Öğretim Teknolojisinin Kütüphane ve Enformasyon Bilimi ve Eğitiminin Kurumsallaşmasına Etkisi*

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "Öğretim Teknolojisinin Kütüphane ve Enformasyon Bilimi ve Eğitiminin Kurumsallaşmasına Etkisi*"

Transkript

1 Hakemsiz Yazılar Türk Kütüphaneciliği 15, 1 (2001), Öğretim Teknolojisinin Kütüphane ve Enformasyon Bilimi ve Eğitiminin Kurumsallaşmasına Etkisi* The Effect of Educational Technology on institutionalization of Library and Information Science and Education Mesut Yalvaç** Öz Bu araştırmanın temel amacı kütüphane ve enformasyon bilimi ve eğitiminin bilişsel ve toplumsal kurumsallaşmasına öğretim teknolojisinin etkisini araştırmaktır. Giriş Bilim, eğitim-öğretim ve teknoloji, çağdaş toplum kültürünün, sosyal yapısının, ekonomisinin ve politikasının ayrılmaz öğeleridir ve hem içinde bulunulan çağdan hem de birbirlerinden kuramsal, işlevsel ve yapısal yönlerden etkilenmektedirler. "Öğretim teknolojisi, içinde olduğu veya ilişki içinde bulunduğu bilim, eğitim ve öğretim sistemlerinin kurumsal gelişimini etkiler" savından yola çıkılan bu çalışmanın amacı, öğretim teknolojisi disiplininin, kütüphane ve enformasyon bilimi ve eğitiminin bilişsel ve toplumsal kurumsallaşmasına etkisini, konuyu eğitim-öğretim boyutundan ele alarak genel bir çerçevede açıklamak; böylece, gelecekte öğretim teknolojisi disiplininin kütüphane ve enformasyon bilimi ve eğitiminin kurumsal gelişimine katkılarını ve etkilerini, ayrıntılı kuramsal ve uygulamalı araştırmalarla açıklamaya yönelecek çalışmaları teşvik etmektir. Ayrıca, kütüphane ve enformasyon alanının diğer bilim alanlarıyla ilişki kurmasının sağla- * Türkiye'de Kütüphane ve Enformasyon Biliminin Kurumsal Gelişimi adlı yayının sayfaları arasında yayımlanan yazı, referansları ile birlikte gösterilmediği için yazarın sözkonusu hatayı giderme şansı olmadığı dikkate alınarak, yazarın isteği doğrultusunda makale ayrıca dergimizde yer almıştır. ** Yrd. Doç. Dr. Mesut Yalvaç, İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Kütüphanecilik Bölümü Dokümantasyon ve Enformasyon Anabilim Dalı Öğretim Üyesidir; e-posta:

2 56 Hakemsiz Yazılar I Mesut Yalvaç yabileceği yararlara, 'öğretim teknolojisi disiplini' ile dikkat çekmek ve bilim alanımızın diğer bilim alanlarıyla ilişki kurmasını özendirmek de bu çalışmanın ikincil amacıdır. Kütüphane ve enformasyon bilimi, eğitimi ve öğretim teknolojilerini birlikte, bir eğitim süreci ve bir sistem olarak ele alan ve inceleyen bu çalışmada, konu, temel kavramlar, terminoloji, genel nitelikler, kütüphane ve enformasyon bilimi ve eğitimi, öğretim teknolojisi arasındaki ilişkiler yönünden incelenmektedir. Çalışmada, tarihsel, betimleme ve dokümanter analiz yöntemleri ve belgeler/yayınlar yolu ile bilgi toplama tekniği kullanılmış; konu ile doğrudan ilgili yayınların kütüphanecilik literatüründe yeterince bulunamaması nedeniyle, konunun yaygın olarak ele alındığı eğitim-öğretim, psikoloji, sosyoloji ve bilgisayar bilimleri alanlarındaki literatürden sıkça yararlanılmıştır. Böylece, konuyla ilgili olarak bu alanlardan kütüphane ve enformasyon alanına yansıtmalar yapılarak, öğretim teknolojisinin kütüphane ve enformasyon bilimi ve eğitiminin kurumsallaşmasına etkisi saptanmaya çalışılmıştır. Konuya girişte öncelikle bazı temel kavramların bu çalışmada esas alınacak anlamlarını açıklamakta yarar bulunmaktadır. Bu temel kavramlar 'Bilim', 'Eğitim'- 'Öğretim', 'Teknoloji', 'Öğretim Teknolojisi' kavramlarıdır. Çalışma konusuyla ilgili temel kavramlardan olan 'Kurumsallaşma' kavramı ise, çalışmanın ilerleyen bölümlerinde yer alan 'öğretim teknolojisinin kütüphane ve enformasyon bilimi ve eğitiminin kurumsal gelişimine etkisi' başlığı altında açıklanacaktır. Ayrıca, bu temel kavramlarla ilişkili bazı diğer alt kavramlar da bu kavramlar ile birlikte açıklanmaya çalışılacaktır. Bilim Bilim kavramının pek çok tanımı vardır ve herkes tarafından kabul edilecek bir tanım yapmanın güçlüğü bulunmaktadır. Bu güçlüğün nedenleri ise, bilimin sürekli ve hızla gelişen ve değişen bir etkinlik olması; inceleme konuları ve yöntemleri açılarından kapsam ve sınırlarının kesin belli olmaması; çok yönlü ve karmaşık bir etkinlik olmasıdır (Yıldırım, 1971: 36; Dilek, 1992: 8). Diğer bir söyleyişle, bilim basit bir tanımla açıklanmaya elveren, değişmeksizin aynı biçimde yinelenen bir etkinlik değil; olgu-kuram bağlamında çok yönlü ve karmaşık bir olaydır. Ussal ve nesnel boyutları ile birlikte, değer yargısı, yaratıcı hayal etme gücü, hatta duygusallık içeren boyutları bile vardır (Yıldırım, 1997: 3). Bu çalışmada bilim kavramının pek çok tanımının verilmesi yerine bilim tanımlarındaki ortak özelliklerin sıralanması, bu çalışmada kullanılan 'bilim' kavramının daha kolay ve pratik olarak anlaşılmasını sağlayabilir. 'Bilimin bazı özellikleri' şöyle sıralanabilir (Yıldırım, 1997: 3-5;

3 Öğretim Teknolojisinin Kütüphane ve Enformasyon Bilimi ve Eğitiminin Kurumsallaşmasına Etkisi 57 Yıldırım, 1971: 36-38; Çakın, 1989: 59-60; Gürdal, 1993: ; Dilek, 1992: 9-ll): (1) Sistemli ve güvenilir bilgi birikimi-birikimsellik, (2) nesnellik, (3) olgusallık, (4) genel geçer teoriler, yasalar üretme, (5) gerçeği bulmaya, olgusal dünyayı açıklamaya yönelik bilişsel bir arayış, (6) yanılmaz dogmaları yani, doğruluğu sınanmadan benimsenen, bir öğretinin ya da ideolojinin temeli yapılan savları içermeme, (7) mutlak-değişmez doğruyu kabul etmeme, (8) tutarlık ölçütüne bağlı bir sınama-yanılma ve yanılgıyı ayıklama süreci, (9) olgusal yoklanmaya, ussal eleştiriye kapalı ilke ve varsayımlara yer vermeme, (10) yenilenmeye açık dinamik yapı, (11) olgularla ilgili neden-sonuç ilişkilerini bilimsel yöntemleri kullanarak açıklama. Eğitim - Öğretim 'Eğitim' ve 'öğretim' kavramları da bilim gibi pek çok tanımın yapıldığı kavramlardır. Ülkemizde, her iki kavramın eşanlamda kullanıldığı da literatürde yaygın olarak gözlenmektedir. Bu çalışmada, eğitim ve öğretim kavramlarının birbirinden farklı ancak yakın ilişkisini niteleyen anlamları esas alınacak ve eğitim-öğretim kavramlarıyla ilişkili, çalışmanın kapsamının da gerektirdiği önemli bazı kavramlar da açıklanmaya çalışılacaktır. Bu çalışma kapsamında 'eğitim', davranış geliştirme, yetenek geliştirme, bilgi, beceri ve tutum kazanma süreci (Alkan, 1997: 13) olarak tanımlanabilir. Bu süreç, bir anlamda kavram oluşturma sürecidir. Bu süreçte önemli bir rolü olan 'iletişim' ise, anlamlan ortak kılma olarak tanımlanabilir. Belirli bir konuyu doğru anlayabilmenin yolu o konunun dayandığı kavramsal yapıyı doğru algılamaya bağlıdır. Kavram ise, bir nesne ya da olgu üzerinde algılan içeren imge ya da genel düşünce olarak tanımlanabilir (Alkan, Doğan ve Sezgin, 1996: 2). Bu çalışma kapsamında 'öğretim' ise, eğitimin bir alt kavramı olduğu anlayışına dayalı olarak, belirli öğretim disiplinlerinin kendine özgü yönlerini dikkate alarak düzenlediği bir bilgi verme etkinliği olduğu yaklaşımıyla ele alınacaktır. Bu yaklaşımla öğretim kavramı, belli bir amaca göre, ilgili disiplin alanlanna (matematik öğretimi, işletme öğretimi, sosyoloji öğretimi, biyoloji öğretimi, tıp öğretimi, kütüphane ve enformasyon öğretimi gibi alanlara) özgü olarak gereken bilgileri verme, beceri kazandırma; bunun için etkili öğrenme düzenlemeleri oluşturma ve kılavuzluk etme işi (Alkan,

4 58 Hakemsiz Yazılar I Mesut Yalvaç 1997: 15-16) olarak tanımlanabilir. Kısaca, eğitim, insanı hayatı yaşamaya hazırlayan, insanın yaşamda yerini alması için gerekli bilgi, beceri ve anlayışları kazanmasını sağlayan, bu amaçla 'insanın Öğrenmesi' olgusunun tüm yönlerini içeren karmaşık bir süreç; öğretim ise, belli bir amaca göre (örneğin insanı meslek sahibi yapmak için vs.) gereken bilgileri verme, öğrenmeyi kolaylaştıracak etkinlikleri düzenleme, araç-gereçleri sağlama, uygun personel, yöntem ve teknikleri kullanma ve öğrenmeye yol gösterme işi (Alkan, 1997: 16; Türkçe Sözlük, 1992: 435, 1131) olarak açıklanabilir. Yukarıda açıklanmaya çalışılan eğitim ve öğretim kavramlarının dayandığı önemli bir başka kavram olan 'öğrenme' ise, bu çalışma kapsamında, bilgi ve fikir kazanma, zihinsel egzersiz, davranış geliştirme, güdülerin harekete geçirilmesi, alışkanlık kazanma, davranışların yeniden organizasyonu ve nörofizyolojik bir süreç olarak kabul edilebilir; birey ile çevresi arasındaki etkileşim sonucu meydana gelen kalıcı izlenimli yaşantı ürünlerinin bireyde oluşturduğu davranış değişimi (Alkan, 1979: 4-5) olarak tanımlanabilir. 'Öğrenmenin altı temel kuralı' bulunmaktadır. Bunlar: (1) Hazır olma kuralı (Carr, Borkowski ve Maxwell, 1991: ; Ames, 1992: ; Bayram, 1999, 6): Bu kural, birey öğrenme için açık ve güçlü amaca, hedeflere, kabul edilebilir nedenlere -motivasyona- sahipse, genellikle yeterli motivasyona sahip olmayan bir bireye göre çok daha iyi, doğru, kolay ve hızlı öğrenecektir, görüşüne dayanır. (2) Uygulama yapma kuralı (Anderson, 1993: 35-43; Bayram, 1999: 7): Bu kural, zihin, öğrendiklerini her zaman eksiksiz olarak tutamaz veya değerlendiremez; öğrenmede uygulamalar yardımıyla kavramlar, oluşumlar ve olgular güçlü bir şekilde anlamlandırılır ve özümsenir, görüşüne dayanır. (3) Etki kuralı (Blumenfeld, 1992: ; Bayram, 1999: 7): Bu kural, bireyin öğrenme sırasındaki duygusal tepkilerini içermektedir. Bireyi rahatsız eden her şey öğrenme işlemini engeller; iyi örgütlenmiş bir öğrenme ortamı, bireyin öğrenmesini olumlu yönde etkiler ve bireye öğrenme işlemi sırasında zevk alma, rahatlama ve tatmin duygularını verir, görüşüne dayanır. (4) Öncelik kuralı (Curtis ve Reigeluth, 1987: ; Bayram, 1999: 7-8): Bu kural, bireyin yeni bilgileri öğrenirken yaşadığı ilk deneyimlerinin, bunu izleyen daha sonraki öğrenmelere hazırlık olması nedeniyle doğru ve olumlu olması gerekir, görüşüne dayanır. (5) Güncellik kuralı (Bayram, 1999: 8): Bu kural, bireyin öğrendiklerini unutmaması için öğreticinin öğrenmede tekrar yöntemini kullanarak eski öğrenilen konuları güncelleştirmesi gerekir, görüşüne dayanır. (6) Yoğunluk kuralı (Dweck, 1986: ; Bayram, 1999: 7): Bu kural, hareketlendirici, canlandırıcı ve heyecanlandırıcı öğrenme uygulamaları, sıradan ve sıkıcı öğrenme uygulamalarına göre daha öğreticidir; öğrenen bireyin gerçek durumların içine girmesini sağlamak, bire-

