* Prof. Dr, Ekonomi Fakültesi Öğretim tt yesi

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "* Prof. Dr, Ekonomi Fakültesi Öğretim tt yesi"

Transkript

1 1 t- VEDA DERSİ : Milletleı arası Likidite Vamık Toprak(*) 1 If 1 Vaktiyle bir/ gün Deneme Dersine çağrilduiı. Bu, Yönetmelik emriydi. Aradan çarçabuk yıllar geçti. Bugün de veda Dersine çağrılmış bulunuyorum. Yönetmelikte hüküm yok ama,. başlatıl~ mak istenen bir geleneğin ilk adımı olsun deniyor. Katılıyoruın,. önayak olanları kutlar, kendilerine teşekkür ederim. ners senesi ba 'ında Veda Dersi. Bu nasıl iş? Aslında bu, benim için bir veda olsa bile, Akademi için bir başlangıçtır; çünkü görey, yeni ellerden tazelenmiş, güçlenmiş olarak devam edecektir. Genç ku akla,r görevi ehliyet ve dirayetle, sorumluluk duygusu ve anlayışı içinde selamet.ie yürüteceklerdir. Bundan. eminim ve müsterihim. Başarılarının millet için ve insanlık için hayırlı olmasını şimdiden dilerim. - Sevgili öğrencilerim: Sizlerle bundan böyle, hoca-öğrenci iliş kisi içinde karşılaşamıyacağız. Bundan dolayı üzgünüm; fakat şu düşünceyle teselli olmak istiyorum ki, hayatta hoca~öğrenci ilişkisi kad;:ır mantığında saf ve hasbi (çıkara dayalı olmıyan), üstşlik daha da sürekli, dostluk ilişkisi vardır. Sizlerle her zamart için dost kalmak istiyorum ve bunu ümit eqiyorum. * Prof. Dr, Ekonomi Fakültesi Öğretim tt yesi

2 Aziz mesai arkadaşlarun: Bütün eksiklerime.ve yenemediğim kusurlaruna rağmen beni. her zaman hoşgöiii ile karşıladınız, ba na destek oldunuz; yetişemediğim anlarda, erişemediğim yerlerde boşluğu doldurdunuz~ yükümü paylaştınız. Sizleri daima şükranla anacağım. Cümlenizi saygı ve sevgi ile ~,elamlarun.. Şimdi müsaadenizle bugünkü ders konumuza geçiyorum. B4" ülkenin. dış. ödemelerinde kullamldığı veya.kulla:iınıaya hazır tuttuğu parasal araçlar, o ülkenin dı likiditesini oluşturur. Dünya likiditesi milletleiin dış likiditeleri toplamından meydana gelir. Günq.mü~de altın, döviz, IMF kredileri ve öz.el Çeki'ne Haklan, milletlerarası ödemelerde kullamlan başlıca araçlardır. B unlar emre hazır yanl dış ödemelerde derhal kullanılacak halde olmalıdır. Resmi ihtiyatlar bumaksada hizmet. eder. Şu halde, dünya likiditesi, dünya talebini karşılar. Likiditelerle talep denk olmalıdır. Likidite talepten az ise deflasyonist baskılar doğabilir. Aksine, likidite talepten fazla ise enflasyonisp baskılar beklenir. Bu sonuçlar sadece anılan değişkenlere bağlı olmayabilir yani araya başka faktörler de girmiş bulunabilir; fakat her halükarda, likiditel-talep arasındaki fasıla fazla açılmaı:p.alıdır. -.Likidite kavramı kaı:şımıza ilkteri, bir para değişimi yani bir milli paranın ba~ka bir millet. parasına çevrilmesi-sorununu çıkanr. Zira ilgili karar merkezleri (kamusal merciler, firmalar, bankerler, vs.) kendilerine yapılacak ödemenin kendi milli paralariyle veya tercih ettikleri bir ücüncü devlet. parasiyle yapılmasını isteyebilirler. Burada, paraları,n,konvertibilitesi, parite ve döviz kuru gibi sorunlarla karşılaşıyoruz. Yani kambiyo muameleleri alanındayız. Milletlerarası ödemelerde milli pa~amn konvertibilite özelliğini kazanmış olması yahut bu niteliğe sahip. paralann ticaret gibi yollarla önceden elde edilmiş bulunması, ödeme sorununun çözümü için yetmemektedir. Bir de transfer sorunu var. Transfer işlemine genellikle emisyon bankaları veya yetkili diğer bankalar aracılık etmektedirler. Bu maksatla telgraf veya teleks kullamlıyor; dışardaki muhabir bankaya bu yolla, ödeme talimatı veriliyor, şart- 2

3 ları bildiriliyor. En çabuk, en ucuz, en emin yol bu oluyor. Çek gibi belgelerin veya para, altın gibi maddi araçların gönderilmesine gerek kalmıyor. O yollara başvurulmak gerektiğinde ise iıakliye, sigorta,- komisyon gibi masraflar artıyor. Derlj.~ştir ki, likidite özelliği yoksa, para da yok sayılır. Şimdi buna ilave edelim: transfer yoksa, likidite yoktm;. Ödeme de_ olamaz,.. Fakat t.ransfer basit bir işlem değildir. Çeşitli konularda sayı- sız engele uğramış, çok yönlü ve çetin bir konudur. ı f Likidite, konvertibilite, transferabilite: bunlar, milletlerarası çok taraflı ödemeleri kolaylaştıran bir tekniği yansıtıyor veya bu tekniği oluşturuyor. Fakat kaydetmek gerekir ki Clispoİıibl ( emre hazır) paranın bir başka paraya çevrilmesine ve bir ülkeden ötekine transfer saglanmasına gerek kalmadan da ülkeler arasıilda ödeşme mümkündür. Takas (tmc) veya klering muameleleri bu tür tesviye (ödeme) örnekleridir. Fakat o takdirde iki taraflı mua meleler şebekesi karşısındayız. Bunun teknii! olumsuz sonuçlarına katlanmak durumundayız. Dünya ticaretiili güçleştiren ve daraltan bu tekniği aşmak için Batı alemi İkinci Dünya Savaşından bu ya-. ha büyük çaba harcamış ve büyük Iriesafe I:!Jmıştır. Milletlerarası likidite, dünü, bugünü ve yarını olan bir konu; yani gelişme halinde bir konu. Tanımak ve tanımlamak için kavramı, tarihi gelişimi içinde izlemek gerek. Altın standardı rejiminde milli paranın altına çevrilebilirliği o paraya ödeme gücü, liki-, dite özelliği ve konvertibillte niteliği kazandınyordu. Ülke içinde ve ülkeler arası ödeme ilişkilerinde bu böyle idi. Altın-döviz standardına geçildiğinde, altının yanısıra bazı milli paralar da ırinietlerarası ödemelerde geçerliiik kazandı: anahtar-para, rezerv~para, konvertibl para, dunya parası gibi deyimler kullanılır oldu. Düne kadı:ır altın tarafından görülen fonksiyon artık bu nitelikleri ta-' şıyan paralar tarafından geniş ölçüde yüklenilmişti. İki dünya savaşı arasındaki dönemde sterlin. İkinci Dünya Savaşından sonra. ise dolar, anahtar-para rolünü onadılar. Anahtar-paranın, altın'a bağlıliğı sürüyordu; belirli şartlarla altın'a çevrilebilirliği de sağlanmı tı. Diğer ülkelerin_ paralan ise, az çok sabit pariteler-- 3

4 le, anahtar paraya bağlanmıştı. :Böylece, likidite kavramının an ıamı değişikliğe uğramış oldu. - Gelişme bununla kalmadı de şterlin'in altm'a olan bağı koptu; fakat sterlin, uzunca bir süre daha, likid para, konvertibl para özelliğini aynen korudu. Hesap birimi, ödeme aracı ve rezerv para olarak yine sterlin kullamlıyordu; aranan, tercih edilen para öncelikle bu idi de dolar aynı akibete uğradı: altın bağı koptu. Fakat dolar da sterlin gibi, fonksiyonlarını sürdürüyor. Dolara bağlı ülkelerin merkez bankalarmca, Anıerikan Rezerv Bankasına, dolar, verildiğinde, karşılığı olan altın, 1971 tarihine kadar istenebitirdi; O tarihten sonra artık isteneıniyor. Buna rağmen dolar, konvertibilite özelliğini koruyor ve likid para sayılıyor. Esasen İkinci Dünya ~avaşmdail bu yana konvertibilite ve likidite özelliği - dolann inhisarmdar değildir: ma~k, sterlin, isviçre frangı, yen gibi Demek ki konvertibilite ve likidite terimlerinin anlamı, ifade ettikleri kavram, Altın Standardı dönemindekine kıyasla değişikliğe uğramıştır. _paralar ayın saftadır.. Bir adım daha atalım: özel Çekme Hakları'na vannz. SDR veya DTS kısaltmalariyle arnlan bu Haklar, Altın - kağıt diye de tanıınianınaktadıt. Milletlerarası tediye (v_eya daha geniş deyimle tesviye = reglements) günümüzde SDR kullammıyle de yapılabilmektedir. Bu Haklan savunanlarla, bunlan hayal ve fanteziden ibaret sayan ve sakmeali gören tezleri şimdilik bir yana bırakalım. Bunun tartışmasına burada girmeyelim. Huku}rl ve fiili durum SDR ile ödemeleri milletlerarası alanda mümkün kıldığı sürece, milletlerarası likidite kavrammda bir değişiklik, bir gelişme olmuş demektir. Gelişme (evolution) devam edecektir; çünkü canlı (yaşayan) kavramlar karşısmdayız. Toplumlar, ihtiyaçlar değişiyor; fikirler ve olaylar da öyle. Sosyal kavramlar bu değişikliklere uyum göstermezlik edemez. Bu normaldir. Fakat özellik ~urada ki, değişkenler arttıkça ve değişmeler sıklaştıkça, konu giriftleşiyor, mudil (karmaşık) oluyor; konuya yaklaşmak, onu yakalamak zorlaşıyor; fikir ve görüş aynlıklan doğuyor, tavsiye edilen reçeteler çoğalı _ yor. Milletlerarası likiditelerin ve dünya talebinin ölçülmesi ve bu değerler arasmda karşılıklı dengenin sağlanması istenmiştir. Fa-. ' 4

5 kat bu pek mümkün olamamıştıır. Günümüzde dünya likiditesi yeterşizdir diyenler olduğu gibi,. bunun aksinf savunanlar da var. Likiditeyi.Yeterli görenlerden bazıları, bunun dağılımındaki aksak Ilkiara dikkati çekiyorlar. Gerçek hangisinde? Söylenebilecek olan şudur ki, millet birimlerinin dış harcama eğilim ve olanaklan ile, dış ihtiyat bulundurma davranışları önceden kesinlikle hesaplal].~mıyor. Likiditelerin rakama sığmadığı, istatistiki kalıplar içine allnamıyacağı söylenmiştir. Bu yola gidildiği takdirde, esasen noksan.ve yetersiz kalmış olan matematik ifadelerin, yorum ve yaklaşım farklılıkları da eklenince, daha yanıltıcı gözlemlere ve so~ nuçlara götüreceği il~ri sürülmüştür. Bu suretle, likidite kavramında kantitatif ölçülebilir, maddi boyutlarm yanısira, kalitatif niteliklerin, toplumsal davranış'ların ve psikolojik tepkilerin de payı bulunduğu ve ağıriık taşıdığı. belirtümek istenmiştir. Para olayı dahili alanda analizden kaçar, sembollere pek sığmaz. Milletlerarası alanda değişkenler sonsuza doğru yığılmakta, çoğalmakta iken, reçete vermeye kalkmak, yersiz bir cür'et.. olmaz mı? Bu alanda doku artık çok daha karmaşıktır; etki-tepki ilişkileri çelişkili olabilmektedir. Bir parasal düzeltmenin, devalüasyon. veya reevalüasyon gibi bir operasyonun, hangi süre içinde ne gibi sonuçlar doğuracağı matematik olarak bilinememektedir. Burada çoğ.altan etkisi pek ölçüye gelmiyor. Bu etki sıfıra yakın olabiliyor veya spekülasyon gibi başka etkenler araya girdiği takdirde beklenen sonuçlar alınamıyabiliyor. Diyelim ki reevalüasyon, devalüasyonun tersidir; fakat. simetrik etkiler dç:>ğurmıyacaktir. Velhasıl aynı yönde yahut birbiriyle çeli~kili bu çok. sayıda faktörler demeti, değişkenierin çok ve çeşitli olduğunu gösteriyor. Anılan faktörler endojen yeya egzojen (içsel, dışsal), teknik veya polw.k, somut veya psikolojik olabiliyor. Milletlerarası likiditeler konusu bizi rezervler konusuna yak Iaş.tınr. Her ülke, dış ödeme açıklannı kolaylıkla kapamak ve dış harcam~lannı kesintiye uğratmadan sürdürmek için, geçerli ödeme araçlanndan bir ihtiyat bulundurmayı isteyecektir. Likidite bir anlamda budur yahut. likidite ihtiyacı bunu gerektirmektedir. Fakat rezerv bulundurmanın alternatif maliyeti yüksektir, yaru parayı ihtiyatta tutma pahalı bir siyaset-tir. Gelişme yolundaki 5

