylerin aktif çalışma yaşamlarının sona erdiği emeklilik olgusu, tüm dünyada İkinci Dünya Savaşı nı izleyen dönemde sosyal, kültürel, ekonomik ve bilimsel açıdan giderek dikkati çeken bir konu olmuştur. Özellikle Amerika Birleşik Devletlerinde emekliliğe uyum sürecinin incelendiği araştırmalarda bireylerin emekliliğe uyumu ile topluma uyumu arasında yakın bir ilişki olduğu belirlenmiştir. Bu uyum sürecini açıklayan bazı emekliliğe uyum teorileri öne sürülmüştür (Calasanti 1993, Onur 1995). 9

20 Rol Bırakma (Kaybetme) Teorisi Rol bırakma teorisi, bireylerin toplumsal cinsiyet rolleri ile emekliliğe uyum süreci arasındaki ilişkiyi açıklamaktadır. Bireylerin yaşamları boyunca üstlendikleri roller sosyal bir varlık olarak kendilerini tanımlamalarını, kimlik edinmelerini sağlar ve bireysellik algısının temelini oluşturur. Bu roller yaşam dönemlerine özgü olarak farklı dağılım gösterir (Baran 1997). Blau nun geliştirdiği rol kaybetme kuramına göre ise, yetişkin kimliği ve meslek statüsünün yitirilmesi, emeklilerin toplumsal bakımdan önemli olan olanaklarını kısıtlamaktadır. Yetişkin aynı zamanda zorunlu ve isteğe bağlı rollere sahiptir. Politik alanda, gönüllü kuruluşlarda, spor ve oyun etkinliklerinde çeşitli rolleri üstlenebilir (Emiroğlu 1995). Bu teoriye göre; emeklilik bireyin, toplumun temel kurumsal yapılarına (iş ve aile) katılımını sona erdirir. Buna bağlı olarak emeklileri toplumsal bakımdan yararlı kılan olanaklar da azalmaktadır. Blau, özellikle meslek kaybını yıkıcı nitelikte görmektedir. Çünkü çalışan birey rolü yetişkin kimliği için temel olan rollerden biridir. Sosyolog Irving Rosow, benzer bir yaklaşımla, Amerika Birleşik Devletleri nde insanların emeklilikte etkili bir biçimde toplumsallaştırılmadıklarını savunmaktadır. Çünkü emeklilikte beklenen davranışları tanımlayan toplumsal normlar, zayıf, belirsiz ve sınırlıdır. Ayrıca, emeklilerin temelde rolsüz olan rollerine, toplumsal bakımdan değersizleşen statülerine uyum sağlama konusunda motivasyonları düşüktür. Rol bırakma kuramı emeklilerin çoğunun toplumsal kayıplar hissettiği konusunda abartı olduğu ileri sürülerek eleştirilmiştir. Yaşam tatmini ile ilgili araştırmalar emeklilerin çoğunun çok az toplumsal kayıp hissettiklerini ya da hiç hissetmediklerini göstermektedir. Emeklilerin çoğu işlerini ve ana-babalık rollerini yitirmelerinin karşılığında özgürlüğün ve eskiden beri istedikleri şeyleri yapma olanağının arttığını belirtmektedirler (Onur 1991). 10

21 İlişki Kesme (Yaşamdan Geri Çekilme) Teorisi Sosyolojide yaşamdan geri çekilme ya da kopma kuramına göre; emekliliğe uyum sağlamış birey bu dönemde toplumsal ve psikolojik bağlarının giderek azalmasını zihinsel olarak kolay kabul eder ve toplumsal ya da bireysel bakımdan ortaya çıkan değişimlere tepki göstermeden uyum gösterir (Emiroğlu 1995). Bu kuramda; emeklilik; fiziksel, psikolojik ve toplumsal açıdan yaşamdan derece derece geri çekilme süreci olarak görülmektedir. Fiziksel düzeyde, bireyler geniş çevre ile olan ilişkilerini öncelikle kendilerini ilgilendiren yaşamsal konularda odaklamaya yönelirler. Daha önce dış çevreye yönelmiş olan dikkatlerini, kendi duygu ve düşüncelerini iç dünyalarına çevirirler. Toplumsal düzeyde karşılıklı bir geri çekilme söz konusudur, böylece toplumun diğer üyeleri ile emekli için ilişki kesme, toplumsal rollerin ve bireylerarası ilişkilerin azalması ile gerçekleşen bir süreçtir. Süreklilik Teorisi Yaşlılığın karmaşık süreçlerine dikkat çeken ve bu açıdan emekliliğe uyum sürecini ele alan süreklilik kuramına göre; birey, yetişkinlik döneminde geliştirdiği kişiliğin bir parçası haline gelmekte, yaşlandıkça da bu özelliğini korumaya yönelmektedir. (Baran 1997). Atcley (1975) tarafından geliştirilen süreklilik kuramı, emeklilikte bazı rollerle ilişkinin kesilmesi ile bazı rollerdeki başarının sürdürülmesinin bileşimine dayanmaktadır. Atcley e göre, bireyler yetişkin olma sürecinde birtakım alışkanlıklar, tercihler geliştirirler ve bunlar giderek kişiliğin bir parçası haline gelir. Birey yaşlandıkça söz konusu bu özelliklerin sürekliliğini korumaya yönelmektedir. Süreklilik kuramı emekliliğin karmaşıklığını vurgulamayan bir kuramdır (Onur 1991). 11

22 Aktivite (Etkinlik) Teorisi Aktivite teorisi yaşlının yaşamdan kendini geri çekmesi ve çevresi ile ilişkilerini kesmesi düşüncesine karşı öne sürülmüştür (Baran 1997). Yetişkin dönemin davranışları yaşlılık davranışlarını belirler. Yaşlı bireylerde etkinliğin azalması çoğunlukla toplumdan kaynaklanır. Toplum yaşlı bireyden elini çeker. Buna karşılık yaşlı, orta yaş etkinliklerini sürdürmek ister ya da istemeyerek bırakmak zorunda kaldığı etkinliklerin yerine yeni etkinlikleri koyar (Emiroğlu 1995). Ancak bu etkinlikler yaşlarından başlayarak azalır. Bu durumda bireylerin tatmin ve mutluluk düzeyleri düşmeye başlar. Etkinliklerin bu şekilde azalması istenilen bir durum değildir. Özellikle sağlık durumları iyi olan yaşlılar yaşamdan duydukları tatmini artırmak ve mutlu olmak için basit yöntemlere başvururlar. Ancak bu çabalar onların yaşamdan daha çok tatmin sağladıkları, mutlu oldukları anlamına gelmez. Çünkü yaşlının yaşam ile ilişkisini kesmesi veya ilişki kurmak istemesi, daha çok geçmişteki yaşantısı, sosyal statüsü, ekonomik durum ve sağlık koşulları ile yakından ilgilidir. Bu nedenle yaşlıların bazıları mutluluğu kalabalıkta bulurken, bazıları yalnızlıkta arayabilir. Bu açıdan bireyin duyduğu tatmin, yaşadığı yerin fiziksel koşullarından çok, etkinlikleriyle ilişkilidir (Baran 1997). Toplumsal Alışveriş Teorisi Toplumsal alışveriş teorisine göre; insanlar sürdürdükleri toplumsal ilişkilerden ödüller kazanırlar. Ancak bu (ekonomik destek, tanınma, güvenlik, sevgi gibi) ödül elde etme sürecinde, olumsuz yaşam olayları, yoğunluk ve çaba gibi bedeller de öderler. Toplumsal alışveriş teorisi modernleşme ile yaşlılık statüsü arasındaki olumsuz ilişkiye dayandırılmaktadır. Yaşlılar bilgi birikimini ve denetimini sağladıklarından 12

23 endüstrileşmemiş ve geleneksel toplumlarda statüleri yüksektir. Endüstrileşme geleneksel bilgi ve denetimin önemini azaltmaktadır. Toplumsal alışveriş teorisi yaşlıların bir toplumdaki statüsünü etkileyen alışveriş ögelerine dikkat çekse bile, tam bir açıklama getirmekten uzaktır (Onur 1991). Bu emeklilik teorilerinin yanısıra, 1980 li yıllardan bu güne değin yapılan bilimsel çalışmalarda emeklilik olgusunun bireysel, toplumsal, kültürel ve ekonomik faktörleri içeren çok boyutlu ve bütüncül bir yaklaşım ile açıklanması gerektiğine dikkat çekilmektedir (Calasantli 1993) Emeklilik dönemine uyumda boş zaman faaliyetlerinin önemi Boş zaman, bireyin yaşamında uyku, çalışma ya da zorunlu ihtiyaçlarının karşılanması için geçen zamanının dışındaki zamandır. Emeklilikle birlikte çalışmaya ayrılan zaman, boş zamana dönüşmektedir. Birey bu duruma her zaman sağlıklı bir uyum gösteremeyebilir. Örneğin; çalışma yaşamının somut parasal yararları ve kazandırdığı statü, boş zaman etkinlikleri ile sağlanamaz. Ancak emeklilerin katıldıkları çeşitli sosyal faaliyetler (gönüllü dernek çalışmaları, toplantılar gibi) bireylere çevreleri ile ilişki kurma olanağı yaratarak, yalnızlık duygusunu tolore etmelerini sağlayabilir. Emeklilik dönemine uyum ve yaşam tatmini büyük ölçüde bireylerin boş zamanlarını değerlendirme biçimine bağlıdır (Puner 1988, Gönen ve Hablemitoğlu 1990, Tezcan 1977). Emeklilikte en önemli sorun, aktif çalışmanın tamamlanması ile ortaya çıkan boş zamanın değerlendirilmesi, insanın toplumsal ilişkilerini koruyabileceği ortamı bulabilmesidir. Bu toplumsal ortamı oluşturabilmenin en iyi yolu emeklilik kararı öncesinde emeklilik için psikolojik olarak hazırlanılması ve yeni yaşama ilişkin planlama yapılmasıdır. Emekli olmadan önce ev içinde ya da ev dışında yapılabilecek zihinsel, fiziksel, sosyal ve bireysel pek çok faaliyet için plan yapılması gerekmektedir. Böylelikle sağlıklı 13