5 Öğretim Teknolojisinin Kütüphane ve Enformasyon Bilimi ve Eğitiminin Kurumsallaşmasına Etkisi 59 yin daha iyi, kolay ve hızlı öğrenmesini sağlar, görüşüne dayanır. Ayrıca bu görüşe göre, bireyin gerçek durumlardan öğrendikleri, gerçeğin yerine kullanılan durumlardan öğrendiklerinden daha çoktur. Bu bağlamda, kaynak kişiler, görüşmeler, ziyaretler, kapsamlı incelemeler (survey), araştırma projeleri, stajlar gibi 'gerçek yaşantı ortamları' ile öğrenmede yoğunluk yüksek düzeydedir. Ancak, gerçek yaşantı ortamlarını sağlama olasılığı her zaman olanaklı olmadığından, slaytlar, filmler, posterler, fotoğraflar, CD'ler, VCD'ler, DVD'ler ve diğer 'görsel-işitsel kaynaklar' gibi 'alternatif yaşantı ortamları' da öğrenmeye canlılık, hareketlilik ve heyecan getirebilir; öğretim ortamını gerçeğe yakınlaştırır ve yoğunluğu arttırır. Ayrıca, gerçek ve görsel-işitsel kaynaklar gibi alternatif yaşantı ortamları da her zaman öğrenmenin oluşması için yeterli olamazlar. Üçüncü bir ortama gereksinim vardır. Öğreticiler tarafından 'sembolik ortam' olarak nitelenen bu ortam, diğer iki ortam ile öğrenilen gerçekler ve kavramlarla ilgili olarak soyutlamalar yapabilmek için gerekli yaşantıları sağlamaktadır. Gerçeğin soyut sembollerle temsil edildiği bu ortamlar konuşma, yazı, formüller gibi ortamlardan oluşmaktadır (Alkan, 1997: ; Alkan, 1979: 26-27). Bu aşamada, öğrenmenin temel kurallarında adı geçen ve eğitim-öğretim kavramlarının odağında bulunan 'eğitim-öğretim ortamı' kavramını da açıklamak gerekmektedir. 'Eğitim-öğretim ortamı' kavramı, eğitim-öğretim etkinliklerinin meydana geldiği alan; öğrenme-öğretme süreçlerindeki bilgi iletme işleminin oluştuğu ve öğrenen bireyin öğrenme sırasında etkileşimde bulunduğu personel, araç-gereç, tesis, organizasyon gibi pek çok öğenin oluşturduğu çevre (Alkan, 1997: 25-26; Alkan, 1979: 6) olarak tanımlanabilir. Yine yukarıda açıklanmaya çalışılan eğitim-öğretim ve onlarla ilişkili diğer alt kavramlarla yakından ilgili bir diğer kavram da 'öğrenme-öğretme süreçleri' kavramıdır. Eğitim ve öğretimin odaklaştığı öz olarak kabul edilen 'öğrenme-öğretme süreçleri' kavramı, öğrenme ve öğretme ile ilgili belirli hedefleri, planları, düzenleri, eğitim-öğretim ortamlarını, program ve organizasyonu, öğeler arası etkileyici ilişkileri, bütünlüğü, karşılıklı etkileşimi, dinamizmi, sürekli oluşumu ve değişimi ifade eder. Bu açıklama, öğrenme-öğretme süreçlerinin, öğrenme ile ilgili istenilen sonuçlara ulaşmak için organik bir biçimde önem taşıyan önlemlerden ve yürütülen işlemler bütününden, birbiriyle ilişkili bir çok öğeler ve işlevlerden oluştuğunu; insan düşünce ve davranışlarını değiştirmek, geliştirmek ve yönlendirmek gibi işlemler, yöntemler ve tekniklerle ilgili çok boyutlu, karmaşık ve dinamik bir özellik taşıdığını göstermektedir (Alkan, 1997: 85, 86-89). Öğrenme-öğretme süreçlerinin yapısı, niteliği, işlevleri, düzenlenmesi ve yürütülmesi ile ilgili bugüne kadar değişik görüşler ileri sürülmüş ve yaklaşımlarda bulunulmuştur. Geleneksel ve geleneksel olmayan yaklaşım, yapısal ve yapısal olmayan sistem, öğretmene ve çevreye dönük sistem bu farklılığın bazı örnekleridir (Alkan, 1997: 94). Bu çalışmanın konusu ile ilgili olarak, bu görüşlerden 'öğretmene dönük sistem' ve 'çevreye dönük sistem' kavramlarının açıklaması

6 50 Hakemsiz Yazılar I Mesut Yalvaç yapılacaktır. 'Öğretmene dönük sistem', tüm sistemin öğreticiye bağlı olarak şekillendiği; öğretici-öğrenci etkileşiminde öğreticinin aktif, öğrencinin pasif durumda kaldığı; öğrencinin öğreticiye bağımlı bulunduğu; temel kaynağın Öğretici ve ders kitabı olduğu; yazılı ve sözlü iletişimin kurulduğu; ezbere dayalı bir öğrenmenin gerçekleştiği; öğrenci ile bilgi kaynağı arasında aracı (öğretici) bulunan; yalnızca sınıf ortamında öğrenimin yapıldığı; ceza, tehdit ve otorite baskısının, eksik ve yanlış güdülemenin bulunduğu bir sistemdir (Alkan, 1997: 94-96). Bu sistemde geleneksel öğretici, planlayıcı, eğitici, lider, danışman, değerlendirici ve yönetici rollere sahiptir (Bayram, 1999: 2-4). 'Çevreye dönük sistem' ise, öğreticinin yalnızca kaynak durumunda bulunduğu; öğretici-öğrenci etkileşiminde öğrencinin etkin, öğreticinin doğrudan bilgi aktarma aracı değil, yol gösteren bir lider durumunda olduğu; öğrencinin öğreticiye bağımlı olmadığı; eğitim öğretim ortamının, üstünde bilgi, düşünce ve insan yaratması taşıyan her türlü zengin ve çeşitli öğrenme ve öğretme kaynakları/araç ve gereçleri ile uzman personelden oluşan çok boyutlu bir çevrede, çeşitli ortamlarla karşılıklı etkileşim esasına göre örgütlenmiş olduğu; araştırıcı, yaratıcı, problem çözücü, bilişsel, kritik edebilme özelliklerine dayalı bir öğrenmenin gerçekleştiği; öğrenci ile bilgi kaynağı arasında aracının (öğreticinin) etkin olarak bulunmadığı; teşvik ve ödülün, demokratik ve bilimsel yol göstericiliğin bulunduğu bir sistemdir (Alkan, 1997: 96). Bu sistemde öğreticinin, yönetici, değerlendirici ve danışman rolleri (Bayram, 1999: 4-6) güçlenerek ön plana çıkmaktadır. Teknoloji Teknoloji kavramının da diğer kavramlar gibi çeşitli özelliklerini ön plana çıkartan bir çok tanımı bulunmaktadır. Bu tanımlar temelde üç gruba ayrılabilir (Heinich, Molenda ve Russell, 1993: 449): (1) Teknolojiyi süreç olarak tanımlayanlar. (2) Ürün olarak tanımlayanlar. (3) Süreç ve ürünün karışımı olarak tanımlayanlar. Bu çalışmada, teknoloji kavramının, eğitim ve öğretim kavramları ve bu alanlar ile yakın ilişkisini niteleyen anlamı esas alınacak, böylece bu kavramın salt araç-gereci, aleti ve makineyi kapsayan ürün anlamına hapsedilmemesi sağlanacaktır. Bu çalışma kapsamında 'teknoloji', kazanılmış bilgi, beceri ve yeteneklerin işe koşulmasıyla doğaya, uygulama alanlarına vb. egemen olmak için gerekli işlevsel yapılar oluşturma (Alkan, 1997: 13) olarak tanımlanabilir.

7 Öğretim Teknolojisinin Kütüphane ve Enformasyon Bilimi ve Eğitiminin Kurumsallaşmasına Etkisi 61 Bilim, eğitim-öğretim ve teknoloji, insan yaşamının daha etkin, kaliteli ve verimli duruma getirilmesinde çok önemli roller üstlenmiş temel öğelerdir. Bu öğelerin her biri, insanın doğayı, kendisini ve kültürel, sosyal, ekonomik çevresini (sistemleri) ve burada sayılmayan diğer tüm sistemleri tanıma-anlama, onunla etkin, kaliteli ve verimli ilişkiler içinde olabilme ve onlara egemen olma yönünde gösterdiği tüm çabalarda kullandığı temel araçlardır. Öğretim Teknolojisi Öğretim teknolojisi kavramının da diğer tüm kavramlar gibi çeşitli tanımları bulunmaktadır. Bu çalışma için anlamlı görülen bazı tanımlan gözden geçirmek, çalışmanın en önemli temel kavramı olan öğretim teknolojisi kavramının iyi anlaşılmasını sağlayabilir. Öğretim teknolojisi: (1) Eğitim-öğretim işlevinin yapıldığı tüm alanlarda öğrenme ve öğretme ile ilgili olarak karşılaşılan tüm problemleri ve işlevleri içeren bir kavramdır ve gerek kullanılan teknolojinin işlevlerini tanımlamada ve gerekse eğitim-öğretim kuramlarını, ilkelerini anlamada ve analiz etmede kullanılır (Bayram, 1999: 16). (2) İnsan öğrenmesi ile ilgili bilimsel bilgimizin öğrenme ve öğretme pratikleri üstüne uygulanmasıdır (Galbraith, 1967: 12; Heinich, Molenda, Russell, 1993: 16). (3) Belirli öğrenme amaçlarına etkili şekilde ulaşmak ve önceden bilinebilen pratikteki öğrenme bilgimizi artırmak için öğrenme-öğretme olaylarının ayrıntılı ve sistemli düzenlenmesidir (Heinich, Molenda, Russell, 1993: 16). (4) İnsan öğrenmesinin bilimsel ilkeleri aracılığıyla her öğrenen bireye güvenilir, etkin öğretimi sağlamak için tasarlanmış öğretme-öğrenme modelleridir (Heinich, Molenda, Russell, 1993: 449). (5) Amacı olan ve denetlenen öğrenme durumlarındaki sorunlar için, sorunları analiz etmek ve çözümleri yönetmek amacıyla kişileri, yöntemleri, fikirleri, araç-gereçleri ve organizasyonu (örgütlenmeyi) içeren karmaşık, bütünleşik bir süreçtir (The definition of educational..., 1977: 1) (6) Davranışsal ve fiziksel bilim kavramlarıyla öğretimsel problemlerin çözümü için diğer bilgilerden türemiş sistemli ve sistematik strateji uygulamalan ve teknikleridir. 'Sistem' kavramıyla özelliklerin karşılıklı etkileşimi, 'sistematik' kavramı ile de amaçlanan sonuca ulaşmada neden-etki ilişkileri ve gelişen araç-gereç ile ilgili düzen kastedilmektedir (Bayram, 1999: 16-17; Gentry, 1991: 1-10; Rogers, 1983: 12). (7) Öğrenme için gerekli işlemlerin ve kaynakların, tasarımı, geliştirilmesi, kullanımı, yönetimi ve değerlendirilmesine yönelik kuram ve uygulamadır. Ku-

8 62 Hakemsiz Yazılar I Mesut Yalvaç ram, kavramları, ilkeleri ve bilginin oluşumuna katkıda bulunacak savları; uygulama ise, sorun çözmek için bu kuramın olanaklı uygulamalarını içine alır (Seels ve Richey, 1994: 10; Bayram, 1999: 17-18). (8) İlgili disiplin alanlarına özgü olarak etkili öğrenme düzenlemeleri oluşturmak üzere amaçlı ve kontrollü durumlarda insan ve insan dışı kaynakları birlikte işe koşarak belirli özel hedefler doğrultusunda öğrenme ve öğretme süreçlerini tasarlama, geliştirme, uygulama, değerlendirme ve yönetme eylemlerinin bütününü içeren sistematik bir yaklaşımı ifade eder (Alkan, 1997: 15-16). Sıralanan bu tanımlar dikkatle incelendiğinde, geçmişi 1920'lere kadar götürülebilen (Charters, 1945: 29-37) ve henüz yeni gelişen bir bilim dalı olarak kabul edilen 'öğretim teknolojisi' alanının algılanma biçimlerinde farklılıklar olduğu dikkati çekmektedir. Öyle ki, öğretim teknolojisi kavramı, başlangıçta bir grup araç-gereç ve makine topluluğundan, bugün eğitim-öğretim ile ilgili bütün öğeleri ve onların işlevsel ve tümleşik yapılarını içine alan kapsamlı bir kavram olma yönünde gelişme göstermiştir (Alkan, 1997: 34-38). Öğretim teknolojisi alanındaki bu gelişmelerin en önemli üç temel etkeni olarak, (1) eğitim-öğretimde medyanın kullanılması, (2) eğitim-öğretim psikolojisi, davranışsal, bilişsel ve sosyal psikoloji (3) eğitim-öğretimde sistemsel yaklaşımlar görülmektedir (Seels, 1989: 11-15; Bayram, 1999: 19-22). Öğretim teknolojisi alanının 'genel sistem teorisi' ve 'sistem yaklaşımı'nın da etkisiyle sosyal bilimler, temel bilimler, teknik bilimler başta olmak üzere insanoğlunun ortaya koyduğu tüm disiplinlerle bağlantı kurduğu söylenmelidir (Seels ve Richey, 1994: 1-10; Bayram, 1999: 15-16). Yukarıdaki tanımlara ve açıklamalara dayanarak, 'öğretim teknolojisinin kütüphane ve enformasyon bilimi ve eğitiminin kurumsallaşmasına etkisi'ni konu alan bu çalışmada temel alınacak öğretim teknolojisi kavramının tanımı aşağıdaki şekilde yapılabilir: 'Öğretim teknolojisi', belli bir amaca göre, ilgili disiplin alanlarına (örneğin, matematik, işletme, sosyoloji, biyoloji, tıp, kütüphane ve enformasyon gibi alanlara) özgü olarak gereken bilgileri vermek ve beceri kazandırmak için, etkili öğrenme düzenlemeleri oluşturmak üzere, amaçlı ve kontrollü durumlarda insan ve insan dışı kaynakları birlikte işe koşarak, belirli özel hedefler doğrultusunda öğrenme ve öğretme süreçlerini sistem yaklaşımıyla ele alarak bilgi toplama, analiz etme, tasarlama, uygulama, değerlendirme ve yönetme eylemleri ve konunun öğretimi ile ilgili öğrenmenin kılavuzlanması etkinliği olarak tanımlanabilir (Alkan, 1997: 15-16,46,90-91).