6 l :ülkelerin buna hem güçleri yetmez, hem de ekonomik açıdan bun lar için uygun düşmez. Vadesi gelmiş borç' taksitleri ve faizleri ödenmeyi beklerken, ithal ve yatırım ihtiyacı yeterince karşılanamamışken, işsizliğin artması frenlenememişken, ihtiyatiara geniş yer vermek, ne mümkfuldür ne de akıllıca bir iştir. Bununla be raber, yetmiş sente muhtaç ülke diye şöhret yapıp içte ve dışta olti;msuz yankılar yaratmak da tasvip edilemez. Şu halde bir optimum aranmalıdır. Ancak, gelişme yolundaki ülkeler bu opti mum:a genellikle varamadıkları gibi, geliş'miş sanayi ülkeleri de bu hedeften çok kere ters yönde uzak kalma~tadırlar. Dfuıya rezervirün önemli bir bölümü esasen bu ileri ve zengin ülk~lerin ellerinde bulunduğuna göre, bu ülkelere bazı görevler ve soiumlulukiar tlüşmek gerekirdi: sırasında paralanın reevalüe etmek, az gelişiniş ülkeler Çıkışh malların ithalini kolaylaştıncı ve artırıcı tedbifler almak, mubadele hadlerini -fiyatlar ar~ılığı ileaz gelişiniş ülkeler lehine düzeltme yolunda ça_ba harcamak gibi. Gelişmiş sanayi ülkelerinin bu yönde kendilerine düşeni yeterin ce yaptıkları söylenemez. Düny~ likiditesini belirli blr dönemde sabit farzeden görüş benimsenecek olursa, bir kısım ülkelerin gelir fazlalıkları, diğerle- - rinnin gider- fazlalıklarına tekabül eder. Başka deyişle, birllerinin zenginleşmesi, refaha ermesi, başkalarının fakirleşip refah kaybı- _ na uğraması pahasına gerçekleşmektedir~ Bu nokta tartışmalı-..._ dır. Tartışma dışı kalan gerçek ise şudur: dış dengerlin sağlanması veya buna yaklaşılniası, yani aşırı ve sürekli aç~lar yahut bu tür fazlalıklar kaydedilriı.esinden ;kaçımlması, her ülkeye düşen bir görevdir. Hakça bir ödeşme ve adil bir dağılım.' bunu gerekt.irmektedi:ı;-. İhtiyatlar, dış ödeme araçlarını emre. hazır tutan fonlardır. Dış -gelirler dış giderlere -yetmediği zaman, açık, bu. fonlardan karşılanacaktır. Fakat hitiyatlar arızi ye geçici açıklar için kullanılmalı ve ilerde, kısa sürede, yeni gelirlerden ayrılacak paylarla telafi ediimelidir. Böyle değil de, sürekli ve yapısal sebeplerden döğan açıkların ihtiyatlardan kapatılmasına gidilirse, bu fonlar çabuk tükenir ve yenilenemez, güç durumlar doğar. Bu genel açıklamalardan sonra, milletlerarası likiditeyi oluşturan parasal araçlardan herbirinin bazı özelliklerine kısaca değinelim. 6

7 Altın: Günümüzde sınırlı bir ödeme aracıdır.. Birikimi sınırlı kalmıştır. Dünyadaki dağılımı dengesizdir. Üretimi sayılı bazı ülkelerde mümkün olmaktadır,. üretim maliyeti yüksektrr. üretimin artınlm.ası alyın fiyatını düşürür; bu yüzden üretici ülkelerin"işbie gelmez. Altın faiz getirmez; altın fiyatjannın giderek artmasına bağlanan spekülatif tahminler uzun dönemde genellikle doğru çıktığından, iş ve aile çevrelerinde güvenilir bir maden niteliği taşır. Dış ödemeler için kullanılan veya karşılık tutulan al-. tm miktan dünya stokuna göre nispeten azdır. Altin'ın bit ülkeden. başka ülkeye nakli pahalı ve rizikolu olduğu için resmi parasal altın genellikle merkez bankalannın veya emisyon kurumlannın kasalannda hapsedilmil}' bulunmaktadır. Şu halde altın, günümüzde, öncelikle kullanılan bir ödeme aracı olmaktan çok~ teminat oli:ırak bulundurulan bir mevcuttur. Milli paralarm altın'a bağlı olduğu ve altın karşılıklannın istenebildiği dönemde yani geçen yüzyııda ve Birinci Dünya Savaşına kadar yaşamı olan Altın Standardı döneminde bu madenin rolü ve fonksiyonu-bugünkünden farklı idi. Ülkeler arasında ti-. ' caret ve kambiyo muameleleri serbest tutulduğuiıdan, engellere uğramadığından, fiyat mekanizması iç ve dış dengeyi sağhimaya yetiyordu: Altın giriş ve çıkış noktalan diye bilinen tirnitlerden sonra beliren akımlar sayesinde, anılan dengeler otomatik olarak elde edilebiliyordu. Dış ödemeler bakımından lehte ve aleyht-e farklar bu sayede büyük boyutlara varmadan kendi kendine gi-, deriimiş oluyordu. Bazı konjonktür dönemleri hariç, büyük çalkantılar görülmezdi. Yahut genel kanı bu merkezde idi. Rekabete dayalı piyasa veya pazar ekonomisi taraftarlan bu görüşü savunuyorlardı. Elastikiyetler yeteri! ise, yani tepkiler çabuk görülüyorsa, hele iç likiditele.rle dış likiditelerin, bir de fiyatlarla akımların (mal va sermaye akımlannın) karşılıklı uyumu gecikmiyorsa, ufak bir altın varlığı ile, likidite ihtiyacı sağlanabilir. Fiyatlarda, iskonto ve faiz hadlerinde en küçük bir değişiklik, bir dengesizliği kolayca düzeltebiliyorsa, milletlerarası likiditelere adeta gerek kalmaz. Birinci Dünya Savaşına kadar İngiltere bunu yapml tır.. Bu Savaşa öngel en yıllarda İngiltere Bankasinın altın. varlığı, bu ül~ kenin yıllik dış ticaret değerinin yüzde üçünü ancak oluşturabi- 7

8 _ lirdi. Fransa o dönemde bu altm miktarının dört katına sahipti. Fakat dünya ticaret ve borsa faaliyetlerinin en mühim merkezi Paris değil, Londra idi. İngilterenin mali ve ticari üstünlüğünün ve deniz taşımacılığında monopole varan faajiyetinin yanında, bankac~lık -bankerlik- muamelelerindeki başansı, bu alanda sağladığı güven ve çabukluk, Londrayı bu işlerde dünyanın merkezi yapmıştı. Faiz ve iskonto seviyelerindeki küçük farklar, milletlerarası likiditeleri bu merkeze ziyadesiyle çekmeye yahut bu likiditelerin anılan merkezden kaçmasına yetiyordu. Ödeme akımlan bu sayede dengeleniyordu. İngiltere.Bankasının o dönemde yılda ortalama sekiz defa iskonto hadlerini değişt irdiği ve bu yolla altın piyasasıp.ı da bir ölçüde monopolüne aldığı gözlenmiştir. Velhasıl sterlin, geçen yüzyılın en çok aranan, tercih edilen parası olmuş ve istisnai bir likidite özelliği kazıın:mıştır. Çok taraflı anlaşmaya dayalı "milletlerarası bir parasal hukuk düzenlemesi mevcut olmadığı halde sterlin anahtar-para fonksiyonu görmüş~ tür. Büyük depresyon yıllanna gelindiğinde durum ('leğişmişti: İngilterede işsizlik artmış, deflasyonist bir eğilim b_elirmişti. Para rriakamian, iskonto hadleriilin art ınlmasına karşı çıkıyor ve işsizliğin artmasını buna bağlıyordu. Para makamlarının müdahalesi gerekli görülmeye başlandı. Keynes uyarılan da bunu öğütleyecekti. İngiltereden altın ihracı yasaklandı de sterlinin altın bağı koptu ve İngiliz lirası devalüe edildi, Dış açıklar deflasyona yol açar da, fiyatlar ve ücretler düşıneye karşı dirençli olursa, para makamlan, sabit kur rejiminde, şu hedeflere yönelir: --'- Yeterli ihtiyat.bulunmaması yüzünden dış açıklann, ülke içinde, istenmeyen çalkantılar yaratmasını önlemek. - Üll,{eyi dışa kapalı (izole) yaşamaya itecek zararlı tedbiriere (mesela çıkarcı devalüasyonlara, kambiyo kontrollanna, gümrük vergisi ve ithal-kontenjanlan uygulamasına) başvurulmasım önlemek. Burada bir paradoksa işaret etmek istiyorum: Altın Standard!- ve Altın Kambiyo Standa:ı;dı, prensip olarak sabit kurlar. rejimini benimsemiştir. Sabit kut rejimi ise alemşümuldür, mon-, 8

9 dialisttir; şu anlamda ki sabit kurlar mmetlerarası bağlantı kurma fonksiyonu görür, istikrar ve güven sağlar, dünya t iraretinin' artmasını kolaylaştırır. Esnek (fleksibl) kurlar rejimi ise dışa nispeten kapalı olan, çok taraflı işbkliğine elverişli olmıyan milliyetçi ekonomiler hizmetinde fonksiyon görür dan itibaren Birleşik Amerika tarafından başlatılmış olan ve millet lerarası «tampon-stoklar>> ~ye arnlan uygulama, esnek kurları yaşatmak çin kullamlmıştır. Konuya başka açıdan yaklaşırsak ayriı paradaksu şu biçimde ifade edebiliriz: likidite ihtiyacı, herbir ülke için, milletlerarası bağlantı arzusundan çok, millet lerarası bağlantısızlık isteğinden yani bağımsızlık özleminden doğmaktadır. Dar zamanları;ia her devlet kendi göbeğini kendisi kesrnek istiyor. Bu suretle likidite, ekonomik milliyetçiliğin araçlarııidan biri olmuş oluyor. Bu davramş, istllrrarsız dönemlerde az çok haklılık da kazamyor. Petrol fiyatlarının dalgalanmaya bırakıldığını öğrendiğimiz bu g{inlerde, dış ödemelerin faturası ~eldikçe ve ileriye dönük tahminlerde isabet güçleştikçe, <<gemisini kurtaran, kaptandır» fetvası daha çok rağbet görüyor. Birleşik Amerikanın yakın tarihlerdeki durumuna gelince: Birinci Dünya Savaşim takip eden yıllarda amerikan cari işlemler bilançosu ve sermaye hareketleri lehte idi; ülkeye altın akımı başlamıştı. Bunun enflasyonist baskısından endişe edildi. Altın alımsatımı yasaklandı. Altımn diş ödemelerde kullamlması ise -İngpıterenin aksine- serbest tiırak~ld~. Krediler kıs1~uı. Vadesiz ödeme araçlannın _:-banknot, vs- altın karşılığı iki katına çıkarıldı, % 70 oldu te dolar (1936 da Kara Avrupası ülkelerinin paralan) altın'dan koptu; 1934 te dolar %. 4.0 oranında devaiü2 edildi: ı ons altın 35 dolar oldu. Bu parite Bretton-Woods kararlariyle İkinci Dünya Savaşından sonra da korundu. Döviz: Günümüzde milletlerarası ödeme aracı denilince önce-. Ukle konvertibl dövizler akla gelir. Dolar ve diğer kuvvetli paralar bunlardandır. İkinci Dlinya Savaşından sonra dolar eşsiz bir üstünjj~k kazandı. İstikrar ve likidite-fonksiyonlan yönünden güven verici idi. Oysa diğer paralar erozyona uğramıştı. Böylece dolar, hem para birimi; hem- ödeme ve ihtiyat, parası olarak genel bir kabul gördü. Sermaye hareketleri yönünden görülen ise şu idi: ara- 9