24 olarak fiziksel ve zihinsel faaliyetlerin devamlılığının sağlanması mümkün olabilecektir (Gubrium 1973, Smith 1987, Brody 1994, Klavuz 2002). Bireyler gençlik ve yetişkinlik döneminde günlük çalışma nedeni ile gerçekleştirme olanağı bulamadıkları etkinlikleri, hobileri için emeklilik döneminde zaman ayırma şansı bulabilirler (Parker 1982, Köknel 1994). Emeklilerin boş zamanlarında spor ya da egzersiz yapmaları sağlıklı yaşam için önemlidir. Özellikle aerobik, yürüyüş, kültür fizik ve yüzmek gibi faaliyetler kalp hastalığı görülme sıklığını, hipertansiyon, obesite ve artritis ile kalp-akciğer ve dolaşımda yaşlanmanın etkilerini azaltmaktadır. Yapılan bir çalışmada spor-egzersiz yapanların, yapmayanlara kıyasla 2-6 yıl daha uzun yaşadıkları bulunmuştur. Planlı ve güvenli bir egzersiz programı bireyin geri kalan yaşamında daha dinamik olmasını sağlayabilecektir. Yapılan son çalışmalarda, fiziksel faaliyetlerin yanı sıra zihinsel faaliyetlerin de sağlığa önemli katkı sağladığı, bireylerin hobilerini, zihinsel ve el becerileri ile entelektüel ilgilerini geliştirdiklerinde daha mutlu oldukları gözlenmiştir (Kubilay 1990). Emeklilik döneminde boş zaman faaliyetleri yaşamdan duyulan tatminin en büyük kaynağı olarak görülmektedir. Bu dönemde yeni deneyimler kazanma, yaratıcı olma ve bir şeyler başarma fırsatı nın boş zaman aktiviteleri ile mümkün olabileceği bunun da yaşamdan duyulan tatmini artırabileceği belirtilmektedir (Argle 1989). Ayrıca sosyal etkileşim ve bireyler arası ilişkiler boş zaman aktivitelerinden duyulan tatminin esasını oluşturmaktadır. Emeklilikte sosyal destek ve sosyal ilişkilerdeki azalma bireyin boş zaman faaliyetlerini etkilemektedir. Bireylerin sosyal ilişkileri ve sosyal destek, boş zaman faaliyetlerine katılımını güdülemekte, bu faaliyetler sırasında 14

25 sosyal ilişkilerin gelişmesi, sevgi, şefkat, benlik duygusu ve ait olma gibi sosyal ihtiyaçların karşılanması ise, fizik ve ruh sağlığına olumlu katkıda bulunmaktadır. Boş zamanlarda sosyal ilişkilerin desteklenmesi, bireye sorunlarını çözmeye yardım edecek bilgi ve öneriler alma; kendini ifade etme, bireysel potansiyeli ortaya çıkarma yeteneği kazandırarak, yaşamı sürdürme ile bir çok konuda uyumu kolaylaştırmaktadır (Smith 1987, Argle 1989, Kalaycıoğlu ve Rittersberger 2001). Boş zaman faaliyetleri ev içi ve ev dışı faaliyetler olarak ayrılabilir. Entelektüel ya da ruhsal faaliyetleri içeren ev içi faaliyetlerde birey daha çok tek başına zaman geçirir. Diğeri ise, insanlarla geçirdiği daha çok fiziksel ve sosyal olan faaliyetlerdir. İyi bir emeklilik ve yaşam tatmini için her ikisi arasındaki dengenin sağlanması çok önemlidir (Klavuz 2002) Emekliliğe uyum sürecinde farklı emekli profilleri Livson ve Peterson (1968), emekliliğe uyum ve uyumsuzluğu tanımlayan beş emekli profili belirlemiştir. Bunlar; 1. Emekliliğe iyi hazırlanmış, olgun insanlar : Bu insanlar emekliliği kolay kabul ederler. Geçmişle ilgili pişmanlık duymadan, yeni görevler bulmaya ve meşgul olacak yeni ilişkiler kurmaya çalışırlar. 2. Sallanan sandalyedeki insanlar : Emeklilik bu kişiler tarafından oturma, dinlenme zamanı olarak algılanır. Emeklilikte dinlenme ve pasif olmaktan hoşlanırlar. 3. Zırhlı insanlar : Bu insanlar yaşlılığın getireceği olumsuzluklara karşı faaliyetler geliştirebilmiş ve yeni yaşam şekilleri benimsemiş insanlardır. 15

26 4. Kızgın insanlar : Yaşlanmanın getirdiği problemlerle yüzleşmek konusunda yetenekli olmayan, yaşamda gerçekleştiremedikleri amaçlar için duydukları üzüntüden başkalarını sorumlu tutan insanlardır. 5. Kendilerinden nefret eden insanlar : Başlarına gelen talihsizlikten dolayı kendilerini suçlayan ve genellikle depresyon yaşayan emeklilerdir (Livson, Peterson 1968) Emeklilik Döneminde Yaşam Tatmini ve Yaşam Tatminini Etkileyen Faktörler Bireyin ruh sağlığını ve toplumsal ilişkilerini etkileyen en önemli belirleyici yaşam tatminidir. Yaşam tatminini tanımlamak için önce tatmin kavramını açıklamak gerekir. Tatmin; beklentilerin, ihtiyaçların, istek ve arzuların karşılanmasıdır. Yaşam Tatmini ise, bir insanın yaşamdan bekledikleri ile (istekleri) elinde olanlar (istekleri karşılama düzeyi) karşılaştırıldığında ortaya çıkan sonuç, fark ya da durumdur (Karataş 1988, Onur 1991). Yaşam tatmini kavramı mutluluk, huzur, kendine güven vb. açılardan iyi olma hali anlamına gelmektedir. Emeklilik döneminde, yaşam tatmini emekliliğe uyumun ve zihinsel sağlığın en önemli belirleyicilerinden biri olarak kabul edilmektedir. Yaşam tatminini yaş, cinsiyet, sağlık durumu, ekonomik koşullar, faaliyet ve kendini gerçekleştirme düzeyi gibi faktörler etkilemektedir (Karataş 1988, Onur 1991, Lehr 1994). Her toplumda belirli yaş grupları için kalıplaşmış rol beklentileri vardır. Bu rollerin algılanması ve değerlendirilmesi bireyin kimliğini oluşturur. Emeklilik kararının verilmesi ile birlikte bireyin anne, baba, karı, koca, arkadaş gibi rolleri değişmekte ve bir kısım rolleri de kaybolmaktadır. Bu dönemde otorite, saygınlık ve üretkenliğin yanısıra bazı rollerin kaybı kadınlar ve erkeklerin yaşamdan duydukları tatmini azaltmaktadır (Adams 1969, Krause 1991, Onur 1991). Bireyin kendini gerçekleştirme 16

27 ihtiyacı yaşam tatminini belirlemektedir. Yetişkinlikte belirlenen amaçlara zamanın hızlı akışı nedeni ile ulaşamamak bireye panik, hoşnutsuzluk yaşatarak ruhsal durumunu olumsuz yönde etkileyebilmektedir. Birey sürekli geçmişi ile hesaplaşarak pişmanlık duygusu yaşamaktadır. Yaşadıklarından zevk almayarak, yaşamdan duyduğu tatmin azalmaktadır (Onur 1991, Lehr 1994). Emeklilik döneminde yaşam tatminini etkileyen diğer bir faktör de ekonomik koşulların yetersizliğidir. Emeklilikte rol ve statü kaybı ile birlikte, sosyal güvenlik hizmetlerinin yetersizliği ekonomik sorunları da beraberinde getirmektedir. Bu yetersizlik emekli bireylerin sağlık durumunu, aktivitelerini, barınma koşullarını ve benlik algısını olumsuz etkileyerek yaşamdan duydukları tatmini azaltmakta ve yaşam kalitesini düşürmektedir (Onur 1991, Lehr 1994). Faaliyet düzeyi emeklilik sürecinde; sağlığın, zihinsel ve toplumsal yetkinliğin korunmasında önemli rol oynar. Yaşlılıkta faaliyet düzeyi yaşam tatminini etkilemekte ve bu başarılı yaşlanma göstergesi olarak kabul edilmektedir (Karataş 1988, Onur 1991, Lehr 1994). Emeklilerin yaşamdan duydukları tatminin geçmişteki yaşamları ile ilişkili olduğu açıktır. Birey yaşamın kendisine verdiklerinin farkına varıncaya kadar hiç yaşamamış ve yaşamın verdiklerini elinden kaçırmış olduğunu farketmenin stresini yaşar. Psikiyatristler ise, emeklilerin mutluluğu kesinlikle belirli koşulların gerçekleşmesine bağlamadan, dolu dolu yaşamayı geç kalmadan öğrenmeleri gerektiğini belirtmektedirler. Bu nedenle, emeklilere içinde bulundukları yaşam koşullarını ve yaşamın değiştirilmeyen bazı gerçeklerini kabullenmeleri öğretilmelidir. Bireyin yaşamdan duyduğu tatmin, ruhsal yönden iyi olma durumu ve toplumla ilişkilerini devam ettirme sürecini de etkileyerek; sağlıklı yaşlanma için önemli bir belirleyici olarak da ortaya çıkmaktadır (Karataş 1988, Onur 1991, Lehr 1994). 17

28 Bu araştırma; öğretmenlerin emeklilik dönemine uyumlarını ve emeklilik dönemindeki yaşam tatmini algılarını, bu döneme ilişkin değerlendirmeleri çerçevesinde belirlemek, emeklilik dönemine uyum ve yaşam tatmini arasındaki ilişkiyi ortaya koymak amacıyla planlanmış ve yürütülmüştür. 18

29 2. KAYNAK ÖZETLERİ Bu bölümde, araştırma konusuna ilişkin kapsamlı bir literatür çalışması ile ulaşılan, araştırmanın konusu ile doğrudan ilişkili olan, kaynaklar özetlenmeye çalışılmıştır. Emeklilik özellikle endüstri toplumlarında önemli bir yaşam dönemi olup, konuya ilişkin araştırmaların başlangıcı II. Dünya Savaşı sonrası ekonomik kriz yıllarına kadar dayanmaktadır (Uğursal 1981, Çetin ve Şahin 1996). Dünyada 1950 li yıllarda çalışma yaşamına güvence getiren programlarla emeklilik kurumsallaşmış ve emeklilik kavramı gündeme gelmiştir. Ülkemizde ise; emeklilik uygulaması, 1950 yılında Emekli Sandığının yürürlüğe girmesiyle başlamıştır (Anonim 1995). Emeklilik çalışma yaşamından sonra toplumsal statünün farklılaşması ile yeniden toplumsallaşmayı içermektedir. Bu açıdan emeklilik, biyolojik, psikolojik ve toplumsal boyutu olan, yaşlılığı da içeren bir geçiş sürecidir (Onur 1991). Emeklilik statüsüne geçen birey, eski alıştığı düzeni sürdüremez. Çevresi ile ilişkileri ve rollerinde değişiklikler yaşamaya başlar. Böylece toplumsal açıdan emeklilik bireyin yaşamında hüzünle karşılanır. Özellikle emeklilikte statü ve rol kaybına uğrayan bireyler, emeklilik dönemine uyum sağlayamazlar ve tatmin edici bir emeklilik dönemi geçiremezlerse bu durum, yaşlandıklarında birçok problemin ortaya çıkmasına neden olur (Baran 1997). Sosyal bilimlerde araştırma konusu olarak önemli bir yer tutan emeklilik dönemi, Ev Ekonomisi bilim dalı içerisinde de aile yaşam dönemlerinden birisi olarak yaşlılığa geçişi belirleyen önemli bir kriz dönemi olarak ilgi çekici araştırma konularından birini oluşturmaktadır. Emeklilik dönemi ile ilgili araştırmalar, emekli bireylerin gelir, sağlık, 19

daha çok göz önünde bulundurulabilir. Öğrencilerin dile karşı daha olumlu bir tutum geliştirmeleri ve daha homojen gruplar ile dersler yürütülebilir.