9 Öğretim Teknolojisinin Kütüphane ve Enformasyon Bilimi ve Eğitiminin Kurumsallaşmasına Etkisi 63 Öğretim teknolojisinin bu tanımında söz konusu olan tüm kuram ile uygulama öğelerinin dinamik etkileşim içinde oldukları görülmektedir. Bu dinamik etkileşim ortamında öğretim teknolojisiyle, eğitim ve öğretimin içeriğinde devamlılık ve bütünlük sağlamak, öğreticinin ve öğrencinin etkinliğini artırmak, öğrenme ve öğretme süreçlerini öğretilecek alanın/konunun ve öğrencinin niteliklerine uydurmak vb. amaçlanmaktadır. Bu amaçlan gerçekleştirebilmek ise, eğitim-öğretim sistemi hakkında bilgi toplamaya, analiz etmeye, tasarlamaya, uygulama ve değerlendirmeye yönelmiş sistematik bir yaklaşımı gerektirir (Alkan, 1997: 46). Anlaşılacağı gibi bu dinamik etkileşimde özellikle 'bilgi toplama', 'analiz etme', 'tasarlama', 'uygulama', 'değerlendirme' ve 'yönetme' eylemleri önemli roller üstlenmektedir. Bu durum, söz konusu eylemleri incelememizi ve açıklamamızı gerekli kılmaktadır: 'Bilgi toplama' eylemi, öğrenme ve Öğretme süreçleri (yani öğrenme ve öğretme ile ilgili hedefleri, düzenleri, eğitim-öğretim ortamlarını, program ve organizasyonu, öğeler arası etkileyici ilişkileri, bütünlüğü, karşılıklı etkileşimi, dinamizmi, sürekli oluşumu, değişimi vb.) hakkında çeşitli bilgi toplama tekniklerini kullanarak planlı ve düzenli olarak tam, doğru ve güvenilir bilgi elde etme etkinliği olarak açıklanabilir (Doğan, 1979: 80-81; Yalvaç, 2000: ). 'Analiz etme' eylemi, öğrenme ve öğretme süreçleri hakkında elde edilmiş olan bilgilere dayanarak, eğitim-öğretim sistemiyle ilgili var olan durumu analitik bir çalışmayla en ince ayrıntısına kadar anlamak ve tanımlamak olarak açıklanabilir (Doğan, 1979: 57-58; Yalvaç, 2000: ). 'Tasarlama' eylemi, öğrenme ve öğretme süreçlerini oluşturmak amacıyla, eğitim ve öğretim sistemiyle ilgili tüm öğeleri, öğretimsel sistemler, öğretimsel stratejiler, bireyin öğrenme özellikleri gibi konularda kazanılmış pek çok bilgi yardımıyla bir bütün halinde, bilimsel inceleme ve araştırma ilkeleriyle ele alarak planlama olarak açıklanabilir (Keller, 1987: 1-8; Bayram, 1999: 23-26). 'Uygulama' eylemi, tasarlanmış olan öğrenme ve öğretme süreçlerinin hayata geçirilmesi olarak açıklanabilir. Öğretim teknolojisi ile ilgili bazı çalışmalarda bu eylem, özellikle öğretim ortamları (eğitim-öğretim etkinliklerinin meydana geldiği alan; öğrenme-öğretme süreçlerindeki bilgi iletme işleminin oluştuğu ve öğrenen bireyin öğrenme sırasında etkileşimde bulunduğu personel, araç-gereç, tesis, organizasyon gibi pek çok öğenin oluşturduğu çevre) için 'geliştirme' ve 'kullanma' olmak üzere iki ayrı eylem olarak ele alınmaktadır (Seels ve Richey, 1994: 10; Bayram, 1999: 17,22-23,26). Bu çalışmalarda 'geliştirme' eylemi, tasarımın fiziksel yapıya dönüştürülmesi işlemi olarak tanımlanmaktadır. Geliştirme ile ilgili olarak öğretim ortamlarından yalnızca öğretim araç-gereçleri ile ilgili olan geliştirme eylemi örnek olarak alındığında, geliştirmenin üretim süreçlerinin, pek çok etmen yanında iletişim teorisi ile birlikte bilgi düşünce ve insan yaratması taşıyan her türlü ortamdan etkilendiği belirtilmektedir (Bayram, 1999: 26). Bu boyutta geliştirmenin üretim süreçlerini etkileyen araç-gereç ortamları

10 64 Hakemsiz Yazılar I Mesut Yalvaç ise, basım teknolojisi, görsel işitsel teknolojiler, televizyon teknolojisi, programlı öğretim teknolojisi, bilgisayar teknolojisi, çokluortam teknolojisi, sanal gerçeklik ve benzetim teknolojisi ve diğerleridir. Bunlara paralel olarak, örneğin, basım teknolojisine bağlı olarak görsel okunabilirlik ve yazılı belgelerin okunabilirliğini arttırmayla ilgili çalışma alanları ve tekniklerin geliştirilmesi; bilgisayar teknolojilerinin kullanımıyla görsel düşünme, görsel-işitsel öğrenme ve iletişim ile bireyin yaratıcılığını ve öğrendiklerini uygulama/kullanma kolaylığını arttırmayla ilgili çalışma alanları ve tekniklerin geliştirilmesi; basım teknolojisi, bilgisayar teknolojisi, iletişim teknolojisi, çokluortam, sanal gerçeklik ve benzetim teknolojileri gibi pek çok teknolojinin birlikte kullanıldığı, bütünleşik teknolojiler ile yer ve zamandan bağımsız, eğitim-öğretimi değişik özelliklerdeki büyük öğrenci kitlelerine yayabilen, eğitim-öğretimde rol oynayan tüm yapıların (eğitim-öğretim kurumlarının, öğreticilerin, öğrencilerin, öğretim teknolojilerinin) işbirliğini sunan sanal eğitim, uzaktan öğretim gibi pek çok çalışma alanının, tekniğin ve yöntemin geliştirilmesi sağlanmıştır (Seels ve Richey, 1994: 10; Bayram, 1999: 26-28).* 'Kullanım' eylemi ise, öğrenme için eğitim-öğretim etkinliklerinin meydana geldiği alanı; öğrenme-öğretme süreçlerindeki bilgi iletme işleminin oluştuğu ve öğrenen bireyin öğrenme sırasında etkileşimde bulunduğu personel, araç-gereç, tesis, öğretim programı ve organizasyon gibi pek çok öğenin oluşturduğu çevreyi yararlı, verimli ve etkili kullanma etkinliği olarak tanımlanmaktadır (Dunn, Holzner ve Zaltman,1989: ; Bayram, 1999: 28-32). 'Değerlendirme' eylemi, uygulanmakta olan öğrenme ve öğretme süreçlerini, eğitim ve öğretim ile ilgili tüm öğeleri, öğretimsel sistemler, öğretimsel stratejiler, bireyin öğrenme özellikleri gibi bir çok konuda kazanılmış pek çok bilgi yardımıyla ve bir bütün halinde, bilimsel inceleme ve araştırma ilkeleriyle ele alarak yeterliliğini belirleme olarak açıklanabilir. Eğitim-öğretim alanında bir çok değerlendirme konusu, bununla paralel olarak bir çok da değerlendirme eylemi türü ve bunların ölçütleri bulunmaktadır. Değerlendirme konularına örnek olarak 'öğretim programı değerlendirmesi', 'öğretim araç-gerecinin/materyalinin değerlendirmesi', 'öğretici değerlendirmesi' ve 'öğrenci değerlendirmesi' gösterilebilir (Standards of evaluations of..., 1981: 1-13; Bayram, 1999: 32-34). Değerlendirme eylemi türlerine ise, 'kriter referanslı değerlendirme', 'biçimlendirici değerlendirme' ve 'eriştirici değerlendirme' örnek olarak verilebilir (Bayram, 1999: 34-36). 'Yönetme', belli amaca yönelik, etkili öğrenme düzenlemeleri oluşturmak üzere, öğretim sistemiyle ilgili tüm bileşenleri, ilişkileri, işlevleri vb. yani öğrenme ve öğretme süreçlerini, yukarıda sözü edilen tüm eylemleri de kullanarak planlama, karar verme, örgütleme, eşgüdüm, denetim, yöneltme gibi işlevlere dayanarak gerçekleştirmek üzere tüm eğitim ve öğretim etkinliğini kuşatan süreç * Ortamlarla ilgili ayrıntılı bilgi için ayr. bkz. Marshall McLuhan, Understanding media: The Extensions of man. Massachusetts: The Massachusetts Institute of Technology,

11 Öğretim Teknolojisinin Kütüphane ve Enformasyon Bilimi ve Eğitiminin Kurumsallaşmasına Etkisi 65 olarak açıklanabilir (Silber, 1970: 21-23). Öğretim teknolojisinin temel ilkeleri Kuramsal bilimlere dayalı ve uygulamaya dönük bir nitelik taşıyan öğretim teknolojisi disiplini belli temel ilkelere dayanmaktadır. Bu ilkeler kuramsal bilgilerin uygulamaya dönüştürülmesinde önemli bir rol üstlenen aracı kavramlardır (Alkan, 1997: 69). Birbirleriyle bütünlük içinde bulunan bu kavramlar/ilkeler, bir eğitim-öğretim sisteminin ki bu çalışmada kütüphane ve enformasyon biliminin ve eğitiminin işleyişine yön vermede, kuramsal çalışmalarda ve uygulamalara ışık tutmada kullanılabilir; bilim ve eğitim-öğretim alanının bilişsel ve toplumsal kurumsallaşmasını sağlamada da etkili olabilir. Bu ilkeler aşağıdaki gibi özetlenebilir (Alkan, 1997: 69-71): Hedef - Eğitim-öğretimde 'tam öğrenme'yi gerçekleştirmek ve öğrenme-öğretme sürecindeki öğrencilerin tümünün istenen hedeflere ulaştırılmasını sağlamak temel alınmalıdır: Bu ilkeyle, öğrenme-öğretme sürecinde başarısızlığın değil, başarının esas alınması gerektiği; eğitim ve öğretimin tüm öğrencilerin sağlıklı gelişiminden sorumlu olduğu; eğitim ve öğretimin ayırıcı ve eleyici yaklaşımı değil, tüm öğrencilerin en yüksek düzeyde geliştirilmesini esas alan yaklaşımı izlemesi gereği belirtilmektedir. İşlev - Eğitim-öğretimle ilgili kuramsal bilgileri ve bilimsel ilkeleri, eğitimöğretimdeki sorunları bulmada ve bu sorunların çözümü için etkili biçimde uygulamada kullanmak; bu amaçla süreçler geliştirmek ve bunları gerektiğinde tekrarlamak temel işlev olarak alınmalıdır. Konu ve Yöntem - Eğitim-öğretimle ilgili her türlü konuyu ve sorunu bilimsel bir araştırma konusu yapmak ve onları bilimsel araştırma yöntem ve teknikleriyle ele almak esastır. Kapsam - Eğitim ve öğretimin her alanında, bir bütünlük içinde eğitim-öğretimle ilgili kuramlann uygulamaya dönüştürülmesi temel alınmalıdır: Bu ilke, eğitim-öğretim konusunda teori ile uygulama ilişkisini belirtmekte ve sistem yaklaşımı kavramının getirdiği anlayışla hareket edilmesi gereğine işaret etmektedir. Program - Öğretim programlan içeriğinde devamlılığı sağlamak temel alınmalıdır: Bu ilke, öğrenme ve öğretme sürecinde gerçekleştirilmesi gerekli hedefler ve kazandırılması öngörülen bilgi, beceri ve tutumlar doğrultusunda, öğretim programları içeriklerinin, sistem yaklaşımına dayalı sistem analizi yönteminin kullanılarak belirlenmesine ve böylece birbirini izleyen öğrenim-öğretim durumları arasında boşlukların ve gereksiz tekrarların önlenmesi gereğine işaret etmektedir. Personel - Öğretici ve diğer eğitim-öğretim personelinin etkinliğini arttırmak

12 66 Hakemsiz Yazılar I Mesut Yalvaç eğitim-öğretim uygulamalarında temel alınmalıdır: Bu ilke, öğrenme öğretme sürecini analiz eden, tasarlayan uygulayan, değerlendiren ve yöneten öğretim personelinin önemli bir unsur olduğuna; uzmanlaşma, ekip çalışması gibi yaklaşımların öğrenme-öğretme sürecinin sağlıklı gelişmesindeki önemine işaret etmektedir. Süreç - Öğrenme-öğretme sürecini öğrencilerin özelliklerine uyarlamak temel alınmalıdır: Bu ilke, öğrenme-öğretme sürecinde sonuç hedefin öğrencinin öğrenmesi olduğu; öğrencinin ise bilgi birikimi, ilgileri, yetenekleri ve beklentileriyle bireysel farklılıklarının bulunduğu gerçeğine işaret ederek, söz konusu süreçlerin düzenlenmesinde bu durumun dikkate alınmasının önemini belirtmekte; süreçlerin yapısında esneklik, çeşitlilik ve zenginlik sağlama gereğine işaret etmektedir. Ortam - Eğitim-öğretim yaşantılarının meydana geldiği ortamı başarılı bir biçimde analiz etmek, tasarlamak, uygulamak, değerlendirmek ve yönetmek temel hedef olmalıdır: Bu ilke, öğrenme-öğretme sürecinde geleneksel olarak öğretim kurumu ve onun derslikleri, öğreticileri, araç-gereç ve tesisleriyle sınırlı görülen öğretim ortamının çok iyi örgütlenmesine; hatta bu dar kalıpların dışına da çıkarak, öğretim kurumu dışındaki gerçek yaşantı ortamlarından ve alternatif yaşantı ortamlarından yararlanmak üzere bu ortamları da tümüyle dikkate almayı öngörmekte; tüm eğitim-öğretim ortamlarının öğretim hedefleri doğrultusunda analiz edilmesi, tasarlanması, uygulanması, değerlendirilmesi ve yönetilmesinin önemine işaret etmektedir. Başarı - Eğitim-öğretimde, öğrenci başarısızlık nedenlerini saptamak üzere öğrenme-öğretme sistemini analiz etmek ve başarıyı artıracak yeni düzenlemeler geliştirmek temel olmalıdır: Bu ilke, öğrenci başarısızlık nedenlerinin önce öğrenme-öğretme sisteminde aranması gereğine; başarısızlık nedenlerini bulmada ve gidermede sistem yaklaşımına dayalı sistem analizi yönteminden yararlanmanın önemine işaret eder. Değerlendirme - Eğitim-öğretimde istenen hedeflere erişme durumunu ölçebilecek ileri düzeyde duyarlı ve nesnel ortam geliştirmek, değerlendirme süreçlerinde temel hedef olmalıdır: Bu ilke, değerlendirmede nesnellik, açık seçiklik ve farklı kişilerce farklı zamanlarda yapılan ölçümlerin belirli durumlarda ölçmede benzer sonuçları vermesi gereğine işaret eder. Öğretim teknolojisiyle ilgili olarak buraya kadar yapılan tüm açıklamalar sonucu, öğretim teknolojileri, her bilim ve uygulama alanını ve onların eğitim ve öğretimini yakından ilgilendiren bir konudur, diyebiliriz. Ayrıca, özellikle son yıllarda eğitim ve öğretimdeki yeni uygulamalar, teknoloji yoğun bir nitelik de kazanmıştır. Öyle ki bu durum, eğitim-öğretim alanındaki uygulama modellerinin, öğretim ortamlarının, öğrenme ve öğretme süreçlerinin, bilginin düzenlenmesinin, insan gücü ve program düzenleme yöntemlerinin ve değişik daha pek çok boyutların değişmesine neden olmuş, bu boyutların bütünleştirilmesini de

