Bilgi İletişim Teknolojilerindeki Gelişmenin İhracata Etkisi: Türkiye İçin Ampirik Bir Analiz

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "Bilgi İletişim Teknolojilerindeki Gelişmenin İhracata Etkisi: Türkiye İçin Ampirik Bir Analiz"

Transkript

1 Bilgi İletişim Teknolojilerindeki Gelişmenin İhracata Etkisi: Türkiye İçin Ampirik Bir Analiz Kadir KARAGÖZ * ÖZET Bu çalışmanın başlıca amacı, Bilgi ve İletişim Teknolojileri (BİT) nin gelişmesi ve yayılmasının Türkiye nin ihracatı üzerinde artırıcı bir etkide bulunup bulunmadığını araştırmaktır. Söz konusu ilişkiyi test etmek üzere ihracat, telekomünikasyon yatırımları, gayrisafi yurtiçi hâsıla ve döviz kuru değişkenlerinin kullanıldığı zaman serileri ve regresyon analizi sonuçları Türkiye de telekomünikasyon yatırımlarının genel ihracat performansı üzerinde anlamlı bir etkiye sahip olmadığı, diğer taraftan ekonomik büyüme ve dolar kurundaki değerlenmenin ihracatı artırıcı etkide bulunduğunu göstermektedir. Anahtar kelimeler: Bilgi iletişim teknolojileri (BİT), İhracat, Türkiye, Birim-kök testi, Eşbütünleşme, Regresyon analizi. JEL Kodu: C10, C22, D80, D83 The Impact of Development of Icts on Export: An Empirical Analysıs For Turkey ABSTRACT The main purpose of this paper is to investigate whether the development and expansion of Information and Communication Technologies (ICTs) have a boosting impact on export in Turkey. In order to test the relation at issue, exports, telecommunication investments, gross domestic product and foreign exchange variables have been used. Results of time series and regression analyses reveal that telecommunication investments have no meaningful impact on export performance, while economic growth and appreciation of US dolar have booster effect on exports. * Dr. İnönü Üniversitesi, İİBF, 44280, Malatya, 214 Maliye Dergisi Sayı 153 Temmuz-Aralık 2007

2 K. KARAGÖZ Keywords: Information and communication technologies (ICTs), Export, Turkey, Unit-root test, Cointegration, Regression analysis. JEL Classification Code: C10, C22, D80, D83 1. Giriş Bilgi ve iletişim teknolojileri (BİT), özellikle son yıllarda yaygınlaşan internet kullanımı uluslararası ticarette sınırların önemini yitirmesine ve piyasanın dünyanın en uzak köşesindeki üreticilere kadar açılmasına imkân vermiştir. Bu sayede, örneğin, Guyana nın ücra bir köyündeki bir kadının el emeği hamakları internet üzerinden pazarlaması da, Dominik Cumhuriyeti nden bir ithalatçının Bolivya dan soya yağı, Çin den dikiş makinesi ithal etmesi de kolaylaşmıştır (Freund ve Weinhold, 2004; 172). Böylece üretici ile yan sanayi imalatçısı veya üretici ile hammaddeci ya da yan sanayi imalatçısı internetin sunduğu sanal ortamda karşı karşıya gelip mal ve hizmet alış verişinde bulunabilmektedir. Bu açıdan son yirmi yılda dünyanın yaşadığı en büyük değişimlerden ikisi, yabancı sermaye akımları ve uluslararası ticaretteki olağanüstü artışta ifadesini bulan küreselleşme ve bilgiiletişim teknolojilerindeki baş döndürücü hızlı gelişmedir. Dünyadaki toplam mal ihracatı 1993 de 3.7 trilyon $ iken, on yıl sonra 2003 de 7.4, 2006 yılında ise 11.8 trilyon $ a yükselmiştir (WTO, 2007). Doğal olarak benzer bir trend ithalat içinde geçerlidir. Dünya ticaretinin son altmış yıllık sürecinde en göze çarpan değişim zengin kuzey Amerika nın gerilemesi, yoksul Asya nın yükselmesidir. Tablo 1: Dünya mal ihracatının gelişimi Değer Dünya Pay Dünya Kuzey Amerika 28,1 24,8 19,9 17,3 16,8 18,0 15,8 14,2 Orta ve Güney Amerika 11,3 9,7 6,4 4,3 4,4 3,0 3,0 3,6 Avrupa 35,1 39,4 47,8 50,9 43,5 45,4 45,9 42,1 Afrika 7,3 6,5 5,7 4,8 4,5 2,5 2,4 3,1 Orta Doğu 2,0 2,7 3,2 4,1 6,8 3,5 4,1 5,5 Asya-Pasifik 14,0 13,4 12,5 14,9 19,1 26,1 26,2 27,8 Kaynak: WTO, (trilyon ABD $) Diğer taraftan, son yıllarda yaşanan toplumsal, siyasal ve ekonomik gelişmeler nedeniyle hem ulusal hem de uluslararası alanda bir dinamizm gözlenmektedir. Bütün bu hareketliliğin altında yatan unsur (leitmotif) ise teknolojik gelişmedir. Teknolojik gelişme bir yandan üretim ve rekabet yapısını, bir yandan toplumsal Maliye Dergisi Sayı 153 Temmuz-Aralık

3 Bilgi İletişim Teknolojilerindeki Gelişmenin İhracata Etkisi: Türkiye İçin Ampirik Bir Analiz yapıyı, hatta küresel siyaseti dahi etkileyebilen güçlü bir aktördür. Teknolojinin bu çarpıcı gücü bilginin ve hızın önemini artırmıştır. Aynı zamanda teknolojik gelişme, diğer bazı faktörlerle koordinasyon içinde, ekonomik büyüme ve kalkınma açısından da kilit unsurlardan biridir (Kibritçioğlu, 1998). Bu nedenle 21. yüzyıl bilgi çağı olarak nitelendirilmekte, bunun ekonomik anlayışa getirdiği yeni açılımlar ise yeni ekonomi olarak adlandırılmaktadır. Teknolojik gelişme, üretim ve ticareti hem doğrudan hem de BİT nde gelişmeye neden olarak dolaylı yoldan artırma potansiyeline sahiptir (Şekil 1). Teknolojik gelişme bir yandan üretim bilgisini (verimlilik artışı, üretim biçiminde değişim, Ar- Ge) diğer taraftan üretim konusunu (yeni mal ve hizmetler) artırarak üretimi etkileme potansiyeline sahiptir. Diğer taraftan teknolojik gelişme sayesinde özellikle depolama ve ulaştırmada sağlanan yeniliklerin ticaret hacminde artışa yol açması mümkündür. Teknolojik gelişmenin doğrudan etkilediği BİT ndeki gelişmeler ise rekabet, tanıtım, daha etkin ve yaygın iletişim imkânları sayesinde hem üretimi hem de ticareti artırma kabiliyetine sahiptir. Şekil 1. Bilgi ve teknolojiye dayanan yeni ekonominin koşulları günlük yaşamı da etkilemektedir. Her türlü iletişimin dijital yollarla yapılabilmesi, ticaretin sanal bir ortama taşınması, devletle olan ilişkilerin dahi elektronik kanallar üzerinden yürütülmesi noktasına varmıştır (Yeloğlu, 2004). Teknolojinin önce sesli, sonra görüntülü iletişimi mümkün kılması, son olarak da her türlü bilgi ve belgenin transferine imkan veren internetin yaygınlaşması ile birlikte ulusal ve uluslararası ticaret bambaşka bir görünüm kazanmıştır. Bugün artık sınırların kalktığı, rekabetin mikro düzeye indiği, internet üzerinden yürüyen bir uluslar arası ticaretten bahsetmek mümkündür. Doğal olarak bu durum, bilgi ve iletişim teknolojilerindeki gelişmenin ülkeler için dış ticareti artırıcı bir unsur olduğunu akla getirmektedir. Bilimsel ve teknolojik seviyede gösterilen yüksek performansın başlıca sonuçları; yaşam standartlarının yükselmesi, verimlilikte artış, yeni enerji kaynaklarına yönelim, ekonomik büyümenin sürekliliğinin sağlanması ve ihracat sektörlerinin rekabet güçlerinin artmasıdır (Fisunoğlu, 1993: 196). 216 Maliye Dergisi Sayı 153 Temmuz-Aralık 2007

4 K. KARAGÖZ Son yirmibeş yıldır dışa açık bir sosyoekonomik kalkınma politikası benimseyen Türkiye nin BİT ndeki ve ekonomideki küresel gelişmelerden de etkilenmesi beklenir. Dolayısıyla bu etkileşimin varlığının araştırılması ve eğer varsa olumlu yönde olması için uygun politikaların belirlenmesi gerekir. Bu çalışmada, zaman serileri analizi yöntemleri yardımıyla, Türkiye de BİT ndeki gelişmenin ihracat üzerinde etkisinin bulunup bulunmadığı istatistiksel olarak test edilmektedir. Çalışmanın plânı şöyledir; Giriş i takip eden ikinci bölümde dünyada ve Türkiye de BİT nin gelişimi, üçüncü bölümde ise Türkiye nin ihracat yapısı hakkında bilgi verilmektedir. Konu ile ilgili diğer ülke örneklerine ilişkin çalışmaların ele alındığı dördüncü bölümü analizde kullanılan değişkenler, veri kaynakları ve yöntemin tanıtıldığı bölüm izlemektedir. Ampirik bulguların sunulduğu ve yorumlandığı altıncı bölümü izleyen Sonuç kısmı ile çalışma son bulmaktadır. 2. BİT nin Gelişimi Dünyadaki gelişmelere paralel olarak Türkiye de de bilgi ve iletişim teknolojileri bilinci ve kullanımı giderek yaygınlaşmakta, özellikle ekonomik ve toplumsal yaşamda değişim süreci giderek hız kazanmaktadır ların başlarında kurulan internet altyapısı yıldan yıla büyük gelişme göstermiştir de 50 bin olan internet abone sayısı on yıl sonra 11 milyonu geçmiştir. Diğer taraftan Türkiye nin, telekomünikasyon yatırımları açısından 2000 de dünyada 13. sırada iken, 2002 yılında 43. sıraya gerilemesi olumsuz bir gelişmedir. Birinci sırada yer alan Çin 2002 de milli gelirinin yüzde 2 ye yakınını telekomünikasyon yatırımlarına harcamıştır. OECD ülkelerinin çoğunda olduğu gibi Türkiye de de BİT yatırım oranı tüketim oranından yüksektir. Ancak 1999 yılı itibariyle BİT yatırımlarının GSYİH ya oranı (% 3,1) 15 OECD ülkesinin altındadır. En yüksek oran ABD ve İsveç tedir (5,3). Tüketim oranı ise Türkiye de milli gelirin % 1,9 u düzeyinde iken OECD ortalamasının (% 2,2) yine altındadır. Bununla birlikte bu oran G. Kore de yüzde 3,4 e çıkmaktadır (TİSK, 2003) dönemi içerisinde telekomünikasyon yatırımlarının en yüksek olduğu 1998 yılında milyon dolar olarak gerçekleşmiştir. Aynı yıl kişi başına telekomünikasyon yatırımları 65,02 dolardır yılından itibaren düşmeye başlayan telekomünikasyon yatırımları 2003 yılında milyon dolar olarak gerçekleşmiştir (OECD, 2005). Tablo 2: Türkiye de çeşitli iletişim kanallarındaki gelişme Telefon abonesi İnternet kullanıcısı Uluslararası telefon görüşmesi Telekomünikasyon yatırımları 5 165,1 451,1 614,6 445, ,7 Not: 1) Rakamlar 1000 ile çarpılmalıdır (Kaynak: TÜİK), 2) Otomatik ve manuel kullanıcı, 3) Bireysel ve kurumsal kullanıcı, 2) Dakika olarak verilmiştir, 5) Milyon ABD $ olarak (Kaynak: OECD, 2005). Maliye Dergisi Sayı 153 Temmuz-Aralık

