T.C. ÇUKUROVA ÜNİVERSİTESİ SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ İŞLETME ANABİLİM DALI

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "T.C. ÇUKUROVA ÜNİVERSİTESİ SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ İŞLETME ANABİLİM DALI"

Transkript

1 T.C. ÇUKUROVA ÜNİVERSİTESİ SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ İŞLETME ANABİLİM DALI EKONOMİK KRİZLERİN KÜÇÜK VE ORTA ÖLÇEKLİ İŞLETMELER ÜZERİNDEKİ ETKİLERİNİ BELİRLEMEYE YÖNELİK BİR ARAŞTIRMA Şahin GAFUROĞLU YÜKSEK LİSANS TEZİ ADANA, 2007

2 T.C. ÇUKUROVA ÜNİVERSİTESİ SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ İŞLETME ANABİLİM DALI EKONOMİK KRİZLERİN KÜÇÜK VE ORTA ÖLÇEKLİ İŞLETMELER ÜZERİNDEKİ ETKİLERİNİ BELİRLEMEYE YÖNELİK BİR ARAŞTIRMA Şahin GAFUROĞLU DANIŞMAN : Doç.Dr. Azmi YALÇIN YÜKSEK LİSANS TEZİ ADANA, 2007

3 iii ÖZET EKONOMİK KRİZLERİN KÜÇÜK VE ORTA ÖLÇEKLİ İŞLETMELER (KOBİ) ÜZERİNDEKİ ETKİLERİNİ BELİRLEMEYE YÖNELİK BİR ARAŞTIRMA Şahin GAFUROĞLU Yüksek Lisans Tezi, İşletme Anabilim Dalı Danışman: Doç.Dr. Azmi YALÇIN Kasım 2007, 176 Sayfa Bu çalışma, ekonomik krizlerin, küçük ve orta ölçekli işletmelerin (KOBİ) finansal, yönetsel ve örgütsel yapıları üzerine etkilerini ortaya koymak amacıyla yapılmaktadır. Ölçek farkı gözetmeksizin yaşanılan kriz süreci işletmelerin yaşamlarını tehdit etmektedir. Büyük ölçekli işletmeler krizler karşısında gerekli önlemleri bilinçli olarak alırken KOBİ niteliğindeki işletmelerin çoğunluğu bu bilinci henüz yakalayamamışlardır. KOBİ ler, ekonomik büyüklükleri, istihdam oranı, değişimi etkileme gücü ve teknolojik gelişmelere uyum konusundaki rolleri nedeniyle ülke ekonomisinin önemli yapı taşlarından biri olarak kabul edilmektedirler. KOBİ lerin etkin yönetimi ülke ekonomisine katkı sağlamaktadır. Bu çerçevede tez çalışmasında, yaşanılan krizlerin KOBİ lere etkileri ve işletmelerin kriz yönetim faaliyetleri belirlenmeye çalışılmıştır. Yaşanılan krizlerin ekonomik yönlü olması, var olan kriz yönetim çabalarının da ekonomik tabanlı olmasına neden olmaktadır. Bu çalışmada İskenderun Organize Sanayi Bölgesi içerisinde ve yakın çevresinde faaliyet gösteren altmışiki küçük ve orta ölçekli işletme seçilmiştir. İlk olarak sorumlu kişiler ile yüzyüze görüşme yapılmıştır. Daha sonra araştırma anketi işletme sahiplerine ve işletmenin üst kademe yöneticilerine uygulanmıştır. Araştırma bulguları, çalışmanın teorik bölümlerini desteklemektedir. Anahtar Kelimeler : Kriz, Ekonomik Kriz, Kriz Yönetimi, Küçük ve Orta Ölçekli İşletme (KOBİ), Örgüt Yapısı

4 iv ABSTRACT AN INVESTIGATION OF DETERMINING TO THE IMPACTS OF ECONOMIC CRISES ON SMALL AND MEDIUM SIZE ENTERPRISES (SMEs) Şahin GAFUROĞLU Master of Science Thesis, Department of Business Supervisor: Doç. Dr. Azmi YALÇIN November 2007, 176 Pages The main aim of this research is to determine the effects of economic crises on the financial, administrative and organizational structure of Small and Medium Size Enterprises (SMEs). Crises leave a permanent mark on national economy and businesses. Crises threat existence of businesses without distinction of size. While large size businesses take conscious precaution to crises, majority of small and medium size enterprises could not catch that kind of consciousness. SMEs are accepted an important part of national economy because of the roles (economic sizes, employment rate, the influence of change and adaptation of technologic development) of SMEs in market. The well-organized management of SMEs does not only provide a contribution to SMEs, but also provide an important contribution to general economy of the nation. In this context, the main aim of this research is to determine the impacts of economic crises to SMEs and the crisis management actions of businesses. According to findings of this research, the lived crises showed that most of the crises in our nation have an economic based, so that the current crisis management strategies of the businesses must have an economic based. In this research, 62 Small and Medium Size Enterprises were chosen which are working inside and near of the Iskenderun industrial zone. First, made a face to face interview with responsible person and then research survey applied the owner and top management level of SMEs. The findings supported the theoretical frame of the research. Keywords: Crisis, Economic Crisis, Crisis Management, Small and Medium Size Enterprise (SME), Organizational Structure.

5 v ÖNSÖZ Bu çalışmanın amacı yaşanılan ekonomik krizlerin küçük ve orta ölçekli işletmelere etkilerini belirleyebilmek, bu noktadan hareketle mevcut işletmelerin kriz dönemi stratejilerini ortaya koyabilmektir. Kriz dönemlerinde KOBİ lerin etkin, planlı ve rasyonel bir şekilde yönetilerek krizi en az zararla atlatabilmeleri ülke ekonomisi açısından hayati önem taşımaktadır. KOBİ ler istihdam ve üretime katkıları, değişen pazar koşullarına hızla uyum sağlama esneklikleri, büyük işletmeleri tamamlama yetenekleri, bölgelerarası dengeli büyüme ve çevre korumasına olumlu etkileri ve gelirin daha adil dağılımı açısından oldukça önemli roller üstlenmektedirler. Kriz ve kriz yönetimi ile KOBİ lere ilişkin işletme yazınında çok sayıda çalışma olmasına karşın, özellikle KOBİ lerin kriz dönemindeki yönetimini açıklayan yeni araştırmalara ihtiyaç duyulmaktadır. Bu alanda ortaya çıkacak yeni çalışmalarla KOBİ lerin kriz dönemlerinde hukuksal, yapısal ve finansal bağlamda yaşadıkları değişimi nedenleri ile birlikte detaylı bir şekilde açıklamak ve anlamak mümkün olabilecektir. Mevcut çalışmada, belirtilen hususlara odaklanmaya çalışılmış ve işletme yazını ile konuyla alakalı üçüncü kişilere katma bir değer sağlanmak istenmiştir. Çalışmanın her safhasında desteklerini esirgemeyen hocam Sn. Doç.Dr. Azmi YALÇIN a, sürecin başlangıcından sonuna kadar benimle yol alan ve sürekli yol gösteren Sn.Yar. Doç Dr. Kemal Can KILIÇ ve Sn. Dr. Mehmet Fatih GÜNER e, uygulama çalışmasında kendi işlerinden feragat edip yardımlarını esirgemeyen kardeşim Şeref GAFUROĞLU na, manevi desteğini sürekli hissettiğim Ayda OTURAK a, her daim yanımda olan annem Hatice GAFUROĞLU ve babam M.Fevzi GAFUROĞLU na sonsuz teşekkür ederim.

6 vi İÇİNDEKİLER BÖLÜM I GİRİŞ 1.1. Çalışmanın Önemi Çalışmanın Amacı Çalışmanın Yöntemi Çalışmanın Planı.4 BÖLÜM II KRİZ YÖNETİM KAVRAMI VE TÜRKİYE DEKİ EKONOMİK KRİZLER 2.1.Temel Kavramlar Kriz Ekonomik Kriz KOBİ Kriz Yönetimi Kriz Yönetiminin Özellikleri Kriz Yönetim Süreci Cumhuriyet ten Günümüze Türkiye de Ekonominin Kırılma Dönemleri Dışa Açık Ekonomi ( ) Korumacı-Devletçi Sanayileşme ( ) Savaş Yılları ( ) Yeni Dünya Düzeni (Serbest Dış Ticaret): Planlama ve İthal İkamesinde Birinci Aşama : İthal İkamesinde ikinci Aşama: Dönemi: 24 Ocak Kararları Dönemi: 5 Nisan Kararları Son dönem: 1996 dan Günümüze Cumhuriyet ten Günümüze Türkiye de Yaşanan Ekonomik Krizler Krizi...30

7 vii Krizi Ekonomik Krizi Ekonomik Krizi Krizleri Görece Küçük Ekonomik Krizler 38 BÖLÜM III ÜLKE EKONOMİSİNDE KOBİ LER VE YAPISAL ÖZELLİKLERİ 3.1. Türkiye deki KOBİ lerin Konumları KOBİ lerin Avantaj ve Dezavantajları KOBİ lerin Avantajları KOBİ lerin Dezavantajları Türkiye deki KOBİ lerin Örgütlenme Biçimleri Finansal Örgütlenme KOBİ lerde Varlık Yönetimi İşletme Sermayesi Yönetimi Duran Varlıkların Yönetimi Kaynak Yönetimi Ticari Borçların Yönetimi Mali Borçlar Öz Kaynak Yönetimi Sermaye Piyasasından Yararlanma Hukuki Yapılanma İşletmelerin Hukuki Biçimleri Şahıs İşletmeleri Tek Kişi İşletmeleri Adi İşletmeleri Kolektif Şirket Sermaye İşletmeleri Komandit Şirket Anonim Şirketler Limited Şirketler..67

8 viii KOBİ lerde İdari Yapılanma Aile İşletmeleri KOBİ lerin Örgütlenmeleri Örgüt Yapıların Ölçümü...76 BÖLÜM IV EKONOMİK KRİZLERİN KOBİ LERE YANSIMALARI VE KOBİ LERDE KRİZ YÖNETİMİ 4.1. Ekonomik Krizlerin Küçük ve Orta Ölçekli (KOBİ) İşletmelere Yansımaları Ekonomik Krizlerin Yönetim Fonksiyonu Üzerindeki Etkileri Üretim Fonksiyonu Üzerindeki Etkileri Pazarlama Fonksiyonu Üzerindeki Etkileri Krizin Finans Fonksiyonu Üzerindeki Etkisi Yatırım Politikalarına Etkileri Ölçek Değiştirme Etkisi Diğer Etkiler Kriz Yönetiminin KOBİ ler Açısından Önemi BÖLÜM V EKONOMİK KRİZLERİN KÜÇÜK VE ORTA ÖLÇEKLİ İŞLETMELER ÜZERİNDEKİ ETKİLERİNİN BELİRLENMESİNE YÖNELİK BİR ARAŞTIRMA 5.1. Araştırma Yapılan Kurumlar Hakkında Bilgiler Örneklem Seçimi Verilerin Toplanması Sayısal Veriler İçin Anketlerin Hazırlanması Anket Sorularının Niteliği Verilerin Analiz Yöntemi Güvenilirlik Analizi Faktör Analizi.97

9 ix Frekans Dağılımları Korelasyon Analizi Tek Grup T Testi (One-Sample Test) Anova Testi (Varyans Analizi) Araştırmanın Hipotezleri..98 BÖLÜM VI ARAŞTIRMADAN ELDE EDİLEN BULGULAR VE DEĞERLENDİRMELER 6.1. Katılımcılara İlişkin Tanımlayıcı İstatistikler Araştırmaya Katılanların Cinsiyet Dağılımı Araştırmaya Katılanların Yaş Grupları Araştırmaya Katılanların Eğitim Durumu Araştırmaya Katılanların İşletme İçerisindeki Görevi Katılımcı İşletmelerde Çalışan Sayısı Araştırmaya Katılan İşletmelerin Sektörel Dağılımları Araştırmaya Katılan İşletmelerin Faaliyet Alanları İşletme Faaliyet Süreleri Araştırmaya Katılan İşletmelerin Hukuki Yapıları Ekonomik Kriz Dönemlerinde Firmaların Yapılanma Biçimleri Araştırmaya Katılan İşletmelerin Yaşanan Ekonomik Krizlerden Etkilenme Dereceleri Ekonomik Krizlerin İşletmelerin Yönetsel Ve Örgütsel Faktörleri Üzerine Etkileri Ekonomik Krizlerin Firmaların Büyüme, Yatırım, Üretim, Satış, Pazar Payı ve Borçlanma Durumu Üzerindeki Etkisi İşletmelerin Ekonomik Kriz Dönemlerinde Ne Kadar Etkilendiğini Belirlemeye Yönelik Araştırma Bulguları Krizden Etkilenme Derecesi İçerisinde Büyüme Gücü Değişkeni Krizden Etkilenme Derecesi İçerisinde Yatırımlar Değişkeni Krizden Etkilenme Derecesi İçerisinde Üretim Kapasitesi Değişkeni Krizden Etkilenme Derecesi İçerisinde Satışlar Değişkeni Krizden Etkilenme Derecesi İçerisinde Pazar Payı Değişkeni Krizden Etkilenme Derecesi İçerisinde Borçlanma Darlığı Değişkeni 121

10 x 6.5. Ekonomik Krizin İstihdam Kapasitesi Üzerindeki Etkisi Ekonomik Krizin İthalat ve İhracat Üzerindeki Etkisi Kriz Dönemlerinde Mali Yapıda Yaşanan Değişimler Krizlerin Yaşanmasında Etkili Olan Faktörler Ekonomik Kriz Dönemlerinde Uygulanan Stratejiler İş Değiştirme Stratejisi Faktörünün Dağılımı Ürün Değiştirme Stratejisi Faktörünün Dağılımı Çalışanlara Geçici İzin Vermek Stratejisi Faktörünün Dağılımı Yönetici Sayısını Azaltma Stratejisi Faktörünün Dağılımı Ürün Kalitesini Düşürme Faktörünün Dağılımı Çalışma Süresini Azaltma Faktörünün Dağılımı Ürün Çeşidini Arttırma Faktörünün Dağılımı Ürün Çeşidini Azaltma Faktörünün Dağılımı Faaliyet Dışı Gelirleri Arttırma Faktörünün Dağılımı Fiyat Belirlemede Yabancı Bir Para Birimi Kullanma Faktör Dağılımı Üretimde Stok Kullanım Faktörünün Dağılımı Üretim Miktarını Azaltma Faktörünün Dağılımı Kriz Yönetim Planı Kullanımı Krizi Önlemeye ve Etkilerini Minimize Etmeye Yönelik Çalışmalar Müşteri Görüş, Beklenti ve Şikâyetlerinin Yakından İzlenmesi Faktörünün Frekans Dağılımı Daha Az Stokla Çalışılması Faktörünün Frekans Dağılımı Toplam Kalite ve Ekip Uygulaması Faktörünün Frekans Dağılımı Rakiplerle Karşılaştırma Faktörünün Frekans Dağılımı Yaratıcı ve Esnek Örgüt Yapısı Oluşturma Faktörünün Frekans Dağılımı Çalışanların Mesajların Dikkate Alınması Faktörünün Frekans Dağılımı Ekonomik Kriz Dönemlerinde İşletmelerde Yaşanan Durumlar Planların Kısa Vadeye Yönelmesi Faktörünün Dağılımı Kriz Dönemlerinde Bilgi Akış Hızının Artma Zorunluluğu Faktör Dağılımı İşletmede Ayrıntılı Planlar Yapıp Uygulayabilme Faktörünün Dağılımı Krizden Sonra Çalışanların Yetkisinin Daralması Faktörünün Dağılımı.141

11 xi Krizden Sonra Yetki Alanların Genişlemesi Faktörünün Dağılımı.141 BÖLÜM VII SONUÇ SONUÇ KAYNAKÇA 153 EK ÖZGEÇMİŞ...176