13 Öğretim Teknolojisinin Kütüphane ve Enformasyon Bilimi ve Eğitiminin Kurumsallaşmasına Etkisi 67 zorunlu kılmıştır (Alkan, 1997: 197, 220). Doğal olarak, bu değişimden, kütüphane ve enformasyon bilimi ve eğitiminin de etkilenmemesi düşünülemez. Öğretim teknolojisinin kütüphane ve enformasyon bilimi ve eğitiminin kurumsal gelişimine etkisi Çalışmanın bu aşamasında, öncellikle çalışmanın amacıyla doğrudan ilişkili önemli bir kavram olan 'kurumsallaşma' kavramından neyin kastedildiği açıklanmalıdır. Kurumsallaşma 'Kurumsallaşma' kavramının değişik tanımlan bulunmaktadır. Bu çalışmada, 'kurumsallaşma' kavramının özellikle bilim ve eğitim-öğretim alanlarına dönük anlamlan esas alınacak; kurumsallaşma kavramıyla ilişkili, çalışmanın kapsamının da gerektirdiği diğer önemli bazı kavramlar da açıklanmaya çalışılacaktır. Bu çalışma kapsamında 'kurumsallaşma' kavramı genel olarak, bir bilim alanının eylem ve anlamlar dokusu olarak algılanabilir. Eylem ve algılamalann tutarlılık ve örgütlenme derecesi, fikirlerin açıkça dile getirilmesi ve bunlara bağlılık düzeyi, kurumsallık derecesini oluşturur ve bir alanda uğraş verenler, bu alanın amaçlan, yöntemleri ve açıklama idealleri konusunda ortak bir davranışı paylaşırlarsa, o zaman o alanda kurumsallık en yüksek düzeyde demektir (Yontar, 2000: 3; Whitley, 1974: 71). Çalışma konumuzla ilgili olarak, kurumsallığın birbiriyle bağlantılı ancak farklı tarzlardaki iki temel boyutu olan 'bilişsel kurumsallaşma' ve 'toplumsal kurumsallaşma' boyutlannı ele almak gerekmektedir: 'Bilişsel kurumsallaşma'nın iki boyutu bulunmaktadır. Birinci boyut, hem bilimsel formülasyonlar konusundaki uzlaşmayla ve bu formülasyonlann açıklık derecesiyle ilgilidir, hem de bir bilim alanında ortaya çıkan bilimsel çözümler ile kullanılan uygun tekniklerin, araçlann, ele alınan sorunla ilişkisi, tanımı, kabul edilebilirliği konusunda ölçütler gibi konulan kapsar. İkinci boyutu ise, bir bilimcinin faaliyetini, aynı alandaki başka bilimcilerin faaliyetleriyle uzlaşma açısından tanımlar. Bu boyutta bilimsel kurumlaşma derecesi yüksek ise, o zaman bir bilimcinin hangi araştırmalan, hangi modelleri kullanarak yapacağını ve hangi tür ideal açıklamalan kabul edeceğini olabildiğince doğru biçimde önceden kestirmek mümkün olabilir (Yontar, 2000: 3-4; Whitley, 1974: 72).

14 68 Hakemsiz Yazılar I Mesut Yalvaç 'Toplumsal kurumsallaşma'nın da iki boyutu bulunmaktadır. Birinci boyutu, bilim alanının iç örgütlenmesiyle ve sınırlarını tanımlama derecesiyle; ikinci boyutu ise, bilim alanının meşruluğu ve toplumsal yapıyla bütünleşme derecesiyle ilişkilidir (Yontar, 2000: 4; Whitley, 1974: 72). Bir bilim alanı ne kadar kurumsallaşmışsa, onun bilişsel kimliği de o derece daha açık seçik olacak ve o alanın diğerlerinden ayırt edilmesi daha kolay olacaktır. Bu durumda kurumsallaşma, belli bir bilim alanında çalışan bilimcilerin, kendi alanlarını diğer alanlardan bilişsel olarak ayırt etme konusundaki ortak yetenekleri anlamına gelir. Böyle bir ortak yetenekle oluşan bir bilişsel kimlik de sonuçta, bir bilim alanının toplumsal açıdan kimlik kazanmasına da neden olur (Yontar, 2000: 5; Whitley, 1974: 75). Kurumsallaşma kavramı ile ilgili olarak yukarıda yapılan açıklamalar yalnızca 'bilim alanı' ve 'uygulama alanı' için değil, o alanın 'eğitim-öğretimi' için de benzer bir şekilde söz konusudur diyebiliriz. Çünkü, bir bilim alanı ile uygulama alanının varlığını sürdürebilmesi ve gelişebilmesi için birbirlerine ve o bilim ve uygulama alanının eğitim-öğretimine; bir uygulama alanındaki eğitim-öğretim için de o uygulama alanı ile bilim alanının varlığına gereksinim bulunmaktadır. Kütüphane ve enformasyon biliminin ilk bakışta toplumsal açıdan kurumsallaşmada epey mesafe aldığını, bu alanın dünyada 1887'den, ülkemizde ise 1954'den bu yana (3 kütüphanecilik bölümünün örgütlenmesiyle) var olan gelişimine bakarak söyleyebiliriz. Ama, ülkemizde, bu bilimin amacı, adlandırılması, açıklayabildikleri hatta bazı temel kavramlarının açıklanmasındaki sorunlar, bilişsel kurumsallaşma açısından çok daha önemli sorunlarımız olduğunu göstermektedir.* Bunlann ayrıntısına girmeden, yukarıda belirtildiği gibi, 'bilimin' ve 'eğitimöğretimin' çok iç içe olduğu gerçeğine dayanarak, bu çalışmada kurumsallaşmaya yalnızca eğitim-öğretim boyutundan bakılacak, öğretim teknolojisi disiplininin kütüphane ve enformasyon bilimi ve eğitiminin kurumsal gelişimine hangi katkıları ve etkileri olabileceği saptanmaya çalışılacaktır. Öğretim teknolojisi disiplininin daha önce sözü edilen tüm özelliklerine bağlı olarak, kütüphane ve enformasyon bilimi ve eğitimine ve onun kurumsal gelişimine etkisiyle ilgili şunlar söylenebilir: (1) Öğretim teknolojisi disiplini, kütüphane ve enformasyon bilimi ve eğitiminin sorunlarının -ki bu sorunlar içinde bilişsel ve toplumsal kurumsallaşma sorunları da dahil olmak üzere- bilimsel, disiplinlerarası ve bütünsel olarak saptanmasında, sorunlarının çözümünde yeni tasarımları geliştirmede, bunların uygulanmasında ve değerlendirilmesinde etkin bir rol oynar. * Bu yargı için gözden geçirebilecek bazı çalışmalar: Baysal, 1976: ; Alpay, 1976: ; Soysal, 1988: 7-13; Çakın, 1989: 59-64; Karakaş, 1991: 3-8; Gürdal, 1991: ; Dilek, 1992: ; Gürdal, 1993:

15 Öğretim Teknolojisinin Kütüphane ve Enformasyon Bilimi ve Eğitiminin Kurumsallaşmasına Etkisi 69 (2) Öğretim teknolojisi disipliniyle, kütüphane ve enformasyon bilimi ve eğitimini oluşturan süreçlerle ve dolayısıyla bilişsel ve toplumsal kurumsallaşmayla ilgili gerçekleri, öğeleri ve öğeler arası ilişkileri bulmak ve açıklamak olanaklı olur. (3) Öğretim teknolojisi disipliniyle, kütüphane ve enformasyon bilimi ve eğitimini oluşturan tüm öğelerin -ki bu öğelerin tümü bilişsel ve toplumsal kurumsallaşmayla ilgilidir-, bugün var olan ve gelecekte var olacak rolleri belirlenir ve geleceği yönlendirilir. (4) Öğretim teknolojisi disipliniyle, kütüphane ve enformasyon bilimi ve eğitimindeki kuram ve uygulamaları, eğitim-öğretim kuramları açısından değerlendirmek ve böylece onları bilişsel ve toplumsal kurumsallaşma yönünde kıymetlendirmek olanaklı olur. (5) Öğretim teknolojisi disipliniyle, kütüphane ve enformasyon bilimi ve eğitiminin ve onun kurumsal gelişiminin daha etkili biçimde yürütülmesi sağlanır. (6) Öğretim teknolojisi disipliniyle, kütüphane ve enformasyon bilimi ve eğitiminde araştırma-geliştirme ve eğitim-öğretim maliyetine hakim olmak, onların kalitesini yükseltmek ve böylece kurumsal gelişimi sağlama sürecinin maliyet ve yarar yönünden güvence altına alınması olanaklı olur. (7) Öğretim teknolojisi disipliniyle, kütüphane ve enformasyon bilimi ve eğitiminde yer alan bilimci ve öğreticilerin, araştırma-geliştirme ve öğretim ortamlarını tanıma ve anlama-öğrenme, etkin olarak oluşturma ve kullanma konularında gelişmeleri ve böylece kurumsal gelişimi sağlama sürecinde işlevlerini daha sağlıklı olarak yerine getirmeleri sağlanmış olur. (8) Öğretim teknolojisi disipliniyle, kütüphane ve enformasyon bilimi ve eğitiminde dolayısıyla onun bilişsel ve toplumsal kurumsallaşma sürecinde hangi öğretim araç-gereçleriyle, hangi durumlarda en etkili öğretimin sağlanacağı ve öğrenme oluşturulabileceği saptanabilir. (9) Öğretim teknolojisi disipliniyle, kütüphane ve enformasyon bilimi ve eğitiminde ve onun bilişsel ve toplumsal kurumsallaşmasını sağlamada gerçekleştirilmesi gerekli hedefler ve kazandırılması öngörülen bilgi, beceri ve tutumlar doğrultusunda, öğretim programları içerikleri oluşturulabilir ve geliştirilebilir. (10) Öğretim teknolojisi disiplininden yararlanarak kütüphane ve enformasyon bilimi ve eğitimi sisteminin etkinliğini ve verimliliğini arttırmak, böylece kurumsal gelişim için gerekli yüksek kalitede araştıncı-öğrenci-profesyonel meslek elemanı yetiştirmek olanaklı olur. (11) Öğretim teknolojisi disiplin alanından yararlanarak kütüphane ve enformasyon bilimi ve eğitiminde istikrarlı bir yapı oluşturmak; bilimci-öğreticiler ve hatta geleceğin profesyonelleri olan öğrenciler, sürekli öğretim sistemiyle de meslektaşlar arasında ortak görüşleri, değerleri ve çabalan geliştirmek ve

16 70 Hakemsiz Yazılar I Mesut Yalvaç güçlendirmek, böylece kurumsal gelişimi sağlamak olanaklıdır. (12) Öğretim teknolojisi disiplini, kütüphane ve enformasyon bilimi ve öğretimindeki kurumsallaşmayı sağlayan ortak amaçlarların, görüşlerin, ilke ve değerlerin, örgütsel ortamdaki var olan veya var olacak değişimlere uyarlanabilecek biçimde yenilenmesini ve böylece örgütsel açıdan verimlilik ve etkinliği arttıran, kurumsal gelişimi sağlayan bir süreci oluşturabilmeyi kolaylaştırır. (13) Öğretim teknolojisi disiplini, bir eğitim-öğretim sisteminin kurumsallaşmasını etkileyen politika ve düzenlemeleri bilimsel yol ve yöntemlerle araştırma ve incelemeye, oluşturma ve uygulamaya, değerlendirme ve yönetmeye olanak sağlar. (14) Öğretim teknolojisi disipliniyle, kütüphane ve enformasyon bilimi ve eğitiminde, bilimci, öğretici, öğrenci ve profesyonellerin yaptıkları/yapacakları işlere yönelik bilmeleri gereken (1) işin ne olduğu, (2) işin niçin yapıldığı, (3) işin en iyi nasıl yapılacağı konularındaki en sağlıklı ortak öğrenmenin gerçekleştirilmesine ve böylece kurumsal gelişim için gerekli olan ortak aklın, bilincin ve yeteneklerin dolayısıyla bilişsel ve toplumsal kurumsallaşmanın oluşturulmasına temel sağlanır. (15)Günümüzde 'elektronik üniversite', 'sanal üniversite', 'on-line üniversite' ve 'internet üniversitesi' gibi çeşitli adlarla anılan ve üniversite kavramına tümüyle yeni bir anlayış getirdiği bildirilen bilim ve eğitim-öğretim sistemi içinde kütüphane ve enformasyon bilimi ve eğitiminin bilişsel ve toplumsal kurumsallaşmasını sağlayarak yerini belirlemek gerekmektedir. Sözü edilen yeni sistemde ancak kurumsal gelişimini sağlamış kütüphane ve enformasyon bilimi ve eğitiminin tam anlamıyla var olacağı bilinmelidir. Bu bağlamda, kütüphane ve enformasyon bilimi ve eğitiminin, 'yan zamanlı', 'tam zamanlı' ve 'sürekli' eğitim-öğretim için 'geleneksel sınıf ortamında eğitimöğretim' modeli yanında, ona alternatif olan, yer ve zamandan bağımsız, eğitim-öğretimi değişik özelliklerdeki büyük kitlelere yayabilen, eğitim-öğretimde rol oynayan tüm yapıların (eğitim-öğretim kurumlarının, bilimcilerin, öğreticilerin, öğrencilerin, öğretim teknolojilerinin) işbirliğini gerektiren 'uzaktan eğitim-öğretim' modelinin pek çok türünü (mektupla, televizyonla açık öğretim; internet'le eğitim-öğretim: web tabanlı uzaktan eğitim, internet üzerinden tam zamanında (on-time)/ eş zamanda (simultaneous) öğretim vb.) sağlıklı gerçekleştirebilmesi ancak öğretim teknolojisi disiplin alanından yararlanarak olanaklı olabilir.