5 Bilgi İletişim Teknolojilerindeki Gelişmenin İhracata Etkisi: Türkiye İçin Ampirik Bir Analiz 3. Türkiye nin İhracatı Türkiye 1930 lardan 1980 lere kadar içe kapalı, ithal ikameci bir sanayileşme politikası izlemiştir. Bu strateji özellikle planlı ekonomiye geçişin ilk yıllarında ( ) belirgindir. Bu içe kapalı politika ilk dönemlerde başarı ile uygulanmış ve tüketim mallarında ithal ikamesi sağlanmıştır. Ancak 1970 li yıllarda ekonomi iç ve dış şoklarla sarsılınca ithalat hızla artma trendine girmiş, dış ticaret ve cari işlemler açığı yükselmeye başlamıştır. Buna paralel olarak dış borç stoku hızla artmış ve ekonomi ciddi bir ödemeler dengesi krizi ile karşı karşıya kalmıştır. Ekonomik krizi atlatmak için alınan önlemler başarısız olmuş ve 1980 başında hükümet bir dizi kararlar alarak ekonomide köklü bir düzenlemeye gitmiştir. Buna göre kamu kesiminin ekonomi içindeki ağırlığının azaltılması ve serbest piyasa mekanizmasının koşullarının yerleştirilmesi benimsenmiştir. Bu düzenlemelerin önemli bir ayağını da ihracatın teşvik edilmesi ve ithalatın liberalleştirilmesi oluşturmuştur (Şahinbeyoğlu ve Ulaşan, 1999:2). 80 li yıllar boyunca Türkiye ekonomisinin ihracat öncülüğünde büyüdüğü söylenebilir. Dış ticaret rejiminin liberalleştirilmesi 1983 yılından sonra artan bir hızla sürdürülmüş, miktar kısıtlamaları yerine tarife uygulaması ön plana çıkarılmış, koruma oranları düşürülerek, dış ticarete liberal bir yapı kazandırılmaya çalışılmıştır (Aren, 1986: 31). 80 lerin sonundan itibaren ise özellikle finansal piyasalardaki spekülatif hareketler ve enflasyonist politikalar sonucu TL aşırı değerli hale gelmiştir. İç talepteki artışın da etkisiyle ihracatta yavaşlama meydana gelmiştir. Cari açığın artmasını Türkiye nin uluslar arası kredi notunun indirilmesi izleyince ekonomiyi bir panik havası sarmış ve Merkez Bankası döviz piyasasına müdahale etmek zorunda kalmıştır yılında uygulamaya konulan istikrar programı, 24 Ocak Kararları nda olduğu gibi, TL yi değersizleştirerek iç talebi baskı altına almayı ve ihracatı teşvik etmeyi hedeflemiştir. Ancak izlenen sabit döviz kuru politikası ithalatın patlamasına neden olmuştur (Şahinbeyoğlu ve Ulaşan, 1999:7). İhracatın artırılması istihdamdan büyümeye, ödemeler dengesinden finansal piyasalara kadar ekonomik ve sosyal yapının birçok cephesi ile yakından ilişkilidir. İhracat öncülüğünde büyüme (export-led growth) hipotezi bağlamında ihracat ile ekonomik büyüme arasındaki nedensellik ilişkisi birçok ülke için araştırılmış ve farklı sonuçlar elde edilmiştir. Türkiye örneğinde ise ihracattan büyümeye (?), büyümeden ihracata (Karagöl ve Serel, 2005) nedensellik, iki yönlü nedensellik (Bahmani-Oskooee ve Domaç, 1995) ve nedensellik bulunmadığı (Sharma ve Dhakal, 1994) şeklinde değişik sonuçlar elde edilmiştir. 4. Literatüre Bakış Clarke (2007), Orta ve Doğu Avrupa (ODA) daki düşük ve orta gelirli ekonomilerde faaliyet gösteren işletmeler örneğinde internet girişi ile ihracat performansı arasında ilişki olup olmadığını araştırmıştır. Çalışmanın bulgularına göre işletme düzeyinde internet girişi ile ihracat düzeyi arasında çok güçlü bir ilişki mevcuttur. Her iki faktörü etkileyen değişkenlerin etkisi ve örneklem sapması hesaba katıldığında dahi bu ilişki geçerli görünmektedir. Freund ve Weinhold (2004), yürüttükleri zaman serileri ve yatay kesit regresyon analizleri ile son yıllarda yaygınlaşan internet erişiminin ticaret üzerinde anlamlı bir etkiye sahip olduğunu ortaya koymuşlardır. Bulgularına göre, bir ülkede web adresi 218 Maliye Dergisi Sayı 153 Temmuz-Aralık 2007

6 K. KARAGÖZ sayısındaki % 10 luk bir artış ihracatı % 0,2 artırmaktadır. Örneklemdeki ortalama bir ülke için, arasında, internet yıllık ihracat artışına % 1 dolayında bir katkı sağlamış görünmektedir. Genel olarak, ticaret hacmi uzaklığa bağlı olarak azalmaktadır. Freund ve Weinhold (2004) un ulaştıkları sonuç bu hipotezi doğruluyorsa da, internetin bu olguyu doğrudan etkilediğine dair bir kanıt elde edememişlerdir. Diğer taraftan bulgular, internetin belirli piyasalarda ticarette sabit maliyeti düşürdüğü model yapısı ile uyumludur ve sabit maliyetlerin düşmesinin ihracat artışını desteklemesi kuvvetle muhtemeldir. Chowdhury ve Wolf (2003) ise, BİT kullanımının ekonomik performans üzerindeki etkilerini Kenya, Tanzanya ve Uganda daki KOBİ ler örneğinde araştırmışlar, ülkeye ve endüstri koluna göre farklılıklar olmakla birlikte, BİT yatırımlarının emeğin verimliliği üzerinde negatif, genel piyasa genişlemesi üzerinde ise pozitif etkide bulunduğu sonucuna ulaşmışlardır. Bulgulara göre, bu tür yatırımların ne işletmenin kârlılığı ve ne de ihracatçı olup olmaması üzerinde anlamlı bir etkisi yoktur. Lal (1999) ise, Hindistan konfeksiyon sektöründe faaliyet gösteren firmaların ihracat performanslarını etkileyen faktörleri analiz ettiği çalışmada, BİT ni benimseme yoğunluğunun ihracat performansını etkileyen en anlamlı değişken olduğu sonucuna ulaşmaktadır. İhracat hacmini artıran diğer önemli değişkenler olarak da hammadde kalitesi ve ücret oranı bulgusu elde edilmektedir. 5. Değişkenler, Veriler ve Yöntem Analizde, ihracatı temsilen ihracat değeri (İHRAC), BİT ndeki gelişmeyi temsilen telekomünikasyon yatırımlarının değeri (TELYAT), ekonomik büyüme (GSYH) ve döviz kuru (DKUR) değişkenleri kullanılmıştır. İlk üç değişken ABD doları cinsinden ölçülmüştür, DKUR ise TL/ABD $ oranıdır. BİT ndeki gelişmeyi temsil edecek değişkenin seçimi konusu pek açık değildir. Özdemir ve Öksüzler (2006), panel verilere dayalı çalışmalarında BİT ni temsilen birkaç farklı değişken kullanmışlardır. Bunlar, internet kullanıcılarının sayısındaki artış, uluslar arası telefon konuşmalarındaki artış, uluslar arası seyahatlerdeki artış, bilgisayar ihracat/ithalatının toplam hizmet ihracat/ithalatına oranındaki artış şeklindedir. Yumuşak ve Erarslan (2004) ise BİT ni otomatik vezne makine (ATM), satış noktası terminali (POS) ve kredi kartı sayısı ile temsil etmişlerdir. Bozkurt ve Dursun (2006), BİT ile yabancı doğrudan yatırımlar arasındaki ilişkiyi araştırdıkları çalışmada BİT i temsilen telekomünikasyon yatırımları miktarını kullanmışlardır. Bu çalışmada da Bozkurt ve Dursun (2006) un yaklaşımı izlenmiştir. Ekonomik büyümeye yer verilmesinin nedeni, ihracat hacminde ekonomik büyümeden kaynaklanan olası değişimlerin etkisini ayrıştırmaktır. Türkiye de ihracat hacmi ile ekonomik büyüme (GSYH) arasında tek-yönlü (Karagöl ve Serel, 2005) veya iki-yönlü (Bahmani-Oskooee ve Domaç, 1995) nedensellik ilişkisi olduğuna ilişkin bulgular mevcuttur. Yerli paranın yabancı para/lar karşısında değer yitirmesi ihracatı kazancını artıracağından önemli bir motivasyon unsurudur. Bu nedenle döviz kurunun ihracattaki değişimi açıklayıcı bir faktör olarak modelde yer alması uygun görünmektedir. Her ne kadar AB ülkelerinin Türkiye için önemli ihraç pazarı olmaları nedeniyle TL/Avro kurunu da hesaba katmak isabetliyse de Avro ya geçiş örneklem döneminin küçük bir kısmına rastladığı için bu mümkün olmamaktadır. Bu nedenle kur değişkeni olarak sadece ABD $ kuru alınmıştır. Maliye Dergisi Sayı 153 Temmuz-Aralık

7 Bilgi İletişim Teknolojilerindeki Gelişmenin İhracata Etkisi: Türkiye İçin Ampirik Bir Analiz İhracat, büyüme ve dolar kuru değişkenlerine ait veriler TÜİK ten, telekomünikasyon yatırımlarına ilişkin veriler ise OECD veri tabanından elde edilmiştir. OECD verileri dönemini kapsadığından diğer değişkenler için de örneklem dönemi zorunlu olarak aynı yıllarla sınırlanmıştır. Standart uygulamaya uyularak değişkenlerin logaritmik değerleri kullanılmıştır. Araştırmanın hipotezi, bilgi-iletişim teknolojilerindeki gelişmenin sağlayacağı çeşitli avantajlar nedeniyle ihracat üzerinde artış yönünde etkide bulunacağı şeklindedir. İhracat ile BİT nin gelişimi arasındaki ilişki eşbütünleşme ve nedensellik analizi ile incelenmiştir. Değişkenler arasında uzun dönemde anlamlı bir ilişki bulunup bulunmadığını belirlemek için öncelikle değişkenlerin durağan olup olmadıklarının araştırılması gerekmektedir. Bu amaçla kullanılan en popüler yöntem genişletilmiş Dickey-Fuller (ADF) birim-kök testidir. Düzey değerlerine göre durağan olan değişkenler arasında kurulacak bir regresyon denklemi anlamlıdır. Ancak seriler durağan değilse, kurulacak regresyon denklemi anlamlı değildir (sahte regresyon tuzağı) ve hatalı tahminler verir. Bunun istisnası ise durağan olmayan değişkenlerin doğrusal kombinasyonlarının durağan olması (eşbütünleşme) durumudur. Eşbütünleşmenin varlığını araştırmak için literatürde değişik yöntemler mevcutsa da bunlar arasında en yaygın kullanıma sahip olan Johansen yöntemidir. Değişkenlerin aynı dereceden durağan olması halinde düzey değerleri arasında kurulacak bir regresyon denklemi anlamlıdır ve doğru tahminler verebilir (Gujarati, 1999;726). 6. Ampirik Bulgular Değişkenlerin durağanlıkları ADF testi yardımıyla, düzey değerleri ve birinci farkları itibariyle, sabit ve hem sabit hem sabit ve trend terimi içeren modellerde 0, 1 ve 2 dönem gecikmeli değerleri kullanılarak araştırılmıştır. Tablo-3 te verilen birimkök testinin sonuçları her dört değişkenin de düzey değerleri itibariyle durağan olmadıklarını, ancak birinci farkları alındığında durağanlaştıklarını, yani birinci dereceden homojen, I(1), olduklarını göstermektedir. 220 Maliye Dergisi Sayı 153 Temmuz-Aralık 2007