10 sı Birleşik Arnerikaya sermaye akımı oldu; , arası ise.bu akım Birleşik Amerikadan Avrupaya döndü: Marshall yardımı- ve ardından Avrupanın ekonomik kalkınması bu akımı hızlandırdı. Londrada altın fiyatı fırladı. Bu arada Avrupa paralarında birbiri pe~isıra i% oranlarmda-devalüasyonlar görüldü. Aşırı değerlendirilmiş paralar bu sefer de dolara ve resmi -altın fiyatına göre düşük değerlendirilmiş oluyordu; fakat Anierikan ticaret bilançosu «bundan dolayııı bozulmuş olmadı, zira amerikan ekonomisinin dışa bağımlılığı: nispeten azdır. Doların 1971 de ve 1973 te devalüe edilriıesi bazı Avrupa paralanndaki düşük değerleri kısmen düzeltti, fakat sermaye akımlan yine de daha dengeli olamadı: bu akımlar «ters etkiler» (effets perv'ers) altında sürüp gitti. Bretton-Woods anlaşmaları (1944) Altın-Kambiyo, Standardını benimsemis ve bu sistem Batılı ülkeler arasında 1947 den itibaren yürürlük k~zanmıştır,. Sistemin yürütiuinesi görevi, aynı ahla malarla, i:mf kısaltınasının simgelediği ve şirhdi artık ülkemizde de. herkesin maluınu olan Milletlerarası Para Fonuna verilmistir. Bu sistemde dolar, altın'abağlı anahtar-paradır. Fon'a üye cıi~r ülkelerin paralan doiar karşısında belirli bir parite ile kote edilmiştir. Dolann savaş öncesi değeri korunmuştur: ı ons. altın = 35 ~olar. ABD tedaville çıkardıği dolarlar için en az i%- 25 altın karşılık bulunduracaktır. Üye ülkeler paralannın dalgalanmasını % 1 (artı ve eksi) sının içinde tutacaklardır. Kote edilen değerler üze rinden % 10 u aşan değişiklikler için Fon'un müsaadesialınacaktır. Fon bu müsaadeyi, yapısal dengesizlikler bulunmadıkça vermez. Üye ülkelerin merkez bankalan, ellerinde birikim dolarlan Amerikan Bankasına verip karşılığı altını isteyebilir, alabilir. - Görülüyor ki sistem, sabit kur esasını kabullenmiş~ir. Ödemeler bilançosu dengesini sağlamak için döviz kurlan bazı artlarla ve belirli öranlarda ayarlanabilecektir. Sisteme dahil ülkelerin paralarına, karşılıklı konvertibilite sağlanacaktır ağustosunda doların altınla bağiantısı askıya alındığında, sistem-içi paraların üçte ikisi hala konvertibilite kazanamamştı. Sistemin konvertibilite sağlamayı hedef almasındaki maksat, ikili (bilateral) ticaret yerine,. çpk taraflı ticareti yaygınlaştırmak ve geliştirmekti. Bu, bir ölçüde gerçekleş-ebilmiştir.. (. ~ ' Likidite ve konvertibilite kavramlannın nasıl değişikliğe uğra~ dığını göiiiyoruz: dolar artık altın'a çevrilmiyor, art.ık anahtarlo U ilı '. ~

11 para değil, fakat başka paralarakolayca çevrilebiliyor; hesap birimi, ödeme aracı, hatta rezerv para özelliklerini koruyor. Altın'a geliiı_ce, parasal niteliği bir anlamda biraz daha kayboldu: merkez bankalan ellerindeki dolarlan Amerikan Bankasına-verip karşılığında altın isteyemiyorlar, fakat milletlerarası ödemelerde' altın geçerliliğini koruyor ve serbest piyasada değer kazanmaya devam ediyor. Bu fiili durumun meydana gelmesinde şüphesiz Amerikan ödemeler bilançosunda bilhassa 1960 lı yıllardan itibaren artarak süren açıkların büyük payı olmuştur. Bir başka deyişle dünya likiditesi bu açıklarla beslenmiştir. Amerikan hükümetleri_ sanki bir dünya merkez bankasına sahipmiş gibi huvarda ve sorumsuz bir davramş içinde olmuşlardır, deniliyor.. Fiili.durumlara 1971 aralık ayında Washiiıgton (Smithsonian) ve 1976 ocak ayında Jamayka (Kingston) anlaşmalariyle hukukzlik kazandinlmak istendi. Bundan sonraki gelişmeler gerek Fon nezdinde gerekse Batı Avrupanın gelişmiş sanayi ülkeleri nezdinde hızlandı. Fon kredi ıeri artırılan. kotalara bağlı olarak yükseldi. Fon aracılığı ile ülkelerin yararlanmasına açılan ÖÇH daha geniş ölçüde kullanılmaya başlandı. Fakat gerek krediler gerekse ÖÇH, en fazla, zengin ülkeleıin yararlandığı imkanlar olarak kaldı. öte yandan,.ortak Pazar ülkeleri bir Avrupa Para Birimi (ECU = UCE) kabul.ettiler. Bu da altm'a bağiı yahut altın değeri belirlenmiş bir para birimidir fakat altın'a Çevrilmez. Bu birim değeri üzerinden kota edilen avrupa paralan için sınırlı bir dalgalanma ma;rjı kabul edilmiştir. (Zira Fon, dolara bağlı paralar için:%- ı lik marjı % 2,25 e çıkar~ nuş bulunuyordu). Avrupa paralan için birbirleri arasında ır; lik sınınn aşıimamasi kararlaştırıld~. ı,l25 Bu maksatla «tünelde yılann teknikler kabul edildi. sistemi, «sepetn sistemi denilen Avrupada arasında dolar kıtlığı, arasında ise aşın dolar bolluğu tedirginlik yaratmıştır. Avrupa şimdi dolara karş'l bağımsızlık kazanmak istemektedir. Fakat herşeye rağmen dolar hegemonyası sürüp gitmektedir. Bunun en ala delili eurodouar piyasasımn doğmuş ve gelişmiş olmasıdır. ll

12 Ne olursa olsun, artık tek-kutuplu bir pa~a _alemi kal' Jslİlda bulunmuyoruz: güçlü para günümüzde dolardan ibaret değildir: mark, yen, sterlin, isviçre frangı gibi paralar da ağırlıklannı belli etmektedirler. ECU gibi girişimler ise anlamlı bir başlangıç sayılabilir. Likidite tercihi: Para konulannda dünyanın dünkü ve bugünkü manzarasından çıkanlabilecek bir çok sonuçlar olabilir. Biz burada bunlardan sadece bir tanesine değinmekle yetinelim: Gres- ham «çürük para, sağlam parayı kovan> demişti. Doğrudur. Fakat milli ekonomi için geçerli kalmış olan bu kural acaba milletlerarası alanda, döviz pazannda, tersine işiemiyor mu? Görülen odur ki sağlam paralar tercih edilmekte ve çürük paralar kenara itilmektedir. Fon kredileri: Dünya likiditesini oluşturan kaynaklar arasında IMF kredilerinin de bulunduğunu söylemiştik. Bu krediler Üye ülkelerin Fon'daki kotalartyle orantılıdır. Her Üye, Fon'a, kotası kadar katkıda bulunmuştur. Bu katkının dörtte biri altın, kalanı milli para olarak ödenmiştir;. Geçici dış açıklarm kapatılma_~ sı ve ödeme güçlüklerinin giderilmesi için (sadece bu maksatla) Fon, Üyelerine, talep üzerine kredi açar. Krediler dilimler halin~ de verilir. Altın katkısına karşılık olan kredi otomatik olarak, Fon'un müsaadesi aranmaksızın kullanılabilir. Bundan sonra dört dilim vardır: İlk dilimi kullanmak fazla güçlük yaratmaz. Fakat dilimlerde ilerlendikçe Fon'un aradığı şartlar ağırla!r ve müsaadesi güçleşir. Fon'a milli para ödenmesi karşılığında, ihtiyaç duyulan cinsten döviz tedarik edilir; borç ödendiğinde, milli para geri çekilir. Fon'daki milli para cinsinden başlangıçtaki kota katkısının i% 200 üne kadar borçlanmak mümkündür. Bu da altıtı+ milli para bileşimi ilk kota payının % 125 i eder. Borçlanma için tavan sının budur. Şu halde, altın dilimi dışındaki krediler dünya likiditesini artıncı niteliktedir. Fakat bu krediler sınırlı kaldığı ve dünya ticaretinin gelişmesiyle beliren ihtiyaca cevap vermediği için, ÖÇH uygulamaya konulmuştur. Özel Çekme Hakları (Special Drawing Rights): 1970 ten itibaren uygulanmasına başlanmıştır. Fon üyesi ülkeler yine kotalan oranında yararlanırlar, fakat kotaya olan katkılariyle yani Fon'daki altın ve milli para varlıklartyle bağlftntılı 12

13 değildir. Fakat ÖÇH Kotalan vardır,. Fon, SDR kullanma talebin de b~lunan ülkelere aracılık eder. Fori'un bu konudaki rolü hemen hemen bundan ibarettir. Dış açıklanın bu Haklan kullanatak kapamak isteyen ülke, Fon'a başvurur. Hangi cinsten dövize veya dövizlere ihtiyacı olduğunu bildirir. Fon o ülkeye bu dövizleri hangi ülkenin SDR hesabından sağlıyabileceğini bildirir. SDR ancak konvertibl dövizlerin satın. alınması için kullanılabilmektedir. Görülüyor ki SDR gelişmiş sanayi ülkelerinin ihtiyacına cevap ver~ mektedir.,~ Ödeme fazlası kaydeden bir ülkenin Fon'da biriken SDR ihtiyatlan, ilk tahsislıı üç katına ulaşınca ya kadar, başka. ülkelerin kendisine arzedece~i SDR leri o ülke kabul etmek zorundadır. Buna karşılık, bir ülkenin SDR kotası, üçte birin aşağısına inmemelidir. SDR sistemi oldukça geniş bir uygulama alanı bulmuş, liki~ ilitelerde esneklik yaratmıştır. Likiditelerin ülkeler arasındaki hareketliliği ve bu hareketin sonuçları konunun önemli bir yönünü oluşturur. Muhtelif borsalarda- döviz arzı ve döviz talebi sürekli değişiklik gösterdiğinden, dövizlerin fiyatı bu değişikliklere bağlı olarak artar veya düşer. İki veya daha çok borsa arasındaki bu fiyat farklılaşmalanndan arbitraj yolu ile yararlananlar vardır. Belli bir döviz, fiyatının :hispeten düşük olduğu bir borsadan tedarik edilir ve fiyatıiun yükseldiği bir başka borsada satılır ve bu alım-satımdan kar sağlanır,. Bu işlem çok kısa sürer. Marjlar yani dalgalanma oranlan da genellikle yüksek değildir. Bu suretle arbitraj, del).geleyici ve yararlı bir fonksiyon görmüş olur. Fakat döviz fiyatlanndaki dalgalanma marjları aşın olursa ve kısa süreli sermaye akımlan bu yüzden büyük boyutlara erişirse, zararlı sonuçlar.doğabilir. Hükfurietlerin kambiyo tedbirleri etkisip kalabilir. Onun için para makamlan bu konuda çok duyarlıdırlar. Buna karşılık uzun süreli muameleler, bir milli paranın yakın 'gelecekte devalüe veya reevalüe edileceği yolundaki bir tahmine da-, yanılarak, bu değişiklikten kar sağlamak maksadiyle girişiimiş işlemlerdir. Bu işlemlerde spekülatif karakter hakimdir. Egemen olunamadığı takdirde milli ekonomiler için ve dünya para dengesi için sakıncalı sonuçlar doğurabilir. 13