daha çok göz önünde bulundurulabilir. Öğrencilerin dile karşı daha olumlu bir tutum geliştirmeleri ve daha homojen gruplar ile dersler yürütülebilir. ÖZET Üniversite Öğrencilerinin Yabancı Dil Seviyelerinin ve Yabancı Dil Eğitim Programına Karşı Tutumlarının İncelenmesi (Aksaray Üniversitesi Örneği) Çağan YILDIRAN Niğde Üniversitesi, Sosyal Bilimler

Detaylı

ÇALIŞAN MEMNUNİYETİ VE MOTİVASYON ELİF SANDAL ÖNAL

ÇALIŞAN MEMNUNİYETİ VE MOTİVASYON ELİF SANDAL ÖNAL ÇALIŞAN MEMNUNİYETİ VE MOTİVASYON ELİF SANDAL ÖNAL ÇALIŞAN MEMNUNİYETİ VE MOTİVASYON Bireylerin günlük hayatlarının yaklaşık üçte birini geçirdikleri işyerleri, kişi için önemli bir ortamdır. İşyerlerinde

Detaylı

SOSYAL POLİTİKA II KISA ÖZET KOLAYAOF

SOSYAL POLİTİKA II KISA ÖZET KOLAYAOF DİKKATİNİZE: BURADA SADECE ÖZETİN İLK ÜNİTESİ SİZE ÖRNEK OLARAK GÖSTERİLMİŞTİR. ÖZETİN TAMAMININ KAÇ SAYFA OLDUĞUNU ÜNİTELERİ İÇİNDEKİLER BÖLÜMÜNDEN GÖREBİLİRSİNİZ. SOSYAL POLİTİKA II KISA ÖZET KOLAYAOF

Detaylı

MAVİ YAKALILARIN ÇALIŞMAYA YÖNELİK TUTUMLARI

MAVİ YAKALILARIN ÇALIŞMAYA YÖNELİK TUTUMLARI MAVİ YAKALILARIN ÇALIŞMAYA YÖNELİK TUTUMLARI ÇALIŞMA PSİKOLOJİSİ VERİ BANKASI ÖRNEĞİ www.calismapsikolojisi.net Yrd. Doç. Dr. Burcu KÜMBÜL GÜLER Kocaeli Üniversitesi Gündem İnsan Kaynakları ve Çalışma

Detaylı

T.C. SÜLEYMAN DEMİREL ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ ISPARTA İLİ KİRAZ İHRACATININ ANALİZİ

T.C. SÜLEYMAN DEMİREL ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ ISPARTA İLİ KİRAZ İHRACATININ ANALİZİ T.C. SÜLEYMAN DEMİREL ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ ISPARTA İLİ KİRAZ İHRACATININ ANALİZİ Danışman Doç. Dr. Tufan BAL YÜKSEK LİSANS TEZİ TARIM EKONOMİSİ ANABİLİM DALI ISPARTA - 2016 2016 [] TEZ

Detaylı

REHBERLİK VE PSİKOLOJİK DANIŞMANLIK BÖLÜMÜ

REHBERLİK VE PSİKOLOJİK DANIŞMANLIK BÖLÜMÜ REHBERLİK VE PSİKOLOJİK DANIŞMANLIK BÖLÜMÜ Psikolojik Danışma ve Rehberlik RPD 201 Not II Uz. Gizem ÖNERİ UZUN Eğitimde Rehberlik *Rehberlik, bireyin en verimli bir şekilde gelişmesini ve doyum verici

Detaylı

Rehberlik ve Psikolojik Danışma Hizmetlerinin Amacı Nedir?

Rehberlik ve Psikolojik Danışma Hizmetlerinin Amacı Nedir? Rehberlik Nedir? Psikolojik danışma ve rehberlik hizmetleri; bireyin kendini tanıması, anlaması, sahip olduğu gizil güçleri keşfetmesi, geliştirmesi ve bulunduğu topluma aktif uyum sağlayarak kendini gerçekleştirmesi

Detaylı

İLKÖĞRETİM ÖĞRENCİLERİNİN MÜZİK DERSİNE İLİŞKİN TUTUMLARI

İLKÖĞRETİM ÖĞRENCİLERİNİN MÜZİK DERSİNE İLİŞKİN TUTUMLARI www.muzikegitimcileri.net Ulusal Müzik Eğitimi Sempozyumu Bildirisi, 26-28 Nisan 2006, Pamukkale Ünv. Eğt. Fak. Denizli GİRİŞ İLKÖĞRETİM ÖĞRENCİLERİNİN MÜZİK DERSİNE İLİŞKİN TUTUMLARI Arş. Gör. Zeki NACAKCI

Detaylı

TÜRKiYE'DEKi ÖZEL SAGLIK VE SPOR MERKEZLERiNDE ÇALIŞAN PERSONELiN

TÜRKiYE'DEKi ÖZEL SAGLIK VE SPOR MERKEZLERiNDE ÇALIŞAN PERSONELiN Spor Bilimleri Dergisi Hacettepe]. ofsport Sciences 2004 1 15 (3J 125-136 TÜRKiYE'DEKi ÖZEL SAGLIK VE SPOR MERKEZLERiNDE ÇALIŞAN PERSONELiN ış TATMiN SEViYELERi Ünal KARlı, Settar KOÇAK Ortadoğu Teknik

Detaylı

ANABİLİM EĞİTİM KURUMLARI ARKADAŞLIK İLİŞKİLERİ

ANABİLİM EĞİTİM KURUMLARI ARKADAŞLIK İLİŞKİLERİ A u ok na lu ANABİLİM EĞİTİM KURUMLARI ARKADAŞLIK İLİŞKİLERİ PSİKOLOJİK DANIŞMANLIK VE REHBERLİK BİRİMİ - MART 2014 ANAOKULLARI BÜLTENİ ARKADAŞLIK İLİŞKİLERİ Okul öncesi dönem, gelişimin hızlı olması ve

Detaylı

DEMOGRAFİK ÖZELLİKLERE GÖRE GAZİANTEP DE YAŞAYAN İNSANLARIN FİZİKSEL AKTİVİTEDE BULUNMAMA NEDENLERİNE YÖNELİK BİR UYGULAMA

DEMOGRAFİK ÖZELLİKLERE GÖRE GAZİANTEP DE YAŞAYAN İNSANLARIN FİZİKSEL AKTİVİTEDE BULUNMAMA NEDENLERİNE YÖNELİK BİR UYGULAMA Manas Sosyal Araştırmalar Dergisi Cilt: 2 Sayı: 4 2013 Manas Journal of Social Studies Vol.: 2 No: 4 2013 DEMOGRAFİK ÖZELLİKLERE GÖRE GAZİANTEP DE YAŞAYAN İNSANLARIN FİZİKSEL AKTİVİTEDE BULUNMAMA NEDENLERİNE

Detaylı

THE IMPACT OF AUTONOMOUS LEARNING ON GRADUATE STUDENTS PROFICIENCY LEVEL IN FOREIGN LANGUAGE LEARNING ABSTRACT

THE IMPACT OF AUTONOMOUS LEARNING ON GRADUATE STUDENTS PROFICIENCY LEVEL IN FOREIGN LANGUAGE LEARNING ABSTRACT THE IMPACT OF AUTONOMOUS LEARNING ON GRADUATE STUDENTS PROFICIENCY LEVEL IN FOREIGN LANGUAGE LEARNING ABSTRACT The purpose of the study is to investigate the impact of autonomous learning on graduate students

Detaylı

KANSER HASTALIĞINDA PSİKOLOJİK DESTEĞİN ÖNEMİ & DEPRESYON. Uzm. İletişim Deniz DOĞAN Liyezon Psikiyatri Yük.Hem.

KANSER HASTALIĞINDA PSİKOLOJİK DESTEĞİN ÖNEMİ & DEPRESYON. Uzm. İletişim Deniz DOĞAN Liyezon Psikiyatri Yük.Hem. KANSER HASTALIĞINDA PSİKOLOJİK DESTEĞİN ÖNEMİ & DEPRESYON Uzm. İletişim Deniz DOĞAN Liyezon Psikiyatri Yük.Hem. Onkoloji Okulu İstanbul /2014 SAĞLIK NEDİR? Sağlık insan vücudunda; Fiziksel, Ruhsal, Sosyal

Detaylı

SAKARYA ÜNİVERSİTESİ EĞİTİM FAKÜLTESİ DÖRDÜNCÜ SINIF ÖĞRENCİLERİNİN ÖĞRETMENLİK MESLEĞİNE KARŞI TUTUMLARI

SAKARYA ÜNİVERSİTESİ EĞİTİM FAKÜLTESİ DÖRDÜNCÜ SINIF ÖĞRENCİLERİNİN ÖĞRETMENLİK MESLEĞİNE KARŞI TUTUMLARI SAKARYA ÜNİVERSİTESİ EĞİTİM FAKÜLTESİ DÖRDÜNCÜ SINIF ÖĞRENCİLERİNİN ÖĞRETMENLİK MESLEĞİNE KARŞI TUTUMLARI Arş.Gör. Duygu GÜR ERDOĞAN Sakarya Üniversitesi Eğitim Fakültesi dgur@sakarya.edu.tr Arş.Gör. Demet

Detaylı

FİNANSMAN SORUNLARINA GÖRE KREDİ KULLANIM ORANLARI VE YATIRIMLARDA KREDİLERİN ETKİSİ ÜZERİNE ARAŞTIRMA

FİNANSMAN SORUNLARINA GÖRE KREDİ KULLANIM ORANLARI VE YATIRIMLARDA KREDİLERİN ETKİSİ ÜZERİNE ARAŞTIRMA Mustafa Kemal Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi Mustafa Kemal University Journal of Social Sciences Institute Yıl/Year: 2012 Cilt/Volume: 9 Sayı/Issue: 19, s. 445-449 FİNANSMAN SORUNLARINA

Detaylı

Çalışma Hayatının İki Büyük Korkusu: İşsizlik ve İş Güvencesizliği Two Big Fear of Working Life: Unemployment and Job Insecurity

Çalışma Hayatının İki Büyük Korkusu: İşsizlik ve İş Güvencesizliği Two Big Fear of Working Life: Unemployment and Job Insecurity Çalışma Hayatının İki Büyük Korkusu: İşsizlik ve İş Güvencesizliği Two Big Fear of Working Life: Unemployment and Job Insecurity İskender GÜMÜŞ* Nebi Sümer, Nevin Solak, Mehmet Harma İşsiz Yaşam: İşsizliğin