8 K. KARAGÖZ Tablo 3: ADF birim-kök testi sonuçları. Düzey 1. Farklar Değişken Gecikme Sabit Sabit+Trend Sabit Sabit+Trend 0-0,611-2,728-5,337* * İHRAC 1 0,856-1,381-4,125* - 4,254** 2 1,156-0,778-1,524-1, ,614-2,600-4,739* - 4,627* TELYAT 1-1,525-2,772-3,499** - 3,407*** 2-1,457-2,805-2,987*** - 2, ,671-2,549-6,233* - 6,123* GSYH 1-0,727-2,095-3,439** - 3,382** 2-0,821-2,317-2,476-2, ,434-1,506-3,823* - 4,171** DKUR 1 1,281-1,493-2,190-2, ,827-1,709-1,462-1,302 Not: (*) % 1, (**) % 5, (***) % 10 düzeyinde anlamlı değerleri göstermektedir. Eşbütünleşme testi sonuçları, değişkenler arasında en az bir eşbütünleşme ilişkisi bulunduğu hipotezinin % 1 anlamlılık düzeyinde reddedilemediğini göstermektedir (Tablo 4). Buna göre her dört değişken, düzey değerleri itibariyle durağan olmamakla birlikte uzun dönemde anlamlı bir ilişki içindedirler. Bu nedenle düzey değerleri arasında kurulacak bir regresyon denklemi anlamlıdır. Tablo 4: Johansen eşbütünleşme testi sonuçları Değişkenler vektörü Hipotezler Test İstatistikleri H 0 H 1 Özdeğer Olabilirlik Oranı İHRAC, TELYAT, GSYH, DKUR r = 0 r > 0 0, ,0610* r 1 r > 2 0, ,1379 r 2 r > 3 0,2829 7,9544 r 3 r > 4 0,0286 0,6386 Not: (*) işareti, sıfır hipotezinin % 1 anlamlılık düzeyinde reddedildiğini göstermektedir. Regresyon denkleminin katsayı tahminleri aşağıda verilmiştir. İHRAC t = 1,8711 0,0403 TELYAT t + 1,7419 GSYH t + 0,0745 DKUR t + e t Sh. (0,0498) (0,3583) (0,0327) t (-0,8027) (4,8617) (2,2786) R 2 = 973 d = 1,702 F-değeri= 243,222 Maliye Dergisi Sayı 153 Temmuz-Aralık

9 Bilgi İletişim Teknolojilerindeki Gelişmenin İhracata Etkisi: Türkiye İçin Ampirik Bir Analiz Bu sonuçlara göre, ihracat hacmi BİT yatırımlarını temsilen modele dâhil edilen telekomünikasyon yatırımlarından (TELYAT) anlamlı bir şekilde etkilenmemektedir. Değişkenin katsayı tahmini işaret olarak beklenene zıt olduğu gibi istatistiksel olarak da anlamlı değildir. Diğer taraftan ihracat performansı ekonomik büyümeden ve döviz kurundaki hareketlerden olumlu yönde etkilenmektedir. Büyüme ve kur değişkenlerinin işaretleri beklendiği gibi pozitiftir ve katsayılar istatistiksel olarak anlamlıdır (GSYH % 1, DKUR % 5 düzeyinde). Değişkenlerin logaritmik değerleri kullanıldığından katsayı tahminleri doğrudan esneklikleri vermektedir. Buna göre, ihracattaki değişimin büyüme karşısında esnek olduğu, döviz kuruna göre ise esnek olmadığı söylenebilir. 7. Sonuç Bilgi ve iletişim teknolojilerindeki gelişmenin firmalar açısından, başta verimlilik ve üretim bilgisi olmak üzere, firmanın rekabet ve ihracat performansı üzerinde de etkili olması öngörülebilir. Değişik ülkeler için mikro ve makro ölçekli analizler bu beklentiyi doğrulamaktadır. Türkiye örneğinde de, son yıllarda yaygınlaşan internet kullanımı ve daha öncesinde gelişen BİT altyapısının firmaların ihracat beceri ve performansları üzerinde olumlu etkide bulunması akla uygundur. Söz konusu ilişkiyi test etmek üzere ihracat, telekomünikasyon yatırımları, gayrisafi yurtiçi hâsıla ve döviz kuru değişkenlerinin kullanıldığı zaman serileri ve regresyon analizi sonuçları Türkiye de telekomünikasyon yatırımlarının genel ihracat performansı üzerinde anlamlı bir etkiye sahip olmadığı, diğer taraftan ekonomik büyüme ve dolar kurundaki değerlenmenin ihracatı artırıcı etkide bulunduğunu göstermektedir. Kaynaklar Bahmani-Oskooee, M. ve I. Domaç (1995), Export Growth and Economic Growth in Turkey: Evidence from Cointegration Analysis, Middle East Technical University in Development, 22, Bozkurt, H. ve G. Dursun (2006), Bilgi İletişim Teknolojileri ile Yabancı Doğrudan Yatırım Akımları Arasındaki Etkileşim: Türkiye İçin Bir Kointegrasyon Analizi, , Bilgi Ekonomisi ve Bilgi Yönetimi Dergisi, Cilt: 1-2, Özel Sayı, Chowdhury, S.K. ve S. Wolf (2003), Use of ICTs and the Economic Performance of SMEs in East Africa, WIDER, United Nations University, Discussion Paper, No. 2003/06. Clarke, G.R.G. (2007), Has the Internet Increased Exports for Firms from Low and Middle income Countries?, Information Economics and Policy, doi: / j.infoecopol Fisunoğlu, M. (1993), Sanayileşme ve Teknoloji Politikaları, Türkiye Kalkınma Bankası Sanayi Yıllığı, Ankara. Freund, C.L. ve D. Weinhold (2004), The Effect of the Internet on International Trade, Journal of International Economics, 62, Maliye Dergisi Sayı 153 Temmuz-Aralık 2007

10 K. KARAGÖZ Gujarati, D.N. (1999), Temel Ekonometri, Çev.: Ü. Şenesen-G.G. Şenesen, Literatür Yayıncılık, İstanbul. Karagöl, E. ve A. Serel (2005), Türkiye de İhracat ve GSMH Arasındaki İlişkinin Kointegrasyon Yöntemiyle İncelenmesi, İ.Ü., İktisat Fakültesi, Sosyal Siyaset Konferansları Dergisi, Cilt: 50, Kibritçioğlu, A. (1998), İktisadî Büyümenin Belirleyicileri ve Yeni Büyüme Modellerinde Beşerî Sermayenin Yeri, Ankara Üniversitesi, Siyasal Bilgiler Fakültesi Dergisi, Cilt: 53, No: 1-4, Lal, K. (1999), Information Technology and Exports: A Case Study of Indian Garments Manufacturing Enterprises, Discussion Papers on Development Policy, CDR, Center for Development Research, Bonn. OECD (2005), Telecommunications Database 2005, Paris. Özdemir, A.R. ve O. Öksüzler (2006), Bilişim Teknolojileri Kamu Sektöründeki Hantallaşmayı Önler mi? Bir Panel Veri Analizi, Maliye Dergisi, Sayı:151, Şahinbeyoğlu, G. ve B. Ulaşan (1999) An Empirical Examination of the Structural Stability of Export Function: The Case of Turkey, CBRT, Discussion Paper, No Sharma, S.C. ve D. Dhakal (1994), Casual Analysis Between Exports and Economic Growth in Developing Countries, Applied Economics, 26, TİSK (2003), Türkiye nin Bilgi ve İletişim Yarışındaki Yeri, TİSK Yayınları, Yayın No.230, Ankara. World Trade Organization (WTO), Factbook 2007, Geneva. Yeloğlu, H.O. (2004), Bilgi Ekonomisi ve Değişkenleri: Türkiye ve OECD Karşılaştırmaları, 3. Ulusal Bilgi, Ekonomi ve Yönetim Kongresi Bildiriler Kitabı, Eskişehir, Yumuşak, İ.G. ve C. Erarslan (2004), Yeni Ekonominin Para Politikaları Üzerindeki Etkisi, 3. Ulusal Bilgi, Ekonomi ve Yönetim Kongresi Bildiriler Kitabı, Maliye Dergisi Sayı 153 Temmuz-Aralık

DIŞ TİCARETTE KÜRESEL EĞİLİMLER VE TÜRKİYE EKONOMİSİ

DIŞ TİCARETTE KÜRESEL EĞİLİMLER VE TÜRKİYE EKONOMİSİ DIŞ TİCARETTE KÜRESEL EĞİLİMLER VE TÜRKİYE EKONOMİSİ (Taslak Rapor Özeti) Faruk Aydın Hülya Saygılı Mesut Saygılı Gökhan Yılmaz Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Araştırma ve Para Politikası Genel Müdürlüğü

Detaylı

Büyümeyi Sürdürmek: Yurtiçi Tasarrufların Önemi

Büyümeyi Sürdürmek: Yurtiçi Tasarrufların Önemi Büyümeyi Sürdürmek: Yurtiçi Tasarrufların Önemi Eser Pirgan Matur Ekonomik Modeller ve Stratejik Araştırmalar Dairesi Kalkınma Bakanlığı 24 Ekim 2014 03.11.2014 1 Sunum Planı Yurtiçi Tasarrufların Kalkınma

Detaylı

Uluslararası Tarım ve Gıda Politikası II

Uluslararası Tarım ve Gıda Politikası II Uluslararası Tarım ve Gıda Politikası II DIŞ TİCARET POLİTİKALARI Doç.Dr.Tufan BAL Not: Bu sunuların hazırlanmasında çeşitli internet siteleri ve ders notlarından faydalanılmıştır. Giriş Tarım Ürünleri

Detaylı

1 TÜRKİYE CUMHURİYETİ DÖNEMİ (TÜRKİYE) EKONOMİSİNİN TARİHSEL TEMELLERİ

1 TÜRKİYE CUMHURİYETİ DÖNEMİ (TÜRKİYE) EKONOMİSİNİN TARİHSEL TEMELLERİ İÇİNDEKİLER ÖNSÖZ III Bölüm 1 TÜRKİYE CUMHURİYETİ DÖNEMİ (TÜRKİYE) EKONOMİSİNİN TARİHSEL TEMELLERİ 13 1.1.Türkiye Ekonomisine Tarihsel Bakış Açısı ve Nedenleri 14 1.2.Tarım Devriminden Sanayi Devrimine

Detaylı

BİRİNCİ BÖLÜM TÜRKİYE EKONOMİSİNE PANORAMİK BAKIŞ...