12 xii TABLOLAR LİSTESİ Tablo 1. Kriz Yönetimi 14 Tablo 2. Bankacılık Sektörü Yeniden Yapılandırılmasının Maliyeti..38 Tablo 3. Bazı Ülke Ekonomilerinde KOBİ lerin Payları 43 Tablo 4. Yapısal Boyutlar ve Yapısal Tipolojiler 80 Tablo 5. Taleplerdeki Sektörel Değişim..83 Tablo 6. Harcamalar Yöntemiyle GSYİH nın Büyüme Hızı /(%)..88 Tablo 7. Katılımcıların Cinsiyetlerine Göre Dağılımı Tablo 8. Katılımcıların Yaş Gruplarına Göre Dağılımı.101 Tablo 9. Katılımcıların Eğitim Durumu 102 Tablo 10. Katılanların İşletme İçerisindeki Görevi Tablo 11. İşletmelerin Çalışan Sayısı 104 Tablo 12. İşletmelerin Sektörel Dağılımı..105 Tablo 13. İşletmelerin Faaliyet Alanları 106 Tablo 14. İşletmelerin Faaliyet Süreleri 107 Tablo 15. Araştırmaya Katılan İşletmelerin Hukuki Yapıları Tablo 16. Firmaların Hukuki Yapılanmaları İle Örgütsel Yapılanma Biçimleri Arasındaki İlişkiye Yönelik Çapraz Tablo Tablo 17. Firmaların Yapılanma Biçimleri (Tipolojileri).110 Tablo 18. İşletmelerin Krizlerden Etkilenme Dereceleri Tablo 19. Güvenilirlik Analizi..112 Tablo 20. Ekonomik Kriz Dönemlerinde Firmaların Yaşadıkları Yönetsel Ve Örgütsel Faktörlere İlişkin Bulgular (T Testi).113 Tablo 21. Ekonomik Krizlerin Firmaların Büyüme,Yatırım,Üretim, Satış, Pazar Payı ve Borçlanma Durumu Üzerindeki Etkilerine İlişkin Bulgular.115 Tablo 22. Ekonomik Kriz Dönemlerinde Firmaların Bu Süreçten Etkilenme Dereceleriyle Firmaların Yapılanma Biçimleri Arasındaki İlişki 116 Tablo 23. Firmaların Ekonomik Faaliyetleri ile Tipolojiler Arasındaki İlişkiye Yönelik Korelasyon Analizi (Pearson Correlation) 116 Tablo 24. Korelasyon Matriksi..117 Tablo 25. Güvenilirlik Analizi Tablo 26. Faktör Analizi 118 Tablo 27. Büyüme Gücünde Azalma Değişkeni...119

13 xiii Tablo 28. Yatırımlar Değişkeni.119 Tablo 29.Üretim Kapasitesi Değişkeni..120 Tablo 30. Satışlar Değişkeni..120 Tablo 31. Pazar Payı Değişkeni.121 Tablo 32. Borçlanma Darlığı Değişkeni 122 Tablo 33. İstihdam Kapasitesindeki Değişim 122 Tablo 34. İstihdam Kapasitesi Azalma Oranları Tablo 35. Ekonomik Krizlerin İhracatı Etkileme Derecesi Tablo 36. Ekonomik Krizlerin İthalatı Etkileme Derecesi 123 Tablo 37. Ekonomik Kriz Dönemlerinde Firmaların İhracat Durumları ile Yapısal Tipolojileri Arasındaki İlişki.124 Tablo 38. Ekonomik Kriz Dönemlerinde Firmaların İthalat Durumları ile Yapısal Tipolojileri Arasındaki İlişki.124 Tablo 39. Ekonomik Kriz Dönemlerine Yönelik Kaynak Kullanım Bilgileri..124 Tablo 40. Ekonomik Kriz Dönemlerinde Kullanılan Yabancı Kaynak Niteliği Tablo 41. İşletmelerin Kriz Yaşamalarına Etki Eden Faktörler 126 Tablo 42. Kriz Stratejileri Faktör Analizi..127 Tablo 43. İş Değiştirme Stratejisi Faktör Dağılımı Tablo 44. Ürün Değiştirme Stratejisi Faktör Dağılımı..129 Tablo 45. Geçici İzin Verme Stratejisi Faktör Dağılımı Tablo 46. Yönetici Sayısını Azaltma Stratejisi Faktör Dağılımı Tablo 47. Ürün Kalitesini Düşürme Faktör Dağılımı 130 Tablo 48. Çalışma Süresi Azaltma Faktör Dağılımı..130 Tablo 49. Ürün Çeşidini Arttırma Faktör Dağılımı Tablo 50. Ürün Çeşidini Azaltma Faktörünün Dağılımı Tablo 51. Faaliyet Dışı Gelirleri Arttırma Faktör Dağılımı..132 Tablo 52. Yabancı Para Birimi Kullanma Faktör Dağılımı Tablo 53. Stok Kullanım Faktör Dağılımı.133 Tablo 54. Üretim Miktarı Azaltma Faktör Dağılımı.133 Tablo 55. Kriz Yönetim Planı Kullanım Oranı.134 Tablo 56. Kriz Yönetim Planı Hazırlayan Kurum ve Kuruluşlar Oranı 134 Tablo 57. Müşteri Görüş, Beklenti ve Şikayetlerinin Yakından İzlenmesi Tablo 58. Daha Az Stokla Çalışılması Tablo 59. Toplam Kalite ve Kendi Kendini Yöneten Ekip Uygulaması...136

14 xiv Tablo 60. Rakiplerle Karşılaştırma Yapmak.136 Tablo 61. Yaratıcı ve Esnek Örgüt Yapısı Oluşturmak.137 Tablo 62. İşletmede Çalışanların Gönderdiği Mesajları Dikkate Almak..138 Tablo 63.Güvenilirlik Analizi 138 Tablo 64. Faktör Analizi 139 Tablo 65. Kısa Vadeli Planlara Yönelme..139 Tablo 66. Kriz Dönemlerinde Bilgi Akış Hızının Artması Tablo.67. Geniş ve Ayrıntılı Planlar Yapma ve Uygulama Tablo 68. Yetki Daralması.141 Tablo 69. Yetki Genişlemesi.141

15 xv ŞEKİLLER LİSTESİ Şekil 1. Katılımcıların Cinsiyetlerine Göre Grafiksel Dağılımı 101 Şekil 2. Katılımcıların Yaş Gruplarına Göre Grafik Dağılımı..102 Şekil 3. Katılımcıların Eğitim Durumu.103 Şekil 4. Katılımcıların Pozisyonlarına Göre Grafiksel Dağılımı..104 Şekil 5. İşletmelerde Çalışan Sayısı..105 Şekil 6. İşletme Sektörlerinin Grafiksel Dağlımı..106 Şekil 7. İşletmelerin Dahil Olduğu Faaliyet Alanlarının Grafiksel Gösterimi..107 Şekil 8. İşletmelerin Faaliyet Süreleri Şekil 9. Firmaların Hukuki Yapılanmaları İle Örgütsel Yapılanma Biçimleri Arasındaki İlişki..109 Şekil10. Ekonomik Kriz Dönemlerinde Firmaların Gösterdikleri Yapılanma Biçimleri (Tipolojiler).110 Şekil 11. Krizden Etkilenme Düzeyinin Grafiksel Dağılımı 111

16 1 BÖLÜM I GİRİŞ Bilimde ve teknolojide yaşanan değişim ve gelişimlerin bir sonucu olarak ortaya çıkan küreselleşme olgusu, iş dünyasında yapısal farklılaşmalara neden olmuştur. Günümüz iş dünyasında tüm ülkeler sosyal ve ekonomik bağlamda küreselleşme sürecinin bir bağımlı değişkeni haline dönüşmüştür. Artık hiçbir ülke ya da işletme kendini evrensel çaptaki gelişmelerden soyutlayamamaktadır. Ülkeler arasındaki ekonomik, siyasi, sosyal ilişkilerin yaygınlaşması ve gelişmesi, ideolojik ayırımlara dayalı kutuplaşmaların çözülmesi, farklı toplumsal kültürlerin, inanç ve beklentilerin daha iyi tanınması, ülkeler arasındaki ilişkilerin yoğunlaşması olarak tanımlanabilen (DPT, 1995) küreselleşmenin iş dünyasına etkileri arasında, ticarette sınırları kaldırması, serbest rekabeti arttırması, rekabeti uluslararası boyutlara taşıması, dış ticareti kolaylaştırması, ulusal çapta faaliyet gösteren işletmeleri uluslararası bir ekonomik aktöre dönüştürmesi olarak belirtilebilecektir. En önemli sonuçlarından biri olarak ise ülkeler ve ekonomiler arasındaki etkileşim düzeyini arttırması gösterilmektedir. Öyle ki ülkelerden herhangi birinde yaşanan değişim kendisi ile hiç ilişkisi olmayan uzak bir ülkeyi çok kısa sürede ciddi olarak etkileyebilmektedir yılında yaşanan krizin Asya ülkelerinde başlayıp giderek hemen hemen bütün dünyayı ve dünya ticaretini etkilemesi bunun en önemli göstergelerindendir. Küreselleşme olgusunun diğer bir önemli sonucu ise sanayi toplumunda ulusal çapta gerçekleşen rekabetin günümüzde uluslararası platforma taşınmasıdır. Bilişim sektöründeki gelişmeler, internetin iş dünyasında yayılımı, dünya ticaretinde sınırların kalkmasına yönelik düzenlemelerin gerçekleştirilmesi işletmelerin uluslararası faaliyetlere yönelmelerini kolaylaştırmıştır. Daha önceleri sadece büyük işletmelerin görüldüğü uluslararası piyasalarda, küreselleşmenin bir sonucu olarak küçük ve orta büyüklükteki işletmeler de (KOBİ) görülmektedir.

17 2 Faaliyet gösteren işletme sayısının çok olması, ülke geneline dağılmış bulunmaları, tedarik zincirinin önemli bir unsuru olmaları, KOBİ leri ülke ekonomisinin önemli bir öğesi haline getirmektedir. Türkiye ekonomisinde de önemli yere sahip olan KOBİ lerin artık uluslararası pazarlarda daha fazla faaliyet göstermeye başladıkları gözlemlenmektedir. KOBİ ler son yıllarda dünyada küreselleşme ve bölgeselleşme eğilimi ile birlikte artan rekabet ortamından önemli ölçüde etkilenmektedir. Bu durum KOBİ'lerin sorunlarının çözümünü daha önemli ve ivedi hale getirmektedir Çalışmanın Önemi Küresel rekabetin yaşandığı iş dünyasında, birçok ülke KOBİ lerin ayakta kalabilmelerini sağlamak, rekabet üstünlüğünü artırmak, yönetim ve organizasyon yeteneklerinin geliştirmek için çalışmalar, araştırmalar yapmakta, birtakım yasal düzenlemelerle teşvik programları uygulamaktadır. Bunun yanı sıra sadece KOBİ leri gerek ekonomik gerekse enformatik alanda destekleyen yeni kuruluşlar, enstitüler ya da araştırma merkezleri kurmaktadırlar. Çünkü KOBİ ler, ekonomik büyüklükleri, istihdam oranı, değişimi etkileme gücü ve teknolojik gelişmelere uyum konusundaki rolleri nedeniyle ülke ekonomisinin önemli yapı taşlarından biri olarak kabul edilmektedirler. KOBİ lerin etkin bir şekilde yönetimi sadece KOBİ lere değil, ülke ekonomisinin geneline olumlu katkı sağlamaktadır. Kriz, öncesiyle ve sonrasıyla, işletmeler ve genel ekonomi üzerinde birçok kalıcı etki bırakabilmektedir. İşletme düzeyindeki normal karar alma süreçlerini bozması, işletme içi iletişim yollarını kapatması, merkezi yönetim eğilimini arttırması, belirsizlik nedeniyle işletmelerin hareketsiz kalması, yönetimin ve çalışanların gelecek baskısı altında çalışmaları, üretim, satış, pazarlama gibi faaliyetleri aksatması, ödemelerdeki gecikmeler nedeniyle finansal sıkıntıların ortaya çıkması v.b. birçok durum krizlerin işletme üzerindeki etkilerine örnek olarak gösterilebilir. Makro ekonomi açısından bakıldığında ise ekonomik büyümenin yavaşlaması, hatta küçülmeye dönmesi, milli gelirin azalması, işsizliğin artması, refah seviyesinin düşmesi ve bunlara bağlı olarak sosyal huzursuzlukların baş göstermesi gibi sorunlar kriz sonuçları olarak ortaya çıkmaktadır.

18 3 Kriz dönemlerinde KOBİ lerin etkin, planlı ve rasyonel bir şekilde yönetilerek krizi en az zararla atlatabilmeleri ülke ekonomisi açısından hayati önem taşımaktadır. Çünkü KOBİ ler ekonomik büyümenin ve kalkınmanın, sosyal gelişimin, sağlıklı kentleşmenin, toplumsal barış ve huzurun önemli bir unsurudur. KOBİ ler istihdam ve üretime katkıları, değişen pazar koşullarına hızla uyum sağlama esneklikleri, büyük işletmeleri tamamlama yetenekleri, bölgelerarası dengeli büyüme ve çevre korumasına olumlu etkileri ve gelirin daha adil dağılımı açısından oldukça önemli roller üstlenmektedirler. Bütün bu özelliklerinden dolayı KOBİ lerin krize hazırlıklı olması, krizi sağlıklı bir şekilde yönetebilmesi gerekmektedir Çalışmanın Amacı Kriz ve kriz yönetimi ile KOBİ lere ilişkin işletme yazınında çok sayıda çalışma olmasına karşın, özellikle KOBİ lerin kriz dönemindeki yönetimini açıklayan yeni araştırmalara ihtiyaç duyulmaktadır. Bu alanda ortaya çıkacak yeni çalışmalarla KOBİ lerin kriz dönemlerinde hukuksal, yapısal ve finansal bağlamda yaşadıkları değişimi nedenleri ile birlikte detaylı bir şekilde açıklamak ve anlamak mümkün olabilecektir. Diğer taraftan bu çalışmalar, KOBİ lerin kriz dönemlerine stratejik bir bakış açısı geliştirmelerini kolaylaştırarak, krizi daha etkin bir şekilde yönetmelerine yardımcı olacağı düşünülmektedir. Bu çalışmanın amacı, KOBİ lerin kriz dönemlerinde yaşadıkları değişimleri ortaya çıkarmak ve kriz yönetimine ilişkin stratejik bir yaklaşımı ortaya koymaktır Çalışmanın Yöntemi Çalışmada araştırma yöntemi olarak literatür ve alan araştırması olmak üzere iki yöntem kullanılmıştır. 2., 3. ve 4. bölümlerde literatür araştırması sonucunda elde edilen teorik bilgilere yer verilmiş olup bu sayede, alan araştırması için kullanılacak olan anket soruları hazırlanmıştır. Sosyal bilimlerde yapılan araştırmaların çoğunda olduğu gibi, bu çalışmada da veri toplama aracı olarak anket yönteminden faydalanılmıştır. Bu yöntem sayesinde geniş bir örneklem grubundan veri toplama ve değerlendirme olanağı elde edilmiştir. Üç bölümden oluşan anketin, birinci bölümünde işletme sahip/yöneticilerinin demografik

19 4 özellikleri ve işletmelerin tanımlanmasına yönelik bilgiler, ikinci bölümde, kriz dönemlerinde işletmelerin nasıl organize olduğu, krizlerin işletmenin yönetsel, örgütsel ve finansal yapısı üzerindeki etkileri, son bölümde ise ankete katılan küçük ve orta ölçekli işletmelerin kriz yönetim uygulamaları belirlenmeye çalışılmıştır Çalışmanın Planı Birinci bölümde, mevcut çalışmanın ortaya konmasına neden olan problem ve etkilendiği diğer argümanlar belirlenmeye çalışılmış amacının ne olduğu tanımlanmıştır. Çalışmaya ilişkin kullanılan yöntem ve bu yöntemin seçilme nedeninin açıklanmasının ardından çalışmaya ait bölümlerin içerikleri ile ilgili bilgiler verilerek bölüm tamamlanmıştır. İkinci bölümde, kriz, ekonomik kriz, kriz yönetimi, küçük ve orta ölçekli işletme (KOBİ) gibi çalışmanın temelini oluşturan kavramlar ile birlikte ülkemizin ekonomi tarihi, kırılma noktalarından hareketle incelenmeye çalışılmıştır. Bölümün son kısmında ise Büyük Dünya Buhranı ndan (1929) itibaren dünyada ve ülkemizde yaşanan ekonomik krizler, başlama nedenleri, etkileri ve sonuçları sınırlılıklarında tartışılmaya çalışılmıştır. Üçüncü bölümde, KOBİ lerin ulusal ve uluslararası önemi üzerinde durulmaya çalışılmış, ülkemiz ekonomisindeki konumu irdelenmiştir. KOBİ lerin ülke ekonomilerindeki önemi ve kapsadığı alan incelendikten sonra KOBİ lerin avantaj ve dezavantajları tartışılmaya çalışılmıştır. İlgili bölümün son kısmında ise, KOBİ lerin finansal ve yönetsel yapıları üzerinde detaylı bir şekilde tartışılmaya çalışılmıştır. Dördüncü bölümde, ekonomik krizlerin KOBİ ler üzerindeki etkileri incelenmiş, sonrasında ise günümüzde her seviyedeki işletmeler için hayati öneme sahip kriz yönetimi olgusunun KOBİ lerde uygulanması değerlendirilmeye çalışılmıştır. Beşinci bölümde, uygulama yapılacak bölge, ortaya konulan hipotezler ve uygulanacak metod belirlenmiş, bunların yanı sıra araştırma ile ilgili evren ve örneklem seçiminin nasıl yapıldığı, anket ve verilerin toplanması sırasında izlenilen yöntemler, verilerin analizinde kullanılan teknikler hakkında bilgiler verilmiştir.