14 Bu dediklerimiz serbest kambiyo piyasasında ve koriverübl dövizler üzerinde belirgin biçimde olup bitenlerle ilgilidir. Buna karşılık, kambiyo kontrol rejiminde yaşayan ülkeler için durum bunların dı.ında ve bunlardan çok farklıdır. Kambiyo kontrollarının maksadi, döviz kurlannı istikrarlı tutmak. ve ticaretin para sorunları yüzünden engellenmesini b ertaraf etmektir. Kambiyo kontrolu koyan üıkeniri milli alanda olduğu kadar dış alem için de hedefleri bunlar olmalıdır ve aldığı tedbirler bu hedeflerle sınrlı kalmalıdır. Oysa görülen genellikle bundan ibaret. değildir, bundan öteye geçilmiştir. Kontrol rejiminde getirilen tedbirlerin etkinliği ve maliyeti ile, bu tedbirlere karşı denenebilecek hile yollannın ve tedbirlere muhalefet biçiminde belirebilecek zorlamalann -sebep olacağı kayıplar tartılmaya değer,. Kambiyo kontrol tedbirlerinde aşınlıklara gidildiği takdirde,. dış ticaretin daralmasından ve hileli yollara sapılmasından meydana gelebilecek zararlar nazara alındığında, optimu arayıp bulmanın ve korumanın önemi anlaşılır. Türkiye açısından konu özellikle ilgiye değer. Bir devalüasyoriun en uygun zamanda ve en uygun.oranda yapılamamışsa yahut. dövizlerin ülkeye celbi için alınan tedbirler ters veya yetersiz olmuşsa, döviz alım:satımı devletin monopalünde iken bir Tahtakale döviz piyasası doğniuşsa, ithali yasaldanmış olduğu için döviz tahsisi yapılmamış yabancı menşeli mallar i por: taya düşmüşse, ilah... kambiyo kontrol rejiminden ve Türk Parası Kıymetini Korurİla uygulamalannın yararlı sorulmaya Çleğer. - mı, zararlı mı olduğu 14 --,

Ödemeler Dengesi Doç. Dr. Dilek Seymen Araş. Gör. Aslı Seda Bilman 1 Plan Ödemeler Dengesi, tanım, kapsamı Ana Hesap Grupları Cari Denge, Sermaye Hesabı Dengesi Farklı Ödemeler Dengesi Tanımları Otonom

Detaylı

İçindekiler kısa tablosu

İçindekiler kısa tablosu İçindekiler kısa tablosu Önsöz x Rehberli Tur xii Kutulanmış Malzeme xiv Yazarlar Hakkında xx BİRİNCİ KISIM Giriş 1 İktisat ve ekonomi 2 2 Ekonomik analiz araçları 22 3 Arz, talep ve piyasa 42 İKİNCİ KISIM

Detaylı

IMF, Birleşmiş Milletlerin uzmanlaşmış kurumlarından biri olsa da, kendi tüzüğü, yönetim yapısı ve mali kaynağı vardır.

IMF, Birleşmiş Milletlerin uzmanlaşmış kurumlarından biri olsa da, kendi tüzüğü, yönetim yapısı ve mali kaynağı vardır. IMF ye Genel Bakış Biz kimiz? Uluslararası Para Fonu (IMF) parasal konularda küresel işbirliğini arttırmak, mali istikrarı sağlamak, uluslararası ticareti kolaylaştırmak, yüksek istihdamı ve sürdürülebilir

Detaylı

N VE PARA ARZININ ÖZELL

N VE PARA ARZININ ÖZELL PARANIN MAKRO EKONOMİDEKİ ROLÜ 1-PARA TALEBİ, PARA ARZI VE FAİZ HADDİ (KEYNESYEN FAİZ TEORİSİ) Klasik ve neoklasik ekonomistlerce öne sürülen faiz teorisinde, faiz haddi, tasarruf arzı ve yatırım talebinin

Detaylı

SORU SETİ 11 MİKTAR TEORİSİ TOPLAM ARZ VE TALEP ENFLASYON KLASİK VE KEYNEZYEN YAKLAŞIMLAR PARA

SORU SETİ 11 MİKTAR TEORİSİ TOPLAM ARZ VE TALEP ENFLASYON KLASİK VE KEYNEZYEN YAKLAŞIMLAR PARA SORU SETİ 11 MİKTAR TEORİSİ TOPLAM ARZ VE TALEP ENFLASYON KLASİK VE KEYNEZYEN YAKLAŞIMLAR PARA Problem 1 (KMS-2001) Kısa dönem toplam arz eğrisinin pozitif eğimli olmasının nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

Detaylı

CARİ AÇIK NEREYE KADAR?

CARİ AÇIK NEREYE KADAR? CARİ AÇIK NEREYE KADAR? Prof. Dr. Doğan CANSIZLAR ANKARA - 14 Aralık 2011 1 Türkiye Ekonomisindeki Bazı Eşitlikler -Ekonomik Büyüme = Artan Dış Açık -Artan Dış Açık = Artan Dış Borçlanma -Artan Dış Borçlanma

Detaylı

PARA POLİTİKASI AMAÇLARI VE ARAÇLARI TÜRKİYE UYGULAMASI

PARA POLİTİKASI AMAÇLARI VE ARAÇLARI TÜRKİYE UYGULAMASI 1 PARA POLİTİKASI AMAÇLARI VE ARAÇLARI TÜRKİYE UYGULAMASI Para Politikasının Amaçları 2 1. Fiyat İstikrarı: Enflasyonu yıllık yüzde 1-2 seviyelerinde devam ettirmek. TCMB nin şu an izlediği politika enflasyon

Detaylı

Rakamlarla 2011'de Türkiye Ekonomisi

Rakamlarla 2011'de Türkiye Ekonomisi On5yirmi5.com Rakamlarla 2011'de Türkiye Ekonomisi Avro bölgesindeki ülkelerde derinleşmekte olan kamu borç krizine rağmen 2011, Türkiye ekonomisinin yüksek büyüme hızı yakaladığı bir yıl oldu. Yayın Tarihi

Detaylı

İŞLETMELERİN EKONOMİDEKİ ÖNEMİ IMPORTANCE OF ENTERPRISES IN THE ECONOMY

İŞLETMELERİN EKONOMİDEKİ ÖNEMİ IMPORTANCE OF ENTERPRISES IN THE ECONOMY IMPORTANCE OF ENTERPRISES IN THE ECONOMY İşletmelerin bir ülke ekonomisi içindeki yeri ve önemini, "ekonomik" ve "sosyal" olmak üzere iki açıdan incelemek gerekir. İşletmelerin Ekonomik Açıdan Yeri ve

Detaylı

EKONOMİ DEKİ SON GELİŞMELER Y M M O D A S I P R O F. D R. M U S T A F A A. A Y S A N

EKONOMİ DEKİ SON GELİŞMELER Y M M O D A S I P R O F. D R. M U S T A F A A. A Y S A N 1 EKONOMİ DEKİ SON GELİŞMELER 1 3 M A R T 2 0 1 4, P E R Ş E M B E Y M M O D A S I P R O F. D R. M U S T A F A A. A Y S A N 1948 DEKİ EKONOMİK DURUM 2 TABLO I Ülke ABD Doları Danimarka 689 Fransa 482 İtalya

Detaylı

TÜRKİYE CUMHURİYET MERKEZ BANKASI LİKİDİTE DESTEĞİ KREDİSİ YÖNETMELİĞİ

TÜRKİYE CUMHURİYET MERKEZ BANKASI LİKİDİTE DESTEĞİ KREDİSİ YÖNETMELİĞİ TÜRKİYE CUMHURİYET MERKEZ BANKASI LİKİDİTE DESTEĞİ KREDİSİ YÖNETMELİĞİ BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar Amaç ve kapsam MADDE 1- (1) Bu Yönetmelik, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankasının; bankacılık

Detaylı

Ekonomi II. 23.Uluslararası Finans. Doç.Dr.Tufan BAL. Not:Bu sunun hazırlanmasında büyük oranda Prof.Dr.Tümay ERTEK in Temel Ekonomi kitabından

Ekonomi II. 23.Uluslararası Finans. Doç.Dr.Tufan BAL. Not:Bu sunun hazırlanmasında büyük oranda Prof.Dr.Tümay ERTEK in Temel Ekonomi kitabından Ekonomi II 23.Uluslararası Finans Doç.Dr.Tufan BAL Not:Bu sunun hazırlanmasında büyük oranda Prof.Dr.Tümay ERTEK in Temel Ekonomi kitabından faydalanılmıştır. 2 23.Uluslararası Finans 23.1.Dış Ödemeler

Detaylı

Dengesi Dr. Dilek Seymen Dr. Aslı Seda Bilman

Dengesi Dr. Dilek Seymen Dr. Aslı Seda Bilman Ödemeler 1 Dengesi Dr. Dilek Seymen Dr. Aslı Seda Bilman Plan 2 Ödemeler Dengesi, tanım, kapsamı Ana Hesap Grupları Cari Denge, Sermaye Hesabı Dengesi Farklı Ödemeler Dengesi Tanımları Otonom ve Denkleştirici

Detaylı

EKONOMİ POLİTİKALARI GENEL BAŞKAN YARDIMCILIĞI Eylül 2013, No: 73

EKONOMİ POLİTİKALARI GENEL BAŞKAN YARDIMCILIĞI Eylül 2013, No: 73 EKONOMİ POLİTİKALARI GENEL BAŞKAN YARDIMCILIĞI Eylül 2013, No: 73 i Bu sayıda; 2012 Gelir Dağılımı ve Yaşam Koşulları Anket sonuçları değerlendirilmiştir. i 1 Gelir düşerken, gelirin dağılımı düzelir mi?

Detaylı

Analitik Bilanço Verilerine İlişkin Yöntemsel Açıklama

Analitik Bilanço Verilerine İlişkin Yöntemsel Açıklama Analitik Bilanço Verilerine İlişkin Yöntemsel Açıklama Muhasebe Genel Müdürlüğü Bilanço ve Hesapları İzleme Müdürlüğü İÇİNDEKİLER I-AMAÇ...2 II-TANIM...2 III-SINIFLAMA...3 IV-YÖNTEM...5 V-YAYIMLAMA...5

Detaylı

12.03.2014 CARİ İŞLEMLER DENGESİ

12.03.2014 CARİ İŞLEMLER DENGESİ 12.03.2014 CARİ İŞLEMLER DENGESİ Ocak ayı cari işlemler açığı piyasa beklentisi olan -5,2 Milyar doların altında -4,88 milyar dolar olarak geldi. Ocak ayında dış ticaret açığı geçen yılın aynı ayına göre

Detaylı

Ekonomi II. 20.Para Teorisi ve Politikası. Doç.Dr.Tufan BAL. Not:Bu sunun hazırlanmasında büyük oranda Prof.Dr.Tümay ERTEK in Temel Ekonomi kitabından

Ekonomi II. 20.Para Teorisi ve Politikası. Doç.Dr.Tufan BAL. Not:Bu sunun hazırlanmasında büyük oranda Prof.Dr.Tümay ERTEK in Temel Ekonomi kitabından Ekonomi II 20.Para Teorisi ve Politikası Doç.Dr.Tufan BAL Not:Bu sunun hazırlanmasında büyük oranda Prof.Dr.Tümay ERTEK in Temel Ekonomi kitabından faydalanılmıştır. 20.1.Para Teorisi Para miktarındaki

Detaylı

109 MİLYAR DOLARLIK YABANCI PORTFÖYÜ VAR

109 MİLYAR DOLARLIK YABANCI PORTFÖYÜ VAR -1- 109 MİLYAR DOLARLIK YABANCI PORTFÖYÜ VAR Yabancıların, 8 Haziran itibariyle Türkiye de 53 milyar 130 milyon dolarlık hisse senedi, 38 milyar 398 milyon dolar devlet iç borçlanma senedi (DİBS) ve 407

Detaylı

Yrd. Doç. Dr. Emre HORASAN

Yrd. Doç. Dr. Emre HORASAN Yrd. Doç. Dr. Emre HORASAN Finansal Sistem; fonun arz ve talebini dengeleyen ve fonları zaman, miktar, vade ve kişiler bazında kullanılabilir hale getiren bir sistemdir. Finansal Sistemin görevleri: Malların,

Detaylı

FİNANSAL SERBESTLEŞME VE FİNANSAL KRİZLER 4

FİNANSAL SERBESTLEŞME VE FİNANSAL KRİZLER 4 FİNANSAL SERBESTLEŞME VE FİNANSAL KRİZLER 4 Prof. Dr. Yıldırım Beyazıt ÖNAL 6. HAFTA 4. GELİŞMEKTE OLAN ÜLKELERE ULUSLAR ARASI FON HAREKETLERİ Gelişmekte olan ülkeler, son 25 yılda ekonomik olarak oldukça

Detaylı

Ders Notları Dr. Murat ASLAN. Bu notlar; Prof. Dr. ABUZER PINAR ın MALĠYE POLĠTĠKASI ders kitabından faydalanılarak hazırlanmıştır.