BİRİNCİ BÖLÜM TÜRKİYE EKONOMİSİNE PANORAMİK BAKIŞ... İÇİNDEKİLER BİRİNCİ BÖLÜM TÜRKİYE EKONOMİSİNE PANORAMİK BAKIŞ... 1-20 1.1. Temel Makro Ekonomik Göstergelere Göre Türkiye nin Mevcut Durumu ve Dünyadaki Yeri... 1 1.2. Ekonominin Artıları Eksileri; Temel

Detaylı

AB Ülkelerinin Temel Ekonomik Göstergeleri Üye ve Aday Ülkeler

AB Ülkelerinin Temel Ekonomik Göstergeleri Üye ve Aday Ülkeler AB inin Temel Ekonomik Göstergeleri Üye ve Sayfa No Nüfus (Bin Kişi) 1 Nüfus Artış Hızı (%) 2 Cari Fiyatlarla GSYİH (Milyar $) 3 Kişi Başına GSYİH ($) 4 Satınalma Gücü Paritesine Göre Kişi Başına GSYİH

Detaylı

INTERNATIONAL MONETARY FUND IMF (ULUSLARARASI PARA FONU) KÜRESEL EKONOMİK GÖRÜNÜM OCAK 2015

INTERNATIONAL MONETARY FUND IMF (ULUSLARARASI PARA FONU) KÜRESEL EKONOMİK GÖRÜNÜM OCAK 2015 INTERNATIONAL MONETARY FUND IMF (ULUSLARARASI PARA FONU) KÜRESEL EKONOMİK GÖRÜNÜM OCAK 2015 Hazırlayan: Ekin Sıla Özsümer AB ve Uluslararası Organizasyonlar Şefliği Uzman Yardımcısı IMF Küresel Ekonomik

Detaylı

MAKROEKONOMİK TAHMİN ÇALIŞMA SONUÇLARI

MAKROEKONOMİK TAHMİN ÇALIŞMA SONUÇLARI KKTC DEVLET PLANLAMA ÖRGÜTÜ MAKROEKONOMİK TAHMİN ÇALIŞMA SONUÇLARI 25.0 150 22.5 135 20.0 120 17.5 105 15.0 90 12.5 75 10.0 60 7.5 45 5.0 30 2.5 15 0.0 0 1 3 5 7 9 11 1 3 5 7 9 11 1 3 5 7 9 11 1 3 5 7

Detaylı

2005 YILI İLERLEME RAPORU VE KATILIM ORTAKLIĞI BELGESİNİN KOPENHAG EKONOMİK KRİTERLERİ ÇERÇEVESİNDE ÖN DEĞERLENDİRMESİ

2005 YILI İLERLEME RAPORU VE KATILIM ORTAKLIĞI BELGESİNİN KOPENHAG EKONOMİK KRİTERLERİ ÇERÇEVESİNDE ÖN DEĞERLENDİRMESİ 2005 YILI İLERLEME RAPORU VE KATILIM ORTAKLIĞI BELGESİNİN KOPENHAG EKONOMİK KRİTERLERİ ÇERÇEVESİNDE ÖN DEĞERLENDİRMESİ TEPAV EPRI Dış Politika Etütleri AB Çalışma Grubu 9 Kasım 2005 Ankara Zeynep Songülen

Detaylı

Azerbaycan Enerji Görünümü GÖRÜNÜMÜ. Hazar Strateji Enstitüsü Enerji ve Ekonomi Araştırmaları Merkezi. www.hazar.org

Azerbaycan Enerji Görünümü GÖRÜNÜMÜ. Hazar Strateji Enstitüsü Enerji ve Ekonomi Araştırmaları Merkezi. www.hazar.org Azerbaycan Enerji GÖRÜNÜMÜ Hazar Strateji Enstitüsü Enerji ve Ekonomi Araştırmaları Merkezi EKİM 214 www.hazar.org 1 HASEN Enerji ve Ekonomi Araştırmaları Merkezi, Geniş Hazar Bölgesi ne yönelik enerji,

Detaylı

ÜLKELERİN 2015 YILI BÜYÜME ORANLARI (%)

ÜLKELERİN 2015 YILI BÜYÜME ORANLARI (%) 2016/17 Global İhracat-Büyüme Tahminleri Kaynak : EDC Export Credit Agency - ÜLKE ANALİZLERİ BÜYÜME ORANLARI ÜLKELERİN YILI BÜYÜME ORANLARI (%) Avrupa Bölgesi; 1,5 % Japonya; 0,50 % Kanada ; 1,30 % Amerika;

Detaylı

Tablo 1. Seçilen Ülkeler için Yıllar İtibariyle Hizmetler Sektörü İthalat ve İhracatı (cari fiyatlarla Toplam Hizmetler, cari döviz kuru milyon $)

Tablo 1. Seçilen Ülkeler için Yıllar İtibariyle Hizmetler Sektörü İthalat ve İhracatı (cari fiyatlarla Toplam Hizmetler, cari döviz kuru milyon $) 4.2. HİZMETLER 1. Hizmetler sektörünün ekonomideki ağırlığı bir refah kriteri olarak değerlendirilmektedir (1). (2) tarafından bildirildiği üzere, sanayileşmeyle birlikte, ulaştırma hizmetleri ve belirli

Detaylı

YURTDIŞI MÜTEAHHİTLİK HİZMETLERİ

YURTDIŞI MÜTEAHHİTLİK HİZMETLERİ 2014 OCAK SEKTÖREL YURTDIŞI MÜTEAHHİTLİK HİZMETLERİ Nurel KILIÇ Yurtdışı müteahhitlik hizmetleri sektörü, ekonomiye döviz girdisi, yurt dışında istihdam imkanları, teknoloji transferi ve lojistikten ihracata

Detaylı

KONU 1: TÜRKİYE EKONOMİSİNDE ( ) İŞGÜCÜ VERİMLİLİĞİ ve YATIRIMLAR İLİŞKİSİ (DOĞRUSAL BAĞINTI ÇÖZÜMLEMESİ) Dr. Halit Suiçmez(iktisatçı-uzman)

KONU 1: TÜRKİYE EKONOMİSİNDE ( ) İŞGÜCÜ VERİMLİLİĞİ ve YATIRIMLAR İLİŞKİSİ (DOĞRUSAL BAĞINTI ÇÖZÜMLEMESİ) Dr. Halit Suiçmez(iktisatçı-uzman) KONU 1: TÜRKİYE EKONOMİSİNDE (1987-2007) İŞGÜCÜ VERİMLİLİĞİ ve YATIRIMLAR İLİŞKİSİ (DOĞRUSAL BAĞINTI ÇÖZÜMLEMESİ) Dr. Halit Suiçmez(iktisatçı-uzman) NE YAPILDI? ÖZET - Bu çalışmada, işgücü verimliliği

Detaylı

2015 2017 Yılları Bütçesinin Makroekonomik Çerçevede Değerlendirilmesi

2015 2017 Yılları Bütçesinin Makroekonomik Çerçevede Değerlendirilmesi 2015 2017 Yılları Bütçesinin Makroekonomik Çerçevede Değerlendirilmesi Ankara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü İktisadi ve Mali Analiz Yüksek Lisansı Bütçe Uygulamaları ve Mali Mevzuat Dersi Kıvanç

Detaylı

2012 SINAVLARI İÇİN GÜNCEL EKONOMİ ÇALIŞMA SORULARI. (40 Test Sorusu)

2012 SINAVLARI İÇİN GÜNCEL EKONOMİ ÇALIŞMA SORULARI. (40 Test Sorusu) ZİRAAT BANKASI 2012 SINAVLARI İÇİN GÜNCEL EKONOMİ ÇALIŞMA SORULARI (40 Test Sorusu) 1 ) Aşağıdakilerden hangisi bir kredi derecelendirme kuruluşudur? A ) FED B ) IMF C ) World Bank D ) Moody's E ) Bank

Detaylı

AB Ülkelerinin Temel Ekonomik Göstergeleri Üye ve Aday Ülkeler

AB Ülkelerinin Temel Ekonomik Göstergeleri Üye ve Aday Ülkeler AB inin Temel Ekonomik Göstergeleri Üye ve Sayfa No Nüfus (Bin Kişi) 1 Nüfus Artış Hızı (%) 2 Cari Fiyatlarla GSYİH (Milyar $) 3 Kişi Başına GSYİH ($) 4 Satınalma Gücü Paritesine Göre Kişi Başına GSYİH

Detaylı

Büyüme Değerlendirmesi: 2013 4. Çeyrek

Büyüme Değerlendirmesi: 2013 4. Çeyrek Büyüme Değerlendirmesi: 2013 4. Çeyrek 31.03.2014 YATIRIMSIZ BÜYÜME Seyfettin Gürsel*, Zümrüt İmamoğlu, ve Barış Soybilgen Yönetici Özeti TÜİK'in bugün açıkladığı rakamlara göre Türkiye ekonomisi 2013

Detaylı

Doç.Dr.Dilek Seymen DEÜ.İİBF İktisat Bölümü

Doç.Dr.Dilek Seymen DEÜ.İİBF İktisat Bölümü ULUSLARARASI İKTİSAT Doç.Dr.Dilek Seymen DEÜ.İİBF İktisat Bölümü Uluslararası İktisat Uluslararası Ticaret Açık Ekonomi Mikro İktisadı Uluslararası Para (Finans) (Ödemeler Bilançosu, Döviz Piyasası vb.)

Detaylı

Dersin Amacı: Bilimsel araştırmanın öneminin ifade edilmesi, hipotez yazımı ve kaynak tarama gibi uygulamaların öğretilmesi amaçlanmaktadır.

Dersin Amacı: Bilimsel araştırmanın öneminin ifade edilmesi, hipotez yazımı ve kaynak tarama gibi uygulamaların öğretilmesi amaçlanmaktadır. Dersin Adı: Araştırma Teknikleri Dersin Kodu: MLY210 Kredi/AKTS: 2 Kredi/4AKTS Dersin Amacı: Bilimsel araştırmanın öneminin ifade edilmesi, hipotez yazımı ve kaynak tarama gibi uygulamaların öğretilmesi

Detaylı

Dünya Seramik Sektörü Dış Ticareti a) Seramik Kaplama Malzemeleri

Dünya Seramik Sektörü Dış Ticareti a) Seramik Kaplama Malzemeleri Dünya Seramik Sektörü Dış Ticareti a) Seramik Kaplama Malzemeleri ÜLKE Dünya Seramik Kaplama Malzemeleri Üretiminde İlk 1 Ülke 29 21 211 212 212 Dünya /212 Üretiminden Aldığı Pay Değişim (%) (%) 1 ÇİN

Detaylı

AB Krizi ve TCMB Para Politikası

AB Krizi ve TCMB Para Politikası AB Krizi ve TCMB Para Politikası Erdem Başçı Başkan 28 Haziran 2012 Stratejik Düşünce Enstitüsü, Ankara Sunum Planı I. Küresel Ekonomik Gelişmeler II. Yeni Politika Çerçevesi III. Dengelenme IV. Büyüme

Detaylı

Makro Veri. TÜİK tarafından açıklanan verilere göre -5,6 puan olan dış ticaretin büyümeye katkısını daha yüksek olarak hesaplamamızdan kaynaklandı.