Detaylı

HEMġEHRĠ ĠLETĠġĠM MERKEZĠ ÇALIġANLARIYLA STRES VE KAYGI DURUMLARI ÜZERĠNE BĠR DEĞERLENDĠRME

HEMġEHRĠ ĠLETĠġĠM MERKEZĠ ÇALIġANLARIYLA STRES VE KAYGI DURUMLARI ÜZERĠNE BĠR DEĞERLENDĠRME HEMġEHRĠ ĠLETĠġĠM MERKEZĠ ÇALIġANLARIYLA STRES VE KAYGI DURUMLARI ÜZERĠNE BĠR DEĞERLENDĠRME Psi. Özge Kutay Sos.Yelda ġimģir Ġzmir,2014 HEMġEHRĠ ĠLETĠġĠM MERKEZĠ ÇALIġANLARIYLA STRES VE KAYGI DURUMLARI

Detaylı

Trabzon Rehberlik ve Araştırma Merkezi

Trabzon Rehberlik ve Araştırma Merkezi Trabzon Rehberlik ve Araştırma Merkezi Süleyman SÜRÜL Rehberlik Psikolojik Danışmanlık Hizmetleri Bölüm Başkanı Trabzon 2013 Nelerden Bahsedeceğiz *Rehberlik Nedir? *Rehberlikte Hizmet Alanları *Mesleki

Detaylı

Hamileliğe başlangıç koşulları

Hamileliğe başlangıç koşulları Zeka aslında tek bir kavram değildir. Zekayı oluşturan alt yeteneklere bakıldığında bu yeteneklerin doğuştan getirilen yeteneklerin yanı sıra sonradan kazanılmış, gerek çocuğun kendi çabasıyla edindiği,

Detaylı

İnsanların tek başına yeteneği, gücü, zamanı ve çabası kendi istek ve ihtiyaçlarını karşılama konusunda yetersiz kalmaktadır.

İnsanların tek başına yeteneği, gücü, zamanı ve çabası kendi istek ve ihtiyaçlarını karşılama konusunda yetersiz kalmaktadır. DR.HASAN ERİŞ İnsanların tek başına yeteneği, gücü, zamanı ve çabası kendi istek ve ihtiyaçlarını karşılama konusunda yetersiz kalmaktadır. Bu nedenle yönetimin temel görevlerinden birisi, örgütü oluşturan

Detaylı

Bilimsel Araştırma Yöntemleri I

Bilimsel Araştırma Yöntemleri I İnsan Kaynakları Yönetimi Bilim Dalı Tezli Yüksek Lisans Programları Bilimsel Araştırma Yöntemleri I Dr. M. Volkan TÜRKER 7 Bilimsel Araştırma Süreci* 1. Gözlem Araştırma alanının belirlenmesi 2. Ön Bilgi

Detaylı

YAŞLILARIN GENÇLERDEN BEKLENTİLERİNE GENÇLERİN VE YAŞLILARIN KATILIM DURUMLARI

YAŞLILARIN GENÇLERDEN BEKLENTİLERİNE GENÇLERİN VE YAŞLILARIN KATILIM DURUMLARI 75 YAŞLILARIN GENÇLERDEN BEKLENTİLERİNE GENÇLERİN VE YAŞLILARIN KATILIM DURUMLARI ARPACI, Fatma * -TOKYÜREK, Şadan ** TÜRKİYE/ТУРЦИЯ ÖZET Yaşlıların gençlerden beklentilerine gençlerin ve yaşlıların katılım

Detaylı

YAŞLANMA /YAŞLANMA ÇEŞİTLERİ VE TEORİLERİ BEYZA KESKINKARDEŞLER 0341110024

YAŞLANMA /YAŞLANMA ÇEŞİTLERİ VE TEORİLERİ BEYZA KESKINKARDEŞLER 0341110024 YAŞLANMA /YAŞLANMA ÇEŞİTLERİ VE TEORİLERİ BEYZA KESKINKARDEŞLER 0341110024 YAŞLANMA Hücre yapısını ve organelleri oluşturan moleküler yapılarından başlayıp hücre organelleri,hücre,doku,organ ve organ sistemlerine

Detaylı

BÖLÜM 5 SONUÇ VE ÖNERİLER. Bu bölümde araştırmanın bulgularına dayalı olarak ulaşılan sonuçlara ve geliştirilen önerilere yer verilmiştir.

BÖLÜM 5 SONUÇ VE ÖNERİLER. Bu bölümde araştırmanın bulgularına dayalı olarak ulaşılan sonuçlara ve geliştirilen önerilere yer verilmiştir. BÖLÜM 5 SONUÇ VE ÖNERİLER Bu bölümde araştırmanın bulgularına dayalı olarak ulaşılan sonuçlara ve geliştirilen önerilere yer verilmiştir. 1.1. Sonuçlar Araştırmada toplanan verilerin analizi ile elde edilen

Detaylı

YAKIN DOĞU ÜNİVERSİTESİ ATATÜRK EĞİTİM FAKÜLTESİ

YAKIN DOĞU ÜNİVERSİTESİ ATATÜRK EĞİTİM FAKÜLTESİ YAKIN DOĞU ÜNİVERSİTESİ ATATÜRK EĞİTİM FAKÜLTESİ DOÇ.DR. ZEHRA ALTINAY SINIF YONETIMI Bu derste, Sınıf ortamı ve grup etkileşimi Grup türleri Grup ve lider Liderlik türleri Grup içi etkileşimin hedefleri

Detaylı

Yaşam Boyu Sosyalleşme

Yaşam Boyu Sosyalleşme Yaşam Boyu Sosyalleşme Lütfi Sunar Sosyolojiye Giriş / 5. Ders Kültür, Toplum ve Çocuk Sosyalleşmesi Sosyalleşme Nedir? Çocuklar başkalarıyla temasla giderek kendilerinin farkına varırlar ve insanlar hakkında

Detaylı

NEDEN OKUL ÖNCESİ EĞİTİM? OKUL ÖNCESİ EĞİTİM PROGRAMI PROGRAMIN TEMEL ÖZELLİKLERİ ÖĞRENME MERKEZLERİ AYLIK EĞİTİM PLANI GÜNLÜK EĞİTİM AKIŞI GÜNE

NEDEN OKUL ÖNCESİ EĞİTİM? OKUL ÖNCESİ EĞİTİM PROGRAMI PROGRAMIN TEMEL ÖZELLİKLERİ ÖĞRENME MERKEZLERİ AYLIK EĞİTİM PLANI GÜNLÜK EĞİTİM AKIŞI GÜNE NEDEN OKUL ÖNCESİ EĞİTİM? OKUL ÖNCESİ EĞİTİM PROGRAMI PROGRAMIN TEMEL ÖZELLİKLERİ ÖĞRENME MERKEZLERİ AYLIK EĞİTİM PLANI GÜNLÜK EĞİTİM AKIŞI GÜNE BAŞLAMA ZAMANI OYUN ZAMANI ETKİNLİK ZAMANI GÜNÜ DEĞERLENDİRME

Detaylı

EĞİTİM İŞ ANNE BABALARIN ÖSS SINAVI SONRASI BEKLENTİ VE KAYGILARININ TESPİT EDİLMESİ ARAŞTIRMA NO:2 GENEL EĞİTİM SEKRETERLİĞİ 14.06.

EĞİTİM İŞ ANNE BABALARIN ÖSS SINAVI SONRASI BEKLENTİ VE KAYGILARININ TESPİT EDİLMESİ ARAŞTIRMA NO:2 GENEL EĞİTİM SEKRETERLİĞİ 14.06. 2009 EĞİTİM İŞ EĞİTİM VE BİLİM İŞGÖRENLERİ SENDİKASI ANNE BABALARIN ÖSS SINAVI SONRASI BEKLENTİ VE KAYGILARININ TESPİT EDİLMESİ ARAŞTIRMA NO:2 GENEL EĞİTİM SEKRETERLİĞİ 14.06.2009 ARAŞTIRMANIN AMACI Araştırmanın

Detaylı

İŞ GÜVENLİĞİ KÜLTÜRÜ

İŞ GÜVENLİĞİ KÜLTÜRÜ Dr. Salih DURSUN İŞ GÜVENLİĞİ KÜLTÜRÜ KAVRAM MODELLER UYGULAMA Beta Yay n No : 2668 İşletme - Ekonomi : 558 1. Baskı Mart 2012 - İSTANBUL ISBN 978-605 - 377-692 - 5 Copyright Bu kitab n bu bas s n n Türkiye

Detaylı

T.C. DOKUZ EYLÜL ÜNİVERSİTESİ STRATEJİ GELİŞTİRME DAİRE BAŞKANLIĞI. 2012 Yılı Çalışan Memnuniyeti Anket Raporu

T.C. DOKUZ EYLÜL ÜNİVERSİTESİ STRATEJİ GELİŞTİRME DAİRE BAŞKANLIĞI. 2012 Yılı Çalışan Memnuniyeti Anket Raporu T.C. DOKUZ EYLÜL ÜNİVERSİTESİ STRATEJİ GELİŞTİRME DAİRE BAŞKANLIĞI 2012 Yılı Çalışan Memnuniyeti Anket Raporu OCAK 2013 1.1 Araştırmanın Amacı Araştırmada, Dokuz Eylül Üniversitesi Strateji Geliştirme

Detaylı

KAMU PERSONELÝ SEÇME SINAVI PUANLARI ÝLE LÝSANS DÝPLOMA NOTU ARASINDAKÝ ÝLÝÞKÝLERÝN ÇEÞÝTLÝ DEÐÝÞKENLERE GÖRE ÝNCELENMESÝ *

KAMU PERSONELÝ SEÇME SINAVI PUANLARI ÝLE LÝSANS DÝPLOMA NOTU ARASINDAKÝ ÝLÝÞKÝLERÝN ÇEÞÝTLÝ DEÐÝÞKENLERE GÖRE ÝNCELENMESÝ * Abant Ýzzet Baysal Üniversitesi Eðitim Fakültesi Dergisi Cilt: 8, Sayý: 1, Yýl: 8, Haziran 2008 KAMU PERSONELÝ SEÇME SINAVI PUANLARI ÝLE LÝSANS DÝPLOMA NOTU ARASINDAKÝ ÝLÝÞKÝLERÝN ÇEÞÝTLÝ DEÐÝÞKENLERE

Detaylı

BURDUR İLİNDE SPORA KATILIMIN SOSYO EKONOMİK BOYUTUNUN ARAŞTIRILMASI

BURDUR İLİNDE SPORA KATILIMIN SOSYO EKONOMİK BOYUTUNUN ARAŞTIRILMASI 996 I.BURDUR SEMPOZYUMU BURDUR İLİNDE SPORA KATILIMIN SOSYO EKONOMİK BOYUTUNUN ARAŞTIRILMASI Kemal FİLİZ * Kadir PEPE ** ÖZET Araştırmada, Burdur ilinde aktif spor yapan sporcuların sosyoekonomik profillerinin