20 5 Altıncı bölümde, yapılan araştırmanın bulguları ve bu bulguların değerlendirilmesi bulunmaktadır. Yedinci bölümde, anket çalışması sonucunda elde edilen verilerin ve ortaya konulan hipotezlerin analizlerinin sonuçlarına dayanılarak genel sonuçlar çıkartılmış ve öneriler belirlenmiştir.

21 6 BÖLÜM II KRİZ YÖNETİMİ KAVRAMI VE TÜRKİYE DEKİ EKONOMİK KRİZLER Günümüz organizasyonlarının pek çoğu, yerel, ulusal ve uluslararası düzeyde meydana gelen değişimle karşı karşıya bulunmaktadır. Ulaşım ve enformatik alanında kaydedilen teknolojik gelişmeler, söz konusu değişim olgusunu devamlı kılarken, ulusal ve uluslararası düzeyde faaliyet gösteren farklı birim, sektör ve örgütler arasındaki bağımlılık ve etkileşim karmaşık bir yapı doğurmaktadır. Organizasyon bünyesinde veya çevresel ilişkilerinde gerçekleşen sosyal olay ve ilişkilerin doğrusal olmayan bir eğilim göstermesi, geleceğe ilişkin tahmin ve beklentiler açısından belirsizliğe yol açmaktadır (Çorbacıoğlu, 2004, 537). İşletmelerin başarısı ve dolayısıyla da yaşamlarını devam ettirebilmeleri büyük ölçüde çevrenin yarattığı kısıt ve olanakları zamanında görüp değerlendirmelerine bağlıdır (Demir ve Sütçü, 2002, 79). Küreselleşme, dünyanın herhangi bir yerinde meydana gelen değişimin, hızla dünyanın diğer bölgelerine dağılımının kolaylaştığı bir süreci ifade etmektedir. Dünya ekonomisinin küreselleşmesi ile birlikte, hızlı değişim ve bu değişimin sonucu ekonomik faaliyetlerdeki hızlı ve etkin yeniden yapılanma çabalarının birçok alanda belirsizlikler yarattığı görülmektedir. Yaşadığımız küreselleşme olgusu işletmeleri eskiye oranla daha yoğun bir rekabet ortamına sokmuştur. Bu ortamda işletmelerin varlıklarını sürdürebilmeleri ve kar edebilmeleri yaşanılan değişimlere ayak uydurma ve yenilik yapabilme yetenekleri ile ilgilidir (Demir ve Sütçü, 2002, 79). İşletmelerin amaçlarının gerçekleştirilebilmesi ve yaşamlarını sürdürebilmeleri, bir yönden içinde bulundukları çevreye uyum gösterebilmelerine ve kendi davranışlarını çevrenin istem ve beklentileri doğrultusunda biçimlendirebilmelerine, diğer yönden de yapısındaki alt sistemlerin etkileşimlerini düzenlemelerine bağlı olacaktır. Örgütsel çevrenin sürekli değişmekte olması, çevresel etkilerden dolayı gerekli önlemleri almayan ve denge sağlamayan organizasyonlara tehlikeler yaratacağı yadsınamaz bir gerçektir. İşletme başarıları büyük ölçüde bu tehlikeleri öngörüp, değerlendirebilmeleri ile doğru orantılı olacaktır. İşletmeler değişik

22 7 örgüt içi ve çevresel kaynaklardan gelen tehdit ve krizlerle karşı karşıya kalabilirler. Bu noktada en önemli husus, yıkıcı etkilerinden dolayı yöneticilerin krizi aşma becerilerinin örgüt açısından yaşamsal öneme sahip olduğudur. (Ayvazova, 2002,2) Çalışmanın bu bölümünde öncelikle kriz ve kriz yönetimi kavramsal bir bakış açısı ile temel kavramlar çerçevesinde derinlemesine incelenmeye çalışılmıştır. Sonra çalışmanın Küçük ve Orta Büyüklükteki İşletmelerde (KOBİ) gerçekleştirileceği göz önünde bulundurularak, KOBİ lere ilişkin özet bilgilere yer verilmektedir. Son olarak Türkiye de yaşanan ekonomik krizler, ülke ekonomisinin kırılma dönemleri ışığında tartışılmaktadır. 2.1.Temel Kavramlar Bir konunun iyi anlaşılabilmesi için temel kavramların doğru tanımlanması ve kavramsal birliğin sağlanması oldukça önemlidir. Bu bağlamda krize ilişkin çeşitli tanımlamalara aşağıdaki paragraflarda yer verilmektedir Kriz Kriz, en basit anlamıyla işletme örgütünün normal aktivitelerini tahrip eden önemli bir dengesizlik durumudur. Örgütün uzun ve kısa dönemli amaçlarını tehdit eden, acil tepkiler gerektiren ve bununla birlikte yanıt için karar verme süresini kısıtlayan ve en önemlisi varlığıyla karar verme birimlerini şaşırtan ve kararsızlığa yönelten bir süreçtir (Irvine, 1987, 36-37). Bu anlamda, kriz belirli bir anda veya son derece hayati olan bir zamanda daha kötüye dönüş noktası, kritik bir devreye ulaşan durum (Fink, 1986, 15), çabuk uyum sağlamayı gerektiren değişiklikler (Saraçoğlu, 1995, 196), daha kapsamlı bir değerlendirme de ise tehdit edici şartlara müdahale edebilme yetersizliği (Can, 1992, 300) şekillerinde tanımlanabilmektedir (Titiz ve Çarıkçı,2001,204). Dinçer krizi (1988, 385); beklenmeyen ve önceden sezilmeyen ancak cevap verilmesi gereken, örgütlerin önleme ve uyum mekanizmalarını etkisiz hale getirerek mevcut değerlerini amaçlarını ve işleyiş düzenini tehdit eden gerilim durumudur. şeklinde tanımlamıştır.

23 8 Mitroff (1994,102), işletme açısından krizi toplumu, çevreyi, çalışanları, üretim sürecini, hizmetleri, işletmenin temel ürününü tehdit eden çeşitli baskılar olarak tanımlamıştır. Diğer bir tanımla; örgütsel kriz, düşük olasılıklı, yüksek etkili, bir örgütün yaşamsallığını tehdit eden ve sebep, etki ve çözüm açısından belirsizlikle karakterize olan ve ani karar verme ihtiyacı olduğuna inanılan bir olaydır. (Pearson ve Clair, 1998, 60; Sezgili, 2003, 13) Mitroff a göre (2000,6) işletme yönetiminde ve literatüründe krize ve kriz yönetimine temel yönelim Johnson and Johnson firmasının 1982 de yaşadığı Tylenol olayıyla gündeme gelmiştir. Geçen yaklaşık 25 yıllık kriz literatürüne ve bu alanda yaşanan bir çok üzüntü verici olaya rağmen işletmelerin hala büyük bir bölümünün krizlere karşı hazırlıklı olmadıkları görülmektedir. Bordwin (1999,53), bir şirketin var oluşunun herhangi bir krizin patladığı andaki dengesine bağlı olduğunu, büyük bir kriz yaşayan şirketlerin büyük çoğunluğunun krizden sonraki 5 yıl içinde iflas ettiği belirtmiştir (Gerçik, 2002,14). Mevcut tüm tanımlardan hareket ederek krizin temel özelliklerini şöyle belirtebiliriz (Tağraf ve Arslan, 2003, 150; Yeniçeri, 1993, 218; Akat, 1997, 348; Ayvazova, 2002, 9-11). Kriz durumu genellikle tahmin edilmez, Örgütün tahmin ve kriz önleme mekanizmaları yetersiz kalır, Kriz, örgütün amaç ve varlığını tehdit eder, Kriz üstesinden gelmek ve izlenmesi gereken yolların kararlaştırılması için yeterli bilgi ve zaman bulunmaz, Kriz ivedi müdahale gerektirir, yöneticiler uyguladıkları standart karar mekanizmaları ile krize cevap veremezler, Kriz, karar veren kişilerde gerilime neden olur, Meydana gelen değişim örgütün devamlılığını ciddi şekilde tehdit eder.

24 9 Konuya işletme yönetiminin bir sorunu olarak bakıldığında, işletme yönetimini tehdit etmeyen, işletmedeki mevcut dengeleri bozmayan, karar mekanizmalarını işlemez duruma sokmayan, geçici olarak ortaya çıkan çatışma, direniş ve değişmeye kriz demek doğru değildir (Yeniçeri, 1992, 314). Ancak, krizin bu tür sorunlara yol açtığı söylenebilir. Krizi sorunlardan ayıran faktör, örgütün devamlılığını yok etme tehdidi olarak değerlendirilmesidir. Kriz durumunda örgüt yönetimini gerilime sokan en önemli konu belirsizliktir. Değişme ve gelişmelere uyum sağlama ivediliği vardır. Kriz durumu, örgütün krizi tespit etmede, önlemede veya değişikliklere uygun cevap vermede yetersiz kalması durumunda ortaya çıkmaktadır (Tüz, 2001, 10; Bayram, 2004,3). Ülke ve dünya ekonomisinin içinde bulunduğu olumsuz durumlar, döviz darboğazları, dış borç ödeme sıkıntıları, yeterli yabancı sermayenin ithal edilememesi, uluslar arası finans çevrelerinde ülke kredi notlarının düşürülmesi, işsizlik problemleri v.b. süreçler hem kriz sonucu hem de kriz nedenleri arasında sayılabilmektedir (Sweezy-Magdoff, 1983, 26-27;Titiz ve Çarıkçı,2001,205). Yaşanan krizlerin en önemli nedeni ise ülke düzeyinde yaşanan ekonomik ve siyasi dalgalanmalar ve belirsizliklerdir (Özdevecioğlu, 2002, 93). Bu noktada karşımıza ekonomik kriz çıkmaktadır Ekonomik Kriz Ekonomik Kriz, ekonomide aniden ve beklenmedik şekilde ortaya çıkan olayların makro açıdan ülke ekonomisini, mikro açıdan ise işletmeleri ciddi anlamda sarsacak sonuçlar ortaya çıkarmasıdır (Ateşsaçan, 2005, 1; Kınaytürk, 2006). Ekonomik kriz, ekonomide genel dengenin bozulması ile ilgilidir. Toplam arz ve toplam talep dengesizliği genellikle talep eksikliği şeklinde olmaktadır. Ekonomik kriz döneminde, bir ekonomide toplam talebin uyardığı üretim düzeyinin, o ekonominin üretim kapasitesinin tam olarak kullanımını sağlayamadığı durumda, milli gelir eksik istihdam düzeyinde gerçekleşecek, istihdam azalacak, faktör ve mal fiyatlarında genel bir düşme eğilimi gözlenecektir (Bulut, 2002, 3; Kınaytürk, 2006,5). Ekonomik kriz kavramı konjonktürel dalgalanmalarda gerileme ve daralma dönemleri içerisinde üretimin daralması olarak nitelendirilmektedir (Eroğlu, 2002, 94). Kriz her şeyden önce ekonomide normal olmayan bir durumdur. Piyasa mekanizması

25 10 içerisinde piyasaların işlememesi, kilitlenmesi ya da aşırı duyarlı hale gelerek büyük boyutlu dalgalanmalara neden olmasıdır (Eroğlu, 2002, 97) Küçük ve Orta Ölçekli İşletmeler (KOBİ) Üretim faaliyetleri, buharlı makinelerin devreye girmesiyle önce makineli üretim yapan büyük atölyelerde, sonra giderek artan ölçüde kitle üretimi yapan fabrikalarda yapılmaya başlanmıştır. Gerçeklesen teknolojik gelişmeler sonucunda, üretim otomatik makinelerle yapılmaya başlanmış ve böylece daha verimli olan büyük ölçekli üretim mümkün hale gelmiştir. Yani, seri ve kütlevi bir üretim tarzına geçilmiştir. Sanayi devrimi ile ortaya çıkan üretim tarzında, makinelere ve teknolojiye bağımlı, esnek olmayan, katı bir üretim tarzı, katı bir iş yeri ve katı bir endüstri ilişkileri söz konusudur (Kurtulmuş, 1996, 23). Yaşanan gelişmeler birim başına ortalama maliyeti azaltarak ölçeğe göre artan getiri sonucunu doğurmuştur. Bu sonuç, firmaları sürekli büyümeye teşvik etmiştir. Ne kadar büyükse o kadar iyidir anlayışı, dev firmaların ortaya çıkmasına yol açmıştır. Bu eğilim 1970'lere kadar sürmüştür. 1970'lerde ardı ardına gelen petrol krizinin neden olduğu durgunluktan, büyük ölçekli işletmelerin hızla etkilenerek üretim ve finansman dar boğazına girdiklerine tanık olunmuştur. Büyük işletmelerin, kriz ortamından daha çabuk etkilenmeleri ve dünya konjonktürüne adapte olmakta güçlük çekmeleri, bunlara olan güvenin sarsılmasına yol açmıştır. Buna karşılık söz konusu yıllara kadar, üretim sürecinde geri plana atılan küçük ve orta boy işletmelerin ise, yaşanan ekonomik krize rağmen, kendilerini daha çabuk toparlamaları, piyasa koşullarına, büyük işletmelere nazaran daha kolay uyum sağlamaları ve ekonomik yapıdaki boşlukları doldurma da gösterdikleri başarı, bu işletmelerin desteklenmesi yönündeki görüşlerin ortaya çıkmasına yol açmıştır (İZSİAD,1993, 15; smeconf/turkcepdf /bildiri_19.pdf). Bu işyerlerinin teknik yeniliklere daha yatkın, tüketici tercihlerine daha esnek karakterleri, konjonktürel dalgalanmalara uymadaki üstünlükleri, üretimdeki boşlukları daha hızlı doldurmadaki katkıları, büyük firmalara yönelik olumlu etkileri, bölgeler arası dengeli büyümeye tesirleri bakımından önemli bir güç haline gelmişlerdir (KOSGEB, 1993, 22).