17 Öğretim Teknolojisinin Kütüphane ve Enformasyon Bilimi ve Eğitiminin Kurumsallaşmasına Etkisi 71 SONUÇ Kütüphane ve enformasyon bilimi ve eğitiminin kurumsallaşması sürecindeki etkinliğini, onların, bilişsel yapılarında, alanın amaçlarında, bilimsel çalışma ilkelerinde ve yöntemlerinde, değerlerinde, eylemlerinde/çabalarında vb. konularda ortak bir tavrı paylaşmaya, açıklık ve uzlaşmaya; iç yapısındaki gelişmeyi insanlığa ve topluma sağladığı katkı ile devam ettirmesine; diğer disiplinlerle ilişki kurmasına ve diğer disiplinlerdeki gelişmelere sürekli uyum sağlama durumuna bağlayabiliriz. Hızlı bilgi ve teknoloji değişimini yaşadığımız bu çağda, kütüphane ve enformasyon bilimini ve eğitimini etkileyen birçok olay meydana gelmektedir. Yeni bilimsel kavramlar ortaya çıkmakta, yeni araçlar, gereçler, yöntemler ve süreçler görünmekte, bu yeni araçlar, gereçler, yöntemler ve süreçler eskilerin yerlerini almaktadır. Alanımızdaki bu hızlı değişimle birlikte, alanımız ile diğer bilim ve uygulama alanlarının etkileşimini ve birbirlerinin içine girercesine yakınlaşmalarını yaşıyoruz. Eğer kütüphane ve enformasyon bilimi ve eğitimi bu hızlı ve çoklu değişim ortamında, kuram ve uygulama alanlarındaki gereksinimleri karşılayacaksa, kurumsal gelişimini sağlaması ve kendini değişen bu koşullara uyarlaması gerekir. Alanımızdaki bilimsel araştırma-geliştirme ve eğitim-öğretim faaliyetlerinin örgüt ve organizasyonunun, uluslararası alandaki değişim ve gelişimi göz ardı etmeden, öncelikle ulusun değişen ve gelişen yapısına uyması gerekir. Öğretim programlan, kütüphane ve enformasyon alanının gereksinim duyduğu insanı yetiştirmede, pek çok mesleki kuram ve uygulama bilgilerini içerecektir, içermek zorundadır. Bunun yanında, öğretim programlan, teknolojik ve sosyal ihtiyaçlara uymalı; öğretim yöntemleri insanın en iyi biçimde öğrenmesi ve öğretilmesi ile ilgili en son ve en iyi bilgileri, araçlan-gereçleri, süreçleri, davranış ve tutumlan yansıtmalıdır. Ancak böyle bir ortamda bilimciler, öğreticiler, öğrenciler ve profesyonel meslek elemanlarının ortak amaçlar, ilkeler, görüşler, değerler ve çabaları öğrenmeleri-öğretmeleri, geliştirmeleri ve güçlendirmeleri olanaklı olabilir. Bu aşamada, 'öğretim teknolojisi' bilim alanından, bu alandaki bilgilerden yararlanmak kaçınılmazdır. Böylece, kütüphane ve enformasyon biliminin ve eğitiminin üikemizde kurumsal gelişimini sağlamada, diğer etmenler gibi 'öğretim teknolojisi' de çok önemli katkılarda bulunabilir. Kütüphane ve enformasyon alanıyla ilgili bilimsel etkinlikler yürütülürken ve onların eğitim-öğretim programlan geliştirilirken en başta toplumsal yapı, etki güçleri ve bunlann bilimsel araştırma etkinlikleri ve eğitim-öğretimi etkileme biçimi, bilimsel araştırma ve eğitim-öğretimle ilgili gruplann (bölümler, meslek dernekleri, bilimciler, öğreticiler, öğrenciler profesyonel meslek elemanlan gibi) durumu, bilim alanımızın ve eğitim-öğretim türünün özel nitelikleri gibi kararlaştıncı etmenlerin titizlikle dikkate alınması zorunludur. Bunlann yanında, kütüp-

18 72 Hakemsiz Yazılar I Mesut Yalvaç hane ve enformasyon biliminin amacının, konularının, kapsamlarının vb.nin ortaya konulduğu kuramların ve kuramsal çalışmalar ile ilgili tüm öğelerin, bilişsel ve toplumsal kurumsallaşmayı sağlamayı ve geliştirmeyi gözeterek, çağdaş yaklaşımlarla ele alınması gerekir. Kütüphane ve enformasyon eğitimi için de eğitim-öğretim kuramlarının inceleme konusu olan, öğrenci, öğretici, öğrenme-öğretme süreçleri, araç-gereç, teknoloji, ekonomik, sosyal çevre, programlar, amaçlar ve yönetim gibi pek çok bileşenin, kurumsal gelişim gözetilerek ve çağdaş eğitim-öğretim kuramlarından yararlanılarak araştırılması-geliştirilmesi ve değerlendirilmesi gereklidir. Sonuçta, bilimsel yönden geçerli ve güvenilir, bilişsel ve toplumsal açılardan kurumsallaşmış kütüphane ve enformasyon bilimi ve eğitimi, bilim ve eğitim-öğretim etkinlikleri içinde yer alan tüm kuramlar, süreçler, yöntemler, programlar, teknolojiler, öğrenme-öğretme süreçleri, çağdaş insan kavramı ve diğer tüm kavramlar, olgular ve temel kararlaştırıcı etmenlerin, ortak aklı, bilinci ve yeteneği oluşturmak üzere bilimsellik, disiplinlerarasılık ve bütünsellik ilkelerine bağlı olarak, sistematik analizine, tasarımına, uygulamasına, değerlendirme ve yönetilmesine bağlıdır, diyebiliriz. Bunu gerçekleştirmek için bir çok bilim alanından yararlanma gereği yanında, bir bilim ve eğitim-öğretim alanını her boyutuyla, tüm öğeleri ve bileşenlerini bilimsel, disiplinlerarası ve bütünsellik ilkeleriyle araştırma ve inceleme, tasarlama ve uygulama, değerlendirme ve yönetmeye odaklanmış öğretim teknolojisi bilim alanından da yararlanmak, kütüphane ve enformasyon biliminin ve eğitiminin bilişsel ve toplumsal kurumsallaşmasını sağlamada kaçınılamaz bir durumdur. KAYNAKÇA Alkan, Cevat, Hıfzı Doğan ve İlhan Sezgin. (1996). Mesleki ve teknik eğitimin esasları: Kavramlar, gelişmeler, uygulamalar, yönelmeler. 3.bs. Ankara: Gazi Büro Kitabevi. Alkan, Cevat. (1979). Eğitim ortamları. Ankara: Ankara Üniversitesi Eğitim Fakültesi. Alkan, Cevat. (1997). Eğitim teknolojisi. [5.bs.] Ankara: Anı Yayıncılık. Alpay, Meral. (1983). "Kütüphane bilimi ve kütüphanecilik", Türk Kütüphaneciler Derneği Bülteni 32 (4): Ames, Carole. (1992). "Classrooms: Goals, structures, and student motivation", Journal of Educational Psychology 84 (3): Anderson, John R. (1993). "Problem solving and learning", American Psychologist 48 (1): Bayram, Servet. (1999). Bilgisayar destekli öğretim teknolojileri. İstanbul: Marmara Üniversitesi. Baysal, Jale. (1976). "Kütüphanecilik bilimi", Türk Kütüphaneciler Derneği Bülteni 25 (3): Blumenfeld, Phyllis C. (1992). "Classroom learning and motivation: Clarifying and expanding goal theory", Journal of Educational Psychology 84 (3):

19 Öğretim Teknolojisinin Kütüphane ve Enformasyon Bilimi ve Eğitiminin Kurumsallaşmasına Etkisi 73 Brown, James W. ve Kenneth Noberg. (1965). Administering educational media. New York: McGraw - Hill. Carr, M., J.G., Borkowski and S.E. Maxwell. (1991). "Motivational components of under achievement", Developmental Psychology 27: Charters, W.W. (1945). "Is there a field of educational engineering?" Educational Research Bulletin 24 (2): Curtis, R.V. and CM. Reigeluth (1987). "Learning situational models", Instructional technology: Foundations içinde ( ). Ed. Robert M. Gagne. New Jersey: Lawrence Arlbaum. Çakın, İrfan. (1989). "Kütüphanecilik: Bilim dalı olarak tanımı ve özellikleri", Türk Kütüphaneciliği 3 (2): Dilek, Hülya. (1992). Kütüphane biliminin kapsamı ve Türkiye'de durum. İstanbul: Türk Kütüphaneciler Derneği İstanbul Şubesi. The Definition of educational technology. (1977). Washington, DC: Association for Educational Comminications and Technology. Doğan, Hıfzı. (1979). Analiz ve program hazırlama. Ankara: Ankara Üniversitesi Eğitim Fakültesi. Dunn, W., B., Holzner and G. Zaltman (1989). "Knowledge utilization", The International encyclopedia of educational technology içinde ( ). Ed. M. Eraut. Oxford: Pergamon Press. Dweck, Carol S. (1986). "Motivational processes affecting learning", American Psychologist 41 (10): Galbraith, John Kenneth. (1967). The New industrial state Boston: Houghton Mifflin. Gentry, C. (1991). "Educational technology", Instructional technology: Past, present and future içinde (1-10). Ed. J. Anglin. Englewood: Libraries Unlimited. Gürdal, Oya. (1993). "Bilimin içeriği ve bir bilim dalı olarak kütüphanecilik ve enformasyon bilimi", Türk Kütüphaneciliği 1 (3): Gürdal, Oya. (1991). "Enformasyon: Terminolojik yaklaşım", Türk Kütüphaneciliği 5 (3): Heinich, Robert, Michael, Molenda and James, Russell D. (1993). Instructional media and the new technologies of instruction. 4th ed. New York: Macmillan Publishing. Karakaş, Sekine. (1991). "Bilim dalı olarak enformasyon", Türk Kütüphaneciliği 5 (1): 3-8. Keller, J.M. (1987). "The systematic process of motivational design", Performance and Instruction Journal 26 (8): 1-8. McLuhan, Marshall. (1994). Understanding media: The extensions of man. Massachusetts: The Massachusetts Institute of Technology. Rogers, E.M. (1983). Diffusion of innovation. New York: Free Press. Seels, B.B. and R.C., Richey. (1994). Instructional technology: The Definition and domains of the field Washington: Association for Educational Communications and Technology. Seels, B.B. (1989). "The Instructional design movement in educational technology", Educational Technology 29 (5): Silber, Kenneth H. (1970)."What field are we in, any how?" Audiovisual Instruction 15 (5): Soysal, Özer. (1988). "Türkiye'de kütüphanecilik alanında kuram-uygulama ilişkisi", Türkiye'de kütüphane alanında teori ile uygulama ilişkisi sempozyumu: 7-8 Mayıs 1987 içinde (7-16). Yay. Haz. Meral Alpay. İstanbul: İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi. Standards for evaluations of educational programs, projects, and materials. (1981). New York:

20 74 Hakemsiz Yazılar I Mesut Yalvaç McGraw Hill. Türkçe sözlük. (1992). 9.bs. İstanbul: Türk Dil Kurumu. Whitley, Richard. (1974). "Cognitive and social institutionalization of scientific specialities and research areas", Social processes of scientific development içinde. Ed. Richard Whitley. London, Boston: Routledge and Kegan Paul. Yalvaç, Mesut. (2000). Kütüphane ve bilgi merkezlerinde sistem analizinin önemi ve uygulanabilirliği: Bir örnek: İstanbul Üniversitesi Kütüphane ve Dokümantasyon Daire Başkanlığı bağlı birimlere yayın sağlama alt sistemi'nde sistem analizi çalışması. İstanbul: Çantay Kitabevi. Yıldırım, Cemal. (1971). "Bilim nedir? Önemi ve tanımı", Mesleki ve Teknik Öğretim 19 (225): Yıldırım, Cemal. (1997). Bilimin öncüleri. 9.bs. Ankara: TÜBİTAK. Yontar, Aysel. (2000). "Türkiye'de kütüphane ve enformasyon biliminin bilişsel kurumsallık sorunları", (Türkiye'de kütüphane ve enformasyon biliminin kurumsal gelişimi sempozyumu: Mayıs 2000 için hazırlanmış olan basılmamış bildiri metni)

EĞĠTĠM TEKNOLOJĠLERĠNDE TEMEL KAVRAMLAR. Öğretim Teknolojileri ve Materyal Geliştirme

EĞĠTĠM TEKNOLOJĠLERĠNDE TEMEL KAVRAMLAR. Öğretim Teknolojileri ve Materyal Geliştirme EĞĠTĠM TEKNOLOJĠLERĠNDE TEMEL KAVRAMLAR Öğretim Teknolojileri ve Materyal Geliştirme Giriş Öğretim bir sanattır ve her sanat dalında olduğu gibi öğretim alanında da incelikler vardır. Disiplinler arası

Detaylı

ÖĞRETİM TEKNOLOJİLERİ VE MATERYAL TASARIMI Yrd. Doç. Dr. FATİH ÇINAR TEMEL KAVRAMLAR. Öğretim teknolojisi

ÖĞRETİM TEKNOLOJİLERİ VE MATERYAL TASARIMI Yrd. Doç. Dr. FATİH ÇINAR TEMEL KAVRAMLAR. Öğretim teknolojisi TEMEL KAVRAMLAR Eğitim Öğrenme Öğretme Ortam Teknoloji Araç - gereç Öğretim materyali Eğitim teknolojisi Öğretim teknolojisi İletişim EĞİTİM: Davranışçı yaklaşıma göre eğitim, bireyin davranışında kendi

Detaylı

Eğitim Bilimlerine Giriş

Eğitim Bilimlerine Giriş Eğitim Bilimlerine Giriş Yrd. Doç. Dr. Tuncay Sevindik E-posta: tuncaysevindik@hotmail.com Web: www.tuncaysevindik.com 1/44 Ders İçeriği Bu dersin amacı; eğitimle ilgili temel kavramlar, eğitimin psikolojik,

Detaylı

Bilimin üretim, hizmet, ulaşım vb. Pratik alanlardaki sorunlara uygulanmasıdır. (Alkan, 1987)

Bilimin üretim, hizmet, ulaşım vb. Pratik alanlardaki sorunlara uygulanmasıdır. (Alkan, 1987) Bilimin üretim, hizmet, ulaşım vb. Pratik alanlardaki sorunlara uygulanmasıdır. (Alkan, 1987) İnsanın bilimi kullanarak doğaya üstünlük kurmak için tasarladığı rasyonel bir disiplindir.(simon, 1983) İnsanların