Makro Veri. TÜİK tarafından açıklanan verilere göre -5,6 puan olan dış ticaretin büyümeye katkısını daha yüksek olarak hesaplamamızdan kaynaklandı. Makro Veri Büyüme ve Dış Ticaret: Türkiye ekonomisi için yüksek büyüme=yüksek dış ticaret açığı İbrahim Aksoy Ekonomist Tel: +90 212 334 91 04 E-mail: iaksoy@sekeryatirim.com.tr TÜİK tarafından bugün açıklanan

Detaylı

DÜNYA EKONOMİSİNDEKİ GELİŞMELER

DÜNYA EKONOMİSİNDEKİ GELİŞMELER DÜNYA EKONOMİSİNDEKİ GELİŞMELER 1.KÜRESEL EKONOMİK GÖRÜNÜM 2013 yılının ikinci çeyreğinde yüzde 2,8 oranında büyüyen ABD ekonomisi üçüncü çeyrekte yüzde 3,6 oranında büyümüştür. ABD de 6 Aralık 2013 te

Detaylı

DÜNYA EKONOMİSİNDEKİ GELİŞMELER

DÜNYA EKONOMİSİNDEKİ GELİŞMELER DÜNYA EKONOMİSİNDEKİ GELİŞMELER 1.KÜRESEL EKONOMİK GÖRÜNÜM ABD Merkez Bankası FED, 18 Aralık tarihinde tahvil alım programında azaltıma giderek toplam tahvil alım miktarını 85 milyar dolardan 75 milyar

Detaylı

Büyüme Rakamları Üzerine Karşılaştırmalı Bir Değerlendirme. Tablo 1. En hızlı daralan ve büyüyen ekonomiler 3. 2009'da En Hızlı Daralan İlk 10 Ekonomi

Büyüme Rakamları Üzerine Karşılaştırmalı Bir Değerlendirme. Tablo 1. En hızlı daralan ve büyüyen ekonomiler 3. 2009'da En Hızlı Daralan İlk 10 Ekonomi POLİTİKANOTU Mart2011 N201126 tepav Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı Sarp Kalkan 1 Politika Analisti, Ekonomi Etütleri Ayşegül Dinççağ 2 Araştırmacı, Ekonomi Etütleri Büyüme Rakamları Üzerine

Detaylı

GELİŞMEKTE OLAN ÜLKELERDE SANAYİLEŞMENİN DİNAMİKLERİ VE TEKNOLOJİNİN ETKİNLİĞİNDE SANAYİLEŞME

GELİŞMEKTE OLAN ÜLKELERDE SANAYİLEŞMENİN DİNAMİKLERİ VE TEKNOLOJİNİN ETKİNLİĞİNDE SANAYİLEŞME T.C. Hitit Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü İktisat Anabilim Dalı GELİŞMEKTE OLAN ÜLKELERDE SANAYİLEŞMENİN DİNAMİKLERİ VE TEKNOLOJİNİN ETKİNLİĞİNDE SANAYİLEŞME Betül BÜYÜKÇIVGIN Yüksek Lisans Tezi

Detaylı

Lojistik. Lojistik Sektörü

Lojistik. Lojistik Sektörü Lojistik Sektörü Gülay Dincel TSKB Ekonomik Araştırmalar dincelg@tskb.com.tr Kasım 014 1 Ulaştırma ve depolama faaliyetlerinin entegre lojistik hizmeti olarak organize edilmesi ihtiyacı, imalat sanayi

Detaylı

Dünya Ekonomisindeki Son Gelişmeler

Dünya Ekonomisindeki Son Gelişmeler Dünya Ekonomisindeki Son Gelişmeler Risk Yönetimi ve Kontrol Genel Müdürlüğü Ekonomik Analiz ve Değerlendirme Dairesi Küresel Ekonomik Görünüm Çin Ekonomisi Nisan-Haziran döneminde bir önceki yılın aynı

Detaylı

ORTA VADELİ PROGRAM ( ) 4 Ekim 2016

ORTA VADELİ PROGRAM ( ) 4 Ekim 2016 ORTA VADELİ PROGRAM (2017-2019) 4 Ekim 2016 İçindekiler 1. Dünya Ekonomisi 2. Orta Vadeli Programın Temel Amaçları ve Büyüme Stratejisi 3. Orta Vadeli Programın (2017-2019) Temel Makroekonomik Büyüklükleri

Detaylı

Erkan ERDİL Bilim ve Teknoloji Politikaları Araştırma Merkezi ODTÜ-TEKPOL

Erkan ERDİL Bilim ve Teknoloji Politikaları Araştırma Merkezi ODTÜ-TEKPOL Erkan ERDİL Bilim ve Teknoloji Politikaları Araştırma Merkezi ODTÜ-TEKPOL Brezilya: Ülkeler arası gelir grubu sınıflandırmasına göre yüksek orta gelir grubunda yer almaktadır. 1960 ve 1970 lerdeki korumacı

Detaylı

İçindekiler kısa tablosu

İçindekiler kısa tablosu İçindekiler kısa tablosu Önsöz x Rehberli Tur xii Kutulanmış Malzeme xiv Yazarlar Hakkında xx BİRİNCİ KISIM Giriş 1 İktisat ve ekonomi 2 2 Ekonomik analiz araçları 22 3 Arz, talep ve piyasa 42 İKİNCİ KISIM

Detaylı

6. Aile İşletmeleri Kongresi 10 Nisan 2014. Mustafa MENTE Türkiye İhracatçılar Meclisi Genel Sekreter

6. Aile İşletmeleri Kongresi 10 Nisan 2014. Mustafa MENTE Türkiye İhracatçılar Meclisi Genel Sekreter 6. Aile İşletmeleri Kongresi 10 Nisan 2014 Mustafa MENTE Türkiye İhracatçılar Meclisi Genel Sekreter Ajanda 1. Türkiye İhracatçılar Meclisi Biz Kimiz? Türkiye nin İhracat Gelişimi 2. Türkiye Ekonomisi

Detaylı

Geleceği Şimdiden Tüketmek Hazırlayan: Prof. Dr. Veysel ULUSOY Yard. Doç. Dr. Çiğdem Özarı

Geleceği Şimdiden Tüketmek Hazırlayan: Prof. Dr. Veysel ULUSOY Yard. Doç. Dr. Çiğdem Özarı CARİ AÇIK Geleceği Şimdiden Tüketmek Hazırlayan: Prof. Dr. Veysel ULUSOY Yard. Doç. Dr. Çiğdem Özarı II Yay n No : 2964 İşletme-Ekonomi Dizisi : 608 1. Baskı - Ekim 2013 İSTANBUL ISBN 978-605 - 377-988

Detaylı

Aylık Dış Ticaret Analizi

Aylık Dış Ticaret Analizi YÖNETİCİ ÖZETİ Bu çalışmada, Türkiye İhracatçılar Meclisi tarafından her ayın ilk günü açıklanan ihracat rakamları temel alınarak Türkiye nin aylık dış ticaret analizi yapılmaktadır. Aşağıdaki analiz,

Detaylı

21. YÜZYILDA TEMEL RİSKLER

21. YÜZYILDA TEMEL RİSKLER 21. YÜZYILDA TEMEL RİSKLER KÜRESEL EKONOMİYİ ROTASINDAN ÇIKARABİLECEK 10 BÜYÜK TEHLİKE DÜNYA EKONOMİSİ VE ABD EKONOMİSİNDE OLASI MAKRO DENGESİZLİKLER (BÜTÇE VE CARİ İ LEMLER AÇIĞI) (TWIN TOWERS) İSTİKRARSIZ

Detaylı

Ekonomi II. 21.Enflasyon. Doç.Dr.Tufan BAL. Not:Bu sunun hazırlanmasında büyük oranda Prof.Dr.Tümay ERTEK in Temel Ekonomi kitabından

Ekonomi II. 21.Enflasyon. Doç.Dr.Tufan BAL. Not:Bu sunun hazırlanmasında büyük oranda Prof.Dr.Tümay ERTEK in Temel Ekonomi kitabından Ekonomi II 21.Enflasyon Doç.Dr.Tufan BAL Not:Bu sunun hazırlanmasında büyük oranda Prof.Dr.Tümay ERTEK in Temel Ekonomi kitabından faydalanılmıştır. 2 21.1.Nedenlerine Göre Enflasyon 1.Talep Enflasyonu:

Detaylı

TÜRKĠYE DÜNYANIN BOYA ÜRETĠM ÜSSÜ OLMA YOLUNDA

TÜRKĠYE DÜNYANIN BOYA ÜRETĠM ÜSSÜ OLMA YOLUNDA TÜRKĠYE DÜNYANIN BOYA ÜRETĠM ÜSSÜ OLMA YOLUNDA Nurel KILIÇ Türk boya sektörü; Avrupa nın altıncı büyük boya üreticisi konumundadır. Türkiye de 50 yılı aşkın bir geçmişi olan boya sektörümüz, AB entegrasyon

Detaylı

NUROL YATIRIM BANKASI A.Ş. 2013 YILI İKİNCİ ÇEYREK ARA DÖNEM FAALİYET RAPORU

NUROL YATIRIM BANKASI A.Ş. 2013 YILI İKİNCİ ÇEYREK ARA DÖNEM FAALİYET RAPORU NUROL YATIRIM BANKASI A.Ş. 2013 YILI İKİNCİ ÇEYREK ARA DÖNEM FAALİYET RAPORU DÖNEM İÇERİSİNDE BANKANIN YÖNETİM KURULU ÜYELERİNE İLİŞKİN DEĞİŞİKLİKLER Dönem içerisinde Bankamız ortaklık yapısında değişiklik

Detaylı

KUZEY KIBRIS TÜRK CUMHURİYETİ DEVLET PLANLAMA ÖRGÜTÜ

KUZEY KIBRIS TÜRK CUMHURİYETİ DEVLET PLANLAMA ÖRGÜTÜ KUZEY KIBRIS TÜRK CUMHURİYETİ DEVLET PLANLAMA ÖRGÜTÜ Sayı : DPÖ 0.00.28-07/ Konu: 2006-2007 Yıllarında KKTC nde Ekonomik Gelişmeler Lefkoşa, 6 Aralık 2007 BASIN BİLDİRİSİ 2006-2007 YILLARINDAKİ EKONOMİK

Detaylı

Banka Kredileri ve Büyüme İlişkisi

Banka Kredileri ve Büyüme İlişkisi Banka Kredileri ve Büyüme İlişkisi Cahit YILMAZ Kültür Üniversitesi, İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi İstanbul c.yilmaz@iku.edu.tr Key words:kredi,büyüme. Özet Banka kredileri ile ekonomik büyüme arasında

Detaylı

İHRACAT PERFORMANSI VE BÜYÜME. Ecem Erdoğmuş 10103542 Hakan Kurtman 10103548

İHRACAT PERFORMANSI VE BÜYÜME. Ecem Erdoğmuş 10103542 Hakan Kurtman 10103548 İHRACAT PERFORMANSI VE BÜYÜME Ecem Erdoğmuş 10103542 Hakan Kurtman 10103548 İhracat Tarihsel Bakış 1980 yılına kadar tarım ağırlıklı ihracat hacmi; Tarım ürünlerinin payı: 1923 %86, 1963 %77.2, 1980 %57.4

Detaylı

Türk Bankacılık ve Banka Dışı Finans Sektörlerinde Yeni Yönelimler ve Yaklaşımlar İslami Bankacılık

Türk Bankacılık ve Banka Dışı Finans Sektörlerinde Yeni Yönelimler ve Yaklaşımlar İslami Bankacılık İÇİNDEKİLER FİNANS, BANKACILIK VE KALKINMA 2023 ANA TEMA SÜRDÜRÜLEBİLİR KALKINMA: FİNANS VE BANKACILIK ALT TEMALAR Türkiye Ekonomisinde Kalkınma ve Finans Sektörü İlişkisi AB Uyum Sürecinde Finans ve Bankacılık

Detaylı

GRAFİKLERLE FEDERAL ALMANYA EKONOMİSİNİN GÖRÜNÜMÜ

GRAFİKLERLE FEDERAL ALMANYA EKONOMİSİNİN GÖRÜNÜMÜ GRAFİKLERLE FEDERAL ALMANYA EKONOMİSİNİN GÖRÜNÜMÜ Hazırlayan: Fethi SAYGIN Mart 2014 Kaynak :DESTATIS (Alman İstatistik Enstitüsü) GENEL DEĞERLENDİRME Ekonomi piyasalarındaki durgunluk ve sorunlara rağmen,