26 11 KOBİ ler genelde bağımsız bir şahıs tarafından kolayca kurulan, sahip ya da sahiplerince yönetilen, büyümesi için sermayeyi kendi içinden sağlayan, yerel çalışan, üretim yaptığı alanda çok fazla etkili olamayan ve göreceli olarak küçük iktisadi kuruluşlardır. KOBİ lerin en belirgin özellikleri genel olarak, az sermaye kullanımı yanında daha çok el emeği ile çalışan, çabuk karar verme yeteneğine sahip, düşük düzeyde yönetim giderleri ile çalışan ve ucuz bir üretim gerçekleştiren ekonomik kuruluşlar olmalarıdır (Aydemir, 2002, 6; Erkoç, 2006). Küçük ve Orta Ölçekli İşletme (KOBİ) Tanımı KOBİ lerin tanımlanmasında genelde nitelik ve nicelik yönünden büyüklük kriterleri kullanılmaktadır. Nicel yaklaşımın önemli gerekçesi; KOBİ lerin nitel ölçütlere dayandırılması halinde açık, objektif ve belirgin bir sınıflandırmanın olamayacağı şeklindedir. Nitel ölçütte ise gerekçe olarak ülke şartları göz önünde bulundurulmalı ve girişimcilerin sahip oldukları özellikler vurgulanmaktadır (Müftüoğlu, 1991, 99; Erkoç, 2006). Ülkemizde ilgili kurum ve kuruluşlar tarafından üzerinde tamamen uzlaşılmış bir KOBİ tanımı yoktur. KOBİ lere hizmet veren her kurum farklı bir KOBİ tanımından hareket etmektedir. Bu nedenle, uygulamada farklılıklar oluşmakta, KOBİ lerin bir kısmı bazı uygulamaların içinde yer alırken, diğer bazı uygulamaların dışında kalabilmektedir. Bu bağlamda çalışmamızda, objektif yapıdan uzaklaşmamak adına ortaya konmuş KOBİ tanımlamalarının tamamı verilmeye çalışılmıştır. Küçük ve Orta Ölçekli Sanayi Geliştirme ve Destekleme İdaresi Başkanlığı (KOSGEB) Tanımı (3624 Sayılı Kanun): 1-50 işçi çalıştıran imalat sanayi işletmeleri küçük ölçekli işçi çalıştıran imalat sanayi işletmeleri orta ölçekli. Halk Bankası Tanımı: Teşvik Belgeli KOBİ: işçi çalıştıran, sabit yatırım tutarı TL 100 milyarı geçmeyen imalat sanayi işletmeleri. Normal KOBİ: işçi çalıştıran, sabit yatırım tutarı TL 400 milyarı geçmeyen imalat sanayi işletmeleri.

27 12 Türkiye İhracat Kredi Bankası (Eximbank) Tanımı: Kısa vadeli TL krediler kapsamında KOBİ ihracat kredisi için işçi çalıştıran sabit sermaye yatırımları $ 2 milyonu geçmeyen imalat sanayi işletmeleri. Hazine Müsteşarlığı Tanımı : İmalat sanayinde faaliyette bulunan ve yasal defter kayıtlarında arsa ve bina hariç net sabit yatırım tutarı TL 400 milyarı aşmayan, 1-9 işçi çalıştıran işletmeler çok küçük ölçekli, işçi çalıştıran işletmeler küçük ölçekli, işçi çalıştıran işletmeler orta ölçekli. Dış Ticaret Müsteşarlığı (DTM) Tanımı: İmalat sanayiinde faaliyette bulunan ve işçi çalıştıran, gerçek usulde defter tutan, arsa ve bina hariç sabit sermaye tutarı bilanço net değeri itibariyle $ 2 milyon karşılığı TL yi aşmayan işletmeler. Devlet İstatistik Enstitüsü (DİE) ve Devlet Planlama Teşkilatı (DPT) Tanımı: 1-9 işçi çalıştıran işletmeler çok küçük ölçekli, işçi çalıştıran işletmeler küçük ölçekli, işçi çalıştıran işletmeler orta ölçekli. Türkiye Küçük ve Orta Ölçekli İşletmeler Serbest Meslek Mensupları ve Yöneticileri Vakfı (TOSYÖV) Tanımı: 1-5 işçi çalıştıran işletmeler çok küçük ölçekli, işçi çalıştıran işletmeler küçük ölçekli, işçi çalıştıran işletmeler orta ölçekli. AB Komisyonu Tanımı: Küçük İşletmeler: 50 den az işçi çalıştıran, Yıllık satış cirosu 7 milyonu veya arsa ve bina hariç mevcut sabit sermaye tutarı, bilanço net değeri itibariyle, 5 milyonu geçmeyen, Bağımsızlık kriterine uygun olan işletmeler.

28 13 Orta Büyüklükteki İşletmeler: 250 den az işçi çalıştıran, Yıllık satış cirosu 40 milyonu veya arsa ve bina hariç mevcut sabit sermaye tutarı, bilanço net değeri itibariyle 27 milyonu geçmeyen Bağımsızlık kriterine uygun olan işletmeler. Mikro işletmeleri küçük ve orta büyüklükteki işletmelerden ayırmak gerektiğinde, bunlar 10 dan az işçi çalıştıran işletmeler olarak tanımlanmaktadır. AB komisyonu yukarıdaki tanıma göre, içinde KOBİ, orta büyüklükte işletme, küçük işletme ve mikro işletme terimleri geçen tüm AB mevzuatını uyumlandırmıştır. (www.isbank.com.tr/dosya/ekon-tr_kobiler2004.pdf) Kriz Yönetimi Günümüzde yöneticiler krizin artık işletmeyi etkileyip etkilemeyeceğini düşünmek yerine nerede, ne zaman, nasıl ve ne şekilde bir krizle karşılaşabileceklerini, kimin ve kaç kişinin bu krizden etkilenebileceğini düşünmek zorundadırlar. Bundan dolayı işletme yöneticileri herhangi bir zamanda karşılaşabilecekleri krizleri önlemek ya da en az kayıpla atlatabilmek için kriz yönetimi çalışmalarına daha çok zaman ayırmak zorunda kalmaktadırlar. Çünkü işletmeler krizlere ne kadar çok hazırlanıp tahmin yürütürlerse (krizlerin önlenebilir veya önlenemez olmasına bakmaksızın) krizleri önleme şansları o derece yüksek olabilmektedir (Zemanova, 2002,43). Haşit (2000,64) tarafından verilen bir tanımlamada kriz yönetimi, karşılaşabilecek bir kriz durumunda kriz sinyallerinin yakalanarak değerlendirilmesi ve işletmenin kriz durumunu en az kayıpla atlatabilmesi için gerekli önlemlerin alınması ve uygulanması faaliyetlerini kapsayan bir süreç olarak belirtilmiştir. Mitroff açısından bakıldığında ise (1993,26), krizi tahmin etme, önleme, hazırlanma, özelliklerini belirleme, iyileşme ve öğrenme mekanizmalarının planlanması, tekrar planlanması ve uygulanması gibi seri faaliyetleri içeren bir süreçtir.

29 14 Tablo 1. Kriz Yönetimi KRİZ YÖNETİMİ Ürünlerin, hizmetlerin, üretim sürecinin, işletme ürününün, personelin, çevrenin ve toplumun karşılaştığı tehlikeleri temel alan risk değerlendirme çalışmaları. Kriz planlarının hazırlanması ve uygulanması, krizlerin saptanması, önlenmesi, sınırlandırılması, iyileştirme ve belli başlı krizlerden bir şeyler öğrenme çalışmaları Mitroff (1994,102), Crisis Management and Environmantalism, California Management Review Kriz Yönetiminin Özellikleri Kriz Yönetiminin klasik yöneticilik anlayışından farklı kendine özgü bir takım özellikleri bulunmaktadır. Bu özelliklerden bazıları şunlardır (Zemanova,2002,45); Ana gayesi, krizleri önceden görebilen, bunların türlerini ayırt edebilen, önlemler alabilen, bir çok alanda yeni şeyler öğrenebilen, direnç göstererek en kısa zamanda toparlanabilen işletmeler oluşturabilmektir (Smith v.d., 1993, 29). Krizleri önlemedeki yönetim başarısı, yöneticilerin krizleri ne şekilde algıladıklarına bağlı olarak değişebilmektedir. Kriz Yönetimi sürekli bir işlem olup başlangıç ve sonu yoktur. İletişim, düzenleme, kontrol, maliyet, kültür, durumsallık planlaması, sistemlerin karmaşıklığı ve birbirine bağlılığı gibi faktörler kriz yönetiminde önemli yer tutmaktadır. Smith ve arkadaşlarına göre (1993, 29) bu yedi faktör işletmenin krize karşı dayanıklılığını belirleyecektir. Kriz yönetimi, stratejik yönetimin alanına girmektedir. Çünkü krizler stratejik hedefleri de tehlikeye sokabilir (Kuklan, 1986, 43).

30 Kriz Yönetim Süreci Kriz yönetim süreci genel olarak beş aşamadan oluşmaktadır. Bu aşamalar (Mitroff, 1994, 53): Krizle ilgili sinyallerin saptanması, Krize hazırlık ve önleme, Krizin yarattığı zararın sınırlandırılması, İyileşme (normal duruma dönüş), Öğrenme ve değerlendirme. Kriz durumları tüm şiddetiyle ortaya çıkmadan önce işletmelere bazı sinyaller göndermektedirler. Kriz bu sinyallerin takip edilmesi veya doğru bir şekilde yorumlanmaması sonucunda ortaya çıkabilecektir (Haşit, 2000, 69). Kriz sinyallerinin yakalanabilmesi için, örgütte değişik sinyalleri alabilen çeşitli erken uyarı sistemlerinin kurulması ve işletilmesi gerekmektedir. İkinci aşamada erken uyarı sistemleri ile saptanan bilgiler ışığında karşılaşılabilecek bir krizde kullanılacak önleme ve korunma mekanizmalarının oluşturulmasına çalışılmaktadır (Mitroff, 1987, 285). Bu noktadan sonra işletmelerin erken uyarı sistemleri ile yakaladığı kriz sinyalleri, krizi önleme ve hazırlık mekanizmalarını harekete geçirmesi gerekecektir. Zararın sınırlandırılma isteğindeki amaç, kriz etkilerinin daha büyük seviyelere ulaşmasını önleme olarak değerlendirilebilir. İyileşme aşamasında, işletmenin mümkün olan en kısa sürede normal duruma dönmesine çalışılacaktır. Kriz dönemlerinde örgütsel sistemde önemli bozulmalar görülmektedir. Bu bozulmaların düzeltilmesiyle ilgili kısa ve uzun dönem içerisinde yapılması gereken çalışmalar kriz yönetim sürecinin bu aşamasında yapılmaktadır. Son aşamada ise kriz dönemlerinde alınan karar ve önlemlerin değerlendirilerek ileride karşılaşılabilecek krizlerle daha iyi mücadele etmeyi sağlama şeklinde olacaktır (Murat ve Mısırlı, 2005,7). Çalışmamızın temel tanımları yukarıda ayrıntılı olarak verilmeye çalışılmıştır. Bu açıklamalardan sonra kriz konusunun tarihsel değişimi incelenmeye çalışılacaktır.

31 16 Ülke olarak krizlerin nedeni ve/veya sonucu olan birçok etken ile karşılaşmamıza rağmen makro anlamda ülkemizi, mikro temelde ise büyüklü küçüklü işletmeleri etkileyen en önemli unsurların ekonomik nitelikli olduğu tarafımızdan değerlendirilmektedir. Mevcut doğrultuda öncelikli olarak ülke ekonomimizin değişim süreci açıklanmaya çalışılacak sonrasında ise bu bilgiler ışığında yaşanan ekonomik krizler değerlendirilecektir Cumhuriyet ten Günümüze Türkiye Ekonomisinin Kırılma Dönemleri Ekonomik yapının geri kaldığı Osmanlı Devleti nin son dönemi ile Cumhuriyet yönetimine geçiş süreci ve Kurtuluş mücadelesi, Cumhuriyet Dönemi ndeki iktisat politikalarını ve kurumsal yapıyı derinden etkilemiştir. Günümüze kadar gelinen süreci tarihsel bilgililer içinde açıklamaya çalışacağımız bu bölümde değerlendirmeler, sürecin kırılma noktalarından hareketle ele alınmaya çalışılmıştır. Sınıflandırma, 1923 ten günümüze kadar geçen süreyi üç genel döneme ( , ve 1980 den günümüze) bunları da genel dönemlerinden özü itibariyle ayrılmayan ve analizi kolaylaştıran alt bölümlere ayırmaktır. Dünya geneline bakılacak olursa yıllarını kapsayan birinci dönem henüz dünyada egemen bir düzenin olmadığı süreci, 1946 dan sonra Amerikan Barışı adı altında (Pax American), Amerikan gücünün olduğu süreci ifade etmektedir arasında ülkemizde ekonomi politikalarını etkileyen unsurlar dönem dönem hızlanan karma ekonomi ve ithal ikamesi, sosyal refah devleti uygulamalarıdır sonrasında ulus-devletin yeniden yapılanması ve yeni devlet modelini bulma arayışları küreselleşmenin ikinci dalgasının şekillenmesidir (Kuruç, 1998, 20-34) Dışa Açık Ekonomi ( ) Türkiye Cumhuriyeti kurulduğu yıllarda, dünya ekonomisi içinde hammadde ihracatçısı, sınaî ürün ithalatçısı ve dış borçlanmalar, Duyun-u Umumiye İdaresi ile sürekli imtiyazların verilmiş olduğu bir iktisadi yapıyı devralmıştır (Boratav, 1989, 11-13) arası yıllar devlet işletmeciliği ve müdahalelerin asgari düzeyde tutulduğu ve piyasa şartlarında sanayileşmenin benimsendiği yıllardır. Ancak ilk yılların ekonomik tablosunu yokluklar ve en temelde ise milli ellerde sermaye yokluğu

32 17 oluşturmaktadır. İlk yılların iktisat politikalarının atmosferinde ve daha sonraki uygulamalarda bu yoklukları ortadan kaldıracak, sermaye kazançlarını milli olmayan unsurlardan milli unsurlara aktaracak, kalkınma hamlesini devlet desteğiyle ve milli özel girişimci eliyle sağlayacak milli iktisat anlayışı bulunmaktadır (Kuruç, 1987, 46). Dönem içinde iktisat politikalarını etkileyen iki önemli gelişme, İzmir İktisat Kongresi ve Lozan Barış Antlaşmasıdır. Henüz Cumhuriyet ilan edilmeden toplanan İzmir İktisat Kongresinin amacı, izlenecek iktisat politikalarını ve iktisadi kalkınma hamlelerini tespit etmek, çağdaş uygarlık seviyesine ulaşmada Batı nın birtakım kurum ve kurallarını alarak en kısa zamanda iktisadi ve toplumsal gelişmeyi sağlamaktı (Kepenek, Yentürk, 2000, 33-34; Güldiken, 2006, 142). Dışa açık ekonomi sürecinin iktisat politikalarına damgasını vuran diğer önemli gelişmesi Lozan Barış Antlaşması dır. Antlaşmanın 28. maddesinde Türkiye de kapitülasyonların her bakımdan kaldırıldığı hükme bağlanmakla birlikte diğer iki önemli gelişme lehimize sonuçlanmamıştır. Antlaşma hükmü gereği, gümrük tarifelerinin beş yıl süre ile 1916 yılındaki seviyede tutulması, sınai üretimi bir süre daha gümrük korumasından mahrum bırakmıştır. Ayrıca Osmanlı dış borçlarından bir bölümü genç Cumhuriyet tarafından devralınmış ve daha başlangıçta borç yükü altına girilmiştir (Aktan, 1998, 34). Bütün çabalara rağmen (Aşar Vergisi nin kaldırılması, İş Bankası, Sanayi ve Maden Bankası nın kurulması, 1913 tarihli Teşvik-i Sanayi Kanunu nun yeniden düzenlenip yürürlüğe konması.) ülke hızlı bir sanayileşme atılımı gösterememiştir. Bunun nedeni belirtilen nedenlerin yanında, altyapı, sermaye, girişimci ve teknik eleman yetersizliğidir. Yabancıların belirsizlik nedeniyle yeni yatırımlara gitmemesi ve gayrı müslim azınlıkların ülkeyi terk etmesi sınaî üretimi olumsuz etkileyen diğer nedenlerdir. Devletin sanayiye yatırım yapma eğilimi vardır, ancak yetersiz kamu sermayesinin önemli bir bölümü demiryolu yapımı ve yabancıların elindeki demiryollarının satın alınmasında kullanılmıştır. Milli iktisat anlayışı içerisinde sermayenin yerli ellerde toplanması istenmektedir. Fakat yeterince olumlu sonuçlar alınamamıştır (Aktan, 1998, 34; Kaştan, 2003, 492).