Ders Notları Dr. Murat ASLAN. Bu notlar; Prof. Dr. ABUZER PINAR ın MALĠYE POLĠTĠKASI ders kitabından faydalanılarak hazırlanmıştır. Ders Notları Dr. Murat ASLAN Bu notlar; Prof. Dr. ABUZER PINAR ın MALĠYE POLĠTĠKASI ders kitabından faydalanılarak hazırlanmıştır. genişleme trend Daralma Kriz, küçülme 12,00 Reel Büyüme Hızı Oranı 1950-2008

Detaylı

Uluslararası Para Fonu (IMF) nedir? Hakkında bilgiler..

Uluslararası Para Fonu (IMF) nedir? Hakkında bilgiler.. Uluslararası Para Fonu (IMF) nedir? Hakkında bilgiler... Uluslararası Para Fonu (IMF) Uluslararası Para Fonu (International Monetary Fund) (IMF), 1944 yılında uluslararası para sisteminin esaslarını belirleyen

Detaylı

Merkez Bankası 1998 Yılı İlk Üç Aylık Para Programı Gerçekleşmesi ve İkinci Üç Aylık Para Programı Uygulaması

Merkez Bankası 1998 Yılı İlk Üç Aylık Para Programı Gerçekleşmesi ve İkinci Üç Aylık Para Programı Uygulaması Merkez Bankası 1998 Yılı İlk Üç Aylık Para Programı Gerçekleşmesi ve İkinci Üç Aylık Para Programı Uygulaması Gazi Erçel Başkan Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası 1 Nisan 1998 Ankara I. Giriş Ocak ayı başında

Detaylı

2015 2017 Yılları Bütçesinin Makroekonomik Çerçevede Değerlendirilmesi

2015 2017 Yılları Bütçesinin Makroekonomik Çerçevede Değerlendirilmesi 2015 2017 Yılları Bütçesinin Makroekonomik Çerçevede Değerlendirilmesi Ankara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü İktisadi ve Mali Analiz Yüksek Lisansı Bütçe Uygulamaları ve Mali Mevzuat Dersi Kıvanç

Detaylı

Bölüm 1 (Devam) Finansal Piyasalar & Kurumlar

Bölüm 1 (Devam) Finansal Piyasalar & Kurumlar Bölüm 1 (Devam) Finansal Piyasalar & Kurumlar İşlenecek Konular Finansal piyasalar ve kurumların önemi Tasarrufların şirketlere akışı Finansal piyasaların ve aracıların fonksiyonları Değer maksimizasyonu

Detaylı

İKTİSAT ANABİLİM DALI ORTAK DOKTORA DERS İÇERİKLERİ. Dersin Adı Kod Yarıyıl T+U AKTS. Dersin Adı Kod Yarıyıl T+U AKTS. Dersin Adı Kod Yarıyıl T+U AKTS

İKTİSAT ANABİLİM DALI ORTAK DOKTORA DERS İÇERİKLERİ. Dersin Adı Kod Yarıyıl T+U AKTS. Dersin Adı Kod Yarıyıl T+U AKTS. Dersin Adı Kod Yarıyıl T+U AKTS İKTİSAT ANABİLİM DALI ORTAK DOKTORA DERS İÇERİKLERİ 1. YIL GÜZ DÖNEMİ İleri Makroiktisat I IKT801 1 3 + 0 6 Makro iktisadın mikro temelleri, emek, mal ve sermaye piyasaları, modern AS-AD eğrileri. İleri

Detaylı

VII PARA, BANKA VE MALÝ PÝYASALAR

VII PARA, BANKA VE MALÝ PÝYASALAR VII PARA, BANKA VE MALÝ PÝYASALAR 103 104 PARA, BANKA VE MALÝ PÝYASALAR A. GENEL DURUM 2002 yýlý baþýndan itibaren dalgalý kur rejimi altýnda nominal çýpa olarak para tabanýnýn ve örtük enflasyon hedeflemesinin

Detaylı

Haftalık Para ve Banka İstatistikleri ne İlişkin Yöntemsel Açıklama

Haftalık Para ve Banka İstatistikleri ne İlişkin Yöntemsel Açıklama Haftalık Para ve Banka İstatistikleri ne İlişkin Yöntemsel Açıklama İstatistik Genel Müdürlüğü Parasal ve Finansal Veriler Müdürlüğü İçindekiler I- Tanım... 3 II- Amaç... 3 III- Yöntem... 3 IV- Yayımlama

Detaylı

Merkez in 2016 Para ve Kur Politikası..! Kararlı para politikası duruşu enflasyonu düşürmekte temel belirleyici olmuştur..!

Merkez in 2016 Para ve Kur Politikası..! Kararlı para politikası duruşu enflasyonu düşürmekte temel belirleyici olmuştur..! TCMB Mevcut Duruşu: Enflasyon görünümüne karşı sıkı Döviz likiditesinde dengeleyici Finansal istikrarı destekleyici niteliğini korumaktadır. Kararlı para politikası duruşu enflasyonu düşürmekte temel belirleyici

Detaylı

Makro İktisat II Örnek Sorular. 1. Tüketim fonksiyonu ise otonom vergi çarpanı nedir? (718 78) 2. GSYİH=120

Makro İktisat II Örnek Sorular. 1. Tüketim fonksiyonu ise otonom vergi çarpanı nedir? (718 78) 2. GSYİH=120 Makro İktisat II Örnek Sorular 1. Tüketim fonksiyonu ise otonom vergi çarpanı nedir? (718 78) 2. GSYİH=120 Tüketim harcamaları = 85 İhracat = 6 İthalat = 4 Hükümet harcamaları = 14 Dolaylı vergiler = 12

Detaylı

Makro Veri. Cari açık yeni rekorda. Tablo 1: Cari Denge (milyon $) -month,

Makro Veri. Cari açık yeni rekorda. Tablo 1: Cari Denge (milyon $) -month, Makro Veri Ödemeler Dengesi: Cari açık yeni rekorda İbrahim Aksoy Ekonomist Tel: +90 212 334 91 04 E-mail: iaksoy@sekeryatirim.com.tr Cari denge Aralık ta 7,5 milyar $ rekor açık verirken, rakam, piyasa

Detaylı

TOPLAM TALEP I: IS-LM MODELİNİN OLUŞTURULMASI

TOPLAM TALEP I: IS-LM MODELİNİN OLUŞTURULMASI BÖLÜM 10 TOPLAM TALEP I: IS-LM MODELİNİN OLUŞTURULMASI IS-LM Modelinin Oluşturulması Klasik teori 1929 ekonomik krizine çare üretemedi Teoriye göre çıktı, faktör arzına ve teknolojiye bağlıydı Bunlar ise

Detaylı

Para Piyasasında Denge: LM (Liquit Money) Modeli

Para Piyasasında Denge: LM (Liquit Money) Modeli 11. Hafta Para Piyasasında Denge: LM (Liquit Money) Modeli Para piyasasının dengede olduğu (reel para arzının, reel para talebine eşit olduğu) faiz ve reel gelir düzeylerini gösteren eğriye, LM eğrisi

Detaylı

IS-LM MODELİNİN UYGULANMASI

IS-LM MODELİNİN UYGULANMASI IS-LM MODELİNİN UYGULANMASI IS ve LM eğrilerinin kesiştiği nokta milli geliri belirliyor. Birinin kayması kısa dönem dengeyi değiştiriyordu. Maliye politikası Hükümet harcamaları artışı IS eğrisi sağa

Detaylı

İktisat Anabilim Dalı- Tezsiz Yüksek Lisans (Uzaktan Eğitim) Programı Ders İçerikleri

İktisat Anabilim Dalı- Tezsiz Yüksek Lisans (Uzaktan Eğitim) Programı Ders İçerikleri İktisat Anabilim Dalı- Tezsiz Yüksek Lisans (Uzaktan Eğitim) Programı Ders İçerikleri 1. Yıl - Güz 1. Yarıyıl Ders Planı Mikroekonomik Analiz I IKT751 1 3 + 0 8 Piyasa, Bütçe, Tercihler, Fayda, Tercih,

Detaylı

TÜRKİYE CUMHURİYETİ MERKEZ BANKASININ I-M SAYILI GENELGESİNDE DEĞİŞİKLİK YAPILMASINA DAİR GENELGESİ YAYIMLANDI

TÜRKİYE CUMHURİYETİ MERKEZ BANKASININ I-M SAYILI GENELGESİNDE DEĞİŞİKLİK YAPILMASINA DAİR GENELGESİ YAYIMLANDI Sirküler Rapor 21.10.2013/185-1 TÜRKİYE CUMHURİYETİ MERKEZ BANKASININ I-M SAYILI GENELGESİNDE DEĞİŞİKLİK YAPILMASINA DAİR GENELGESİ YAYIMLANDI ÖZET : Bankasının Türk Parası Kıymetini Koruma Hakkında 32

Detaylı

Finansal Piyasa Dinamikleri. Yekta NAZLI ynazli@yahoo.com

Finansal Piyasa Dinamikleri. Yekta NAZLI ynazli@yahoo.com Finansal Piyasa Dinamikleri Yekta NAZLI ynazli@yahoo.com Neleri İşleyeceğiz? Finansal Sistemin Resmi Makro Göstergeler ve Yorumlanması Para ve Maliye Politikaları Merkez Bankası ve Piyasalar Finansal Piyasalardaki

Detaylı

İHRACAT BEDELLERİNİN YURDA GETİRİLME MECBURİYETİ KALDIRILMIŞTIR

İHRACAT BEDELLERİNİN YURDA GETİRİLME MECBURİYETİ KALDIRILMIŞTIR Denet Sirküler Denet Yayıncılık A.Ş. Tel : 0212 275 96 90/274 77 06 Avni Dilligil Sokak No:6 Faks : 0212-272 62 16/272 33 23 34394 Mecidiyeköy-İSTANBUL E-mail: bdo.denet@bdodenet.com.tr Web : www.bdodenet.com.tr

Detaylı

Ekonomi II. 19.Para ve Bankacılık. Doç.Dr.Tufan BAL. Not:Bu sunun hazırlanmasında büyük oranda Prof.Dr.Tümay ERTEK in Temel Ekonomi kitabından

Ekonomi II. 19.Para ve Bankacılık. Doç.Dr.Tufan BAL. Not:Bu sunun hazırlanmasında büyük oranda Prof.Dr.Tümay ERTEK in Temel Ekonomi kitabından Ekonomi II 19.Para ve Bankacılık Doç.Dr.Tufan BAL Not:Bu sunun hazırlanmasında büyük oranda Prof.Dr.Tümay ERTEK in Temel Ekonomi kitabından faydalanılmıştır. 2 19.1.Paranın Tanımı ve Fonksiyonları Para,

Detaylı

EKONOMİ POLİTİKALARI GENEL BAŞKAN YARDIMCILIĞI Mayıs 2012, No: 33

EKONOMİ POLİTİKALARI GENEL BAŞKAN YARDIMCILIĞI Mayıs 2012, No: 33 EKONOMİ POLİTİKALARI GENEL BAŞKAN YARDIMCILIĞI Mayıs 2012, No: 33 i Bu sayıda; Kısa vadeli Dış Borç Stoku, Merkez Bankası Net Döviz Pozisyonu rakamları Uluslararası Yatırım Pozisyonu, Ve İmalat Sanayi

Detaylı

Türkiye de Yabancı Bankalar *

Türkiye de Yabancı Bankalar * Bankacılar Dergisi, Sayı 52, 2005 Türkiye de Yabancı Bankalar * I. Giriş: Uluslararası bankacılık faaliyetleri, geçen yüzyılın ikinci yarısından itibaren uluslararası ticaret akımlarının ve doğrudan yabancı

Detaylı

Bölüm 1 Firma, Finans Yöneticisi, Finansal Piyasalar ve Kurumlar

Bölüm 1 Firma, Finans Yöneticisi, Finansal Piyasalar ve Kurumlar Bölüm 1 Firma, Finans Yöneticisi, Finansal Piyasalar ve Kurumlar Yatırım (Sermaye Bütçelemesi) ve Finanslama Kararları Şirket Nedir? Finansal Yönetici Kimdir? Şirketin Amaçları Finansal piyasalar ve kurumların

Detaylı

(41/2001 Sayılı Yasa) Madde 51 (1) A Altında Tebliğ. 1- Bu Tebliğ, Merkez Bankası İdare, Teşkilat ve Hizmetleri Tebliği olarak isimlendirilir.