Detaylı

BAŞETME GRUBU İLE SOSYAL DESTEK GRUBUNUN HEMŞİRELERİN TÜKENMİŞLİK DÜZEYİNE ETKİSİ

BAŞETME GRUBU İLE SOSYAL DESTEK GRUBUNUN HEMŞİRELERİN TÜKENMİŞLİK DÜZEYİNE ETKİSİ BAŞETME GRUBU İLE SOSYAL DESTEK GRUBUNUN HEMŞİRELERİN TÜKENMİŞLİK DÜZEYİNE ETKİSİ Öğr. Gör. Dr. Neslihan GÜNÜŞEN DANIŞMAN Prof.Dr. Besti ÜSTÜN Tanımlayıcı Tükenmişlik Araştırmaları Randomize değil Kesitsel

Detaylı

AİLE ve EVLİLİK EĞİTİM PROGRAMI PROJE DOSYASI

AİLE ve EVLİLİK EĞİTİM PROGRAMI PROJE DOSYASI AİLE ve EVLİLİK EĞİTİM PROGRAMI PROJE DOSYASI Hayat Boyu Aile Danışma Merkezi; Toplumun çekirdeği olan ailenin doğru temeller üzerine inşası konusunda danışmanlık hizmeti vermek, ailenin önemiyle ilgili

Detaylı

OKUMA ALIŞKANLIKLARI ÜZERİNE BİR ARAŞTIRMA: ANKARA ÜNİVERSİTESİ KALECİK MESLEK YÜKSEKOKULU ÖRNEĞİ

OKUMA ALIŞKANLIKLARI ÜZERİNE BİR ARAŞTIRMA: ANKARA ÜNİVERSİTESİ KALECİK MESLEK YÜKSEKOKULU ÖRNEĞİ OKUMA ALIŞKANLIKLARI ÜZERİNE BİR ARAŞTIRMA: ANKARA ÜNİVERSİTESİ KALECİK MESLEK YÜKSEKOKULU ÖRNEĞİ Pınar ŞANLIBABA 1, Eda GÜMÜŞ 2 Özet Bu çalışmada üniversite öğrencilerinin kitap okuma alışkanlıklarına

Detaylı

Rekabet Avantajının Kaynağı: Satış

Rekabet Avantajının Kaynağı: Satış Rekabet Avantajının Kaynağı: Satış Satıcılar Hizmetlerini Nasıl Farklılaştırırlar? Wilson Learning in beş farklı kuruluşla yaptığı araştırmanın amacı, satıcıların farklılık ve rekabet avantajı yaratmadaki

Detaylı

Mirbad Kent Toplum Bilim Ve Tarih Araştırmaları Enstitüsü. Kadına Şiddet Raporu

Mirbad Kent Toplum Bilim Ve Tarih Araştırmaları Enstitüsü. Kadına Şiddet Raporu Mirbad Kent Toplum Bilim Ve Tarih Araştırmaları Enstitüsü Kadına Şiddet Raporu 1 MİRBAD KENT TOPLUM BİLİM VE TARİH ARAŞTIRMALARI ENSTİTÜSÜ KADINA ŞİDDET RAPORU BASIN BİLDİRİSİ KADIN SORUNU TÜM TOPLUMUN

Detaylı

Politika Notu 09/2 ÇALIŞAN ANNELERİN ÇOCUKLARI DAHA BAŞARILI. Yönetici Özeti

Politika Notu 09/2 ÇALIŞAN ANNELERİN ÇOCUKLARI DAHA BAŞARILI. Yönetici Özeti Politika Notu 09/2 20.03.2009 ÇALIŞAN ANNELERİN ÇOCUKLARI DAHA BAŞARILI Mehmet Alper Dinçer 1 ve Gökçe Uysal Kolaşin 2 Yönetici Özeti OECD, 2000 den beri üç senede bir OECD ülkeleri ve diğer katılımcı

Detaylı

EĞİTİM BİLİMLERİ ANABİLİM DALI EĞİTİM PROGRAMLARI VE ÖĞRETİM BİLİM DALI TEZLİ YÜKSEK LİSANS PROGRAMI 2011 2012 EĞİTİM ÖĞRETİM PLANI

EĞİTİM BİLİMLERİ ANABİLİM DALI EĞİTİM PROGRAMLARI VE ÖĞRETİM BİLİM DALI TEZLİ YÜKSEK LİSANS PROGRAMI 2011 2012 EĞİTİM ÖĞRETİM PLANI EĞİTİM BİLİMLERİ ANABİLİM DALI EĞİTİM PROGRAMLARI VE ÖĞRETİM BİLİM DALI TEZLİ YÜKSEK LİSANS PROGRAMI 2011 2012 EĞİTİM ÖĞRETİM PLANI BİLİMSEL HAZIRLIK GÜZ YARIYILI DERSLERİ EGB501 Program Geliştirmeye Giriş

Detaylı

GİRİŞİMCİNİN GÜNDEMİ

GİRİŞİMCİNİN GÜNDEMİ GİRİŞİMCİNİN GÜNDEMİ Girişimcinin Gündemi GİRİŞİMCİLER VE KOBİ LER AÇISINDAN MARKA VE ÖNEMİ Günal ÖNCE Günümüzde markalara, Amerikan Pazarlama Birliği nin tanımladığının yanı sıra sadece sahip oldukları

Detaylı

Sosyal psikoloji bakış açısıyla İş Sağlığı ve Güvenliği İle İlgili Kurallara Uyma Durumunun İncelenmesi. Prof. Dr. Selahiddin Öğülmüş

Sosyal psikoloji bakış açısıyla İş Sağlığı ve Güvenliği İle İlgili Kurallara Uyma Durumunun İncelenmesi. Prof. Dr. Selahiddin Öğülmüş Sosyal psikoloji bakış açısıyla İş Sağlığı ve Güvenliği İle İlgili Kurallara Uyma Durumunun İncelenmesi Prof. Dr. Selahiddin Öğülmüş Canlılar hayatta kalmak için güdülenmişlerdir İnsan hayatta kalabilmek

Detaylı

TÜRK TEKSTİL VE KONFEKSİYON SEKTÖRÜNÜN ARA KADEME İNSANGÜCÜ İHTİYACI VE ORTAÖĞRETİM DÜZEYİNDE TEKSTİL EĞİTİMİ ARAŞTIRMASI

TÜRK TEKSTİL VE KONFEKSİYON SEKTÖRÜNÜN ARA KADEME İNSANGÜCÜ İHTİYACI VE ORTAÖĞRETİM DÜZEYİNDE TEKSTİL EĞİTİMİ ARAŞTIRMASI T.C. MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞI Mesleki ve Teknik Eğitim Araştırma ve Geliştirme Merkezi Başkanlığı (METARGEM) TÜRK TEKSTİL VE KONFEKSİYON SEKTÖRÜNÜN ARA KADEME İNSANGÜCÜ İHTİYACI VE ORTAÖĞRETİM DÜZEYİNDE

Detaylı

T. C. ANKARA ÜNİVERSİTESİ BİLİMSEL ARAŞTIRMA PROJESİ KESİN RAPORU

T. C. ANKARA ÜNİVERSİTESİ BİLİMSEL ARAŞTIRMA PROJESİ KESİN RAPORU T. C. ANKARA ÜNİVERSİTESİ BİLİMSEL ARAŞTIRMA PROJESİ KESİN RAPORU Öğretmenlerin Ve Anne-Babaların Öz-Yetkinlik İnançları, Tükenmişlik Algıları Ve Çocukların Problem Davranışları Proje Yürütücüsü: Prof.

Detaylı

HEMŞİRELERİN KARİYER PLANLAMASINA İLİŞKİN GÖRÜŞLERİNİN BELİRLENMESİ

HEMŞİRELERİN KARİYER PLANLAMASINA İLİŞKİN GÖRÜŞLERİNİN BELİRLENMESİ HEMŞİRELERİN KARİYER PLANLAMASINA İLİŞKİN GÖRÜŞLERİNİN BELİRLENMESİ Medicana İnternational Hastanesi Hemşirelik Hizmetleri Müdür Yardımcısı Uz.Hem.Ayşe MUTLU KARİYER Kariyer kişisel ve örgütsel hedeflerle

Detaylı

HEMŞİRELERİNİN UYGULADIKLARI HASTA EĞİTİMİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ Uzm. Hem. Aysun ÇAKIR

HEMŞİRELERİNİN UYGULADIKLARI HASTA EĞİTİMİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ Uzm. Hem. Aysun ÇAKIR HEMŞİRELERİNİN UYGULADIKLARI HASTA EĞİTİMİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ Uzm. Hem. Aysun ÇAKIR GİRİŞ Hasta eğitimi, sağlığı koruyan ve bireylerde davranış değişikliği geliştirmeye yardım eden öğrenim deneyimlerinin

Detaylı

Beden Eğitimi Öğretmenlerinin Kişisel ve Mesleki Gelişim Yeterlilikleri Hakkındaki Görüşleri. Merve Güçlü

Beden Eğitimi Öğretmenlerinin Kişisel ve Mesleki Gelişim Yeterlilikleri Hakkındaki Görüşleri. Merve Güçlü Beden Eğitimi Öğretmenlerinin Kişisel ve Mesleki Gelişim Yeterlilikleri Hakkındaki Görüşleri Merve Güçlü GİRİŞ Öğretme evrensel bir uğraştır. Anne babalar çocuklarına, işverenler işçilerine, antrenörler

Detaylı

MAĞAZA İMAJI, MAĞAZA MEMNUNİYETİ VE MAĞAZA SADAKATİ ARASINDAKİ İLİŞKİNİN TÜKETİCİLER AÇISINDAN DEĞERLENDİRİLMESİ ÖZET

MAĞAZA İMAJI, MAĞAZA MEMNUNİYETİ VE MAĞAZA SADAKATİ ARASINDAKİ İLİŞKİNİN TÜKETİCİLER AÇISINDAN DEĞERLENDİRİLMESİ ÖZET D.E.Ü.İ.İ.B.F. Dergisi Cilt:22 Sayı:1, Yıl:2007, ss:105-121 MAĞAZA İMAJI, MAĞAZA MEMNUNİYETİ VE MAĞAZA SADAKATİ ARASINDAKİ İLİŞKİNİN TÜKETİCİLER AÇISINDAN DEĞERLENDİRİLMESİ Murat Selim SELVİ * Hatice ÖZKOÇ

Detaylı

Doç.Dr. Yavuz CABBAR Dr. Mustafa Kemal TOPCU

Doç.Dr. Yavuz CABBAR Dr. Mustafa Kemal TOPCU Çalışanların Beklenti ve Yükümlülüklerinin İşgücü Verimliliğine Etkilerinin Psikolojik Sözleşme Kuramı Bağlamında Değerlendirilmesi: Ankara Sanayi Odası Üyeleri Örnekleminde Bir Araştırma Doç.Dr. Yavuz

Detaylı

Rehberlik bir süreçtir. Bir anda olup biten bir iş değildir. Etkili sonuçlar alabilmek için belli bir süre gereklidir.