33 18 Bu dönemde Milli İktisat anlayışının da etkisiyle para politikasında sağlam ve istikrarlı para anlayışı hakim olurken maliye politikasında denk bütçe ve düzgün ödeme ilkesi benimsenmiştir. Genişlemeci bir maliye politikasından titizlikle kaçınılırken, açık finansmana ve borçlanmaya sıcak bakılmamış, önce gelirin edinilmesi sonra harcanması söz konusu olmuştur. Bu dönemde merkez bankasının bulunmayışı kağıt para arzının artırılması ihtimalini de ortadan kaldırmıştır (Oktar, 1998, ) Korumacı-Devletçi Sanayileşme ( ) 1930 ve 1939 yılları arasında iktisat politikaları açısından iki belirleyici özellik vardır. Bunlar korumacılık ve devletçiliktir. İktisat politikalarının yöneldiği amaç ve elde edilen sonuçlar bakımından bu yılları ilk sanayileşme dönemi olarak nitelendirmek uygun olur (Boratav, 2006, 59). Dünya ekonomisinin girdiği büyük bunalım yıllarında Türkiye ekonomisi dışa kapanarak devlet eliyle bir sanayileşme hamlesine girmiştir. Krizin hammadde fiyatlarını sanayi fiyatlarından daha çok düşürmesi sonucu bir önceki dönemdeki serbest ticaret-açık kapı politikalarının sürdürülmesinin dış ticarette yaratacağı olumsuz gelişmeler sezilmişti da Lozan ın sınırlamalarının da son bulmasıyla ithalatı denetleyen koruma önlemlerine başvurularak koruma duvarları altında eskiden ithal edilen sınai tüketim mallarında ithal ikameci yatırımlara gidildi. Böylece bunalım döneminde azgelişmiş ülkelerin sanayisiz yapıyı değiştirmeye yönelik ilk adımlarına Türkiye de katıldı (Altıparmak, 2002, 37-38). Boratav a göre (2006, 67) döneminin iktisat politikalarının evriminde gözlenen başlıca uğraklar, salt korumacı önlemlerle yetinilen 1930 ve 1931 yılları, devletçi uygulamalara geçişi temsil eden 1932 yılı ve devletçiliğin rayına oturduğu yılları olarak saptanabilecektir. Devletçi iktisat politikaları ilgili dönemde iki şekilde yürütülmüştür. Birincisi devlet işletmeciliği, ikincisi de fiyat mekanizması, dış ticaret gibi konularda iktisadi yaşamın kontrol yoluyla düzenlenmesidir. Bu kapsamda bir dizi kanun ve düzenleme çıkarılmıştır. Ülkede takip edilen devletçilik anlayışı hakkında Atatürk fikrini şöyle belirtmiştir: Bizim takip ettiğimiz devletçilik, ferdi mesai ve faaliyeti esas almakla beraber, mümkün olduğu kadar az zaman içinde, milleti refaha ve memleketi mamuriyete eriştirmek için, milletin umumi ve yüksek menfaatlerinin icap ettirdiği

GİRİŞ BİRİNCİ BÖLÜM KAVRAMSAL VE KURAMSAL ÇERÇEVE: İŞLETME KULUÇKASI KAVRAMI 1.1. İŞLETME KULUÇKALARININ TANIMI... 24

GİRİŞ BİRİNCİ BÖLÜM KAVRAMSAL VE KURAMSAL ÇERÇEVE: İŞLETME KULUÇKASI KAVRAMI 1.1. İŞLETME KULUÇKALARININ TANIMI... 24 iv İÇİNDEKİLER ÖNSÖZ VE TEŞEKKÜR... İ ÖZET... İİ ABSTRACT... İİİ İÇİNDEKİLER... İV KISALTMALAR DİZİNİ... X ŞEKİLLER DİZİNİ... Xİ ÇİZELGELER DİZİNİ... Xİİİ GİRİŞ GİRİŞ... 1 ÇALIŞMANIN AMACI... 12 ÇALIŞMANIN

Detaylı

İktisat Anabilim Dalı- Tezsiz Yüksek Lisans (Uzaktan Eğitim) Programı Ders İçerikleri

İktisat Anabilim Dalı- Tezsiz Yüksek Lisans (Uzaktan Eğitim) Programı Ders İçerikleri İktisat Anabilim Dalı- Tezsiz Yüksek Lisans (Uzaktan Eğitim) Programı Ders İçerikleri 1. Yıl - Güz 1. Yarıyıl Ders Planı Mikroekonomik Analiz I IKT751 1 3 + 0 8 Piyasa, Bütçe, Tercihler, Fayda, Tercih,

Detaylı

İÇİNDEKİLER. Contents I. KISIM İŞLETMECİLİK İLE İLGİLİ TEMEL BİLGİLER

İÇİNDEKİLER. Contents I. KISIM İŞLETMECİLİK İLE İLGİLİ TEMEL BİLGİLER İÇİNDEKİLER Contents I. KISIM İŞLETMECİLİK İLE İLGİLİ TEMEL BİLGİLER 1.Bölüm: TEMEL İŞLETMECİLİK KAVRAM VE TANIMLARI... 2 Giriş... 3 1.1. Temel Kavramlar ve Tanımlar... 3 1.2. İnsan İhtiyaçları... 8 1.3.

Detaylı

İçindekiler kısa tablosu

İçindekiler kısa tablosu İçindekiler kısa tablosu Önsöz x Rehberli Tur xii Kutulanmış Malzeme xiv Yazarlar Hakkında xx BİRİNCİ KISIM Giriş 1 İktisat ve ekonomi 2 2 Ekonomik analiz araçları 22 3 Arz, talep ve piyasa 42 İKİNCİ KISIM

Detaylı

BİRİNCİ BÖLÜM: KALKINMA VE AZGELİŞMİŞLİK...

BİRİNCİ BÖLÜM: KALKINMA VE AZGELİŞMİŞLİK... İÇİNDEKİLER BİRİNCİ BÖLÜM: KALKINMA VE AZGELİŞMİŞLİK... 1 Kalkınma Ekonomisine Olan Güncel İlgi... 1 Kalkınma Kavramı ve Terminolojisi... 1 Büyüme ve Kalkınma... 1 Kalkınma Terminolojisi... 2 Dünyada Gelir

Detaylı

1: EKONOMİ HAKKINDA GENEL BİLGİLER...

1: EKONOMİ HAKKINDA GENEL BİLGİLER... İÇİNDEKİLER Bölüm 1: EKONOMİ HAKKINDA GENEL BİLGİLER... 1 1.1. Ekonomi, İhtiyaç, Kıtlık ve Tercih... 1 1.2. Mal, Hizmet ve Fayda... 3 1.3. Üretim Faktörleri... 3 1.3.1. Emek... 4 1.3.2. Doğa... 4 1.3.3.

Detaylı

ALAN ARAŞTIRMASI II. Oda Raporu

ALAN ARAŞTIRMASI II. Oda Raporu tmmob makina mühendisleri odası TMMOB SANAYİ KONGRESİ 2009 11 12 ARALIK 2009 / ANKARA ALAN ARAŞTIRMASI II Türkiye de Kalkınma ve İstihdam Odaklı Sanayileşme İçin Planlama Önerileri Oda Raporu Hazırlayanlar

Detaylı

Türk Bankacılık ve Banka Dışı Finans Sektörlerinde Yeni Yönelimler ve Yaklaşımlar İslami Bankacılık

Türk Bankacılık ve Banka Dışı Finans Sektörlerinde Yeni Yönelimler ve Yaklaşımlar İslami Bankacılık İÇİNDEKİLER FİNANS, BANKACILIK VE KALKINMA 2023 ANA TEMA SÜRDÜRÜLEBİLİR KALKINMA: FİNANS VE BANKACILIK ALT TEMALAR Türkiye Ekonomisinde Kalkınma ve Finans Sektörü İlişkisi AB Uyum Sürecinde Finans ve Bankacılık

Detaylı

GİRİŞİMCİLİK. Dr. İbrahim Bozacı. Örnekler ve İş Planı Rehberli. Kırıkkale Üniversitesi, Keskin Meslek Yüksek Okulu Öğretim Üyesi.

GİRİŞİMCİLİK. Dr. İbrahim Bozacı. Örnekler ve İş Planı Rehberli. Kırıkkale Üniversitesi, Keskin Meslek Yüksek Okulu Öğretim Üyesi. Dr. İbrahim Bozacı Kırıkkale Üniversitesi, Keskin Meslek Yüksek Okulu Öğretim Üyesi GİRİŞİMCİLİK Örnekler ve İş Planı Rehberli İş Fikri Küçük İşletme Pazarlama Aile İşletmeleri İnsan Kaynakları Hedef Kitle

Detaylı

İÇİNDEKİLER. Önsöz... iii Şekiller Listesi... xvi Tablolar Listesi... xvii. Birinci Bölüm İŞLETMECİLİKTE TEMEL KAVRAMLAR. Yrd. Doç. Dr.

İÇİNDEKİLER. Önsöz... iii Şekiller Listesi... xvi Tablolar Listesi... xvii. Birinci Bölüm İŞLETMECİLİKTE TEMEL KAVRAMLAR. Yrd. Doç. Dr. İÇİNDEKİLER Önsöz... iii Şekiller Listesi... xvi Tablolar Listesi... xvii Birinci Bölüm İŞLETMECİLİKTE TEMEL KAVRAMLAR Yrd. Doç. Dr. Onur KÖPRÜLÜ Giriş... 1 1.1. Güdü, İhtiyaçlar ve Maslow un İhtiyaçlar

Detaylı

FİNANSAL SERBESTLEŞME VE FİNANSAL KRİZLER 4

FİNANSAL SERBESTLEŞME VE FİNANSAL KRİZLER 4 FİNANSAL SERBESTLEŞME VE FİNANSAL KRİZLER 4 Prof. Dr. Yıldırım Beyazıt ÖNAL 6. HAFTA 4. GELİŞMEKTE OLAN ÜLKELERE ULUSLAR ARASI FON HAREKETLERİ Gelişmekte olan ülkeler, son 25 yılda ekonomik olarak oldukça

Detaylı

Değişen Dünyada Güçlü İşletmeler Olmak. GİRİŞİM EĞİTİM ve DANIŞMANLIK MERKEZİ

Değişen Dünyada Güçlü İşletmeler Olmak. GİRİŞİM EĞİTİM ve DANIŞMANLIK MERKEZİ Değişen Dünyada Güçlü İşletmeler Olmak GİRİŞİM EĞİTİM ve DANIŞMANLIK MERKEZİ VAN GENEL BİLGİLER VAN TÜRKİYE VAN IN PAYI Nüfus (TÜİK 2012) 1.051.975 75.627.384 1,39% İlçe Merkezleri Nüfusu (TÜİK 2012)

Detaylı

İÇİNDEKİLER SAYFA NO ÖNSÖZ IX GİRİŞ.. XI

İÇİNDEKİLER SAYFA NO ÖNSÖZ IX GİRİŞ.. XI İÇİNDEKİLER SAYFA NO ÖNSÖZ IX GİRİŞ.. XI BİRİNCİ BÖLÜM FRANCHISING SİSTEMİNİN TANIMI, KAPSAMI VE ÇEŞİTLERİ 1. FRANCHISING KAVRAMI VE TANIMI... 1 1.1. Franchising Kavramı.. 1 1.2. Franchising Sistemi 2

Detaylı

Türk Bankacılık ve Banka Dışı Finans Sektörlerinde Yeni Yönelimler ve Yaklaşımlar İslami Bankacılık

Türk Bankacılık ve Banka Dışı Finans Sektörlerinde Yeni Yönelimler ve Yaklaşımlar İslami Bankacılık İÇİNDEKİLER FİNANS, BANKACILIK VE KALKINMA 2023 ANA TEMA SÜRDÜRÜLEBİLİR KALKINMA: FİNANS VE BANKACILIK ALT TEMALAR Türkiye Ekonomisinde Kalkınma ve Finans Sektörü İlişkisi AB Uyum Sürecinde Finans ve Bankacılık

Detaylı

4. TÜRKİYE - AVRUPA FORUMU

4. TÜRKİYE - AVRUPA FORUMU 4. TÜRKİYE - AVRUPA FORUMU Yeni Dönem Türkiye - AB Perspektifi Transatlantik Ticaret ve Yatırım Ortaklığı: Fırsatlar ve Riskler ( 21-22 Kasım 2013, İstanbul ) SONUÇ DEKLARASYONU ( GEÇİCİ ) 1-4. Türkiye

Detaylı

R KARLILIK VE SÜRDÜRÜLEB

R KARLILIK VE SÜRDÜRÜLEB ÜRETİMDE İNOVASYON BİLAL AKAY Üretim ve Planlama Direktörü 1 İleri teknolojik gelişme ve otomasyon, yeni niteliklere ve yüksek düzeyde eğitim almış insan gücüne eğilimi artıyor. Mevcut iş gücü içinde bu

Detaylı

BİR KOBİ'NİN NESİ VAR, İKİ KOBİ'NİN SESİ VAR. 2007 yılı yaz aylarında ABD konut kredilerine ilişkin geri ödeme güçlükleri nedeniyle finans

BİR KOBİ'NİN NESİ VAR, İKİ KOBİ'NİN SESİ VAR. 2007 yılı yaz aylarında ABD konut kredilerine ilişkin geri ödeme güçlükleri nedeniyle finans BİR KOBİ'NİN NESİ VAR, İKİ KOBİ'NİN SESİ VAR Zihni KARTAL 1 I. GİRİŞ 2007 yılı yaz aylarında ABD konut kredilerine ilişkin geri ödeme güçlükleri nedeniyle finans piyasalarında başlayan dalgalanmalar, 2008

Detaylı

İKTİSAT ANABİLİM DALI ORTAK DOKTORA DERS İÇERİKLERİ. Dersin Adı Kod Yarıyıl T+U AKTS. Dersin Adı Kod Yarıyıl T+U AKTS. Dersin Adı Kod Yarıyıl T+U AKTS

İKTİSAT ANABİLİM DALI ORTAK DOKTORA DERS İÇERİKLERİ. Dersin Adı Kod Yarıyıl T+U AKTS. Dersin Adı Kod Yarıyıl T+U AKTS. Dersin Adı Kod Yarıyıl T+U AKTS İKTİSAT ANABİLİM DALI ORTAK DOKTORA DERS İÇERİKLERİ 1. YIL GÜZ DÖNEMİ İleri Makroiktisat I IKT801 1 3 + 0 6 Makro iktisadın mikro temelleri, emek, mal ve sermaye piyasaları, modern AS-AD eğrileri. İleri

Detaylı

DERS BİLGİLERİ. Ders Kodu Yarıyıl T+U Saat Kredi AKTS. Türkiye Ekonomisi SPRI 470 2 3 + 0 3 4

DERS BİLGİLERİ. Ders Kodu Yarıyıl T+U Saat Kredi AKTS. Türkiye Ekonomisi SPRI 470 2 3 + 0 3 4 DERS BİLGİLERİ Ders Kodu Yarıyıl T+U Saat Kredi AKTS Türkiye Ekonomisi SPRI 470 2 3 + 0 3 4 Ön Koşul Dersleri Makro İktisat Dersin Dili Dersin Seviyesi Dersin Türü Türkçe Lisans Seçmeli Dersin Koordinatörü