Detaylı

Öğretim içeriğinin seçimi ve düzenlenmesi

Öğretim içeriğinin seçimi ve düzenlenmesi Öğretim içeriğinin seçimi ve düzenlenmesi Öğretim hedefleri belirlendikten sonra öğrencileri bu hedeflere ulaştıracak içeriğin saptanması gerekmektedir. Eğitim programlarının geliştirilmesinde ikinci aşama

Detaylı

3/7/2010. ÇAĞDAŞ EĞİTİMDE ÖĞRENCİ KİŞİLİK HİZMETLERİNİN YERİ ve ÖNEMİ EĞİTİM EĞİTİM ANLAYIŞLARI EĞİTİM

3/7/2010. ÇAĞDAŞ EĞİTİMDE ÖĞRENCİ KİŞİLİK HİZMETLERİNİN YERİ ve ÖNEMİ EĞİTİM EĞİTİM ANLAYIŞLARI EĞİTİM EĞİTİM REHBERLİK ÇAĞDAŞ EĞİTİMDE ÖĞRENCİ KİŞİLİK NİN YERİ ve ÖNEMİ Eğitim? İnsana en iyi olgunluğu vermektir (Eflatun). İnsana tabiatında bulunan gizli bütün kabiliyetlerin geliştirilmesidir (Kant). Bireyin

Detaylı

REHBERLİK VE PSİKOLOJİK DANIŞMANLIK BÖLÜMÜ

REHBERLİK VE PSİKOLOJİK DANIŞMANLIK BÖLÜMÜ REHBERLİK VE PSİKOLOJİK DANIŞMANLIK BÖLÜMÜ Psikolojik Danışma ve Rehberlik RPD 201 Not II Uz. Gizem ÖNERİ UZUN Eğitimde Rehberlik *Rehberlik, bireyin en verimli bir şekilde gelişmesini ve doyum verici

Detaylı

Sosyal Bilgiler Öğretiminde Eğitim Teknolojileri ve Materyal Tasarımı

Sosyal Bilgiler Öğretiminde Eğitim Teknolojileri ve Materyal Tasarımı Sosyal Bilgiler Öğretiminde Eğitim Teknolojileri ve Materyal Tasarımı Editörler Ramazan SEVER Erol KOÇOĞLU Yazarlar Ramazan SEVER Hilmi DEMİRKAYA Erol KOÇOĞLU Ömer Faruk SÖNMEZ Cemal AKÜZÜM Döndü ÖZDEMİR

Detaylı

Öğretmen Liderliği ÖĞRETMEN LİDERLİĞİ

Öğretmen Liderliği ÖĞRETMEN LİDERLİĞİ Öğretmen Liderliği ÖĞRETMEN LİDERLİĞİ Doç. Dr. Cevat ELMA İlköğretim Bölümü Sınıf Öğretmenliği Anabilim Dalı E-posta: cevat.elma@omu.edu.tr Öğretmen liderliğini etkileyen faktörler: Bilgi kaynaklarının

Detaylı

OKUL ÖNCESİ REHBERLİK HİZMETİ

OKUL ÖNCESİ REHBERLİK HİZMETİ OKUL ÖNCESİ REHBERLİK HİZMETİ Marmara Evleri Anaokulunda Rehberlik Hizmetleri (3 6 yaş) Okulumuzdaki tüm öğrencilerin her yönüyle sağlıklı gelişmeleri, okul ortamına uyum sağlamaları ve kapasitelerini

Detaylı

AVRASYA UNIVERSITY. Kuramsal Saat Uygulama Saat Toplam Saat Yarıyılı Ulusal Kredi AKTS Kredi Güz 3 5

AVRASYA UNIVERSITY. Kuramsal Saat Uygulama Saat Toplam Saat Yarıyılı Ulusal Kredi AKTS Kredi Güz 3 5 Ders Tanıtım Formu Dersin Adı Öğretim Dili Davranış Bilimleri Türkçe Dersin Verildiği Düzey Ön Lisans (X) Lisans ( ) Yüksek Lisans( ) Eğitim Öğretim Sistemi Örgün Öğretim (X) Uzaktan Öğretim( ) Diğer (

Detaylı

Bezmiâlem Vakıf Üniversitesi SBF Fakültesi Fizyoterapi ve Rehabilitasyon Bölümü Program Yeterlilikleri TYYÇ Yaşam Bilimleri

Bezmiâlem Vakıf Üniversitesi SBF Fakültesi Fizyoterapi ve Rehabilitasyon Bölümü Program Yeterlilikleri TYYÇ Yaşam Bilimleri Bezmiâlem Vakıf Üniversitesi SBF Fakültesi Fizyoterapi ve Rehabilitasyon Bölümü Program Yeterlilikleri TYYÇ Yaşam Bilimleri Temel Alanı Yeterlilikleri 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 BİLGİ (Kurumsal

Detaylı

Bezmiâlem Vakıf Üniversitesi SBF Fakültesi Hemşirelik Bölümü Program Yeterlilikleri TYYÇ Yaşam Bilimleri Temel Alanı Yeterlilikleri

Bezmiâlem Vakıf Üniversitesi SBF Fakültesi Hemşirelik Bölümü Program Yeterlilikleri TYYÇ Yaşam Bilimleri Temel Alanı Yeterlilikleri Bezmiâlem Vakıf Üniversitesi SBF Fakültesi Hemşirelik Bölümü Program Yeterlilikleri TYYÇ Yaşam Bilimleri Temel Alanı Yeterlilikleri 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 BİLGİ (Kurumsal ve Olgusal) 1-Sağlık

Detaylı

İçindekiler. Sayfa. vii

İçindekiler. Sayfa. vii İçindekiler Sayfa Bölüm 1. Genel Bakış. 1 Temel Kavramlar.. 1 Eğitim... 3 Öğrenme.. 5 Öğretim. 6 Yetiştirme. 7 Öğretim Tasarımı Süreci... 8 Öğretim Tasarımını Tanımlama Çabaları.. 12 Öğretim Tasarımının

Detaylı

Öğretim Teknolojileri ve Materyal Geliştirme

Öğretim Teknolojileri ve Materyal Geliştirme Öğretim Teknolojileri ve Materyal Geliştirme TEMEL KAVRAMLAR Yrd.Doç.Dr. Gülçin Tan Şişman Eğitim Programları ve Öğretim Teknoloji Bilimsel ya da sistematik bilgilerin pratik alanlara sistemli bir şekilde

Detaylı

TÜRKĠYE YÜKSEKÖĞRETĠM YETERLĠLĠKLER ÇERÇEVESĠ-PROGRAM YETERLĠLĠKLERĠ-TEMEL ALAN YETERLĠLĠKLERĠ ĠLĠġKĠSĠ

TÜRKĠYE YÜKSEKÖĞRETĠM YETERLĠLĠKLER ÇERÇEVESĠ-PROGRAM YETERLĠLĠKLERĠ-TEMEL ALAN YETERLĠLĠKLERĠ ĠLĠġKĠSĠ BECERĠLER BĠLGĠ BĠLGĠ BECERĠLER TÜRKĠYE YÜKSEKÖĞRETĠM YETERLĠLĠKLER ÇERÇEVESĠ--TEMEL ALAN YETERLĠLĠKLERĠ ĠLĠġKĠSĠ (Mimarlık ve Yapı) 1. İlgili alanda insan ve toplum odaklı, çevreye (doğal ve yapılı) duyarlı

Detaylı

EĞİTİM YÖNETİMİ BİLİM DALI TEZLİ YÜKSEK LİSANS PROGRAMI DERS İÇERİKLERİ

EĞİTİM YÖNETİMİ BİLİM DALI TEZLİ YÜKSEK LİSANS PROGRAMI DERS İÇERİKLERİ EĞİTİM YÖNETİMİ BİLİM DALI TEZLİ YÜKSEK LİSANS PROGRAMI DERS İÇERİKLERİ BİLİMSEL ARAŞTIRMA YÖNTEMLERİ Bu ders kapsamında Eğitim Bilimleri ve Öğretmen Yetiştirme Alanında kullanılan nicel ve nitel araştırma

Detaylı

PROJE YAPIM VE YÖNETİMİ İNSAN KAYNAKLARI YÖNETİMİ 09071067 ŞEYMA GÜLDOĞAN

PROJE YAPIM VE YÖNETİMİ İNSAN KAYNAKLARI YÖNETİMİ 09071067 ŞEYMA GÜLDOĞAN PROJE YAPIM VE YÖNETİMİ İNSAN KAYNAKLARI YÖNETİMİ 09071067 ŞEYMA GÜLDOĞAN İnsan kaynakları bir organizasyondaki tüm çalışanları ifade eder. Diğer bir deyişle organizasyondaki yöneticiler, danışmanlar,

Detaylı

Prof.Dr.Muhittin TAYFUR Başkent Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Fakültesi, Beslenme ve Diyetetik Bölümü

Prof.Dr.Muhittin TAYFUR Başkent Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Fakültesi, Beslenme ve Diyetetik Bölümü Prof.Dr.Muhittin TAYFUR Başkent Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Fakültesi, Beslenme ve Diyetetik Bölümü İyi ve kötü, yanlış ve doğru kavramlarını tanımlar, Etik bilincini geliştirmeye ve insanları aydınlatmaya

Detaylı

ORTAÖĞRETİM İNGİLİZCE ÖĞRETMENİ ÖZEL ALAN YETERLİKLERİ

ORTAÖĞRETİM İNGİLİZCE ÖĞRETMENİ ÖZEL ALAN YETERLİKLERİ A. DİL BİLEŞENLERİ VE DİL EDİNİMİ BİLGİSİ A.1. İngilizceyi sözlü ve yazılı iletişimde doğru ve uygun kullanarak model olabilme A.2. Dil edinimi kuramlarını, yaklaşımlarını ve stratejilerini bilme A.3.

Detaylı

FEN ÖĞRETİMİNDE LABORATUVAR YAKLAŞIMLARI. Burak Kağan Temiz (burak@gazi.edu.tr)

FEN ÖĞRETİMİNDE LABORATUVAR YAKLAŞIMLARI. Burak Kağan Temiz (burak@gazi.edu.tr) FEN ÖĞRETİMİNDE LABORATUVAR YAKLAŞIMLARI 1800 lerden günümüze Bilgi Bilginin Elde Ediliş Yöntemleri Demonstrasyon Bireysel Yapılan Deneyler Öğretmen Merkezli Öğrenci Merkezli Doğrulama (ispat) Keşfetme

Detaylı

Eğitim Durumlarının Düzenlenmesi

Eğitim Durumlarının Düzenlenmesi Eğitim Durumlarının Düzenlenmesi Program geliştirme sürecinin üçüncü öğesi öğrenme öğretme süreci dir. Eğitim durumları olarak da bilinen bu öğe nasıl? sorusuna yanıt arar. Eğitim durumları, öğrencilere

Detaylı

Tasarım Psikolojisi (GRT 312) Ders Detayları

Tasarım Psikolojisi (GRT 312) Ders Detayları Tasarım Psikolojisi (GRT 312) Ders Detayları Ders Adı Ders Kodu Dönemi Ders Saati Uygulama Saati Laboratuar Saati Kredi AKTS Tasarım Psikolojisi GRT 312 Bahar 2 0 0 2 3 Ön Koşul Ders(ler)i Dersin Dili

Detaylı

AKTIF (ETKİN) ÖĞRENME

AKTIF (ETKİN) ÖĞRENME AKTIF (ETKİN) ÖĞRENME 2 AKTIF (ETKİN) ÖĞRENME Aktif öğrenme, bireyin öğrenme sürecine aktif olarak katılımını sağlama yaklaşımıdır. Bu yöntemle öğrenciler pasif alıcı konumundan çıkıp yaparak yaşayarak

Detaylı

T.C. YEDİTEPE ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ MİSYON, DEĞERLER, VİZYON

T.C. YEDİTEPE ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ MİSYON, DEĞERLER, VİZYON T.C. YEDİTEPE ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ MİSYON, DEĞERLER, VİZYON MİSYON Eğitim, sağlık hizmeti ve araştırmada yenilik ve mükemmelliği teşvik ederek, ulus ve ötesinde, sağlığı korumak ve geliştirmektir.

Detaylı

PROBLEM ÇÖZME BASAMAKLARI ve YARATICI DÜŞÜNME

PROBLEM ÇÖZME BASAMAKLARI ve YARATICI DÜŞÜNME PROBLEM ÇÖZME BASAMAKLARI ve YARATICI DÜŞÜNME Problem Nedir? Çözülmesi gereken mesele, soru, sorun veya aşılması gereken engel. Organizmanın karşılaştığı her türlü güçlük. Tek boyutlu veya çok boyutlu

Detaylı

Bezmiâlem Vakıf Üniversitesi SBF Fakültesi Beslenme ve Diyetetik Bölümü Program Yeterlilikleri TYYÇ Yaşam Bilimleri Temel Alanı Yeterlilikleri

Bezmiâlem Vakıf Üniversitesi SBF Fakültesi Beslenme ve Diyetetik Bölümü Program Yeterlilikleri TYYÇ Yaşam Bilimleri Temel Alanı Yeterlilikleri Bezmiâlem Vakıf Üniversitesi SBF Fakültesi Beslenme ve Diyetetik Bölümü Program Yeterlilikleri TYYÇ Yaşam Bilimleri Temel Alanı Yeterlilikleri 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 BİLGİ (Kurumsal ve Olgusal)

Detaylı

EĞİTİM BİLİMLERİ ANABİLİM DALI EĞİTİM PROGRAMLARI VE ÖĞRETİM BİLİM DALI TEZLİ YÜKSEK LİSANS PROGRAMI 2011 2012 EĞİTİM ÖĞRETİM PLANI

EĞİTİM BİLİMLERİ ANABİLİM DALI EĞİTİM PROGRAMLARI VE ÖĞRETİM BİLİM DALI TEZLİ YÜKSEK LİSANS PROGRAMI 2011 2012 EĞİTİM ÖĞRETİM PLANI EĞİTİM BİLİMLERİ ANABİLİM DALI EĞİTİM PROGRAMLARI VE ÖĞRETİM BİLİM DALI TEZLİ YÜKSEK LİSANS PROGRAMI 2011 2012 EĞİTİM ÖĞRETİM PLANI BİLİMSEL HAZIRLIK GÜZ YARIYILI DERSLERİ EGB501 Program Geliştirmeye Giriş

Detaylı

X değerlendirme bilgisine sahiptir. 3-Sağlık alanındaki bilimsel bilgiye ulaşma, güncel literatürü izleme, değerlendirme ve

X değerlendirme bilgisine sahiptir. 3-Sağlık alanındaki bilimsel bilgiye ulaşma, güncel literatürü izleme, değerlendirme ve Bezmiâlem Vakıf Üniversitesi SBF Fakültesi Odyoloji Bölümü Program Yeterlilikleri TYYÇ Yaşam Bilimleri Temel Alanı Yeterlilikleri 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 BİLGİ (Kurumsal ve Olgusal) 1-Sağlık alanındaki temel

Detaylı

Sınıf Öğretmenliği Anabilim Dalı Yüksek Lisans Ders İçerikleri

Sınıf Öğretmenliği Anabilim Dalı Yüksek Lisans Ders İçerikleri Sınıf Öğretmenliği Anabilim Dalı Yüksek Lisans Ders İçerikleri Okuma-Yazma Öğretimi Teori ve Uygulamaları ESN721 1 3 + 0 7 Okuma yazmaya hazıroluşluk, okuma yazma öğretiminde temel yaklaşımlar, diğer ülke

Detaylı

Eğitim Örgütlerinde Değişim Yönetimi

Eğitim Örgütlerinde Değişim Yönetimi ÖN SÖZ İçinde bulunduğumuz çağ bilgi çağı olarak nitelendirilmektedir. Bilginin geçmiş dönemlere göre çok hızlı artışı ve teknolojik gelişmeler toplumların sosyokültürel, ekonomik, siyasal yapılarını da

Detaylı

VYGOTSKY SİSTEMİ: KÜLTÜREL-TARİHSEL GELİŞİM KURAMI

VYGOTSKY SİSTEMİ: KÜLTÜREL-TARİHSEL GELİŞİM KURAMI İÇİNDEKİLER KISIM I VYGOTSKY SİSTEMİ: KÜLTÜREL-TARİHSEL GELİŞİM KURAMI BÖLÜM 1 Vygotsky nin Yaklaşımına Giriş Zihnin Araçları... 4 Zihnin Araçları Niçin Önemlidir... 5 Vygostky Yaklaşımının Tarihçesi...