Rehberlik bir süreçtir. Bir anda olup biten bir iş değildir. Etkili sonuçlar alabilmek için belli bir süre gereklidir. Rehberlik Servisinin Ve Rehberliğin Tanıtılması Rehberlik Nedir? Rehberlik; eğitimde bir hizmet alanı olarak demokratik ortam içinde öğrencinin bedensel, zihinsel ve sosyal bütün kapasitelerini en ileri

Detaylı

REHBERLİK VE PSİKOLOJİK DANIŞMANLIK BÖLÜMÜ

REHBERLİK VE PSİKOLOJİK DANIŞMANLIK BÖLÜMÜ REHBERLİK VE PSİKOLOJİK DANIŞMANLIK BÖLÜMÜ Psikolojik Danışma ve Rehberlik RPD 201 Not I Uz. Gizem ÖNERİ UZUN Çağdaş Eğitim *Toplumların ihtiyaç ve beklentileri durmadan değişmiş, eğitim de değişen bu

Detaylı

Öğretim Teknolojileri ve Materyal Geliştirme İLETİŞİM

Öğretim Teknolojileri ve Materyal Geliştirme İLETİŞİM Öğretim Teknolojileri ve Materyal Geliştirme İLETİŞİM Yrd.Doç.Dr. Gülçin Tan Şişman Eğitim Programları ve Öğretim İletişim "Ne kadar çok bilirsen bil, söylediklerin karsındakinin anlayacagı kadardır."

Detaylı

Türkiye de Doğurganlık Tercihleri

Türkiye de Doğurganlık Tercihleri 2013 Türkiye Nüfus ve Sağlık Araştırması İleri Analiz Çalışması Türkiye de Doğurganlık Tercihleri Dr. Pelin Çağatay Melike Saraç Emre İlyas Prof. Dr. A. Sinan Türkyılmaz 10 Eylül 2015, Hilton Oteli, Ankara

Detaylı

BÖLÜM 5 SONUÇ VE ÖNERİLER. Bu bölümde araştırmanın bulgularına dayalı olarak ulaşılan sonuçlara ve geliştirilen önerilere yer verilmiştir.

BÖLÜM 5 SONUÇ VE ÖNERİLER. Bu bölümde araştırmanın bulgularına dayalı olarak ulaşılan sonuçlara ve geliştirilen önerilere yer verilmiştir. BÖLÜM 5 SONUÇ VE ÖNERİLER Bu bölümde araştırmanın bulgularına dayalı olarak ulaşılan sonuçlara ve geliştirilen önerilere yer verilmiştir. 1.1.Sonuçlar Öğretmenlerin eleştirel düşünme becerisini öğrencilere

Detaylı

Katılımcının Yaşı n % 21-30 114 21.6 31-40 152 28.8 41-50 208 39.5 51+ 53 10.1 TOPLAM 527 100.0

Katılımcının Yaşı n % 21-30 114 21.6 31-40 152 28.8 41-50 208 39.5 51+ 53 10.1 TOPLAM 527 100.0 12 Eczacı Profili-1998-2007 II. 1998 ARAŞTIRMASI BULGULARI ll.l.toplumsal VE EKONOMİK ÖZELLİKLER Katılımcının Yaşı n % 21-30 114 21.6 31-40 152 28.8 41-50 208 39.5 51+ 53 10.1 TOPLAM 527 100.0 Tabloda

Detaylı

Eğitim Yönetimi ve Denetimi Tezsiz Yüksek Lisans Programı (5 Zorunlu Ders+ 6 Seçmeli Ders)

Eğitim Yönetimi ve Denetimi Tezsiz Yüksek Lisans Programı (5 Zorunlu Ders+ 6 Seçmeli Ders) Eğitim Yönetimi ve Denetimi Tezsiz Yüksek Lisans Programı (5 Zorunlu Ders+ 6 Seçmeli Ders) Eğitim Yönetimi ve Denetimi Tezsiz Yüksek Lisans Programı Dersin Kodu Dersin Adı T U/L Kredi ECTS EYD-504 Eğitim

Detaylı

LİSE REHBERLİK SERVİSİ

LİSE REHBERLİK SERVİSİ LİSE REHBERLİK SERVİSİ Verimli Ders Çalışma Ders çalışma konusunda bir çoğunuz da çeşitli şikayetler vardır. Bir kısmınız ders çalışmaya başlamakta güçlük çekerken Bir kısmınız çalışma esnasında derse

Detaylı

Emekliler Gelecek Stratejileri Konferansı

Emekliler Gelecek Stratejileri Konferansı Emekliler Gelecek Stratejileri Konferansı SOSYAL GÜVENLİK KURUMU BAŞKANI FATİH ACAR: -EMEKLİLERİMİZİN, EMEKLİLİK HAKLARINI EN İYİ ŞEKİLDE KULLANABİLMELERİ DEVLETİN ÖNDE GELEN GÖREVLERİ ARASINDADIR -EMEKLİLERİMİZ

Detaylı

Doç. Dr. Dilek ALTAŞ İSTATİSTİKSEL ANALİZ

Doç. Dr. Dilek ALTAŞ İSTATİSTİKSEL ANALİZ I Doç. Dr. Dilek ALTAŞ İSTATİSTİKSEL ANALİZ II Yayın No : 2845 Teknik Dizisi : 158 1. Baskı Şubat 2013 İSTANBUL ISBN 978-605 - 377 868-4 Copyright Bu kitabın bu basısı için Türkiye deki yayın hakları BETA

Detaylı

1. BÖLÜM ÇOCUK PSİKOLOJİSİNE GİRİŞ

1. BÖLÜM ÇOCUK PSİKOLOJİSİNE GİRİŞ İÇİNDEKİLER 1. BÖLÜM ÇOCUK PSİKOLOJİSİNE GİRİŞ ÇOCUK PSİKOLOJİSİNDE GELİŞİM MODELLERİ... 3 ÖĞRENME TEORİSİ MODELİ... 4 BİLİŞSEL GELİŞİM MODELİ... 5 İNSAN GELİŞİMİNİ VE PSİKOLOJİSİNİ AÇIKLAYAN TEMEL KURAMLAR...

Detaylı

BACIM - Ağırlıklı olarak Türkiye kökenli göçmen kadınlar için buluşma ve danışmanlık merkezi

BACIM - Ağırlıklı olarak Türkiye kökenli göçmen kadınlar için buluşma ve danışmanlık merkezi Deutsches Rotes Kreuz Kreisverband Berlin-City e. V. BACIM - Ağırlıklı olarak Türkiye kökenli göçmen kadınlar için buluşma ve danışmanlık merkezi BACIM projesinin tanıtımı BACIM Berlin-City ev Alman Kızıl

Detaylı

ÇİFT PSİKOTERAPİSİNDE KADINLAR 16 19 Haziran 2010 Anadolu Psikiyatri Günleri Uz.Dr. Nuşin Sarımurat Baydemir İlişki Psikoterapileri Enstitüsü İstanbul Çift ilişkilerinde, özellikle evliliklerde, cinsiyet

Detaylı

Araştırma Notu 16/190

Araştırma Notu 16/190 Araştırma Notu 16/190 ASGARİ ÜCRET ETKİSİ GENÇLERDE VE KADINLARDA YOĞUNLAŞIYOR Seyfettin Gürsel * Gökçe Uysal ve Melike Kökkızıl Yönetici Özeti Bu araştırma notunda Ocak 2016'dan itibaren geçerli olan

Detaylı

Kurumsal Şeffaflık, Firma Değeri Ve Firma Performansları İlişkisi Bist İncelemesi

Kurumsal Şeffaflık, Firma Değeri Ve Firma Performansları İlişkisi Bist İncelemesi T.C İSTANBUL ÜNİVERSİTESİ Sosyal Bilimler Enstitüsü İşletme Anabilim Dalı Finans Bilim Dalı Yüksek Lisans Tezi Özeti Kurumsal Şeffaflık, Firma Değeri Ve Firma Performansları İlişkisi Bist İncelemesi Prof.

Detaylı

İÇİNDEKİLER BÖLÜM 1 ÇAĞDAŞ EĞİTİMDE ÖĞRENCİ KİŞİLİK HİZMETLERİNİN YERİ VE ÖNEMİ BÖLÜM 2 EĞİTİM SÜRECİNDE REHBERLİK HİZMETLERİ

İÇİNDEKİLER BÖLÜM 1 ÇAĞDAŞ EĞİTİMDE ÖĞRENCİ KİŞİLİK HİZMETLERİNİN YERİ VE ÖNEMİ BÖLÜM 2 EĞİTİM SÜRECİNDE REHBERLİK HİZMETLERİ İÇİNDEKİLER ÇAĞDAŞ EĞİTİMDE ÖĞRENCİ KİŞİLİK HİZMETLERİNİN YERİ VE ÖNEMİ BÖLÜM 1 Çağdaş Anlayışa Göre Eğitim...3 Eğitimin Amaçları...3 İşlevi....4 Okulun Yapısı...4 Öğrenci Kişilik Hizmetleri (Ö.K.H.)....5

Detaylı

Özgeçmiş. : Cevdet Cengiz. Kişisel Bilgiler. : Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi, Beden Eğitimi ve Spor. Yerleşkesi, 17100 Çanakkale.

Özgeçmiş. : Cevdet Cengiz. Kişisel Bilgiler. : Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi, Beden Eğitimi ve Spor. Yerleşkesi, 17100 Çanakkale. Özgeçmiş Cevdet Cengiz Kişisel Bilgiler İsim ve Adres Ad, Soyad : Cevdet Cengiz Adres : Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi, Beden Eğitimi ve Spor Yüksekokulu, Beden Eğitimi ve Spor Öğretmenliği Bölümü,

Detaylı

Bilgisayar ve İnternet Tutumunun E-Belediyecilik Güvenliği Algısına Etkilerinin İncelenmesi

Bilgisayar ve İnternet Tutumunun E-Belediyecilik Güvenliği Algısına Etkilerinin İncelenmesi Bilgisayar ve İnternet Tutumunun E-Belediyecilik Güvenliği Algısına Etkilerinin İncelenmesi Tuna USLU Gedik Üniversitesi İş Sağlığı ve Güvenliği Programı Özel Gebze Doğa Hastanesi Sağlık Hizmetleri A.Ş.