Detaylı

Maliye Bakanı Sayın Mehmet Şimşek in Konuşma Metni

Maliye Bakanı Sayın Mehmet Şimşek in Konuşma Metni GSO-TOBB-TEPAV Girişimcilik Merkezinin Açılışı Kredi Garanti Fonu Gaziantep Şubesi nin Açılışı Proje Değerlendirme ve Eğitim Merkezi nin Açılışı Dünya Bankası Gaziantep Bilgi Merkezi Açılışı 23 Temmuz

Detaylı

GİRİŞİMCİLİKTE FİNANSMAN (Bütçe - Anapara - Kredi) FINANCING IN ENTREPRENEURSHIP (Budget - Capital - Credit)

GİRİŞİMCİLİKTE FİNANSMAN (Bütçe - Anapara - Kredi) FINANCING IN ENTREPRENEURSHIP (Budget - Capital - Credit) GİRİŞİMCİLİKTE FİNANSMAN (Bütçe - Anapara - Kredi) FINANCING IN ENTREPRENEURSHIP (Budget - Capital - Credit) GİRİŞİMCİLİKTE FİNANSMAN Girişimcinin finansman ihtiyacı: Finansman ihtiyacının karşılanmasında

Detaylı

2002 HANEHALKI BÜTÇE ANKETİ: GELİR DAĞILIMI VE TÜKETİM HARCAMALARINA İLİŞKİN SONUÇLARIN DEĞERLENDİRİLMESİ

2002 HANEHALKI BÜTÇE ANKETİ: GELİR DAĞILIMI VE TÜKETİM HARCAMALARINA İLİŞKİN SONUÇLARIN DEĞERLENDİRİLMESİ TÜRKİYE EKONOMİ KURUMU TARTIŞMA METNİ 2003/6 http://www.tek.org.tr 2002 HANEHALKI BÜTÇE ANKETİ: GELİR DAĞILIMI VE TÜKETİM HARCAMALARINA İLİŞKİN SONUÇLARIN DEĞERLENDİRİLMESİ Zafer Yükseler Aralık, 2003

Detaylı

KOBĐ lerin Türkiye Ekonomisindeki Yeri

KOBĐ lerin Türkiye Ekonomisindeki Yeri KOBĐ LERDE ĐŞ PLANI HAIRLANMASI ve KOBĐ DESTEK KREDĐLERĐ 30 Nisan Đktisadi ve Đdari Bilimler Fakültesi Bankacılık ve Finans Bölüm Başkanı Okan Universitesi KOBĐ LER NEDEN ÖNEMLĐDĐR? KOBĐ lerin ekonomiye

Detaylı

Bankacılık sektörü. 2011 değerlendirmesi ve 2012 yılı beklentileri

Bankacılık sektörü. 2011 değerlendirmesi ve 2012 yılı beklentileri Bankacılık sektörü 2011 değerlendirmesi ve 2012 yılı beklentileri Şubat 2012 İçerik Bankacılık sektörünü etkileyen gelişmeler ve yansımalar 2012 yılına ilişkin beklentiler Gündemdeki başlıca konular 2

Detaylı

NDEK LER I. Finansal stikrarın Makroekonomik Unsurları II. Bankacılık Sektörü ve Di er Finansal Kurulu lar

NDEK LER I. Finansal stikrarın Makroekonomik Unsurları II. Bankacılık Sektörü ve Di er Finansal Kurulu lar İÇİNDEKİLER ÖNSÖZ... i İÇİNDEKİLER... iii TABLO LİSTESİ... v GRAFİK LİSTESİ... vii KUTU LİSTESİ... xiv KISALTMA LİSTESİ.... xvi GENEL DEĞERLENDİRME... xvii I. Finansal İstikrarın Makroekonomik Unsurları...

Detaylı

İŞ GÜVENLİĞİ KÜLTÜRÜ

İŞ GÜVENLİĞİ KÜLTÜRÜ Dr. Salih DURSUN İŞ GÜVENLİĞİ KÜLTÜRÜ KAVRAM MODELLER UYGULAMA Beta Yay n No : 2668 İşletme - Ekonomi : 558 1. Baskı Mart 2012 - İSTANBUL ISBN 978-605 - 377-692 - 5 Copyright Bu kitab n bu bas s n n Türkiye

Detaylı

K R Ü E R SEL L K R K İ R Z SON O R N A R S A I TÜR Ü K R İ K YE E KO K N O O N M O İSİND N E D İKT K İSAT A P OL O İTİKA K L A AR A I

K R Ü E R SEL L K R K İ R Z SON O R N A R S A I TÜR Ü K R İ K YE E KO K N O O N M O İSİND N E D İKT K İSAT A P OL O İTİKA K L A AR A I KÜRESEL KRİZ SONRASI TÜRKİYE EKONOMİSİNDE İKTİSAT POLİTİKALARI Prof. Dr. Adem ahin TOBB-ETÜ Öğretim Üyesi 14 Mayıs 2010, İSTANBUL KRİZLER 2008 2001 İç Kaynaklı Finansal Derinliği Olan Olumlu Makro Ekonomik

Detaylı

MÜŞTERİ İLİŞKİLERİ YÖNETİMİ (PZL208U)

MÜŞTERİ İLİŞKİLERİ YÖNETİMİ (PZL208U) DİKKATİNİZE: BURADA SADECE ÖZETİN İLK ÜNİTESİ SİZE ÖRNEK OLARAK GÖSTERİLMİŞTİR. ÖZETİN TAMAMININ KAÇ SAYFA OLDUĞUNU ÜNİTELERİ İÇİNDEKİLER BÖLÜMÜNDEN GÖREBİLİRSİNİZ. MÜŞTERİ İLİŞKİLERİ YÖNETİMİ (PZL208U)

Detaylı

MERSİN TİCARET VE SANAYİ ODASI OCAK 2011

MERSİN TİCARET VE SANAYİ ODASI OCAK 2011 MERSİN TİCARET VE SANAYİ ODASI OCAK 2011 TAŞIT ARAÇ VE PARÇALARI TİCARETİ SEKTÖRÜ MEVCUT DURUMU VE MÜŞTERİ EĞİLİMLERİ TESPİT ÇALIŞMASI TAŞIT ARAÇ VE PARÇALARI TİCARETİ SEKTÖRÜ MEVCUT DURUM ANALİZ SONUÇLARI

Detaylı

2005 YILI İLERLEME RAPORU VE KATILIM ORTAKLIĞI BELGESİNİN KOPENHAG EKONOMİK KRİTERLERİ ÇERÇEVESİNDE ÖN DEĞERLENDİRMESİ

2005 YILI İLERLEME RAPORU VE KATILIM ORTAKLIĞI BELGESİNİN KOPENHAG EKONOMİK KRİTERLERİ ÇERÇEVESİNDE ÖN DEĞERLENDİRMESİ 2005 YILI İLERLEME RAPORU VE KATILIM ORTAKLIĞI BELGESİNİN KOPENHAG EKONOMİK KRİTERLERİ ÇERÇEVESİNDE ÖN DEĞERLENDİRMESİ TEPAV EPRI Dış Politika Etütleri AB Çalışma Grubu 9 Kasım 2005 Ankara Zeynep Songülen

Detaylı

HAZİNE MÜSTEŞARLIĞI - KOSGEB KOBİ TEŞVİKLERİ PROJESİ. Mehmet Atilla Söğüt Başkan Danışmanı

HAZİNE MÜSTEŞARLIĞI - KOSGEB KOBİ TEŞVİKLERİ PROJESİ. Mehmet Atilla Söğüt Başkan Danışmanı KÜÇÜK İŞLETMELERİN YATIRIMLAR İÇİN DEVLET DESTEKLERİNDEN ETKİN vev VERİMLİ BİR ŞEKİLDE YARARLANMALARI AMACI İLE: HAZİNE MÜSTEŞARLIĞI - KOSGEB KOBİ TEŞVİKLERİ PROJESİ Mehmet Atilla Söğüt Başkan Danışmanı

Detaylı

İKİNCİ YIL ÜÇÜNCÜ YIL

İKİNCİ YIL ÜÇÜNCÜ YIL ÇALIŞMA EKONOMİSİ VE ENDÜSTRİ İLİŞKİLERİ BÖLÜMÜ LİSANS DERS PROGRAMI (II.Öğretim) 101 İktisada Giriş I 2 0 2 4 102 İktisada Giriş II 2 0 2 4 103 Genel Muhasebe I 2 0 2 4 104 Genel Muhasebe II 2 0 2 4 105

Detaylı

izlenmiştir. Çin Halk Cumhuriyeti 1949 yılında kurulmuştur. IMF'ye bağlıbirimler: Guvernörler Konseyi, İcra Kurulu, Geçici Kurul, Kalkınma Kurulu

izlenmiştir. Çin Halk Cumhuriyeti 1949 yılında kurulmuştur. IMF'ye bağlıbirimler: Guvernörler Konseyi, İcra Kurulu, Geçici Kurul, Kalkınma Kurulu DÜNYA EKONOMİSİ Teknoloji, nüfus ve fikir hareketlerini içeren itici güce birinci derecede itici güç denir. Global işbirliği ağıgünümüzde küreselleşmişyeni ekonomik yapının belirleyicisidir. ASEAN ekonomik

Detaylı

FİYAT İSTİKRARI ACI KAHVE

FİYAT İSTİKRARI ACI KAHVE FİYAT İSTİKRARI ACI KAHVE Sevinç Karakoç Raziye Akyıldırım Yasemin Ağdaş Duygu Çırak NELER ANLATILACAK? FİYAT İSTİKRARI NEDİR? FİYAT İSTİKRARININ YARARLARI NELERDİR? TÜRKİYE DE FİYAT İSTİKRARI Bir toplumu

Detaylı

inşaat SEKTÖRÜ 2015 YILI ÖNGÖRÜLERİ

inşaat SEKTÖRÜ 2015 YILI ÖNGÖRÜLERİ 2014 EKİM SEKTÖREL inşaat SEKTÖRÜ 2015 YILI ÖNGÖRÜLERİ Nurel KILIÇ OECD verilerine göre, 2017 yılında Türkiye, Çin ve Hindistan dan sonra en yüksek büyüme oranına sahip üçüncü ülke olacaktır. Sabit fiyatlarla

Detaylı

Tablo 1. Seçilen Ülkeler için Yıllar İtibariyle Hizmetler Sektörü İthalat ve İhracatı (cari fiyatlarla Toplam Hizmetler, cari döviz kuru milyon $)

Tablo 1. Seçilen Ülkeler için Yıllar İtibariyle Hizmetler Sektörü İthalat ve İhracatı (cari fiyatlarla Toplam Hizmetler, cari döviz kuru milyon $) 4.2. HİZMETLER 1. Hizmetler sektörünün ekonomideki ağırlığı bir refah kriteri olarak değerlendirilmektedir (1). (2) tarafından bildirildiği üzere, sanayileşmeyle birlikte, ulaştırma hizmetleri ve belirli

Detaylı

KAPİTALİZMİN İPİNİ ÇOK ULUSLU ŞİRKETLER Mİ ÇEKECEK?

KAPİTALİZMİN İPİNİ ÇOK ULUSLU ŞİRKETLER Mİ ÇEKECEK? KAPİTALİZMİN İPİNİ ÇOK ULUSLU ŞİRKETLER Mİ ÇEKECEK? Dünyada mal ve hizmet hareketlerinin uluslararası dolaşımına ve üretimin uluslararasılaşmasına imkan veren düzenlemeler (Dünya Ticaret Örgütü, Uluslararası

Detaylı

DERS KODU DERS ADI İÇERİK BİLİM DALI T+U+KR AKTS

DERS KODU DERS ADI İÇERİK BİLİM DALI T+U+KR AKTS İŞLETME İ ANABİLİM DALI, BİLİM DALI DERS HAVUZU DERS KODU DERS ADI İÇERİK BİLİM DALI T+U+KR AKTS 345000000000506 Çokuluslu Şirket Stratejileri Dersin amacı, katılımcılarla çokuluslu şirketlerin küresel

Detaylı

F. Gülçin Özkan York Üniversitesi

F. Gülçin Özkan York Üniversitesi Finansal Đstikrar ve Makroekonomik Etkileşim F. Gülçin Özkan York Üniversitesi 1 Finansal kriz tanımı üzerinde hemfikir olunan bir tanım bulunmamakla birlikte, reel sektör etkisinin derecesi önemli bir

Detaylı

T.C ÇAĞ ÜNİVERSİTESİ SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ İŞLETME YÖNETİMİ ANABİLİM DALI

T.C ÇAĞ ÜNİVERSİTESİ SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ İŞLETME YÖNETİMİ ANABİLİM DALI T.C ÇAĞ ÜNİVERSİTESİ SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ İŞLETME YÖNETİMİ ANABİLİM DALI ORGANİZE PERAKENDE SEKTÖRÜNDE ÇALIŞANLARIN MESLEKİ TÜKENMİŞLİK DÜZEYLERİ İLE İŞE BAĞLILIKLARI ARASINDAKİ İLİŞKİYİ BELİRLEMEYE

Detaylı

INTERNATIONAL MONETARY FUND IMF (ULUSLARARASI PARA FONU) KÜRESEL EKONOMİK GÖRÜNÜM OCAK 2015

INTERNATIONAL MONETARY FUND IMF (ULUSLARARASI PARA FONU) KÜRESEL EKONOMİK GÖRÜNÜM OCAK 2015 INTERNATIONAL MONETARY FUND IMF (ULUSLARARASI PARA FONU) KÜRESEL EKONOMİK GÖRÜNÜM OCAK 2015 Hazırlayan: Ekin Sıla Özsümer AB ve Uluslararası Organizasyonlar Şefliği Uzman Yardımcısı IMF Küresel Ekonomik

Detaylı

GRAFİKLERLE FEDERAL ALMANYA EKONOMİSİNİN GÖRÜNÜMÜ

GRAFİKLERLE FEDERAL ALMANYA EKONOMİSİNİN GÖRÜNÜMÜ GRAFİKLERLE FEDERAL ALMANYA EKONOMİSİNİN GÖRÜNÜMÜ Hazırlayan: Fethi SAYGIN Mart 2014 Kaynak :DESTATIS (Alman İstatistik Enstitüsü) GENEL DEĞERLENDİRME Ekonomi piyasalarındaki durgunluk ve sorunlara rağmen,

Detaylı

EKONOMİK VE MALİ POLİTİKA GENEL BAŞKAN YARDIMCILIĞI Eylül 2011, No:4

EKONOMİK VE MALİ POLİTİKA GENEL BAŞKAN YARDIMCILIĞI Eylül 2011, No:4 EKONOMİK VE MALİ POLİTİKA GENEL BAŞKAN YARDIMCILIĞI Eylül 2011, No:4 Bu sayıda; Kredi Derecelendirme Kuruluşu Standard and Poor s (S&P) un yerel para cinsinden Türkiye nin kredi not artış kararı değerlendirilmiştir.