Detaylı

İktisat Anabilim Dalı- Tezsiz Yüksek Lisans (Uzaktan Eğitim) Programı Ders İçerikleri

İktisat Anabilim Dalı- Tezsiz Yüksek Lisans (Uzaktan Eğitim) Programı Ders İçerikleri İktisat Anabilim Dalı- Tezsiz Yüksek Lisans (Uzaktan Eğitim) Programı Ders İçerikleri 1. Yıl - Güz 1. Yarıyıl Ders Planı Mikroekonomik Analiz I IKT751 1 3 + 0 8 Piyasa, Bütçe, Tercihler, Fayda, Tercih,

Detaylı

TEKSTİL VE HAZIR GİYİM ÜRÜNLERİ İTHALATINA UYGULANAN KORUNMA ÖNLEMLERİ 2 YILLIK DEĞERLENDİRME

TEKSTİL VE HAZIR GİYİM ÜRÜNLERİ İTHALATINA UYGULANAN KORUNMA ÖNLEMLERİ 2 YILLIK DEĞERLENDİRME TEKSTİL VE HAZIR GİYİM ÜRÜNLERİ İTHALATINA UYGULANAN KORUNMA ÖNLEMLERİ 2 YILLIK DEĞERLENDİRME TÜRKİYE GİYİM SANAYİCİLERİ DERNEĞİ 211 yılı Temmuz ayında yürürlüğe konulan kumaş ve hazır giyim ürünlerine

Detaylı

İKTİSAT ANABİLİM DALI ORTAK DOKTORA DERS İÇERİKLERİ. Dersin Adı Kod Yarıyıl T+U AKTS. Dersin Adı Kod Yarıyıl T+U AKTS. Dersin Adı Kod Yarıyıl T+U AKTS

İKTİSAT ANABİLİM DALI ORTAK DOKTORA DERS İÇERİKLERİ. Dersin Adı Kod Yarıyıl T+U AKTS. Dersin Adı Kod Yarıyıl T+U AKTS. Dersin Adı Kod Yarıyıl T+U AKTS İKTİSAT ANABİLİM DALI ORTAK DOKTORA DERS İÇERİKLERİ 1. YIL GÜZ DÖNEMİ İleri Makroiktisat I IKT801 1 3 + 0 6 Makro iktisadın mikro temelleri, emek, mal ve sermaye piyasaları, modern AS-AD eğrileri. İleri

Detaylı

ÖZGEÇMİŞ VE ESERLER LİSTESİ. Derece Bölüm/Program Üniversite Yıl Lisans Siyasal Bilgiler Fakültesi / Ankara Üniversitesi 1992

ÖZGEÇMİŞ VE ESERLER LİSTESİ. Derece Bölüm/Program Üniversite Yıl Lisans Siyasal Bilgiler Fakültesi / Ankara Üniversitesi 1992 Adı Soyadı: Hasan VERGİL Ünvanı: Prof. Dr. Öğrenim Durumu: ÖZGEÇMİŞ VE ESERLER LİSTESİ Derece Bölüm/Program Üniversite Yıl Lisans Siyasal Bilgiler Fakültesi / Ankara Üniversitesi 1992 İktisat Bölümü Y.

Detaylı

Türkiye ekonomisi 2012 yılında net ihracatın ve kamu sektörünün katkısıyla %2.2 büyüdü.

Türkiye ekonomisi 2012 yılında net ihracatın ve kamu sektörünün katkısıyla %2.2 büyüdü. 28-I 28-II 28-III 28-IV 28 29-I 29-II 29-III 29-IV 29 21-I 21-II 21-III 21-IV 21 211-I 211-II 211-III 211-IV 211 212-I 212-II 212-III 212-IV 211 213T* Türkiye ekonomisi 212 yılında net ihracatın ve kamu

Detaylı

Giriş İktisat Politikası. İktisat Politikası. Bilgin Bari. 28.Eylül.2015

Giriş İktisat Politikası. İktisat Politikası. Bilgin Bari. 28.Eylül.2015 28.Eylül.2015 1 Giriş Temel Kavramlar Politika Etkilerinin Analizi 2 nın Yürütülmesi Tanımlar Giriş Temel Kavramlar Politika Etkilerinin Analizi İktisat kıt kaynakların etkin dağılımı üzerine çalışır.

Detaylı

FEDERAL ALMANYA EKONOMİK GELİŞMELER RAPORU Yılı. II. Çeyrek Dönem Değerlendirmesi. Berlin Ekonomi Müşavirliği

FEDERAL ALMANYA EKONOMİK GELİŞMELER RAPORU Yılı. II. Çeyrek Dönem Değerlendirmesi. Berlin Ekonomi Müşavirliği FEDERAL ALMANYA EKONOMİK GELİŞMELER RAPORU Yılı II. Çeyrek Dönem Değerlendirmesi Berlin Ekonomi Müşavirliği İÇİNDEKİLER Yönetici Özeti (Genel Görünüm)...... 2 Sektörel Gelişmeler... 5 Cari Denge... 6 Tüketim....

Detaylı

Avrasya Ekonomik Birliği Elektrik Piyasası Entegrasyonu Kapsamında Kırgızistan ın Enerji Tüketim Projeksiyonu

Avrasya Ekonomik Birliği Elektrik Piyasası Entegrasyonu Kapsamında Kırgızistan ın Enerji Tüketim Projeksiyonu Avrasya Ekonomik Birliği Elektrik Piyasası Entegrasyonu Kapsamında Kırgızistan ın Enerji Tüketim Projeksiyonu Prof. Dr. Ahmet BurçinYERELİ Hacettepe Üniversitesi, İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi,

Detaylı

BÖLÜM I MAKROEKONOMİYE GENEL BİR BAKIŞ

BÖLÜM I MAKROEKONOMİYE GENEL BİR BAKIŞ İÇİNDEKİLER BÖLÜM I MAKROEKONOMİYE GENEL BİR BAKIŞ Giriş... 1 1. Makroekonomi Kuramı... 1 2. Makroekonomi Politikası... 2 2.1. Makroekonomi Politikasının Amaçları... 2 2.1.1. Yüksek Üretim ve Çalışma Düzeyi...

Detaylı

TÜRKİYE NİN DIŞ TİCARET YAPISI. Doç. Dr. İsmet GÖÇER Aydın İktisat Fakültesi Ekonometri Bölümü

TÜRKİYE NİN DIŞ TİCARET YAPISI. Doç. Dr. İsmet GÖÇER Aydın İktisat Fakültesi Ekonometri Bölümü TÜRKİYE NİN DIŞ TİCARET YAPISI Doç. Dr. İsmet GÖÇER Aydın İktisat Fakültesi Ekonometri Bölümü 1 Ülkeler Niçin Dış Ticaret Yapar? Dış Ticaret Politikası Ödemeler Bilançosunun, cari işlemler hesabında ihracat

Detaylı

TÜRKONFED KOBİ PERSPEKTİFİ MAYIS 2016

TÜRKONFED KOBİ PERSPEKTİFİ MAYIS 2016 TÜRKONFED KOBİ PERSPEKTİFİ MAYIS 2016 KOBİ Perspektifi Gelir Tarafını Etkileyecek Makroekonomik Göstergeler Maliyet Kalemlerini Etkileyecek Ekonomik ve Finansal Gelişmeler 2010 Ç1 2010 Ç2 2010 Ç3 2010

Detaylı

11.12.2013 CARİ İŞLEMLER DENGESİ

11.12.2013 CARİ İŞLEMLER DENGESİ 11.12.2013 CARİ İŞLEMLER DENGESİ Ekim ayı cari işlemler açığı piyasa beklentisi 2,9 Milyar dolar eksiyken, veri beklentilere paralel 2,89 milyar dolar açık olarak geldi. Ocak-Ekim arasındaki 2013 cari

Detaylı

13.02.2014 CARİ İŞLEMLER DENGESİ

13.02.2014 CARİ İŞLEMLER DENGESİ 13.02.2014 CARİ İŞLEMLER DENGESİ Aralık ayı cari işlemler açığı piyasa beklentisi olan -7,5 Milyar doların üzerinde -8,322 milyar dolar olarak geldi. 2013 yılı cari işlemler açığı bir önceki yıla göre

Detaylı

RUANDA ÜLKE RAPORU 15.10.2015

RUANDA ÜLKE RAPORU 15.10.2015 RUANDA ÜLKE RAPORU 15.10.2015 YÖNETİCİ ÖZETİ Uludağ İhracatçı Birlikleri nin kayıtlarına göre, Bursa dan Ruanda ya ihracat yapan 1 firma bulunmaktadır. (AHENK KOZMETİK İÇ VE DIŞ TİC. A.Ş) 30.06.2015 tarihi

Detaylı

7.Ders Bazı Ekonometrik Modeller. Đktisat (ekonomi) biliminin bir kavramı: gayrisafi milli hasıla.

7.Ders Bazı Ekonometrik Modeller. Đktisat (ekonomi) biliminin bir kavramı: gayrisafi milli hasıla. 7.Ders Bazı Ekonometrik Modeller Đktisat (ekonomi) biliminin bir kavramı: gayrisafi milli hasıla. Kaynak: TÜĐK dönemler gayri safi yurt içi hasıla düzeyi 1987-1 8680793 1987-2 9929354 1987-3 13560135 1987-4

Detaylı

Dünya Mısır Pazarı ve Türkiye

Dünya Mısır Pazarı ve Türkiye Dünya Mısır Pazarı ve Türkiye Günümüzde çok amaçlı bir kullanım alanına sahip olan Mısır, Amerika Kıtası keşfedilene kadar dünya tarafından bilinmemekteydi. Amerika Kıtasının 15. yüzyıl sonlarında keşfedilmesiyle

Detaylı

SERMAYE PİYASASI KURULU BAŞKANI SN. DOÇ. DR. TURAN EROL UN

SERMAYE PİYASASI KURULU BAŞKANI SN. DOÇ. DR. TURAN EROL UN BAŞKANI SN. DOÇ. DR. TURAN EROL UN ADNAN MENDERES ÜNİVERSİTESİ NAZİLLİ İİBF İKTİSAT BÖLÜMÜ VE AVRUPA ARAŞTIRMALAR MERKEZİ TARAFINDAN DÜZENLENEN GÜNCEL EKONOMİK SORUNLAR KONGRESİ NDE YAPACAĞI Açılış Konuşmasının

Detaylı

Cari işlemler açığında neler oluyor? Bu defa farklı mı, yoksa aynı mı? Sarp Kalkan Ekonomi Politikaları Analisti

Cari işlemler açığında neler oluyor? Bu defa farklı mı, yoksa aynı mı? Sarp Kalkan Ekonomi Politikaları Analisti Cari işlemler açığında neler oluyor? Bu defa farklı mı, yoksa aynı mı? Sarp Kalkan Ekonomi Politikaları Analisti TEPAV Değerlendirme Notu Şubat 2011 Cari işlemler açığında neler oluyor? Ekonomide gözlemlenen

Detaylı

Türkiye Ekonomisi: Bazı Yapısal Sorunlar. Fatih Özatay 30 Mart 2012

Türkiye Ekonomisi: Bazı Yapısal Sorunlar. Fatih Özatay 30 Mart 2012 Türkiye Ekonomisi: Bazı Yapısal Sorunlar Fatih Özatay 30 Mart 2012 Krizlerde keskin hareketler Krizlerde keskin hareketler 2011 deki durum 2011 AB tartışmalarıyla geçti. Özellikle yılın ikinci yarısında

Detaylı

Aylık Dış Ticaret Analizi

Aylık Dış Ticaret Analizi EKİM YÖNETİCİ ÖZETİ Bu çalışmada, Türkiye İhracatçılar Meclisi tarafından her ayın ilk günü açıklanan ihracat rakamları temel alınarak Türkiye nin aylık dış ticaret analizi yapılmaktadır. Aşağıdaki analiz,

Detaylı

Doç.Dr.Dilek Seymen DEÜ.İİBF İktisat Bölümü

Doç.Dr.Dilek Seymen DEÜ.İİBF İktisat Bölümü ULUSLARARASI İKTİSAT Doç.Dr.Dilek Seymen DEÜ.İİBF İktisat Bölümü Uluslararası Đktisat Uluslararası Ticaret Açık Ekonomi Mikro Đktisadı Uluslararası Para (Finans) (Ödemeler Bilançosu, Döviz Piyasası vb.)