(41/2001 Sayılı Yasa) Madde 51 (1) A Altında Tebliğ. 1- Bu Tebliğ, Merkez Bankası İdare, Teşkilat ve Hizmetleri Tebliği olarak isimlendirilir. R.G. 82 16.07.2003 KUZEY KIBRIS TÜRK CUMHURİYETİ MERKEZ BANKASI YASASI (41/2001 Sayılı Yasa) Madde 51 (1) A Altında Tebliğ Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti Merkez Bankası 41/2001 sayılı KKTC Merkez Bankası

Detaylı

TÜRKİYE NİN DIŞ TİCARET YAPISI. Doç. Dr. İsmet GÖÇER Aydın İktisat Fakültesi Ekonometri Bölümü

TÜRKİYE NİN DIŞ TİCARET YAPISI. Doç. Dr. İsmet GÖÇER Aydın İktisat Fakültesi Ekonometri Bölümü TÜRKİYE NİN DIŞ TİCARET YAPISI Doç. Dr. İsmet GÖÇER Aydın İktisat Fakültesi Ekonometri Bölümü 1 Ülkeler Niçin Dış Ticaret Yapar? Dış Ticaret Politikası Ödemeler Bilançosunun, cari işlemler hesabında ihracat

Detaylı

EKONOMİK GÖSTERGELER ve YORUMLANMASI. Ara Sınav Sonrası

EKONOMİK GÖSTERGELER ve YORUMLANMASI. Ara Sınav Sonrası EKONOMİK GÖSTERGELER ve YORUMLANMASI Ara Sınav Sonrası Bileşik Gösterge Endeksleri CLI Bazı kişi ve kuruluşlar ekonomik faaliyet hacminin tahmininde kullanılan öncü, eş zamanlı ve gecikmeli göstergelerden

Detaylı

Haziran. Günlük Araştırma Bülteni Gün Sonu RAPORU

Haziran. Günlük Araştırma Bülteni Gün Sonu RAPORU 14 Haziran N Günlük Araştırma Bülteni Gün Sonu RAPORU İngiltere de enflasyon ivme kaybediyor İngiltere de bugün açıklana Tüketici Fiyat Endeksi (TÜFE) Mayıs ayında yüzde 0,3 artışla piyasa beklentisinin

Detaylı

GENEL MUHASEBE. KVYK-Mali Borçlar. Yrd. Doç. Dr. Serap DURUKAN KÖSE Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi

GENEL MUHASEBE. KVYK-Mali Borçlar. Yrd. Doç. Dr. Serap DURUKAN KÖSE Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi GENEL MUHASEBE KVYK-Mali Borçlar Yrd. Doç. Dr. Serap DURUKAN KÖSE Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi KAYNAK KAVRAMI Kaynaklar, işletme varlıklarının hangi yollarla sağlandığını göstermektedir. Varlıklar,

Detaylı

EKONOMİ POLİTİKALARI GENEL BAŞKAN YARDIMCILIĞI Eylül 2013, No: 72

EKONOMİ POLİTİKALARI GENEL BAŞKAN YARDIMCILIĞI Eylül 2013, No: 72 EKONOMİ POLİTİKALARI GENEL BAŞKAN YARDIMCILIĞI Eylül 2013, No: 72 i Bu sayıda; Haziran İşgücü ve İstihdam gelişmeleri; Ocak-Ağustos Bütçe verileri değerlendirilmiştir. i 1 Gerçek işsizlikte ciddi artış

Detaylı

EURUSD [Euro - US Dolar] Teknik Analiz

EURUSD [Euro - US Dolar] Teknik Analiz Günlük Bülten 14 Temmuz 2015 Salı Piyasa Gündemi Küresel piyasaların uzun zamandır gündemini oluşturan Günlük Bülten Yunanistan belirsizliğinin yarattığı endişeler dün Euro liderleriyle anlaşmanın sağlandığına

Detaylı

11.12.2013 CARİ İŞLEMLER DENGESİ

11.12.2013 CARİ İŞLEMLER DENGESİ 11.12.2013 CARİ İŞLEMLER DENGESİ Ekim ayı cari işlemler açığı piyasa beklentisi 2,9 Milyar dolar eksiyken, veri beklentilere paralel 2,89 milyar dolar açık olarak geldi. Ocak-Ekim arasındaki 2013 cari

Detaylı

Bir ülkenin parasının konvertibl olması için;

Bir ülkenin parasının konvertibl olması için; DÖVİZ KURU POLİTİKASI Tanımlar; Efektif: Banknot şeklindeki tüm yabancı ülke paraları, Döviz: Efektif dahil yabancı para cinsinden her türlü ödemeyi sağlayan hesap ve belgedir. Kambiyo: Nakit, döviz, altın

Detaylı

ÜÇ MİLYONDAN FAZLA İŞÇİ ASGARÎ ÜCRETLE ÇALIŞIYOR

ÜÇ MİLYONDAN FAZLA İŞÇİ ASGARÎ ÜCRETLE ÇALIŞIYOR YURT tan ÜÇ MİLYONDAN FAZLA İŞÇİ ASGARÎ ÜCRETLE ÇALIŞIYOR SSK ya kayıtlı toplam 6 milyon 918 bin 605 sigortalının yüzde 44 üne denk gelen 3 milyon 42 bin 396 sının ücreti SSK ya asgarî ücret üzerinden

Detaylı

ÇALIŞMA SORULARI TOPLAM TALEP I: MAL-HİZMET (IS) VE PARA (LM) PİYASALARI

ÇALIŞMA SORULARI TOPLAM TALEP I: MAL-HİZMET (IS) VE PARA (LM) PİYASALARI ÇALIŞMA SORULARI TOPLAM TALEP I: MAL-HİZMET (IS) VE PARA (LM) PİYASALARI 1. John Maynard Keynes e göre, konjonktürün daralma dönemlerinde görülen düşük gelir ve yüksek işsizliğin nedeni aşağıdakilerden

Detaylı

BASIN AÇIKLAMASI. SÜREYYA SERDENGEÇTİ Başkan Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası. Ankara, 19 Mart 2001

BASIN AÇIKLAMASI. SÜREYYA SERDENGEÇTİ Başkan Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası. Ankara, 19 Mart 2001 BASIN AÇIKLAMASI SÜREYYA SERDENGEÇTİ Başkan Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Ankara, 19 Mart 2001 Sayın Bakanım, Değerli Basın Mensupları, Bilindiği gibi, Kasım ayı ikinci yarısında mali piyasalarda yaşanan

Detaylı

2.BÖLÜM ÇOKTAN SEÇMELİ

2.BÖLÜM ÇOKTAN SEÇMELİ CEVAP ANAHTARI 1.BÖLÜM ÇOKTAN SEÇMELİ 1.(e) 2.(d) 3.(a) 4.(c) 5.(e) 6.(d) 7.(e) 8.(d) 9.(b) 10.(e) 11.(a) 12.(b) 13.(a) 14.(c) 15.(c) 16.(e) 17.(e) 18.(b) 19.(d) 20.(a) 1.BÖLÜM BOŞLUK DOLDURMA 1. gereksinme

Detaylı

Cari açık ve finansmanı

Cari açık ve finansmanı Cari açık ve finansmanı I.GİRİŞ Cari açık ve finansmanı konusunun, 2011 yılında Türkiye Ekonomisindeki önemli gündem maddelerinden biri olacağı anlaşılıyor. 2010 yılında cari açık, 2009 a göre % 247,1

Detaylı

Sokaktaki insan için cari işlemler hesabı rehberi

Sokaktaki insan için cari işlemler hesabı rehberi Türk Ekonomi Bankası Makro Yorum Emin Öztürk (212) 251 21 21 (1671) 24 Şubat 2006 emin.ozturk@teb.com.tr Sokaktaki insan için cari işlemler hesabı rehberi Cari işlemler dengesi neyi gösterir? Bir ülkenin

Detaylı

GENEL MUHASEBE. Dönen Varlıklar-Hazır Değerler. Yrd. Doç. Dr. Serap DURUKAN KÖSE Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi

GENEL MUHASEBE. Dönen Varlıklar-Hazır Değerler. Yrd. Doç. Dr. Serap DURUKAN KÖSE Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi GENEL MUHASEBE Dönen Varlıklar-Hazır Değerler Yrd. Doç. Dr. Serap DURUKAN KÖSE Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi DÖNEN VARLIKLAR Dönen varlıklar; işletmelerin bir yıl veya daha kısa sürede nakde dönüştürmeyi

Detaylı

Ekim. Günlük Araştırma Bülteni Gün Sonu RAPORU

Ekim. Günlük Araştırma Bülteni Gün Sonu RAPORU 14 Ekim Günlük Araştırma Bülteni Gün Sonu RAPORU Cari açıkta düşüş Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası nın (TCMB) açıkladığı Ağustos ayı ödemeler dengesi rakamlarına göre cari işlemler açığı, bir önceki

Detaylı

13.02.2014 CARİ İŞLEMLER DENGESİ

13.02.2014 CARİ İŞLEMLER DENGESİ 13.02.2014 CARİ İŞLEMLER DENGESİ Aralık ayı cari işlemler açığı piyasa beklentisi olan -7,5 Milyar doların üzerinde -8,322 milyar dolar olarak geldi. 2013 yılı cari işlemler açığı bir önceki yıla göre

Detaylı

ULUSLARARASI EKONOMİK İLİŞKİLER: IS-LM-BP MODELİ. Yrd. Doç. Dr. Hasan GÖCEN MELİKŞAH ÜNİVERSİTESİ

ULUSLARARASI EKONOMİK İLİŞKİLER: IS-LM-BP MODELİ. Yrd. Doç. Dr. Hasan GÖCEN MELİKŞAH ÜNİVERSİTESİ ULUSLARARASI EKONOMİK İLİŞKİLER: IS-LM-BP MODELİ Yrd. Doç. Dr. Hasan GÖCEN MELİKŞAH ÜNİVERSİTESİ IS-LM-BP Modeli IS-LM Modelini incelerken ekonominin dışa kapalı olduğu varsayımı ile hareket etmiş ve dış

Detaylı

BÖLÜM 1... 1 EKONOMİ İLE İLGİLİ TEMEL KAVRAMLAR...