Detaylı

MURAT EĞİTİM KURUMLARI

MURAT EĞİTİM KURUMLARI 2013 KPSS de Testlerin Kapsamları Değişti ÖSYM tarafından yapılan açıklamaya göre 2013 KPSS de uygulanacak testlerin içeriğinde bir takım değişiklikler yapıldı. Bu değişikler başta Genel Yetenek - Genel

Detaylı

BİLGİ EKONOMİSİNDE YENİ YAKLAŞIMLAR: BİLGİ YÖNETİŞİMİ ve ÜNİVERSİTE EKONOMİSİ 1

BİLGİ EKONOMİSİNDE YENİ YAKLAŞIMLAR: BİLGİ YÖNETİŞİMİ ve ÜNİVERSİTE EKONOMİSİ 1 BİLGİ EKONOMİSİNDE YENİ YAKLAŞIMLAR: BİLGİ YÖNETİŞİMİ ve ÜNİVERSİTE EKONOMİSİ 1 Yard. Doç. Dr. İsmail SEKİ ÇANAKKALE 2013 1 Çalışma yazarın Bilgi Yönetişimi Bağlamında Üniversitelerin Ekonomideki Rolü

Detaylı

DIŞ TİCARETTE KÜRESEL EĞİLİMLER VE TÜRKİYE EKONOMİSİ

DIŞ TİCARETTE KÜRESEL EĞİLİMLER VE TÜRKİYE EKONOMİSİ DIŞ TİCARETTE KÜRESEL EĞİLİMLER VE TÜRKİYE EKONOMİSİ (Taslak Rapor Özeti) Faruk Aydın Hülya Saygılı Mesut Saygılı Gökhan Yılmaz Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Araştırma ve Para Politikası Genel Müdürlüğü

Detaylı

Dünya ve Türkiye Ekonomisindeki Gelişmeler ve Orta Vadeli Program. 22 Kasım 2013

Dünya ve Türkiye Ekonomisindeki Gelişmeler ve Orta Vadeli Program. 22 Kasım 2013 Dünya ve Türkiye Ekonomisindeki Gelişmeler ve Orta Vadeli Program 22 Kasım 201 Büyüme Tahminleri (%) 4, 4,1 Küresel Büyüme Tahminleri (%) 4,1,2,0 ABD Büyüme Tahminleri (%) 2,,,,,,1,6,6 2,8 2,6 2,4 2,2

Detaylı

İşletmelerin Özel Hedefleri Müşteri/Çalışan memnuniyeti - eğitimi ve kariyer gelişimi

İşletmelerin Özel Hedefleri Müşteri/Çalışan memnuniyeti - eğitimi ve kariyer gelişimi İşletmelerin Genel Hedefleri Finansal Hedefler: Kârlılık ve yeni kârlı yatırımlar Pazarlama hedefleri Var olma hedefi: Ticari hayatı sürdürmek Sosyal sorumluluk ve topluma hizmet İşletmelerin Özel Hedefleri

Detaylı

1 PAZARLAMA KAVRAMI VE PAZARLAMANIN GELİŞİMİ

1 PAZARLAMA KAVRAMI VE PAZARLAMANIN GELİŞİMİ İÇİNDEKİLER ÖNSÖZ III Bölüm 1 PAZARLAMA KAVRAMI VE PAZARLAMANIN GELİŞİMİ 11 1.1. İşletme Fonksiyonu Olarak Pazarlama Fonksiyonu 13 1.1.1. Pazarlama Fonksiyonları 14 1.2. Pazarlamanın Tanımı 15 1.3. Pazarlamanın

Detaylı

2015 2017 Yılları Bütçesinin Makroekonomik Çerçevede Değerlendirilmesi

2015 2017 Yılları Bütçesinin Makroekonomik Çerçevede Değerlendirilmesi 2015 2017 Yılları Bütçesinin Makroekonomik Çerçevede Değerlendirilmesi Ankara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü İktisadi ve Mali Analiz Yüksek Lisansı Bütçe Uygulamaları ve Mali Mevzuat Dersi Kıvanç

Detaylı

DÜNYA DA VE TÜRKİYE DE EKONOMİK BÜYÜMENİN SİGORTACILIK SEKTÖRÜNE ETKİSİ

DÜNYA DA VE TÜRKİYE DE EKONOMİK BÜYÜMENİN SİGORTACILIK SEKTÖRÜNE ETKİSİ T.C. Hitit Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü İşletme Anabilim Dalı DÜNYA DA VE TÜRKİYE DE EKONOMİK BÜYÜMENİN SİGORTACILIK SEKTÖRÜNE ETKİSİ Elif ERDOĞAN Yüksek Lisans Tezi Çorum 2013 DÜNYA DA VE TÜRKİYE

Detaylı

01.01.2013-31.03.2013 FAALİYET RAPORU

01.01.2013-31.03.2013 FAALİYET RAPORU Sayfa No:1 İSTANBUL PORTFÖY YÖNETİMİ A.Ş. 01.01.2013-31.03.2013 FAALİYET RAPORU Faaliyet Raporu İçeriği 1. Raporun Dönemi 2. Ortaklığın Ünvanı 3. Dönem içinde yönetim ve denetleme kurullarında görev alan

Detaylı

Ders Adı Kodu Yarıyılı T+U Saati Ulusal Kredisi AKTS TÜRKİYE EKONOMİSİ TÜK449 7 3+0 3 4

Ders Adı Kodu Yarıyılı T+U Saati Ulusal Kredisi AKTS TÜRKİYE EKONOMİSİ TÜK449 7 3+0 3 4 DERS BİLGİLERİ Ders Adı Kodu Yarıyılı T+U Saati Ulusal Kredisi AKTS TÜRKİYE EKONOMİSİ TÜK449 7 3+0 3 4 Ön Koşul Dersleri Dersin Dili Dersin Seviyesi Dersin Türü Türkçe Lisans Yüz Yüze / Zorunlu Dersin

Detaylı

DIŞ TİCARET BEKLENTİ ANKETİ 2011 2. ÇEYREĞİNE İLİŞKİN BEKLENTİLER

DIŞ TİCARET BEKLENTİ ANKETİ 2011 2. ÇEYREĞİNE İLİŞKİN BEKLENTİLER DIŞ TİCARET BEKLENTİ ANKETİ 2011 2. ÇEYREĞİNE İLİŞKİN BEKLENTİLER 18 Nisan 2011 DIŞ TİCARET MÜSTEŞARLIĞI EKONOMİK ARAŞTIRMALAR VE DEĞERLENDİRME GENEL MÜDÜRLÜĞÜ GİRİŞ "Öncü Göstergeler" Erken Uyarı Mekanizmaları

Detaylı

ZORLUKLAR, FIRSATLAR VE STRATEJĐLER

ZORLUKLAR, FIRSATLAR VE STRATEJĐLER Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası FĐNANSAL EĞĐTĐM VE FĐNANSAL FARKINDALIK: ZORLUKLAR, FIRSATLAR VE STRATEJĐLER Durmuş YILMAZ Başkan Mart 2011 Đstanbul Sayın Bakanım, Saygıdeğer Katılımcılar, Değerli Konuklar

Detaylı

BÜRO, MUHASEBE VE BİLGİ İŞLEM MAKİNELERİ İMALATI Hazırlayan M. Emin KARACA Kıdemli Uzman

BÜRO, MUHASEBE VE BİLGİ İŞLEM MAKİNELERİ İMALATI Hazırlayan M. Emin KARACA Kıdemli Uzman BÜRO, MUHASEBE VE BİLGİ İŞLEM MAKİNELERİ İMALATI Hazırlayan M. Emin KARACA Kıdemli Uzman 516 1. SEKTÖRÜN TANIMI Büro, muhasebe ve bilgi işlem makineleri imalatı ISIC Revize 3 ve NACE Revize 1 sınıflandırmasına

Detaylı

Dünyada ve Türkiye de Doğrudan yabancı Sermaye Yatırımları

Dünyada ve Türkiye de Doğrudan yabancı Sermaye Yatırımları Dünyada ve Türkiye de Doğrudan yabancı Sermaye Yatırımları Uluslararası sermaye hareketleri temel olarak kalkınma amaçlı, hibe ve kredi şeklindeki resmi sermaye hareketleri ile özel sermaye hareketlerinden

Detaylı

İŞLETME POLİTİKASI (Stratejik Yönetim Süreci)

İŞLETME POLİTİKASI (Stratejik Yönetim Süreci) İŞLETME POLİTİKASI (Stratejik Yönetim Süreci) İşletmenin uzun dönemde yaşamını devam ettirmesine ve sürdürülebilir rekabet üstünlüğü sağlamasına yönelik bilgi toplama, analiz, seçim, karar ve uygulama

Detaylı

Değişen Dünyada Güçlü İşletmeler Olmak. GİRİŞİM EĞİTİM ve DANIŞMANLIK MERKEZİ

Değişen Dünyada Güçlü İşletmeler Olmak. GİRİŞİM EĞİTİM ve DANIŞMANLIK MERKEZİ Değişen Dünyada Güçlü İşletmeler Olmak GİRİŞİM EĞİTİM ve DANIŞMANLIK MERKEZİ OSMANİYE TÜRKİYE OSMANİYE NİN PAYI Nüfus (TÜİK 2011) 485.357 74.724.269 0,65% İlçe Merkezleri Nüfusu (TÜİK 2011) 354.054 57.385.706

Detaylı

DERS ÖĞRETİM PLANI. Dersin Kodu

DERS ÖĞRETİM PLANI. Dersin Kodu Dersin Adı Dersin Kodu DERS ÖĞRETİM PLANI Dersin Türü (Zorunlu, Seçmeli) Dersin Seviyesi (Ön Lisans, Lisans, Yüksek Lisans, Doktora) Dersin AKTS Kredisi 5 Haftalık Ders Saati 4 Haftalık Uygulama Saati

Detaylı

İçindekiler. Birinci Bölüm YATIRIM KAVRAMI VE YAPILABİLİRLİK ETÜDLERİ

İçindekiler. Birinci Bölüm YATIRIM KAVRAMI VE YAPILABİLİRLİK ETÜDLERİ İçindekiler Birinci Bölüm YATIRIM KAVRAMI VE YAPILABİLİRLİK ETÜDLERİ I. YATIRIM VE YATIRIM PLANLAMASI... 1 A. YATIRIM KAVRAMI VE TANIMLAR... 2 1. Halk Dilinde Yatırım... 3 2. Ekonomi Biliminde (Makro Açıdan)

Detaylı

BÖLÜM I MAKROEKONOMİYE GENEL BİR BAKIŞ

BÖLÜM I MAKROEKONOMİYE GENEL BİR BAKIŞ İÇİNDEKİLER BÖLÜM I MAKROEKONOMİYE GENEL BİR BAKIŞ Giriş... 1 1. Makroekonomi Kuramı... 1 2. Makroekonomi Politikası... 2 2.1. Makroekonomi Politikasının Amaçları... 2 2.1.1. Yüksek Üretim ve Çalışma Düzeyi...

Detaylı

tepav Mart2011 N201139 POLİTİKANOTU Cari Açığın Sebebini Merak Eden Bütçeye Baksın Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı

tepav Mart2011 N201139 POLİTİKANOTU Cari Açığın Sebebini Merak Eden Bütçeye Baksın Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı POLİTİKANOTU Mart2011 N201139 tepav Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı Sarp Kalkan 1 Politika Analisti, Ekonomi Etütleri Cari Açığın Sebebini Merak Eden Bütçeye Baksın Cari açık, uzun yıllardan

Detaylı

Trakya Kalkınma Ajansı. www.trakyaka.org.tr. İhracat Planı Hazırlanması Süreci

Trakya Kalkınma Ajansı. www.trakyaka.org.tr. İhracat Planı Hazırlanması Süreci Trakya Kalkınma Ajansı www.trakyaka.org.tr İhracat Planı Hazırlanması Süreci 2013 İHRACAT PLANI HAZIRLANMASI SÜRECİ İhracat Planı Neden Hazırlanır? İhracattan ne beklendiğinin belirlenmesi, İhracat amaçlarına

Detaylı

Sayı: 2010 27 31 Mayıs 2010. PARA POLİTİKASI KURULU TOPLANTI ÖZETİ Toplantı Tarihi: 18 Mayıs 2010

Sayı: 2010 27 31 Mayıs 2010. PARA POLİTİKASI KURULU TOPLANTI ÖZETİ Toplantı Tarihi: 18 Mayıs 2010 Sayı: 2010 27 31 Mayıs 2010 PARA POLİTİKASI KURULU TOPLANTI ÖZETİ Toplantı Tarihi: 18 Mayıs 2010 Enflasyon Gelişmeleri 1. Nisan ayında tüketici fiyat endeksi yüzde 0,60 oranında yükselmiş ve yıllık enflasyon

Detaylı

ĐSTĐHDAM AÇISINDAN ĐLK 250 Prof. Dr. Şükrü Kızılot Gazi Üniversitesi Arş.Gör.Özgür Şahan Gazi Üniversitesi

ĐSTĐHDAM AÇISINDAN ĐLK 250 Prof. Dr. Şükrü Kızılot Gazi Üniversitesi Arş.Gör.Özgür Şahan Gazi Üniversitesi 1 ĐSTĐHDAM AÇISINDAN ĐLK 250 Prof. Dr. Şükrü Kızılot Gazi Üniversitesi Arş.Gör.Özgür Şahan Gazi Üniversitesi 1- Genel Olarak Bir ekonominin başarı ölçütlerinden birisi de istihdam yaratma kapasitesidir.

Detaylı

Rekabet Avantajının Kaynağı: Satış

Rekabet Avantajının Kaynağı: Satış Rekabet Avantajının Kaynağı: Satış Satıcılar Hizmetlerini Nasıl Farklılaştırırlar? Wilson Learning in beş farklı kuruluşla yaptığı araştırmanın amacı, satıcıların farklılık ve rekabet avantajı yaratmadaki

Detaylı

İŞLETME 2020 MANİFESTOSU AVRUPA DA İHTİYACIMIZ OLAN GELECEK

İŞLETME 2020 MANİFESTOSU AVRUPA DA İHTİYACIMIZ OLAN GELECEK İŞLETME 2020 MANİFESTOSU AVRUPA DA İHTİYACIMIZ OLAN GELECEK Daha kapsayıcı bir toplum için sözlerini eyleme dökerek çalışan iş dünyası ve hükümetler AVRUPA DA İHTİYACIMIZ OLAN GELECEK Avrupa da önümüzdeki

Detaylı

T.C. HİTİT ÜNİVERSİTESİ SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ İŞLETME ANABİLİM DALI

T.C. HİTİT ÜNİVERSİTESİ SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ İŞLETME ANABİLİM DALI T.C. HİTİT ÜNİVERSİTESİ SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ İŞLETME ANABİLİM DALI ÇORUM İLİNDE KÜÇÜK VE ORTA ÖLÇEKLİ İŞLETMELERDE STRATEJİK YÖNETİMİN YERİ, ÖNEMİ VE GELİŞTİRİLMESİ; BİR İŞLETME ÖRNEĞİ Ahmet ÖLÇER

Detaylı

TEB KOBİ AKADEMİ İLLER GELECEKLERİNİŞEKİLLENDİRİYOR: ADANA GELECEK STRATEJİSİ KONFERANSI 5 ARALIK 2007

TEB KOBİ AKADEMİ İLLER GELECEKLERİNİŞEKİLLENDİRİYOR: ADANA GELECEK STRATEJİSİ KONFERANSI 5 ARALIK 2007 TEB KOBİ AKADEMİ İLLER GELECEKLERİNİŞEKİLLENDİRİYOR: ADANA GELECEK STRATEJİSİ KONFERANSI 5 ARALIK 2007 1 Adana Gelecek Stratejisi Konferansı Çalışmanın amacı: Adana ilinin ekonomik, ticari ve sosyal gelişmelerinde

Detaylı

İHRACATIN FİNANSMANI METİN TABALU / TİM GENEL SEKRETER YARDIMCISI

İHRACATIN FİNANSMANI METİN TABALU / TİM GENEL SEKRETER YARDIMCISI 1 İHRACATIN FİNANSMANI METİN TABALU / TİM GENEL SEKRETER YARDIMCISI 4 EKİM 2013 2004-1 2004-4 2005-3 2006-2 2007-1 2007-4 2008-3 2009-2 2010-1 2010-4 2011-3 2012-2 2013-1 TÜRKİYE DE GSYH İTHALAT İLİŞKİSİ

Detaylı

Finansal Krizler ve Türkiye Deneyimi. Nazlı Çalıkoğlu 11103567 Aslı Kazdağlı 10103545

Finansal Krizler ve Türkiye Deneyimi. Nazlı Çalıkoğlu 11103567 Aslı Kazdağlı 10103545 Finansal Krizler ve Türkiye Deneyimi Nazlı Çalıkoğlu 11103567 Aslı Kazdağlı 10103545 Finansal Krizler İkinci Dünya Savaşı ndan sonra başlayıp 1990 sonrasında ivme kazanan ulusal ve uluslararası finansal