Detaylı

T.C. YEDİTEPE ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ MİSYON, VİZYON, DEĞERLER

T.C. YEDİTEPE ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ MİSYON, VİZYON, DEĞERLER T.C. YEDİTEPE ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ MİSYON, VİZYON, DEĞERLER MİSYON Eğitim, sağlık hizmeti ve araştırmada yenilik ve mükemmelliği teşvik ederek, ulus ve ötesinde, sağlığı korumak ve geliştirmektir.

Detaylı

İNGİLİZCE ÖĞRETMENLİĞİ PROGRAM BİLGİLERİ

İNGİLİZCE ÖĞRETMENLİĞİ PROGRAM BİLGİLERİ İNGİLİZCE ÖĞRETMENLİĞİ PROGRAM BİLGİLERİ Amaç: Programımız, kalite kültürüne verilen önem bağlamında, öğretim üyelerinin öğrencilerle birebir iletişim kurabilmesini, Bilgi ve İletişim Teknolojilerini yetkin

Detaylı

T.C. İSTANBUL ÜNİVERSİTESİ AÇIK VE UZAKTAN EĞİTİM FAKÜLTESİ MÜFREDAT FORMU Ders İzlencesi

T.C. İSTANBUL ÜNİVERSİTESİ AÇIK VE UZAKTAN EĞİTİM FAKÜLTESİ MÜFREDAT FORMU Ders İzlencesi T.C. İSTANBUL ÜNİVERSİTESİ AÇIK VE UZAKTAN EĞİTİM FAKÜLTESİ MÜFREDAT FORMU Ders İzlencesi Sayı : Tarih : 8.9.216 Diploma Program Adı : MEDYA VE İLETİŞİM, ÖNLİSANS PROGRAMI, (UZAKTAN ÖĞRETİM) Akademik Yıl

Detaylı

Yapay Zeka (MECE 441) Ders Detayları

Yapay Zeka (MECE 441) Ders Detayları Yapay Zeka (MECE 441) Ders Detayları Ders Adı Ders Kodu Dönemi Ders Saati Uygulama Saati Laboratuar Saati Kredi AKTS Yapay Zeka MECE 441 Bahar 3 0 0 3 4 Ön Koşul Ders(ler)i Yok Dersin Dili Dersin Türü

Detaylı

Ders Adı Kodu Yarıyılı T+U Saati Ulusal Kredisi AKTS

Ders Adı Kodu Yarıyılı T+U Saati Ulusal Kredisi AKTS DERS BİLGİLERİ Ders Adı Kodu Yarıyılı T+U Saati Ulusal Kredisi AKTS Eğitim Psikolojisi MB 102 2 3+0 3 3 Ön Koşul Dersleri Dersin Dili Dersin Seviyesi Dersin Türü Türkçe Lisans Zorunlu / Yüz Yüze Dersin

Detaylı

DAVRANIŞ BİLİMLERİNE GİRİŞ

DAVRANIŞ BİLİMLERİNE GİRİŞ DAVRANIŞ BİLİMLERİNE GİRİŞ DAVRANIŞIN TANIMI Davranış Kavramı, öncelikle insan veya hayvanın tek tek veya toplu olarak gösterdiği faaliyetler olarak tanımlanabilir. En genel anlamda davranış, insanların

Detaylı

128770-CP-1-2006-1-PT-COMENIUS-C21

128770-CP-1-2006-1-PT-COMENIUS-C21 Socrates-Comenius, Eylem 2.1. Projesi Bir Eğitim Projesi olarak Tarihi Olayları Yeniden Canlandırma Eğitimden Eyleme Referans: 128770-CP-1-2006-1-PT-COMENIUS-C21 ÖĞRETMEN EĞİTİMİ PROGRAMI PLAN DURUM Pek

Detaylı

Öğrenim Kazanımları Bu programı başarı ile tamamlayan öğrenci;

Öğrenim Kazanımları Bu programı başarı ile tamamlayan öğrenci; Image not found http://bologna.konya.edu.tr/panel/images/pdflogo.png Ders Adı : A.SEÇ.SANAT ATÖLYE III (TEK.VE TAS.EĞİTİMİ I) Ders No : 0310380092 Teorik : 2 Pratik : 2 Kredi : 3 ECTS : 6 Ders Bilgileri

Detaylı

Öğretim Teknolojileri ve Materyal Tasarımı

Öğretim Teknolojileri ve Materyal Tasarımı Öğretim Teknolojileri ve Materyal Tasarımı Öğretim Teknolojileri ve Materyal Tasarımı Kitabı Sunusu editör: emine cabı yazarlar filiz kalelioğlu, emine cabı, serpil yalçınalp, halil ersoy, ümmühan avcı

Detaylı

KURUM İÇ DEĞERLENDİRME RAPORU HAZIRLAMA KLAVUZU EĞİTİM VE ÖĞRETİM MODÜLÜ

KURUM İÇ DEĞERLENDİRME RAPORU HAZIRLAMA KLAVUZU EĞİTİM VE ÖĞRETİM MODÜLÜ KURUM İÇ DEĞERLENDİRME RAPORU HAZIRLAMA KLAVUZU EĞİTİM VE ÖĞRETİM MODÜLÜ Doç. Dr. Abdullah ADIGÜZEL İÇ VE DIŞ PAYDAŞLARDAN YARARLANMA DÜZEYİ İç paydaşlar: Öğrenciler, öğretim elemanları, yöneticiler,

Detaylı

DERS PROFİLİ. Uluslararası Yönetim MAN 514 I I

DERS PROFİLİ. Uluslararası Yönetim MAN 514 I I DERS PROFİLİ Dersin Adı Kodu Yarıyıl Dönem Kuram+PÇ+Lab (saat/hafta) Kredi AKTS Uluslararası Yönetim MAN 514 I I 3+0+0 3 7 Ön Koşul - Dersin Dili Ders Tipi İngilizce Zorunlu Dersin Okutmanı Dersin Asistanı

Detaylı

Öğretim Teknolojileri ve Materyal Tasarımı

Öğretim Teknolojileri ve Materyal Tasarımı Öğretim Teknolojileri ve Materyal Tasarımı Dersin sorumlusu: S.Nihat ŞAD Teknoloji kavramı Bilimin üretim, hizmet, ulaşım vb. sorunlara uygulanmasıdır (Alkan, 1987). alanlardaki İnsanın bilimi kullanarak

Detaylı

Ders Adı : ÖĞRETİM TEKNOLOJİSİ VE MATERYAL TASARIMI Ders No : Teorik : 2 Pratik : 2 Kredi : 3 ECTS : 4. Ders Bilgileri.

Ders Adı : ÖĞRETİM TEKNOLOJİSİ VE MATERYAL TASARIMI Ders No : Teorik : 2 Pratik : 2 Kredi : 3 ECTS : 4. Ders Bilgileri. Image not found http://bologna.konya.edu.tr/panel/images/pdflogo.png Ders Adı : ÖĞRETİM TEKNOLOJİSİ VE MATERYAL TASARIMI Ders No : 0310400081 Teorik : 2 Pratik : 2 Kredi : 3 ECTS : 4 Ders Bilgileri Ders

Detaylı

T.C. İSTANBUL ÜNİVERSİTESİ AÇIK VE UZAKTAN EĞİTİM FAKÜLTESİ MÜFREDAT FORMU Ders İzlencesi

T.C. İSTANBUL ÜNİVERSİTESİ AÇIK VE UZAKTAN EĞİTİM FAKÜLTESİ MÜFREDAT FORMU Ders İzlencesi T.C. İSTANBUL ÜNİVERSİTESİ AÇIK VE UZAKTAN EĞİTİM FAKÜLTESİ MÜFREDAT FORMU Ders İzlencesi Sayı : Tarih : 11.1.216 Diploma Program Adı : MEDYA VE İLETİŞİM, ÖNLİSANS PROGRAMI, (UZAKTAN ÖĞRETİM) Akademik

Detaylı

SOSYAL BİLGİLER DERSİ (4.5.6.7 SINIFLAR) ÖĞRETİM PROGRAMI ÖMER MURAT PAMUK REHBER ÖĞRETMEN REHBER ÖĞRETMEN

SOSYAL BİLGİLER DERSİ (4.5.6.7 SINIFLAR) ÖĞRETİM PROGRAMI ÖMER MURAT PAMUK REHBER ÖĞRETMEN REHBER ÖĞRETMEN SOSYAL BİLGİLER DERSİ (4.5.6.7 SINIFLAR) ÖĞRETİM PROGRAMI 1 DERS AKIŞI 1.ÜNİTE: SOSYAL BİLGİLER ÖĞRETİM PROGRAMININ GENEL YAPISI, ARADİSİPLİN, TEMATİK YAKLAŞIM 2. ÜNİTE: ÖĞRENME ALANLARI 3. ÜNİTE: BECERİLER

Detaylı

İNSAN KAYNAKLARI YÖNETİMİ

İNSAN KAYNAKLARI YÖNETİMİ İNSAN KAYNAKLARI YÖNETİMİ YÖNETİM İşletme amaçlarına etkili ve verimli bir şekilde ulaşmak üzere planlama, örgütleme, yöneltme, koordinasyon ve denetimin yapılması sürecidir. 2 YÖNETİM TEORİLERİ KLASİK

Detaylı

Bilişsel Psikoloji I (PSY 311) Ders Detayları

Bilişsel Psikoloji I (PSY 311) Ders Detayları Bilişsel Psikoloji I (PSY 311) Ders Detayları Ders Adı Ders Kodu Dönemi Ders Saati Uygulama Saati Laboratuar Saati Kredi AKTS Bilişsel Psikoloji I PSY 311 Seçmeli 4 0 0 4 8 Ön Koşul Ders(ler)i PSY 305,

Detaylı

Makina Teorisi (MECE 303) Ders Detayları

Makina Teorisi (MECE 303) Ders Detayları Makina Teorisi (MECE 303) Ders Detayları Ders Adı Ders Kodu Dönemi Ders Saati Uygulama Saati Laboratuar Saati Kredi AKTS Makina Teorisi MECE 303 Güz 2 0 2 3 5 Ön Koşul Ders(ler)i MECE 204 Dinamik Dersin

Detaylı

Yaşam Temelli Öğrenme. Yazar Figen Çam ve Esra Özay Köse

Yaşam Temelli Öğrenme. Yazar Figen Çam ve Esra Özay Köse Bilginin hızla yenilenerek üretildiği çağımızda birey ve toplumun geleceği, bilgiye ulaşma, bilgiyi kullanma ve üretme becerilerine bağlı bulunmaktadır. Bu becerilerin kazanılması ve hayat boyu sürdürülmesi

Detaylı

X X X X X X X X X X X

X X X X X X X X X X X Bezmiâlem Vakıf Üniversitesi Eczacılık Fakültesi Program Yeterlilikleri TYYÇ Yaşam Bilimleri Temel Alanı Yeterlilikleri 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 BİLGİ (Kurumsal ve Olgusal) 1-Lisans düzeyi yeterliliklerine

Detaylı

Tez Konularında Özel Çalışmalar (MECE 598) Ders Detayları

Tez Konularında Özel Çalışmalar (MECE 598) Ders Detayları Tez Konularında Özel Çalışmalar (MECE 598) Ders Detayları Ders Adı Tez Konularında Özel Çalışmalar Ders Kodu MECE 598 Dönemi Ders Uygulama Laboratuar Kredi AKTS Saati Saati Saati Bahar 0 0 0 0 10 Ön Koşul

Detaylı

Bilecik Şeyh Edebali Üniversitesi S.B.E. İktisat anabilim Dalı İktisat Programı 7. Düzey (Yüksek Lisans Eğitimi) Yeterlilikleri

Bilecik Şeyh Edebali Üniversitesi S.B.E. İktisat anabilim Dalı İktisat Programı 7. Düzey (Yüksek Lisans Eğitimi) Yeterlilikleri AÇIKLAMALAR: İktisat Ana Bilim Dalı İktisat yüksek lisans programı için belirlenen program yeterlilikleri 20 tane olup tablo 1 de verilmiştir. İktisat Ana Bilim Dalı İktisat yüksek lisans programı için

Detaylı

YÖNETİCİ YETİŞTİRME VE GELİŞTİRME EĞİTİM PROGRAMI İÇERİĞİ

YÖNETİCİ YETİŞTİRME VE GELİŞTİRME EĞİTİM PROGRAMI İÇERİĞİ YÖNETİCİ YETİŞTİRME VE GELİŞTİRME EĞİTİM PROGRAMI İÇERİĞİ 2017 HEDEF KİTLE: Yöneticilik görevine yeni başlayanlar Yönetim pozisyonunda bulunanlar Şirket içi potansiyel yönetici adayları YÖNETİM DAVRANIŞI

Detaylı

Öğrenim Kazanımları Bu programı başarı ile tamamlayan öğrenci;

Öğrenim Kazanımları Bu programı başarı ile tamamlayan öğrenci; Image not found http://bologna.konya.edu.tr/panel/images/pdflogo.png Ders Adı : ANNE BABA EĞİTİMİ Ders No : 0100101 Teorik : 2 Pratik : 0 Kredi : 2 ECTS : 5 Ders Bilgileri Ders Türü Öğretim Dili Öğretim

Detaylı

Önceden belirlenmiş sonuçlara ulaşabilmek için organize edilmiş faaliyetler zinciridir.