Detaylı

İnönü Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi (1999) Ekonometri Bölümü

İnönü Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi (1999) Ekonometri Bölümü Mahmut ZORTUK E-posta : mahmut.zortuk@dpu.edu.tr Telefon : 0274 265 2031-2020 Öğrenim Bilgisi Doktora İstanbul Üniversitesi Sosyal Bilimler (2007) Enstitüsü Ekonometri Anabilim Dalı Yüksek -Tezli Dumlupınar

Detaylı

HAZIRGİYİM VE KONFEKSİYON SEKTÖRÜ 2017 MAYIS AYLIK İHRACAT BİLGİ NOTU. İTKİB Genel Sekreterliği Hazırgiyim ve Konfeksiyon Şubesi

HAZIRGİYİM VE KONFEKSİYON SEKTÖRÜ 2017 MAYIS AYLIK İHRACAT BİLGİ NOTU. İTKİB Genel Sekreterliği Hazırgiyim ve Konfeksiyon Şubesi HAZIRGİYİM VE KONFEKSİYON SEKTÖRÜ 2017 MAYIS AYLIK İHRACAT BİLGİ NOTU Hazırgiyim ve Konfeksiyon Şubesi Haziran 2017 2 HAZIRGİYİM VE KONFEKSİYON SEKTÖRÜNÜN 2017 MAYIS İHRACAT PERFORMANSI ÜZERİNE KISA DEĞERLENDİRME

Detaylı

Kıvanç Duru 2015 Yılı Merkezi Yönetim Bütçe Programı Değerlendirmesi

Kıvanç Duru 2015 Yılı Merkezi Yönetim Bütçe Programı Değerlendirmesi Kıvanç Duru 2015 Yılı Merkezi Yönetim Bütçe Programı Değerlendirmesi Ankara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü İktisadi ve Mali Analiz Yüksek Lisansı Bütçe Uygulamaları ve Mali Mevzuat Dersi 2015 YILI

Detaylı

Polonya ve Çek Cumhuriyeti nde Tahıl ve Un Pazarı

Polonya ve Çek Cumhuriyeti nde Tahıl ve Un Pazarı Polonya ve Çek Cumhuriyeti nde Tahıl ve Un Pazarı Polonya da 400-450 un değirmeni olduğu biliniyor. Bu değirmenlerin yıllık toplam kapasiteleri 6 milyon tonun üzerine. Günde 100 tonun üzerinde üretim gerçekleştirebilen

Detaylı

KÜRESEL EKONOMİ VE TÜRKİYE EKONOMİSİNDE BEKLENTİLER

KÜRESEL EKONOMİ VE TÜRKİYE EKONOMİSİNDE BEKLENTİLER KÜRESEL EKONOMİ VE TÜRKİYE EKONOMİSİNDE BEKLENTİLER NİSAN 2014 Birleşmiş Milletler (UN), Uluslararasın Para Fonu (IMF), Ekonomik İşbirliği ve Kalınma Teşkilatı (OECD) ve Dünya Bankası nın (WB), küresel

Detaylı

Politika Notu Temmuz Küresel Kriz ve Türkiye Ekonomisinde Tarihi Daralma. Sumru Öz 1

Politika Notu Temmuz Küresel Kriz ve Türkiye Ekonomisinde Tarihi Daralma. Sumru Öz 1 Şekil 1. En Büyük 20 Ekonominin 2008 Yılı 4. Çeyrek Büyüme Oranı (2007 4. Çeyrek GSYH ye Kıyasla) Politika Notu 09-05 Temmuz 2009 Küresel Kriz ve Ekonomisinde Tarihi Daralma Sumru Öz 1 Küresel ekonomi,

Detaylı

Ekonomi Bülteni. 17 Ekim 2016, Sayı: 40. Yurt Dışı Gelişmeler Yurt İçi Gelişmeler Finansal Göstergeler Haftalık Veri Akışı

Ekonomi Bülteni. 17 Ekim 2016, Sayı: 40. Yurt Dışı Gelişmeler Yurt İçi Gelişmeler Finansal Göstergeler Haftalık Veri Akışı Ekonomi Bülteni, Sayı: 40 Yurt Dışı Gelişmeler Yurt İçi Gelişmeler Finansal Göstergeler Haftalık Veri Akışı Ekonomik Araştırma ve Strateji Dr. Saruhan Özel Ezgi Gülbaş Orhan Kaya Deniz Bayram 1 DenizBank

Detaylı

Artan Sağlık Harcamaları Temel Sağlık Göstergelerini Nasıl Etkiliyor? Selin Arslanhan Araştırmacı

Artan Sağlık Harcamaları Temel Sağlık Göstergelerini Nasıl Etkiliyor? Selin Arslanhan Araştırmacı Artan Sağlık Harcamaları Temel Sağlık Göstergelerini Nasıl Etkiliyor? Selin Arslanhan Araştırmacı TEPAV Değerlendirme Notu Temmuz 1 19 191 19 193 19 195 19 197 19 199 199 1991 199 1993 199 1995 199 1997

Detaylı

AB NİN EKONOMİK YAPISIYLA İLGİLİ TEMEL BİLGİLER 1. Ülkelerin Yüz Ölçümü 2. Ülkelerin Nüfusu 3. Ülkelerin Gayri Safi Yurtiçi Hâsıla 4.

AB NİN EKONOMİK YAPISIYLA İLGİLİ TEMEL BİLGİLER 1. Ülkelerin Yüz Ölçümü 2. Ülkelerin Nüfusu 3. Ülkelerin Gayri Safi Yurtiçi Hâsıla 4. AB NİN EKONOMİK YAPISIYLA İLGİLİ TEMEL BİLGİLER 1. Ülkelerin Yüz Ölçümü 2. Ülkelerin Nüfusu 3. Ülkelerin Gayri Safi Yurtiçi Hâsıla 4. Ülkelerin Büyüme Oranı 5. Ülkelerin Kişi Başına Gayri Safi Yurtiçi

Detaylı

İSTATİSTİKLERİ MEHMET ÖZÇELİK

İSTATİSTİKLERİ MEHMET ÖZÇELİK GİRİŞ TÜRKİYE DE İNTERNET KULLANIMI ve E-TİCARET Günümüz teknoloji çağında 2000 li yılların başından itibaren, özellikle bilişim teknolojilerindeki hızlı gelişmeler, bilgi toplumunun oluşmasına büyük katkı

Detaylı

Türk Bankacılık ve Banka Dışı Finans Sektörlerinde Yeni Yönelimler ve Yaklaşımlar İslami Bankacılık

Türk Bankacılık ve Banka Dışı Finans Sektörlerinde Yeni Yönelimler ve Yaklaşımlar İslami Bankacılık İÇİNDEKİLER FİNANS, BANKACILIK VE KALKINMA 2023 ANA TEMA SÜRDÜRÜLEBİLİR KALKINMA: FİNANS VE BANKACILIK ALT TEMALAR Türkiye Ekonomisinde Kalkınma ve Finans Sektörü İlişkisi AB Uyum Sürecinde Finans ve Bankacılık

Detaylı

Ekonomi Bülteni. 15 Ağustos 2016, Sayı: 32. Yurt Dışı Gelişmeler Yurt İçi Gelişmeler Finansal Göstergeler Haftalık Veri Akışı

Ekonomi Bülteni. 15 Ağustos 2016, Sayı: 32. Yurt Dışı Gelişmeler Yurt İçi Gelişmeler Finansal Göstergeler Haftalık Veri Akışı Ekonomi Bülteni, Sayı: 32 Yurt Dışı Gelişmeler Yurt İçi Gelişmeler Finansal Göstergeler Haftalık Veri Akışı Ekonomik Araştırma ve Strateji Dr. Saruhan Özel Ezgi Gülbaş Orhan Kaya 1 DenizBank Ekonomi Bülteni

Detaylı

HOLLANDA ÜLKE RAPORU 12.10.2015

HOLLANDA ÜLKE RAPORU 12.10.2015 HOLLANDA ÜLKE RAPORU 12.10.2015 YÖNETİCİ ÖZETİ Uludağ İhracatçı Birlikleri nin kayıtlarına göre, Bursa dan Hollanda ya ihracat yapan 361 firma bulunmaktadır. 30.06.2015 tarihi itibariyle Ekonomi Bakanlığı

Detaylı

Dünya Enerji Görünümü 2012. Dr. Fatih BİROL Uluslararası Enerji Ajansı Baş Ekonomisti Ankara, 25 Aralık 2012

Dünya Enerji Görünümü 2012. Dr. Fatih BİROL Uluslararası Enerji Ajansı Baş Ekonomisti Ankara, 25 Aralık 2012 Dünya Enerji Görünümü 2012 Dr. Fatih BİROL Uluslararası Enerji Ajansı Baş Ekonomisti Ankara, 25 Aralık 2012 Genel Durum Küresel enerji sisteminin temelleri değişiyor Bazı ülkelerde petrol ve doğalgaz üretimi

Detaylı

İÇİNDEKİLER. Önsöz... iii İçindekiler... v Giriş... 1 BİRİNCİ BÖLÜM DIŞ TİCARET TEORİLERİ

İÇİNDEKİLER. Önsöz... iii İçindekiler... v Giriş... 1 BİRİNCİ BÖLÜM DIŞ TİCARET TEORİLERİ İÇİNDEKİLER Önsöz... iii İçindekiler... v Giriş... 1 BİRİNCİ BÖLÜM DIŞ TİCARET TEORİLERİ 1. KLASİK DIŞ TİCARET TEORİLERİ... 4 1.1. Merkantilizm... 4 1.2. Fizyokrasi... 5 2. NEO KLASİK DIŞ TİCARET TEORİLERİ...

Detaylı

ANADOLU HAYAT EMEKLİLİK A.Ş GRUPLARA YÖNELİK GELİR AMAÇLI KAMU BORÇLANMA ARAÇLARI EMEKLİLİK YATIRIM FONU YILLIK RAPOR

ANADOLU HAYAT EMEKLİLİK A.Ş GRUPLARA YÖNELİK GELİR AMAÇLI KAMU BORÇLANMA ARAÇLARI EMEKLİLİK YATIRIM FONU YILLIK RAPOR ANADOLU HAYAT EMEKLİLİK A.Ş GRUPLARA YÖNELİK GELİR AMAÇLI KAMU BORÇLANMA ARAÇLARI EMEKLİLİK YATIRIM FONU YILLIK RAPOR Bu rapor ANADOLU HAYAT EMEKLİLİK A.Ş Gruplara Yönelik Gelir Amaçlı Kamu Borçlanma Araçları

Detaylı

Hızlı Tüketim Ürünleri Perakendeciliğinde Dönüşüm ve Sektörün Geleceği. Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı www.tepav.org.