Detaylı

İNSAN KAYNAKLARI YÖNETİMİ

İNSAN KAYNAKLARI YÖNETİMİ İNSAN KAYNAKLARI YÖNETİMİ İNSAN KAYNAKLARI YÖNETİMİNDE TEMEL KAVRAMLAR İnsan Kaynakları Yönetimi (İKY) İKY Gelişimi İKY Amaçları İKY Kapsamı İKY Özellikleri SYS BANKASI ÖRNEĞİ 1995 yılında kurulmuş bir

Detaylı

SERMAYE PİYASASI KURULU BAŞKANI SN. DOÇ. DR. TURAN EROL UN

SERMAYE PİYASASI KURULU BAŞKANI SN. DOÇ. DR. TURAN EROL UN BAŞKANI SN. DOÇ. DR. TURAN EROL UN ADNAN MENDERES ÜNİVERSİTESİ NAZİLLİ İİBF İKTİSAT BÖLÜMÜ VE AVRUPA ARAŞTIRMALAR MERKEZİ TARAFINDAN DÜZENLENEN GÜNCEL EKONOMİK SORUNLAR KONGRESİ NDE YAPACAĞI Açılış Konuşmasının

Detaylı

PARA POLİTİKASI KURULU DEĞERLENDİRMELERİ ÖZETİ

PARA POLİTİKASI KURULU DEĞERLENDİRMELERİ ÖZETİ Sayı: 2006 66 3 Ekim 2006 PARA POLİTİKASI KURULU DEĞERLENDİRMELERİ ÖZETİ Toplantı Tarihi: 26 Eylül 2006 Enflasyon Gelişmeleri 1. Enflasyonun geçtiğimiz bir yıl içinde yükselmesinde önemli paya sahip olan

Detaylı

DERS BİLGİLERİ. Ders Adı Kodu Yarıyıl T+U Saat İŞL YL 501

DERS BİLGİLERİ. Ders Adı Kodu Yarıyıl T+U Saat İŞL YL 501 Müfredat I. Yarıyıl Bilimsel Araştırma Yöntemleri Ders Adı Kodu Yarıyıl T+U Saat İŞL YL 501 Kredi AKTS Güz 3 3 6 Dili Seviyesi Yüksek Lisans Türü Zorunlu Amacı Öğrencilerin bilim ve bilim felsefesi konusunda

Detaylı

GARANTİ EMEKLİLİK VE HAYAT A.Ş. ALTIN EMEKLİLİK YATIRIM FONU 2013 YILI 6 AYLIK FAALİYET RAPORU 1-Ekonominin Genel durumu Dünya ekonomisi 2013 ü genel olarak bir toparlanma dönemi olarak geride bıraktı.

Detaylı

ULUSLARARASI FİNANS UZMANI

ULUSLARARASI FİNANS UZMANI TANIM Bankalar ve diğer mali kuruluşlar ile işletmelerin uluslar arası finansal hareketlerini planlama, uygulama ve kontrol işlemlerini yapma bilgi ve becerisine sahip kişidir. A-GÖREVLER Uluslararası

Detaylı

Cari işlemler açığında neler oluyor? Bu defa farklı mı, yoksa aynı mı? Sarp Kalkan Ekonomi Politikaları Analisti

Cari işlemler açığında neler oluyor? Bu defa farklı mı, yoksa aynı mı? Sarp Kalkan Ekonomi Politikaları Analisti Cari işlemler açığında neler oluyor? Bu defa farklı mı, yoksa aynı mı? Sarp Kalkan Ekonomi Politikaları Analisti TEPAV Değerlendirme Notu Şubat 2011 Cari işlemler açığında neler oluyor? Ekonomide gözlemlenen

Detaylı

İÇİNDEKİLER İŞLETME İÇİNE YÖNELİK ÇALIŞMA SERMAYESİ YÖNETİMİ

İÇİNDEKİLER İŞLETME İÇİNE YÖNELİK ÇALIŞMA SERMAYESİ YÖNETİMİ İÇİNDEKİLER Şekiller Listesi... viii Tablolar Listesi... ix Kısaltmalar Listesi... x Giriş... 1 Birinci Bölüm İŞLETME İÇİNE YÖNELİK ÇALIŞMA SERMAYESİ YÖNETİMİ 1.1. Çalışma Sermayesi Yönetimi Anlayışının

Detaylı

DIŞ TİCARET BEKLENTİ ANKETİ 2014 2. ÇEYREĞİNE İLİŞKİN BEKLENTİLER

DIŞ TİCARET BEKLENTİ ANKETİ 2014 2. ÇEYREĞİNE İLİŞKİN BEKLENTİLER DIŞ TİCARET BEKLENTİ ANKETİ 2014 2. ÇEYREĞİNE İLİŞKİN BEKLENTİLER 14 Nisan 2014 T.C. EKONOMİ BAKANLIĞI EKONOMİK ARAŞTIRMALAR VE DEĞERLENDİRME GENEL MÜDÜRLÜĞÜ GİRİŞ "Öncü Göstergeler" Erken Uyarı Mekanizmaları

Detaylı

Değişen Dünyada Güçlü İşletmeler Olmak. GİRİŞİM EĞİTİM ve DANIŞMANLIK MERKEZİ

Değişen Dünyada Güçlü İşletmeler Olmak. GİRİŞİM EĞİTİM ve DANIŞMANLIK MERKEZİ Değişen Dünyada Güçlü İşletmeler Olmak GİRİŞİM EĞİTİM ve DANIŞMANLIK MERKEZİ MERSİN GENEL BİLGİLER Nüfus Mersin: 1.705.774 Türkiye: 76.667.864 Okur Yazarlık Oranı (6+Yaş) Mersin: %95 Türkiye: %93 İlçe

Detaylı

Türkiye Cumhuriyeti Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı

Türkiye Cumhuriyeti Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı Türkiye Cumhuriyeti Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı Performans Amaçlı ve planlanmış bir faaliyet sonunda elde edileni nicel ya da nitel olarak tanımlayan bir gösterge. 2 Kurumsal Performansı Belli

Detaylı

2012 YILI BALIKESİR İŞLETMELERİNİN SOSYO-EKONOMİK DURUM VE 2013 YILI BEKLENTİ ARAŞTIRMASI BALIKESİR TİCARET ODASI

2012 YILI BALIKESİR İŞLETMELERİNİN SOSYO-EKONOMİK DURUM VE 2013 YILI BEKLENTİ ARAŞTIRMASI BALIKESİR TİCARET ODASI 1 12 YILI BALIKESİR İŞLETMELERİNİN SOSYO-EKONOMİK DURUM VE 13 YILI BEKLENTİ ARAŞTIRMASI Şubat 13 2 ÖNSÖZ Değişen yerel ve ulusal ekonomik gündem paralelinde hazırlanan ve tamamen bilimsel esaslara göre

Detaylı

DÜNYA BANKASI TÜRKİYE DÜZENLİ EKONOMİ NOTU TEMMUZ 2015. Hazırlayan: Ekin Sıla Özsümer. Uluslararası İlişkiler Müdürlüğü

DÜNYA BANKASI TÜRKİYE DÜZENLİ EKONOMİ NOTU TEMMUZ 2015. Hazırlayan: Ekin Sıla Özsümer. Uluslararası İlişkiler Müdürlüğü DÜNYA BANKASI TÜRKİYE DÜZENLİ EKONOMİ NOTU TEMMUZ 2015 Hazırlayan: Ekin Sıla Özsümer Uluslararası İlişkiler Müdürlüğü DÜNYA BANKASI TÜRKİYE DÜZENLİ EKONOMİ NOTU Temmuz ayı içerisinde Dünya Bankası Türkiye

Detaylı

Ekonomik Göstergeler Neyi Gösteriyor? 2013 e Bakış ve 2014 Beklentileri

Ekonomik Göstergeler Neyi Gösteriyor? 2013 e Bakış ve 2014 Beklentileri www.pwc.com.tr. 12. Çözüm Ortaklığı Platformu Ekonomik Göstergeler Neyi Gösteriyor? 2013 e Bakış ve 2014 Beklentileri İçerik 1. 2013 Nasıl Geçti? 2. 2014 e İlişkin Beklentiler 3. Makroekonomiyle Vergi

Detaylı

İktisadi Planlamayı Gerektiren Unsurlar İKTİSADİ PLANLAMA GEREĞİ 2

İktisadi Planlamayı Gerektiren Unsurlar İKTİSADİ PLANLAMA GEREĞİ 2 İktisadi Planlamayı Gerektiren Unsurlar İKTİSADİ PLANLAMA GEREĞİ 2 PLANLAMAYI GEREKTİREN UNSURLAR Sosyalist model-kurumsal tercihler Piyasa başarısızlığı Gelişmekte olan ülkelerin kalkınma sorunları 2

Detaylı

GENEL DEĞERLENDİRME TÜRKİYE CUMHURİYET MERKEZ BANKASI

GENEL DEĞERLENDİRME TÜRKİYE CUMHURİYET MERKEZ BANKASI GENEL DEĞERLENDİRME Küresel kriz sonrası özellikle gelişmiş ülkelerde iktisadi faaliyeti iyileştirmeye yönelik alınan tedbirler sonucunda küresel iktisadi koşulların bir önceki Rapor dönemine kıyasla olumlu

Detaylı

ULUSLARARASI TİCARET VE FİNANS TEZSİZ YÜKSEK LİSANS PROGRAMI DERS MÜFREDATI

ULUSLARARASI TİCARET VE FİNANS TEZSİZ YÜKSEK LİSANS PROGRAMI DERS MÜFREDATI ULUSLARARASI TİCARET VE FİNANS TEZSİZ YÜKSEK LİSANS PROGRAMI DERS MÜFREDATI I. Yarıyıl II. Yarıyıl Seçmeli (4 ders) 32 AKTS ULTF 570 Seminer 4 AKTS III. Yarıyıl ULTF 560 Bitirme Projesi 14 AKTS Seçmeli

Detaylı

HAZIRLAYAN. Nihat ULAŞ

HAZIRLAYAN. Nihat ULAŞ HAZIRLAYAN Nihat ULAŞ İZMİR, 27.11.2014 0 İÇİNDEKİLER Sayfa Firma Tanıtıcı Bilgiler. 1 Genel Ekonomik ve Sektörel Durum...2 Bilanço Analiz Formları.. 3-4 Gelir Tablosu Analiz Formları.5-6 Fon Akım Tablosu..7

Detaylı

Banka kredilerinde teminat sorunu çeken KOBİ lere hazine desteği kapsamında verilecek kredi garanti fonu kefaletleri

Banka kredilerinde teminat sorunu çeken KOBİ lere hazine desteği kapsamında verilecek kredi garanti fonu kefaletleri Banka kredilerinde teminat sorunu çeken KOBİ lere hazine desteği kapsamında verilecek kredi garanti fonu kefaletleri GİRİŞ; 1. KOBİLERİN FİNANSMAN SORUNLARI KOBİ lerin sorunları arasında finansal sorunlar

Detaylı

Araştırma Yöntemleri. Üretim Yönetiminde Yeni Yaklaşımlar

Araştırma Yöntemleri. Üretim Yönetiminde Yeni Yaklaşımlar Dersin kodu İŞL 501 Araştırma Yöntemleri Öğrencilerin araştırma becerilerini geliştirip tez safhasına hazırlamak Araştırma temel araçları, özellikleri, yöntemlerin belirlenmesi, veri toplama Dersin kodu

Detaylı

KÜÇÜK VE ORTA BOY İŞLETMELER GAZİ ERÇEL

KÜÇÜK VE ORTA BOY İŞLETMELER GAZİ ERÇEL ENFLASYONU DÜŞÜRME PROGRAMI VE KÜÇÜK VE ORTA BOY İŞLETMELER GAZİ ERÇEL BAŞKAN TÜRKİYE CUMHURİYET MERKEZ BANKASI 31 AĞUSTOS 2000 İZMİR Dünya genelinde özellikle 1980 li yıllarda artarak devam eden globalleşme

Detaylı

İnsan Kaynakları Yönetimi ve Uygulamaları. Prof.Dr.Kadir Ardıç Doç.Dr. Yasemin ÖZDEMİR

İnsan Kaynakları Yönetimi ve Uygulamaları. Prof.Dr.Kadir Ardıç Doç.Dr. Yasemin ÖZDEMİR İnsan Kaynakları Yönetimi ve Uygulamaları Prof.Dr.Kadir Ardıç Doç.Dr. Yasemin ÖZDEMİR Giriş İşletmelerin rakiplerinden tek farklı kaynağı insan dır. Günümüz dünyasının insan kaynağının profili İnsan Kaynakları

Detaylı

TÜRK KONSEYİ EKONOMİK İLİŞKİLERİ YETERLİ Mİ?

TÜRK KONSEYİ EKONOMİK İLİŞKİLERİ YETERLİ Mİ? TÜRK KONSEYİ EKONOMİK İLİŞKİLERİ YETERLİ Mİ? Dr. Fatih Macit, Süleyman Şah Üniversitesi Öğretim Üyesi, HASEN Bilim ve Uzmanlar Kurulu Üyesi Giriş Türk Konseyi nin temelleri 3 Ekim 2009 da imzalanan Nahçivan

Detaylı

İŞLETMELERİN EKONOMİDEKİ ÖNEMİ IMPORTANCE OF ENTERPRISES IN THE ECONOMY

İŞLETMELERİN EKONOMİDEKİ ÖNEMİ IMPORTANCE OF ENTERPRISES IN THE ECONOMY IMPORTANCE OF ENTERPRISES IN THE ECONOMY İşletmelerin bir ülke ekonomisi içindeki yeri ve önemini, "ekonomik" ve "sosyal" olmak üzere iki açıdan incelemek gerekir. İşletmelerin Ekonomik Açıdan Yeri ve

Detaylı

İÇİNDEKİLER. Önsöz... BİRİNCİ BÖLÜM TURİZM ENDÜSTRİSİ

İÇİNDEKİLER. Önsöz... BİRİNCİ BÖLÜM TURİZM ENDÜSTRİSİ İÇİNDEKİLER Önsöz... v BİRİNCİ BÖLÜM TURİZM ENDÜSTRİSİ 1. Turizm Endüstrisi... 1 1.1. Turizm Olayı ve Kavramı... 1 1.2. Turizm Endüstrisi Tanımı ve Temel Özellikleri... 5 1.3. Turizm Endüstrisinin Dünya

Detaylı

K O B İ. Büyüyen Ekonomik Güç

K O B İ. Büyüyen Ekonomik Güç K O B İ Büyüyen Ekonomik Güç Türkiye gibi gelişmekte olan ülkelerde işsizliğin azaltılması ve yeni istihdam alanlarının yaratılmasında oynadıkları rol, dengeli ekonomik ve sosyal kalkınmaya yaptıkları

Detaylı

TÜRK PERAKENDE SEKTÖRÜ VE BEKLENTİLERİMİZ

TÜRK PERAKENDE SEKTÖRÜ VE BEKLENTİLERİMİZ TÜRK PERAKENDE SEKTÖRÜ VE BEKLENTİLERİMİZ Türkiye de perakende sektörü, 300 milyar dolara ulaşan büyüklüğü, 365 bin mağaza sayısı ve 2009-2013 yılları arasında yıllık bileşik %7 büyüme ile öne çıkan sektörler

Detaylı

Türkiye Ekonomisinde Dönüşüm

Türkiye Ekonomisinde Dönüşüm T.C. KALKINMA BAKANLIĞI Türkiye Ekonomisinde Dönüşüm Erhan USTA Müsteşar Yardımcısı 29 Şubat 2012 3. İzmir Ulusal Ekonomi Kongresi 1970 li Yıllar : Dünya 1971 yılında Bretton Woods sisteminin çöküşü Gelişmekte

Detaylı