Detaylı

The Study of Relationship Between the Variables Influencing The Success of the Students of Music Educational Department

The Study of Relationship Between the Variables Influencing The Success of the Students of Music Educational Department 71 Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, Yıl 9, Sayı 17, Haziran 2009, 71-76 Müzik Eğitimi Anabilim Dalı Öğrencilerinin Başarılarına Etki Eden Değişkenler Arasındaki İlişkinin İncelenmesi

Detaylı

İNSAN KAYNAKLARI YÖNETİMİ

İNSAN KAYNAKLARI YÖNETİMİ İNSAN KAYNAKLARI YÖNETİMİ İNSAN KAYNAKLARI YÖNETİMİNDE TEMEL KAVRAMLAR İnsan Kaynakları Yönetimi (İKY) İKY Gelişimi İKY Amaçları İKY Kapsamı İKY Özellikleri SYS BANKASI ÖRNEĞİ 1995 yılında kurulmuş bir

Detaylı

2013 / 2014 SAYI: 17. Haftanın Bazı Başlıkları

2013 / 2014 SAYI: 17. Haftanın Bazı Başlıkları 2013 / 2014 SAYI: 17 Haftanın Bazı Başlıkları Çocukla İyi Zaman Geçirmenin 10 Yolu VI. Geleneksel Piyano Resitali Miniklere Anlamlı Hediye Okul Küçük Erkek Basketbol Takımı mızdan Başarı Çocukla İyi Zaman

Detaylı

ÖNSÖZ ---------------------------------------------------------------------------------------- XI

ÖNSÖZ ---------------------------------------------------------------------------------------- XI İÇİNDEKİLER ÖNSÖZ ---------------------------------------------------------------------------------------- XI GİRİŞ --------------------------------------------------------------------------------------------

Detaylı

EFQM KAZANANLAR KONFERANSI

EFQM KAZANANLAR KONFERANSI 24 Şubat 2016 İstanbul Deniz Müzesi KAZANANLAR KONFERANSI ASLI KANBİR OKUL MÜDÜRÜ Okul ortamını sürekli iyileştirerek çocukların iyi alışkanlıklar kazanmalarını, Türkçeyi doğru ve güzel konuşmalarını sağlamak

Detaylı

ÜNİVERSİTE ÖĞRENCİLERİNİN BAŞARILARI ÜZERİNE ETKİ EDEN BAZI FAKTÖRLERİN ARAŞTIRILMASI (MUĞLA ÜNİVERSİTESİ İ.İ.B.F ÖRNEĞİ) ÖZET ABSTRACT

ÜNİVERSİTE ÖĞRENCİLERİNİN BAŞARILARI ÜZERİNE ETKİ EDEN BAZI FAKTÖRLERİN ARAŞTIRILMASI (MUĞLA ÜNİVERSİTESİ İ.İ.B.F ÖRNEĞİ) ÖZET ABSTRACT Muğla Üniversitesi SBE Dergisi Güz 2001 Sayı 5 ÜNİVERSİTE ÖĞRENCİLERİNİN BAŞARILARI ÜZERİNE ETKİ EDEN BAZI FAKTÖRLERİN ARAŞTIRILMASI (MUĞLA ÜNİVERSİTESİ İ.İ.B.F ÖRNEĞİ) ÖZET Erdoğan GAVCAR * Meltem ÜLKÜ

Detaylı

H.Ü. Bilgi ve Belge Yönetimi Bölümü BBY 208 Sosyal Bilimlerde Araştırma Yöntemleri II (Bahar 2012) SPSS Ders Notları II (19 Nisan 2012)

H.Ü. Bilgi ve Belge Yönetimi Bölümü BBY 208 Sosyal Bilimlerde Araştırma Yöntemleri II (Bahar 2012) SPSS Ders Notları II (19 Nisan 2012) H.Ü. Bilgi ve Belge Yönetimi Bölümü BBY 208 Sosyal Bilimlerde Araştırma Yöntemleri II (Bahar 2012) SPSS Ders Notları II (19 Nisan 2012) Aşağıdaki analizlerde lise öğrencileri veri dosyası kullanılmıştır.

Detaylı

GÜVENLİK İKLİMİNİN BİREYSEL, ÖRGÜTSEL VE ORTAM ETMENLERİNİN BÜYÜK ÖLÇEKLİ MAKİNE, KİMYA VE MADEN İŞLETMELERİNDE İNCELENMESİ

GÜVENLİK İKLİMİNİN BİREYSEL, ÖRGÜTSEL VE ORTAM ETMENLERİNİN BÜYÜK ÖLÇEKLİ MAKİNE, KİMYA VE MADEN İŞLETMELERİNDE İNCELENMESİ GÜVENLİK İKLİMİNİN BİREYSEL, ÖRGÜTSEL VE ORTAM ETMENLERİNİN BÜYÜK ÖLÇEKLİ MAKİNE, KİMYA VE MADEN İŞLETMELERİNDE İNCELENMESİ Doç. Dr. Yakup KARA Ertuğrul YOZGAT (A Sınıfı İş Güvenliği Uzmanı) (İş Müfettişi

Detaylı

T.C. DÜZCE ÜNİVERSİTESİ Sosyal Bilimler Enstitüsü. Eğitim Bilimleri Tezli Yüksek Lisans Programı Öğretim Planı. Ders Kodları AKTS

T.C. DÜZCE ÜNİVERSİTESİ Sosyal Bilimler Enstitüsü. Eğitim Bilimleri Tezli Yüksek Lisans Programı Öğretim Planı. Ders Kodları AKTS Ders T.C. DÜZCE ÜNİVERSİTESİ Sosyal Bilimler Enstitüsü Eğitim Bilimleri Tezli Yüksek Lisans Programı Öğretim Planı Tablo 1. ve Kredi Sayıları I. Yarıyıl Ders EPO501 Eğitimde Program Geliştirme 3 0 3 8

Detaylı

İş Yerinde Ruh Sağlığı

İş Yerinde Ruh Sağlığı İş Yerinde Ruh Sağlığı Yeni bir Yaklaşım Freud a göre, bir insan sevebiliyor ve çalışabiliyorsa ruh sağlığı yerindedir. Dünya Sağlık Örgütü nün tanımına göre de ruh sağlığı, yalnızca ruhsal bir rahatsızlık

Detaylı

MBA 507 (3) TUTUMLAR VE İŞ TATMİNİ

MBA 507 (3) TUTUMLAR VE İŞ TATMİNİ MBA 507 (3) TUTUMLAR VE İŞ TATMİNİ Tutum Tutum bir kişinin diğer bir kişi, bir olay veya çevresi ile ilgili olarak negatif veya pozitif tavırdır. Tutum Tutumlar değerler gibi sosyal ve duygusal inşalardır

Detaylı

FEN BİLGİSİ ÖĞRETMEN ADAYLARININ FEN BRANŞLARINA KARŞI TUTUMLARININ İNCELENMESİ

FEN BİLGİSİ ÖĞRETMEN ADAYLARININ FEN BRANŞLARINA KARŞI TUTUMLARININ İNCELENMESİ FEN BİLGİSİ ÖĞRETMEN ADAYLARININ FEN BRANŞLARINA KARŞI TUTUMLARININ İNCELENMESİ Sibel AÇIŞLI 1 Ali KOLOMUÇ 1 1 Artvin Çoruh Üniversitesi, Eğitim Fakültesi, İlköğretim Bölümü Özet: Araştırmada fen bilgisi

Detaylı

MARMARA COĞRAFYA DERGİSİ SAYI: 19, OCAK - 2009, S. 20-29 İSTANBUL ISSN:1303-2429 Copyright 2009 http://www.marmaracografya.com

MARMARA COĞRAFYA DERGİSİ SAYI: 19, OCAK - 2009, S. 20-29 İSTANBUL ISSN:1303-2429 Copyright 2009 http://www.marmaracografya.com MARMARA COĞRAFYA DERGİSİ SAYI: 19, OCAK - 2009, S. 20-29 İSTANBUL ISSN:1303-2429 Copyright 2009 http://www.marmaracografya.com SOSYAL BİLGİLER VE SINIF ÖĞRETMENİ ADAYLARININ COĞRAFYA DERSLERİNE YÖNELİK

Detaylı

Siirt Üniversitesi Eğitim Fakültesi. Yrd. Doç. Dr. H. Coşkun ÇELİK Arş. Gör. Barış MERCİMEK

Siirt Üniversitesi Eğitim Fakültesi. Yrd. Doç. Dr. H. Coşkun ÇELİK Arş. Gör. Barış MERCİMEK Siirt Üniversitesi Eğitim Fakültesi Yrd. Doç. Dr. H. Coşkun ÇELİK Arş. Gör. Barış MERCİMEK EYLÜL-2013 Bilgisayar, uzun ve çok karmaşık hesapları bile büyük bir hızla yapabilen, mantıksal (lojik) bağlantılara

Detaylı

İş Sağlığı ve Güvenliği Hizmetlerinde İşyeri Hemşireliği. Prof.Dr.Ayşe Beşer Dokuz Eylül Üniversitesi Hemşirelik Fakültesi ayse.beser@deu.edu.

İş Sağlığı ve Güvenliği Hizmetlerinde İşyeri Hemşireliği. Prof.Dr.Ayşe Beşer Dokuz Eylül Üniversitesi Hemşirelik Fakültesi ayse.beser@deu.edu. İş Sağlığı ve Güvenliği Hizmetlerinde İşyeri Hemşireliği Prof.Dr.Ayşe Beşer Dokuz Eylül Üniversitesi Hemşirelik Fakültesi ayse.beser@deu.edu.tr Kültür, inanç Fiziksel çevre SAĞLIK Yaşam koşulları Ekonomik

Detaylı

REHBERLİK SERVİSİ BÜLTENİ HAZİRAN 2013

REHBERLİK SERVİSİ BÜLTENİ HAZİRAN 2013 REHBERLİK SERVİSİ BÜLTENİ HAZİRAN 2013 TATİLDE NELER YAPALIM? Tatil, çocuklar için her gün yapmak zorunda kaldıkları işlerden uzaklaşmak için bir fırsattır. Tatil döneminde her çocuk anne ve babası ile

Detaylı

Üniversite öğrencilerinin rekreasyonel etkinliklere katılımlarında engel oluşturabilecek faktörlerin belirlenmesi

Üniversite öğrencilerinin rekreasyonel etkinliklere katılımlarında engel oluşturabilecek faktörlerin belirlenmesi Cilt:6 Sayı:1 Yıl:2009 Üniversite öğrencilerinin rekreasyonel etkinliklere katılımlarında engel oluşturabilecek faktörlerin belirlenmesi Mehmet Demirel* Duygu Harmandar** Özet Bu çalışmanın amacı, üniversite

Detaylı

T.C. ANKARA ÜNĠVERSĠTESĠ SOSYAL BĠLĠMLER ENSTĠTÜSÜ FELSEFE-DĠN BĠLĠMLERĠ (DĠN EĞĠTĠMĠ) ANABĠLĠM DALI

T.C. ANKARA ÜNĠVERSĠTESĠ SOSYAL BĠLĠMLER ENSTĠTÜSÜ FELSEFE-DĠN BĠLĠMLERĠ (DĠN EĞĠTĠMĠ) ANABĠLĠM DALI T.C. ANKARA ÜNĠVERSĠTESĠ SOSYAL BĠLĠMLER ENSTĠTÜSÜ FELSEFE-DĠN BĠLĠMLERĠ (DĠN EĞĠTĠMĠ) ANABĠLĠM DALI ORTAÖĞRETĠM DĠN KÜLTÜRÜ VE AHLAK BĠLGĠSĠ ÖĞRETĠM PROGRAMLARINDA ÖĞRENCĠ KAZANIMLARININ GERÇEKLEġME DÜZEYLERĠ