Hızlı Tüketim Ürünleri Perakendeciliğinde Dönüşüm ve Sektörün Geleceği. Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı www.tepav.org. Hızlı Tüketim Ürünleri Perakendeciliğinde Dönüşüm ve Sektörün Geleceği Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı www.tepav.org.tr Güven Sak Ankara, 29 Aralık 2005 Slide 3 Gündem Ekonomide yeni trendler

Detaylı

Jell Sınıflandırması: Q 20, Q42, 047, C22

Jell Sınıflandırması: Q 20, Q42, 047, C22 Arş.Gör. Veysel İNAL 1 Doç. Dr. Selim İNANÇLI 2 Arş.Gör. Mustafa ÇALIŞKAN 3 Alternatif Enerjinin Ekonomik Büyümeye Etkisi: Saklı Testi Bu çalışmada Türkiye de GSYH nın yıllık büyümesi ile toplam enerji

Detaylı

ÖZGEÇMİŞ. 7. Yayınlar 7.1. Uluslararası hakemli dergilerde yayınlanan makaleler (SCI & SSCI & Arts and Humanities)

ÖZGEÇMİŞ. 7. Yayınlar 7.1. Uluslararası hakemli dergilerde yayınlanan makaleler (SCI & SSCI & Arts and Humanities) ÖZGEÇMİŞ 1. Adı Soyadı: Gonca ATICI 2. Doğum Tarihi: 07.05.1975 3. Unvanı: Doçent 4. Öğrenim Durumu: Derece Alan Üniversite Yıl Lisans İngilizce İktisat İstanbul Üniversitesi 1997 Y. Lisans Para-Banka

Detaylı

AB NİN EKONOMİK YAPISIYLA İLGİLİ TEMEL BİLGİLER 1. Ülkelerin Yüz Ölçümü 2. Ülkelerin Nüfusu 3. Ülkelerin Gayri Safi Yurtiçi Hâsıla 4.

AB NİN EKONOMİK YAPISIYLA İLGİLİ TEMEL BİLGİLER 1. Ülkelerin Yüz Ölçümü 2. Ülkelerin Nüfusu 3. Ülkelerin Gayri Safi Yurtiçi Hâsıla 4. AB NİN EKONOMİK YAPISIYLA İLGİLİ TEMEL BİLGİLER 1. Ülkelerin Yüz Ölçümü 2. Ülkelerin Nüfusu 3. Ülkelerin Gayri Safi Yurtiçi Hâsıla 4. Ülkelerin Büyüme Oranı 5. Ülkelerin Kişi Başına Gayri Safi Yurtiçi

Detaylı

Ödemeler Bilançosunda Denge: BP Eğrisi

Ödemeler Bilançosunda Denge: BP Eğrisi Ödemeler Bilançosunda Denge: BP Eğrisi Dışa açık bir ekonomide ekonomi politikalarını ve çeşitli şokların etkilerini inceleyebilmek için IS-LM modelinin kapalı ekonomi için geliştirilen versiyonu yeterli

Detaylı

EKONOMİK GÖRÜNÜM Bursa Ticaret ve Sanayi Odası

EKONOMİK GÖRÜNÜM Bursa Ticaret ve Sanayi Odası EKONOMİK GÖRÜNÜM Bursa Ticaret ve Sanayi Odası Erdem Başçı Başkan 6 Ocak 212 Bursa Sunum Planı I. Küresel Gelişmeler II. Para Politikası III. Türkiye Ekonomisinde Son Gelişmeler 2 Sunum Planı I. Küresel

Detaylı

Makro İktisat II Örnek Sorular. 1. Tüketim fonksiyonu ise otonom vergi çarpanı nedir? (718 78) 2. GSYİH=120

Makro İktisat II Örnek Sorular. 1. Tüketim fonksiyonu ise otonom vergi çarpanı nedir? (718 78) 2. GSYİH=120 Makro İktisat II Örnek Sorular 1. Tüketim fonksiyonu ise otonom vergi çarpanı nedir? (718 78) 2. GSYİH=120 Tüketim harcamaları = 85 İhracat = 6 İthalat = 4 Hükümet harcamaları = 14 Dolaylı vergiler = 12

Detaylı

DÖVİZ KURU, SERMAYE MALLARI, ARA MALI VE TÜKETİM MALI İTHALATI ARASINDAKİ UZUN DÖNEMLİ NEDENSELLİK ANALİZİ: 2000-2013 DÖNEMİ

DÖVİZ KURU, SERMAYE MALLARI, ARA MALI VE TÜKETİM MALI İTHALATI ARASINDAKİ UZUN DÖNEMLİ NEDENSELLİK ANALİZİ: 2000-2013 DÖNEMİ İktisat Politikası Araştırmaları Dergisi Journal of Economic Policy Researches Cilt/Volume:2, Sayı/Issue:1, Yıl/Year: 2015, 32-38 DÖVİZ KURU, SERMAYE MALLARI, ARA MALI VE TÜKETİM MALI İTHALATI ARASINDAKİ

Detaylı

Ekonomi Bülteni. 18 Temmuz 2016, Sayı: 28. Yurt Dışı Gelişmeler Yurt İçi Gelişmeler Finansal Göstergeler Haftalık Veri Akışı

Ekonomi Bülteni. 18 Temmuz 2016, Sayı: 28. Yurt Dışı Gelişmeler Yurt İçi Gelişmeler Finansal Göstergeler Haftalık Veri Akışı Ekonomi Bülteni, Sayı: 28 Yurt Dışı Gelişmeler Yurt İçi Gelişmeler Finansal Göstergeler Haftalık Veri Akışı Ekonomik Araştırma ve Strateji Dr. Saruhan Özel Ezgi Gülbaş Orhan Kaya 1 DenizBank Ekonomi Bülteni

Detaylı

Dünya Ekonomisi. Bülteni. İstanbul Sanayi Odası Araştırma Şubesi. Ekim 2012. Dünya Ekonomisine Küresel Bakış 1

Dünya Ekonomisi. Bülteni. İstanbul Sanayi Odası Araştırma Şubesi. Ekim 2012. Dünya Ekonomisine Küresel Bakış 1 Dünya Ekonomisi Bülteni Ekim 2012 İstanbul Sanayi Odası Araştırma Şubesi Dünya Ekonomisine Küresel Bakış 1 IMF tarafından açıklanan World Economic Outlook Ekim 2012 raporuna göre, küresel iyileşme yeni

Detaylı

Cam Sektörü 2013 Yılı Değerlendirmesi

Cam Sektörü 2013 Yılı Değerlendirmesi Cam Sektörü 2013 Yılı Değerlendirmesi Temmuz 2014 1 Milyar $ I. Cam Sektörü Hakkında 80 yıllık bir geçmişe sahip olan Türk Cam Sanayii, bugün camın ana gruplarını oluşturan düzcam (işlenmiş camlar dahil),

Detaylı

Prof.Dr. Ayten Ayşen Kaya

Prof.Dr. Ayten Ayşen Kaya Dersin Adı DERS ÖĞRETİM PLANI Dersin Kodu ECO 516 Dersin Türü (Zorunlu, Seçmeli) Dersin Seviyesi (Ön Lisans, Lisans, Yüksek Lisans, Doktora) Dersin AKTS Kredisi 5 Haftalık Ders Saati 3 Haftalık Uygulama

Detaylı

TÜRKİYE İŞVEREN SENDİKALARI KONFEDERASYONU AYLIK EKONOMİ BÜLTENİ www.tisk.org.tr

TÜRKİYE İŞVEREN SENDİKALARI KONFEDERASYONU AYLIK EKONOMİ BÜLTENİ www.tisk.org.tr TİSK AYLIK EKONOMİ BÜLTENİ- EKİM 2015 (SAYI: 80) GENEL DEĞERLENDİRME 30.10.2015 Seçimden Sonra Kurulacak Hükümet Mevcut ve Gelecekteki Olası İşsizlik Artışına Yeni Strateji ve Tedbirlerle Cevap Vermeli

Detaylı

Tekstil-Hazır Giyim Gülay Dincel TSKB Ekonomik Araştırmalar dincelg@tskb.com.tr Kasım 2014

Tekstil-Hazır Giyim Gülay Dincel TSKB Ekonomik Araştırmalar dincelg@tskb.com.tr Kasım 2014 Tekstil-Hazır Giyim Gülay Dincel TSKB Ekonomik Araştırmalar dincelg@tskb.com.tr Kasım 2014 Sektöre Bakış Tekstil ve hazır giyim sektörleri, GSYH içinde sırasıyla %4 ve %3 paya sahiptir. Her iki sektör

Detaylı

YENİ HÜKÜMET PROGRAMI EKONOMİ VE HAZIR GİYİM SEKTÖRÜ İÇİN DEĞERLENDİRME EKONOMİ VE STRATEJİ DANIŞMANLIK HİZMETLERİ 30 KASIM 2015

YENİ HÜKÜMET PROGRAMI EKONOMİ VE HAZIR GİYİM SEKTÖRÜ İÇİN DEĞERLENDİRME EKONOMİ VE STRATEJİ DANIŞMANLIK HİZMETLERİ 30 KASIM 2015 YENİ HÜKÜMET PROGRAMI EKONOMİ VE HAZIR GİYİM SEKTÖRÜ İÇİN DEĞERLENDİRME EKONOMİ VE STRATEJİ DANIŞMANLIK HİZMETLERİ 30 KASIM 2015 HÜKÜMETİN YAPISI VE BAKANLIKLAR EKONOMİ YÖNETİMİ; REFORMLAR İLE HIZLI EKONOMİK

Detaylı

Ekonomik Rapor 2011 KAYNAKLAR 67. genel kurul Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği / www.tobb.org.tr

Ekonomik Rapor 2011 KAYNAKLAR 67. genel kurul Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği / www.tobb.org.tr Ekonomik Rapor 2011 KAYNAKLAR 67. genel kurul 389 390 1-2007, T.C. Kalkınma Bakanlığı, Gelir Dağılımı ve Yoksullukla Mücadele, Özel İhtisas Komisyonu Raporu, www.dpt.gov.tr/docobjects/download/3087/oik691.pdf,

Detaylı

Dünya Ekonomisindeki Son Gelişmeler

Dünya Ekonomisindeki Son Gelişmeler Dünya Ekonomisindeki Son Gelişmeler Risk Yönetimi ve Kontrol Genel Müdürlüğü Ekonomik Analiz ve Değerlendirme Dairesi Küresel Ekonomik Görünüm CPB nin açıkladığı verilere göre Temmuz ayında bir önceki

Detaylı

Balayı bitti, yeni bir dönem başladı

Balayı bitti, yeni bir dönem başladı Balayı bitti, yeni bir dönem başladı Mayıs ayında başlayan türbülansın nedenleri ve muhtemel sonuçları 1 Haziran 2006 Emin Öztürk 2002-2005 döneminin kısa özeti Büyüme performansı çok iyi (ortalama %7.8)

Detaylı

Türkiye de Tarımsal Üretim ile Tarımsal Kredi Kullanımı Arasındaki Nedensellik İlişkisi

Türkiye de Tarımsal Üretim ile Tarımsal Kredi Kullanımı Arasındaki Nedensellik İlişkisi Araştırma Makalesi / Research Article Iğdır Üni. Fen Bilimleri Enst. Der. / Iğdır Univ. J. Inst. Sci. & Tech. 4(1): 67-72, 2014 Iğdır Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisi Iğdır University Journal

Detaylı