BÖLÜM 1... 1 EKONOMİ İLE İLGİLİ TEMEL KAVRAMLAR... İÇİNDEKİLER BÖLÜM 1... 1 EKONOMİ İLE İLGİLİ TEMEL KAVRAMLAR... 2 1.1. Ekonominin Tanımı... 2 1.2. Kıtlık Kavramı ve Alternatif Maliyet... 3 1.3. İhtiyaç Kavramı... 4 1.4. Mal ve Hizmet... 5 1.5. Fayda...

Detaylı

FİNANSAL HESAPLAMALAR

FİNANSAL HESAPLAMALAR FİNANSAL HESAPLAMALAR Finansal değerlendirmelerin tutarlı ve karşılaştırmalı olabilmesinin yanı sıra kullanılan kaynakların maliyet, yapılan yatırımların alternatif getiri analizlerini yapabilmek amacıyla;

Detaylı

Günlük Yorum. IŞIKFX Uluslararası Piyasalar Departmanı. Piyasalarda Bugün Ne Oldu? USDTRY EURUSD GBPUSD BRENT PETROL ALTIN

Günlük Yorum. IŞIKFX Uluslararası Piyasalar Departmanı. Piyasalarda Bugün Ne Oldu? USDTRY EURUSD GBPUSD BRENT PETROL ALTIN Günlük Yorum IŞIKFX Uluslararası Piyasalar Departmanı Piyasalarda Bugün Ne Oldu? USDTRY EURUSD GBPUSD BRENT PETROL ALTIN Brexit sonrası oluşan son iki günlük havanın biraz daha iyimser fiyatlamalara yol

Detaylı

1. KEYNESÇİ PARA TALEBİ TEORİSİ

1. KEYNESÇİ PARA TALEBİ TEORİSİ DERS NOTU 06 IS/LM EĞRİLERİ VE BAZI ESNEKLİKLER PARA VE MALİYE POLİTİKALARININ ETKİNLİKLERİ TOPLAM TALEP (AD) Bugünki dersin içeriği: 1. KEYNESÇİ PARA TALEBİ TEORİSİ... 1 2. LM EĞRİSİ VE PARA TALEBİNİN

Detaylı

DERS NOTU 09 DIŞLAMA ETKİSİ UYUMLU MALİYE VE PARA POLİTİKALARI PARA ARZI TANIMLARI KLASİK PARA VE FAİZ TEORİLERİ

DERS NOTU 09 DIŞLAMA ETKİSİ UYUMLU MALİYE VE PARA POLİTİKALARI PARA ARZI TANIMLARI KLASİK PARA VE FAİZ TEORİLERİ DERS NOTU 09 DIŞLAMA ETKİSİ UYUMLU MALİYE VE PARA POLİTİKALARI PARA ARZI TANIMLARI KLASİK PARA VE FAİZ TEORİLERİ Bugünki dersin içeriği: 1. MALİYE POLİTİKASI VE DIŞLAMA ETKİSİ... 1 2. UYUMLU MALİYE VE

Detaylı

DÖVİZ KURU PARİTE DEĞİŞİMİ VE PETROL FİYATLARINDAKİ DÜŞÜŞÜN CARİ İŞLEMLER DENGESİNE ETKİSİ ( 5 Şubat 2015 ) ( Zafer YÜKSELER )

DÖVİZ KURU PARİTE DEĞİŞİMİ VE PETROL FİYATLARINDAKİ DÜŞÜŞÜN CARİ İŞLEMLER DENGESİNE ETKİSİ ( 5 Şubat 2015 ) ( Zafer YÜKSELER ) DÖVİZ KURU PARİTE DEĞİŞİMİ VE PETROL FİYATLARINDAKİ DÜŞÜŞÜN CARİ İŞLEMLER DENGESİNE ETKİSİ ( 5 Şubat 2015 ) ( Zafer YÜKSELER ) 1. Döviz Kuru Pariteleri: Uluslararası piyasalarda ABD doları diğer para birimlerine

Detaylı

KÜRESEL KRİZ VE TÜRKİYE EKONOMİSİ K. ÖNDER ERGÜN MALİYE UZMANI

KÜRESEL KRİZ VE TÜRKİYE EKONOMİSİ K. ÖNDER ERGÜN MALİYE UZMANI KÜRESEL KRİZ VE TÜRKİYE EKONOMİSİ K. ÖNDER ERGÜN MALİYE UZMANI SUNUM PLANI 1 KÜRESEL KRİZİN GELİŞİMİ 2 KÜRESEL KRİZİN TÜRKİYE YE ETKİLERİ 3 4 TÜRKİYE NİN KONUMU KRİZDE SON DURUM KÜRESEL KRİZ 1929 DÜNYA

Detaylı

PARANIN ÖZELLİKLERİ, PARA ÇEŞİTLERİ VE EMİSYON REJİMLERİ

PARANIN ÖZELLİKLERİ, PARA ÇEŞİTLERİ VE EMİSYON REJİMLERİ PARANIN ÖZELLİKLERİ, PARA ÇEŞİTLERİ VE EMİSYON REJİMLERİ 1 1.PARANIN TANIMI VE FONKSİYONLARI A.Paranın Tanımı Para bir ekonomide mal ve hizmetlerin alım satımında kullanılan herkes tarafından kabul gören

Detaylı

GARANTİ EMEKLİLİK VE HAYAT A.Ş. ALTIN EMEKLİLİK YATIRIM FONU 2013 YILI 6 AYLIK FAALİYET RAPORU 1-Ekonominin Genel durumu Dünya ekonomisi 2013 ü genel olarak bir toparlanma dönemi olarak geride bıraktı.

Detaylı

EKONOMİ POLİTİKALARI GENEL BAŞKAN YARDIMCILIĞI Temmuz 2013, No: 65

EKONOMİ POLİTİKALARI GENEL BAŞKAN YARDIMCILIĞI Temmuz 2013, No: 65 EKONOMİ POLİTİKALARI GENEL BAŞKAN YARDIMCILIĞI Temmuz 2013, No: 65 i Bu sayıda; Mayıs ayı Sanayi Üretim Verisi, TCMB nin Dövize Müdahaleleri değerlendirilmiştir. i 1 Sanayi Üretimi Umut Vermiyor Mayıs

Detaylı

TÜRKİYE AÇISINDAN EURO NUN ROLÜ

TÜRKİYE AÇISINDAN EURO NUN ROLÜ TÜRKİYE AÇISINDAN EURO NUN ROLÜ GAZİ ERÇEL BAŞKAN TÜRKİYE CUMHURİYET MERKEZ BANKASI 6. Uluslararası Finans ve Ekonomi Forumu VİYANA, 9 KASIM 2000 Euro ile ilgili görüşlerimi sizlerle paylaşmak üzere, bu

Detaylı

Sabit Kıymet Yatırımlarının Finansmanı

Sabit Kıymet Yatırımlarının Finansmanı Sabit Kıymet Yatırımlarının Finansmanı M. Vefa TOROSLU SMMM & Bağımsız Denetçi ROTA Bağımsız Denetim ve Danışmanlık A.Ş. 18.12.2014 Tanım Sabit kıymetler; işletme faaliyetlerinde kullanılmak üzere edinilen

Detaylı

Tufan Samet ÖZDURAK THEMIS MAKRO İKTİSAT

Tufan Samet ÖZDURAK THEMIS MAKRO İKTİSAT Tufan Samet ÖZDURAK THEMIS MAKRO İKTİSAT İÇİNDEKİLER ÖNSÖZ... VII BİRİNCİ BÖLÜM Makro İktisat 1. MAKRO İKTİSATIN ANLAMI... 1 2. MAKRO İKTİSATTA KARAR BİRİMLERİ (SEKTÖRLER)... 2 3. MAKRO İKTİSATTA PİYASA

Detaylı

TÜRK PARASI KIYMETİNİ KORUMA HAKKINDA 32 SAYILI KARARA İLİŞKİN 2008-32/35 SAYILI TEBLİĞDE DEĞİŞİKLİK YAPILMASINA DAİR TEBLİĞ

TÜRK PARASI KIYMETİNİ KORUMA HAKKINDA 32 SAYILI KARARA İLİŞKİN 2008-32/35 SAYILI TEBLİĞDE DEĞİŞİKLİK YAPILMASINA DAİR TEBLİĞ Sirküler Rapor 30.05.2013/118-1 TÜRK PARASI KIYMETİNİ KORUMA HAKKINDA 32 SAYILI KARARA İLİŞKİN 2008-32/35 SAYILI TEBLİĞDE DEĞİŞİKLİK YAPILMASINA DAİR TEBLİĞ ÖZET : TÜRK PARASI KIYMETİNİ KORUMA HAKKINDA

Detaylı

Aralık. Günlük Araştırma Bülteni Gün Sonu RAPORU

Aralık. Günlük Araştırma Bülteni Gün Sonu RAPORU 14 Aralık Günlük Araştırma Bülteni Gün Sonu RAPORU Yunanistan kreditörlerle anlaştı Yunanistan, kurtarma paketinin ilk kredi dilimini almak için uluslararası kreditörlerle anlaşmaya vardı. Anlaşmaya göre

Detaylı

Çankaya Üniversitesi-İİBF. 2011-2012 Bahar Yarıyılı. Dr. Ahmet OZANSOY

Çankaya Üniversitesi-İİBF. 2011-2012 Bahar Yarıyılı. Dr. Ahmet OZANSOY Çankaya Üniversitesi-İİBF 2011-2012 Bahar Yarıyılı Dr. Ahmet OZANSOY Hazine kelimesi 2 anlam taşır: Birinci anlamı; kişi, kurum veya devletlerin sahip oldukları taşınır ve taşınmaz değerli mal varlıkları

Detaylı

CARİ AÇIK Hacı Dede Hakan KARAGÖZ

CARİ AÇIK Hacı Dede Hakan KARAGÖZ Cari açık, ülkenin elde ettiği döviz gelirlerinin, döviz giderlerinden düşük olmasıdır. Cari açık, yurtdışı borçlanarak veya önceden kalan rezervlerin kullanılması ile finanse edilir. Sermaye hesabı, açığı

Detaylı

Finansal Kesim Dışındaki Firmaların Yurtdışından Sağladıkları Döviz Krediler (Milyon ABD Doları)

Finansal Kesim Dışındaki Firmaların Yurtdışından Sağladıkları Döviz Krediler (Milyon ABD Doları) Bankalardan sağlanan dövizli kredilerde vergisel maliyetler Melike Kılınç I. Giriş Şirketlerin yurtdışı ithalat ihracat işlemleri, döviz cinsinden pozisyon tutmak istemeleri, nihai ürünlerini ya da hizmetlerini

Detaylı

Ayrım I. Genel Çerçeve 1

Ayrım I. Genel Çerçeve 1 İçindekiler Önsöz İçindekiler Ayrım I. Genel Çerçeve 1 Bölüm 1. Makro Ekonomiye Giriş 3 1.1. Ekonominin Tanımlanması ve Bir Bilim Olarak Ekonomi 4 1.2. Ekonomi Teorisi ve Politikası 5 1.3. Makro Ekonomi

Detaylı

Chapter 15. Para, Faiz Oranları ve Döviz Kurları (devam) Slides prepared by Thomas Bishop. Copyright 2009 Pearson Addison-Wesley. All rights reserved.