Detaylı

İŞLETMELERİN EKONOMİDEKİ ÖNEMİ IMPORTANCE OF ENTERPRISES IN THE ECONOMY

İŞLETMELERİN EKONOMİDEKİ ÖNEMİ IMPORTANCE OF ENTERPRISES IN THE ECONOMY IMPORTANCE OF ENTERPRISES IN THE ECONOMY İşletmelerin bir ülke ekonomisi içindeki yeri ve önemini, "ekonomik" ve "sosyal" olmak üzere iki açıdan incelemek gerekir. İşletmelerin Ekonomik Açıdan Yeri ve

Detaylı

AVRUPA BİRLİĞİ HAYAT BOYU ÖĞRENME İÇİN KİLİT YETKİNLİKLER

AVRUPA BİRLİĞİ HAYAT BOYU ÖĞRENME İÇİN KİLİT YETKİNLİKLER AVRUPA BİRLİĞİ HAYAT BOYU ÖĞRENME İÇİN KİLİT YETKİNLİKLER Özgül ÜNLÜ HBÖ- HAREKETE GEÇME ZAMANI BU KONU NİÇİN ÇOK ACİLDİR? Bilgi tabanlı toplumlar ve ekonomiler bireylerin hızla yeni beceriler edinmelerini

Detaylı

www.powerboyworld.com

www.powerboyworld.com www.powerboyworld.com PowerBoy aşk ilişkilerinde cinsel mutluluğu ve güveni artırmaya yardımcı olan kaliteli ürünler üretmektedir. Biz bunu Aşk Sanatı Felsefemiz olarak adlandırıyoruz. Ürünlerimiz PowerBoy

Detaylı

DUYGUSAL ZEKA. Birbirinden tamamen farklı bu iki kavrama tarzı, zihinsel yaşantımızı oluşturmak için etkileşim halindedirler.

DUYGUSAL ZEKA. Birbirinden tamamen farklı bu iki kavrama tarzı, zihinsel yaşantımızı oluşturmak için etkileşim halindedirler. 0212 542 80 29 Uz. Psk. SEMRA EVRİM 0533 552 94 82 DUYGUSAL ZEKA Son yıllarda yapılan pek çok çalışma zeka tanımının genişletilmesi ve klasik olarak kabul edilen IQ yani entelektüel zekanın yanı sıra EQ

Detaylı

İZMİR İLİ MLO OKULLARINDA BİYOLOJİ DERSLERİNDE EĞİTİM TEKNOLOJİSİ UYGULAMALARININ (BİLGİSAYARIN) ETKİLİLİĞİ ÜZERİNE BİR ARAŞTIRMA

İZMİR İLİ MLO OKULLARINDA BİYOLOJİ DERSLERİNDE EĞİTİM TEKNOLOJİSİ UYGULAMALARININ (BİLGİSAYARIN) ETKİLİLİĞİ ÜZERİNE BİR ARAŞTIRMA İZMİR İLİ MLO OKULLARINDA BİYOLOJİ DERSLERİNDE EĞİTİM TEKNOLOJİSİ UYGULAMALARININ (BİLGİSAYARIN) ETKİLİLİĞİ ÜZERİNE BİR ARAŞTIRMA Fulya USLU, Rıdvan KETE Dokuz Eylül Üniversitesi, Buca Eğitim Fakültesi,

Detaylı

Siirt Üniversitesi Eğitim Fakültesi. Yrd. Doç. Dr. H. Coşkun ÇELİK Arş. Gör. Barış MERCİMEK

Siirt Üniversitesi Eğitim Fakültesi. Yrd. Doç. Dr. H. Coşkun ÇELİK Arş. Gör. Barış MERCİMEK Siirt Üniversitesi Eğitim Fakültesi Yrd. Doç. Dr. H. Coşkun ÇELİK Arş. Gör. Barış MERCİMEK EYLÜL-2013 Temel olarak bir bilgisayar, çeşitli donanım parçalarını bir araya getirip uygun bir çalışma platformunu

Detaylı

Maslow (İhtiyaçlar Hiyerarşisi)

Maslow (İhtiyaçlar Hiyerarşisi) Kariyer q Kişinin yaşamı boyunca edindiği ilgili deneyimleridir. q Bir kişinin bütün yaşamı boyunca üstlendiği işlerin tümüdür. q Kişinin yaşamı boyunca sahip olduğu bir dizi iş ve bu işlere katılımı konusundaki

Detaylı

T.C ALİAĞA KAYMAKAMLIĞI REHBERLİK VE ARAŞTIRMA MERKEZİ Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık Hizmetleri Bölümü BÜLTEN. Ayın Konusu

T.C ALİAĞA KAYMAKAMLIĞI REHBERLİK VE ARAŞTIRMA MERKEZİ Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık Hizmetleri Bölümü BÜLTEN. Ayın Konusu T.C ALİAĞA KAYMAKAMLIĞI REHBERLİK VE ARAŞTIRMA MERKEZİ Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık Hizmetleri Bölümü NİSAN Ayın Konusu FARKLILIKLARLA YAŞAMAK İÇİNDEKİLER 1. FARKLILIKLARA SAYGI DUYMA 2. EMPATĠ

Detaylı

Doç. Dr. Demet ÜNALAN Doç. Dr. Mehmet S. İLKAY Uzman Tülin FİLİK ERCİYES ÜNİVERSİTESİ

Doç. Dr. Demet ÜNALAN Doç. Dr. Mehmet S. İLKAY Uzman Tülin FİLİK ERCİYES ÜNİVERSİTESİ SAĞLIK HİZMETLERİ ÇALIŞANLARININ ÖRGÜTSEL BAĞLILIK DÜZEYLERİNİN ÖLÇÜLMESİ: ERCİYES ÜNİVERSİTESİ SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ ÇALIŞANLARI ÜZERİNDE BİR UYGULAMA Doç. Dr. Demet ÜNALAN Doç. Dr. Mehmet

Detaylı

MALTEPE ÜNİVERSİTESİ ENGELLİ ÖĞRENCİ BİRİMİ YÖNERGESİ BİRİNCİ BÖLÜM GENEL HÜKÜMLER

MALTEPE ÜNİVERSİTESİ ENGELLİ ÖĞRENCİ BİRİMİ YÖNERGESİ BİRİNCİ BÖLÜM GENEL HÜKÜMLER TC MALTEPE ÜNİVERSİTESİ ENGELLİ ÖĞRENCİ BİRİMİ YÖNERGESİ BİRİNCİ BÖLÜM GENEL HÜKÜMLER AMAÇ Madde 1 Bu yönergenin amacı, Maltepe Üniversitesi Engelli Öğrenci Birimininçalışma usul ve esaslarını düzenlemektir.

Detaylı

ALZHEİMER HASTALIĞINA BAKIŞ. Uzm. Dr. Gülşah BÖLÜK NÖROLOJİ BİLECİK DH 2015

ALZHEİMER HASTALIĞINA BAKIŞ. Uzm. Dr. Gülşah BÖLÜK NÖROLOJİ BİLECİK DH 2015 ALZHEİMER HASTALIĞINA BAKIŞ Uzm. Dr. Gülşah BÖLÜK NÖROLOJİ BİLECİK DH 2015 Bunama yaşlılığın doğal bir sonucu değildir. Yaşla gelen unutkanlık, Alzheimer Hastalığının habercisi olabilir! Her yaşta insanın

Detaylı

ERGENLERDE İNTERNET BAĞIMLILIĞI

ERGENLERDE İNTERNET BAĞIMLILIĞI ERGENLERDE İNTERNET BAĞIMLILIĞI Bilgisayar ve internet kullanımı teknoloji çağı olarak adlandırabileceğimiz bu dönemde, artık hayatın önemli gereçleri haline gelmiştir. Bilgiye kolay, hızlı, ucuz ve güvenli

Detaylı

Tam Öğrenme Kuramı -2-

Tam Öğrenme Kuramı -2- Tam Öğrenme Modeli Tam Öğrenme Kuramı Okulda öğrenme (Tam öğrenme) kuramı, başarıyı normal dağılım eğrisinden üçgen dağılıma götüren ya da okuldaki % 20 oranındaki beklendik başarıyı % 75 ile % 90'a hatta

Detaylı

PSK 271 Öfke Yönetimi (2015-2016 Güz Dönemi) Yrd. Doç. Dr. Nilay PEKEL ULUDAĞLI. Öfke Yönetimi: Duyguları İfade Edebilmek ve Duygularla Başa Çıkmak

PSK 271 Öfke Yönetimi (2015-2016 Güz Dönemi) Yrd. Doç. Dr. Nilay PEKEL ULUDAĞLI. Öfke Yönetimi: Duyguları İfade Edebilmek ve Duygularla Başa Çıkmak PSK 271 Öfke Yönetimi (2015-2016 Güz Dönemi) Yrd. Doç. Dr. Nilay PEKEL ULUDAĞLI Öfke Yönetimi: Duyguları İfade Edebilmek ve Duygularla Başa Çıkmak Öfkenin Gerçek Nedeni Ne? ÖFKE kıskançlık, üzüntü, merak,

Detaylı

FEN BİLGİSİ ÖĞRETMENLERİNİN LABORATUVAR KULLANIMI VE TEKNOLOJİK YENİLİKLERİ İZLEME EĞİLİMLERİ (YEREL BİR DEĞERLENDİRME)

FEN BİLGİSİ ÖĞRETMENLERİNİN LABORATUVAR KULLANIMI VE TEKNOLOJİK YENİLİKLERİ İZLEME EĞİLİMLERİ (YEREL BİR DEĞERLENDİRME) FEN BİLGİSİ ÖĞRETMENLERİNİN LABORATUVAR KULLANIMI VE TEKNOLOJİK YENİLİKLERİ İZLEME EĞİLİMLERİ (YEREL BİR DEĞERLENDİRME) Hatice GÜZEL Selçuk Üniversitesi, Eğitim Fakültesi, OFMAE Bölümü, Fizik Eğitimi A.B.D.,

Detaylı

1/23/2015. Karne Ne Anlatır. Ocak 2015. Beylikdüzü A.K.Koleji Rehberlik Servisi Veli Paylaşımı

1/23/2015. Karne Ne Anlatır. Ocak 2015. Beylikdüzü A.K.Koleji Rehberlik Servisi Veli Paylaşımı 1/23/2015 Karne Ne Anlatır Ocak 2015 Beylikdüzü A.K.Koleji Rehberlik Servisi Veli Paylaşımı Başarılı Çocuklarımızı kutluyoruz. Kendilerini gerçekleştirme yolculuklarına tanıklık etmekten kıvançlıyız. Sözde

Detaylı