Chapter 15. Para, Faiz Oranları ve Döviz Kurları (devam) Slides prepared by Thomas Bishop. Copyright 2009 Pearson Addison-Wesley. All rights reserved. Chapter 15 Para, Faiz Oranları ve Döviz Kurları (devam) Slides prepared by Thomas Bishop Copyright 2009 Pearson Addison-Wesley. All rights reserved. Şekil 15-4: Para Arzı Artışının Faiz Oranına Etkisi

Detaylı

ASYA EMEKLİLİK ve HAYAT A.Ş. ALTIN KATILIM EMEKLİLİK YATIRIM FONU 6 AYLIK RAPOR

ASYA EMEKLİLİK ve HAYAT A.Ş. ALTIN KATILIM EMEKLİLİK YATIRIM FONU 6 AYLIK RAPOR ASYA EMEKLİLİK ve HAYAT A.Ş. 6 AYLIK RAPOR Bu rapor ASYA EMEKLİLİK ve HAYAT A.Ş. Altın Katılım Emeklilik Yatırım Fonu nun 01.01.2015-30.06.2015 dönemine ilişkin gelişmelerin, Fon Kurulu tarafından hazırlanan

Detaylı

Reel Sektör Risk Yönetimi

Reel Sektör Risk Yönetimi Temel Analiz Ocak ayının ilk yarısını geride bırakırken piyasalardaki olumlu havanın sorgulanmaya başladığını söyleyebiliriz. Amerika kanadında Aralık ayında sürpriz bir iyileşme gözlenen tarım dışı istihdam

Detaylı

ABD de politika oluşturmada sanayinin rolü. Çok taraflı ticaret sisteminin faydaları çalıştayı Ankara, Turkiye 24-25 Eylül 2012

ABD de politika oluşturmada sanayinin rolü. Çok taraflı ticaret sisteminin faydaları çalıştayı Ankara, Turkiye 24-25 Eylül 2012 ABD de politika oluşturmada sanayinin rolü Çok taraflı ticaret sisteminin faydaları çalıştayı Ankara, Turkiye 24-25 Eylül 2012 Sunum içeriği ABD Tahıl konseyi Rolü ve fonksiyonları Açık, serbest ticaret

Detaylı

BANK MELLAT Merkezi Tahran İstanbul Türkiye Merkez Şubesi 1 OCAK 31 MART 2010 ARA DÖNEM FAALİYET RAPORU

BANK MELLAT Merkezi Tahran İstanbul Türkiye Merkez Şubesi 1 OCAK 31 MART 2010 ARA DÖNEM FAALİYET RAPORU BANK MELLAT Merkezi Tahran İstanbul Türkiye Merkez Şubesi 1 OCAK 31 MART 2010 ARA DÖNEM FAALİYET RAPORU 1 İ Ç İ N D E K İ L E R I. GENEL BİLGİLER 1. Şubenin Gelişimi Hakkında Özet Bilgi 2. Şubenin Sermaye

Detaylı

Chapter 15. Para, Faiz Oranları ve Döviz Kurları. Slides prepared by Thomas Bishop. Copyright 2009 Pearson Addison-Wesley. All rights reserved.

Chapter 15. Para, Faiz Oranları ve Döviz Kurları. Slides prepared by Thomas Bishop. Copyright 2009 Pearson Addison-Wesley. All rights reserved. Chapter 15 Para, Faiz Oranları ve Döviz Kurları Slides prepared by Thomas Bishop Copyright 2009 Pearson Addison-Wesley. All rights reserved. Önizleme Para Nedir? Para arzının kontrolü Parasal varlık tutma

Detaylı

ULUSLARARASI EKONOMİK İLİŞKİLER: IS-LM-BP MODELİ

ULUSLARARASI EKONOMİK İLİŞKİLER: IS-LM-BP MODELİ ULUSLARARASI EKONOMİK İLİŞKİLER: IS-LM-BP MODELİ Bu ünite tamamlandığında; Farklı döviz kuru sistemlerini açıklayabileceğiz Net ihracat eğrisinin eğiminin ve konumunun değişmesine neden olan faktörleri

Detaylı

BASIN DUYURUSU 30 Nisan 2015

BASIN DUYURUSU 30 Nisan 2015 Sayı: 2015-34 BASIN DUYURUSU 30 Nisan 2015 PARA POLİTİKASI KURULU TOPLANTI ÖZETİ Toplantı Tarihi: 22 Nisan 2015 Enflasyon Gelişmeleri 1. Mart ayında tüketici fiyatları yüzde 1,19 oranında artmış ve yıllık

Detaylı

3. HAFTA MÜHENDİSLİK EKONOMİSİ. Nakit Yönetimi Para-Zaman İlişkisi Basit-Bileşik Faiz Ekonomik Eşdeğerlilik. Yrd. Doç. Dr.

3. HAFTA MÜHENDİSLİK EKONOMİSİ. Nakit Yönetimi Para-Zaman İlişkisi Basit-Bileşik Faiz Ekonomik Eşdeğerlilik. Yrd. Doç. Dr. 3. HAFTA MÜHENDİSLİK EKONOMİSİ Yrd. Doç. Dr. Tahir AKGÜL Nakit Yönetimi Para-Zaman İlişkisi Basit-Bileşik Faiz Ekonomik Eşdeğerlilik NAKİT YÖNETİMİ Nakit Yönetimi ile işletmeler; bir yandan işletmenin

Detaylı

EKONOMİ POLİTİKALARI GENEL BAŞKAN YARDIMCILIĞI Eylül 2013, No: 74

EKONOMİ POLİTİKALARI GENEL BAŞKAN YARDIMCILIĞI Eylül 2013, No: 74 EKONOMİ POLİTİKALARI GENEL BAŞKAN YARDIMCILIĞI Eylül 2013, No: 74 i Bu sayıda; Ağustos Ayı Dış Ticaret Verileri, 2013 2. Çeyrek dış borç verileri değerlendirilmiştir. i 1 İhracatta Olağanüstü Yavaşlama

Detaylı

FİYAT İSTİKRARI ACI KAHVE

FİYAT İSTİKRARI ACI KAHVE FİYAT İSTİKRARI ACI KAHVE Sevinç Karakoç Raziye Akyıldırım Yasemin Ağdaş Duygu Çırak NELER ANLATILACAK? FİYAT İSTİKRARI NEDİR? FİYAT İSTİKRARININ YARARLARI NELERDİR? TÜRKİYE DE FİYAT İSTİKRARI Bir toplumu

Detaylı

DERS BİLGİLERİ. Ders Kodu Yarıyıl T+U Saat Kredi AKTS MAKRO İKTİSAT TEORİSİ MAK214 4 3 + 0 3 5

DERS BİLGİLERİ. Ders Kodu Yarıyıl T+U Saat Kredi AKTS MAKRO İKTİSAT TEORİSİ MAK214 4 3 + 0 3 5 DERS BİLGİLERİ Ders Kodu Yarıyıl T+U Saat Kredi AKTS MAKRO İKTİSAT TEORİSİ MAK214 4 3 + 0 3 5 Ön Koşul Dersleri - Dersin Dili Dersin Seviyesi Dersin Türü Türkçe Lisans Zorunlu Dersin Koordinatörü Dersi

Detaylı

PAZAR BÜYÜKLÜĞÜ YATIRIM MALĐYETLERĐ AÇIKLIK EKO OMĐK VE POLĐTĐK ĐSTĐKRAR FĐ A SAL ĐSTĐKRAR

PAZAR BÜYÜKLÜĞÜ YATIRIM MALĐYETLERĐ AÇIKLIK EKO OMĐK VE POLĐTĐK ĐSTĐKRAR FĐ A SAL ĐSTĐKRAR FDI doğrudan yabancı yatırım, bir ülke borsasında işlem gören şirketlerin hisselerinin bir diğer ülke veya ülkelerin kuruluşları tarafından satın alınmasını ifade eden portföy yatırımları dışında kalan

Detaylı

Türkiye Muhasebe Standardı (TMS) 23 - Borçlanma maliyetleri

Türkiye Muhasebe Standardı (TMS) 23 - Borçlanma maliyetleri Türkiye Muhasebe Standardı (TMS) 23 - Borçlanma maliyetleri Alp Güres, Denetim Müdürü Türkiye Muhasebe Standardı (TMS) 23 - Borçlanma maliyetleri TMS 23 ana olarak; i) Borçlanma maliyetlerinin muhasebeleştirilmesi

Detaylı

İÇİNDEKİLER Sayfa ÖNSÖZ... v İÇİNDEKİLER... vi GENEL EKONOMİ 1. Ekonominin Tanımı ve Kapsamı... 1 1.1. Ekonomide Kıtlık ve Tercih... 1 1.2.

İÇİNDEKİLER Sayfa ÖNSÖZ... v İÇİNDEKİLER... vi GENEL EKONOMİ 1. Ekonominin Tanımı ve Kapsamı... 1 1.1. Ekonomide Kıtlık ve Tercih... 1 1.2. İÇİNDEKİLER Sayfa ÖNSÖZ... v İÇİNDEKİLER... vi GENEL EKONOMİ 1. Ekonominin Tanımı ve Kapsamı... 1 1.1. Ekonomide Kıtlık ve Tercih... 1 1.2. Ekonominin Tanımı... 3 1.3. Ekonomi Biliminde Yöntem... 4 1.4.

Detaylı

GARANTİ EMEKLİLİK VE HAYAT A.Ş. BÜYÜME AMAÇLI HİSSE SENEDİ EMEKLİLİK YATIRIM FONU 2010 YILI 9 AYLIK FAALİYET RAPORU

GARANTİ EMEKLİLİK VE HAYAT A.Ş. BÜYÜME AMAÇLI HİSSE SENEDİ EMEKLİLİK YATIRIM FONU 2010 YILI 9 AYLIK FAALİYET RAPORU GARANTİ EMEKLİLİK VE HAYAT A.Ş. BÜYÜME AMAÇLI HİSSE SENEDİ EMEKLİLİK YATIRIM FONU 2010 YILI 9 AYLIK FAALİYET RAPORU 1.- Ekonominin Genel durumu ABD ekonomisindeki büyümenin ikinci çeyrekte %1.7 olarak

Detaylı

ASYA EMEKLİLİK VE HAYAT A.Ş. MUHAFAZAKÂR KATILIM ESNEK EMEKLİLİK YATIRIM FONU TANITIM FORMU ÖNEMLİ BİLGİ

ASYA EMEKLİLİK VE HAYAT A.Ş. MUHAFAZAKÂR KATILIM ESNEK EMEKLİLİK YATIRIM FONU TANITIM FORMU ÖNEMLİ BİLGİ ASYA EMEKLİLİK VE HAYAT A.Ş. MUHAFAZAKÂR KATILIM ESNEK EMEKLİLİK YATIRIM FONU TANITIM FORMU ÖNEMLİ BİLGİ BU TANITIM FORMUNDA YER ALAN BİLGİLER, SERMAYE PİYASASI KURULU TARAFINDAN 04/05/2012 TARİH VE 15-388

Detaylı

KAMU FİNANSMANI VE BORÇ GÖSTERGELERİ

KAMU FİNANSMANI VE BORÇ GÖSTERGELERİ KAMU FİNANSMANI VE BORÇ GÖSTERGELERİ HAZIRLAYAN 21.05.2014 RAPOR Doç. Dr. Binhan Elif YILMAZ Araş.Gör. Sinan ATAER 1. KAMU FİNANSMANI Merkezi Yönetim Bütçe Dengesi, 2013 yılı sonunda 18.849 milyon TL açık

Detaylı

Para talebi ekonomik bireylerinin yanlarında bulundurmak istedikleri para miktarıdır. Ekonomik bireylerin para talebine tesir eden iki neden vardır;

Para talebi ekonomik bireylerinin yanlarında bulundurmak istedikleri para miktarıdır. Ekonomik bireylerin para talebine tesir eden iki neden vardır; B.E.A. Para Piyasaları (Finans Piyasaları): Ekonomide mal-hizmet piyasalarının yanında para piyasaları bulunmaktadır. Bu piyasanın amacı mal piyasasının (reel veya üretim piyasaları) ihtiyaç duyduğu ihtiyaçları

Detaylı

2002 HANEHALKI BÜTÇE ANKETİ: GELİR DAĞILIMI VE TÜKETİM HARCAMALARINA İLİŞKİN SONUÇLARIN DEĞERLENDİRİLMESİ

2002 HANEHALKI BÜTÇE ANKETİ: GELİR DAĞILIMI VE TÜKETİM HARCAMALARINA İLİŞKİN SONUÇLARIN DEĞERLENDİRİLMESİ TÜRKİYE EKONOMİ KURUMU TARTIŞMA METNİ 2003/6 http://www.tek.org.tr 2002 HANEHALKI BÜTÇE ANKETİ: GELİR DAĞILIMI VE TÜKETİM HARCAMALARINA İLİŞKİN SONUÇLARIN DEĞERLENDİRİLMESİ Zafer Yükseler Aralık, 2003

Detaylı