Önceden belirlenmiş sonuçlara ulaşabilmek için organize edilmiş faaliyetler zinciridir. PROJE YÖNETİMİ Proje: Önceden belirlenmiş sonuçlara ulaşabilmek için organize edilmiş faaliyetler zinciridir. Proje Yönetimi: Kısıtlı zaman, maliyet ve teknik durumları dikkate alarak, projenin en etkin

Detaylı

AVRASYA ÜNİVERSİTESİ

AVRASYA ÜNİVERSİTESİ Ders Tanıtım Formu Dersin Adı Öğretim Dili Sosyal Psikoloji-II Türkçe Dersin Verildiği Düzey Ön Lisans () Lisans (X) Yüksek Lisans ( ) Doktora ( ) Eğitim Öğretim Sistemi Örgün Öğretim (X) Uzaktan Öğretim(

Detaylı

T. C. GAZİ ÜNİVERSİTESİ GAZİ EĞİTİM FAKÜLTESİ FİZİK EĞİTİMİ A. B. D. PROJE ÖDEVİ

T. C. GAZİ ÜNİVERSİTESİ GAZİ EĞİTİM FAKÜLTESİ FİZİK EĞİTİMİ A. B. D. PROJE ÖDEVİ T. C. GAZİ ÜNİVERSİTESİ GAZİ EĞİTİM FAKÜLTESİ FİZİK EĞİTİMİ A. B. D. PROJE ÖDEVİ ÖĞRETİMİ PLANLAMA VE DEĞERLENDİRME Dr. Yücel KAYABAŞI KÜME ÇALIŞMASI YÖNTEMİ Hazırlayan : Hasan Şahin KIZILCIK 98050029457

Detaylı

ORTAÖĞRETİME ÖĞRETMEN YETİŞTİRMEDE "MESLEK BİLGİSİ" BAKIMINDAN FEN-EDEBİYAT VE EĞİTİM FAKÜLTELERİNİN ETKİLİLİĞİ

ORTAÖĞRETİME ÖĞRETMEN YETİŞTİRMEDE MESLEK BİLGİSİ BAKIMINDAN FEN-EDEBİYAT VE EĞİTİM FAKÜLTELERİNİN ETKİLİLİĞİ ORTAÖĞRETİME ÖĞRETMEN YETİŞTİRMEDE "MESLEK BİLGİSİ" BAKIMINDAN FEN-EDEBİYAT VE EĞİTİM FAKÜLTELERİNİN ETKİLİLİĞİ Prof. Dr. Nuray SENEMOĞLU ve Prof. Dr. Durmuş Ali ÖZÇELİK Eğitim, geçerli öğrenmeleri oluşturma

Detaylı

Bezmiâlem Vakıf Üniversitesi SBF Fakültesi Sağlık Yönetimi Bölümü Program Yeterlilikleri TYYÇ Yaşam Bilimleri Temel Alanı Yeterlilikleri

Bezmiâlem Vakıf Üniversitesi SBF Fakültesi Sağlık Yönetimi Bölümü Program Yeterlilikleri TYYÇ Yaşam Bilimleri Temel Alanı Yeterlilikleri Bezmiâlem Vakıf Üniversitesi SBF Fakültesi Sağlık Yönetimi Bölümü Program Yeterlilikleri TYYÇ Yaşam Bilimleri Temel Alanı Yeterlilikleri 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 BİLGİ (Kurumsal ve Olgusal) 1-Sağlık

Detaylı

DERS PROFİLİ. Yönetim Ekonomisi MAN509 I I

DERS PROFİLİ. Yönetim Ekonomisi MAN509 I I DERS PROFİLİ Dersin Adı Kodu Yarıyıl Dönem Kuram+PÇ+Lab (saat/hafta) Kredi AKTS Yönetim Ekonomisi MAN509 I I 3+0+0 3 7 Ön Koşul - Dersin Dili Ders Tipi İngilizce Zorunlu Dersin Okutmanı Dersin Asistanı

Detaylı

ORTAÖĞRETĠM ĠNGĠLĠZCE ÖĞRETMENĠ ÖZEL ALAN YETERLĠKLERĠ

ORTAÖĞRETĠM ĠNGĠLĠZCE ÖĞRETMENĠ ÖZEL ALAN YETERLĠKLERĠ A. DĠL BĠLEġENLERĠ VE DĠL EDĠNĠMĠ BĠLGĠSĠ A1. Ġngilizceyi sözlü ve yazılı iletiģimde doğru ve uygun kullanarak model olabilme A2. Dil edinimi kuramlarını, yaklaģımlarını ve stratejilerini bilme Bu alan,

Detaylı

T.C. İSTANBUL ÜNİVERSİTESİ AÇIK VE UZAKTAN EĞİTİM FAKÜLTESİ MÜFREDAT FORMU Ders İzlencesi

T.C. İSTANBUL ÜNİVERSİTESİ AÇIK VE UZAKTAN EĞİTİM FAKÜLTESİ MÜFREDAT FORMU Ders İzlencesi T.C. İSTANBUL ÜNİVERSİTESİ AÇIK VE UZAKTAN EĞİTİM FAKÜLTESİ MÜFREDAT FORMU Ders İzlencesi Sayı : Tarih : 11.1.216 Diploma Program Adı : MEDYA VE İLETİŞİM, ÖNLİSANS PROGRAMI, (UZAKTAN ÖĞRETİM) Akademik

Detaylı

Öğrenme Psikolojisi (PSY 308) Ders Detayları

Öğrenme Psikolojisi (PSY 308) Ders Detayları Öğrenme Psikolojisi (PSY 308) Ders Detayları Ders Adı Ders Kodu Dönemi Ders Saati Uygulama Saati Laboratuar Saati Kredi AKTS Öğrenme Psikolojisi PSY 308 Bahar 3 0 0 3 5 Ön Koşul Ders(ler)i Yok Dersin Dili

Detaylı

METAL TEKNOLOJİSİ TEHLİKELİ VE ÇOK TEHLİKELİ İŞLERDE KALİTE KONTROL ELEMANI MODÜLER PROGRAMI (YETERLİĞE DAYALI)

METAL TEKNOLOJİSİ TEHLİKELİ VE ÇOK TEHLİKELİ İŞLERDE KALİTE KONTROL ELEMANI MODÜLER PROGRAMI (YETERLİĞE DAYALI) T.C. MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI Hayat Boyu Öğrenme Genel Müdürlüğü METAL TEKNOLOJİSİ TEHLİKELİ VE ÇOK TEHLİKELİ İŞLERDE KALİTE KONTROL ELEMANI MODÜLER PROGRAMI (YETERLİĞE DAYALI) 2013 ANKARA ÖN SÖZ Günümüzde

Detaylı

Derse kabul koşulları. (Ön Koşul, Bağlantı Koşul) 2 4 ZORUNLU YOK TÜRKÇE

Derse kabul koşulları. (Ön Koşul, Bağlantı Koşul) 2 4 ZORUNLU YOK TÜRKÇE Bölüm SOSYOLOJİ Dersin Kodu SOSY4164 Dersin Adı AKADEMİK YAZIM TEKNİKLERİ Kredi AKTS Türü (Seçmeli - Zorunlu) Derse kabul koşulları (Ön Koşul, Bağlantı Koşul) Öğretim dili 2 4 ZORUNLU YOK TÜRKÇE Dersin

Detaylı

Çocuğun gelişimde en önemli kaynak ailedir.çocugun kalıtımla getirdiği özelliklerin ne kadar gelişeceği, nasıl biçimleneceği ve daha sonraki yılları

Çocuğun gelişimde en önemli kaynak ailedir.çocugun kalıtımla getirdiği özelliklerin ne kadar gelişeceği, nasıl biçimleneceği ve daha sonraki yılları Çocuğun gelişimde en önemli kaynak ailedir.çocugun kalıtımla getirdiği özelliklerin ne kadar gelişeceği, nasıl biçimleneceği ve daha sonraki yılları nasıl etkileyeceği aile içinde şekilenir. Çocuğun okulda

Detaylı

Derse kabul koşulları. (Ön Koşul, Bağlantı Koşul) 2 4 ZORUNLU YOK TÜRKÇE

Derse kabul koşulları. (Ön Koşul, Bağlantı Koşul) 2 4 ZORUNLU YOK TÜRKÇE Bölüm SOSYOLOJİ Dersin Kodu SOSY1167 Dersin Adı AKADEMİK YAZIM TEKNİKLERİ Kredi AKTS Türü (Seçmeli - Zorunlu) Derse kabul koşulları (Ön Koşul, Bağlantı Koşul) Öğretim dili 2 4 ZORUNLU YOK TÜRKÇE Dersin

Detaylı

SPORDA STRATEJİK YÖNETİM. Yrd.Doç.Dr. Uğur ÖZER

SPORDA STRATEJİK YÖNETİM. Yrd.Doç.Dr. Uğur ÖZER SPORDA STRATEJİK YÖNETİM Yrd.Doç.Dr. Uğur ÖZER 1 TEMEL KAVRAMLAR YÖNETİM YÖNETİM FONKSİYONLARI STRATEJİK YÖNETİMLE İLGİLİ KAVRAMLAR STRATEJİK YÖNETİM STRATEJİK YÖNETİM SÜRECİ 2 YÖNETİM Yönetim, sınırları

Detaylı

Planlama Nedir? Planlama Ne Değildir? Başarılı Bir Plan. www.eminkaya.net 1. Pazarlama Planlaması

Planlama Nedir? Planlama Ne Değildir? Başarılı Bir Plan. www.eminkaya.net 1. Pazarlama Planlaması 2 Pazarlama Planlaması Planlama Nedir? Plan, bir amaca ulaşmada izlenecek yol ve davranış biçimini gösterir. Planlama ise, bir yöneticinin ileriye bakmasına ve kendine açık olan seçenekleri bulmasına yardım

Detaylı

DERS BİLGİLERİ. Yönetim Bilimi BBA 383 Güz 3+0+0 3 5

DERS BİLGİLERİ. Yönetim Bilimi BBA 383 Güz 3+0+0 3 5 DERS BİLGİLERİ Ders Kodu Yarıyıl T+U+L Saat Kredi AKTS Yönetim Bilimi BBA 383 Güz 3+0+0 3 5 Ön Koşul Dersleri MATH 169, BBA 282 Dersin Dili Dersin Seviyesi Dersin Türü İngilizce Lisans Zorunlu Dersin Koordinatörü

Detaylı

KAYNAK: Birol, K. Bülent. 2006. "Eğitimde Sanatın Önceliği." Eğitişim Dergisi. Sayı: 13 (Ekim 2006). 1. GİRİŞ

KAYNAK: Birol, K. Bülent. 2006. Eğitimde Sanatın Önceliği. Eğitişim Dergisi. Sayı: 13 (Ekim 2006). 1. GİRİŞ KAYNAK: Birol, K. Bülent. 2006. "Eğitimde Sanatın Önceliği." Eğitişim Dergisi. Sayı: 13 (Ekim 2006). 1. GİRİŞ Sanat, günlük yaşayışa bir anlam ve biçim kazandırma çabasıdır. Sanat, yalnızca resim, müzik,

Detaylı

Yönetim ve Yöneticilik

Yönetim ve Yöneticilik Yönetim ve Yöneticilik Dersin Amaçları Öğrencinin Yönetim kavramını ve sürecini kavramasını Yönetim biliminin özelliklerini anlamasını Yöneticiliğin fonksiyonlarını ve gereklerini anlayıp gerekli bilgi

Detaylı

Tam Öğrenme Kuramı -2-

Tam Öğrenme Kuramı -2- Tam Öğrenme Modeli Tam Öğrenme Kuramı Okulda öğrenme (Tam öğrenme) kuramı, başarıyı normal dağılım eğrisinden üçgen dağılıma götüren ya da okuldaki % 20 oranındaki beklendik başarıyı % 75 ile % 90'a hatta

Detaylı

İnsan sevgisi olmayan bir yönetici başarılı olamaz.

İnsan sevgisi olmayan bir yönetici başarılı olamaz. SINIF YÖNETİMİ İLE İLGİLİ GENEL KAVRAMLAR Önsöz İnsan sevgisi olmayan bir yönetici başarılı olamaz. Yönetim Örgütsel amaçları gerçekleştirmek için bireysel ve grupsal olarak çalışmaktır. Yönetimin Özellikleri

Detaylı

MEB kitaplarının yanında kullanılacak bu kitap ve dijital kaynakların öğrencilerimize;

MEB kitaplarının yanında kullanılacak bu kitap ve dijital kaynakların öğrencilerimize; Sayın Veli, Yeni bir eğitim öğretim yılına başlarken, öğrencilerimizin yıl boyunca öğrenme ortamlarını destekleyecek, ders kitaplarını ve kaynak kitapları sizlerle paylaşmak istedik. Bu kaynakları belirlerken

Detaylı

ÖĞRENME PERFORMANSINI YÜKSELTME PROJESİ

ÖĞRENME PERFORMANSINI YÜKSELTME PROJESİ ÖĞRENME PERFORMANSINI YÜKSELTME PROJESİ Çağdaş eğitimin en önemli amaçlarından biri her öğrenciye kendi bireysel özelliklerine göre öğrenme fırsatı sağlamaktır. Bu yolla bireysel farklılıkları olan çocuklar

Detaylı

Duyum ve Algı I (PSY 305) Ders Detayları

Duyum ve Algı I (PSY 305) Ders Detayları Duyum ve Algı I (PSY 305) Ders Detayları Ders Adı Ders Kodu Dönemi Ders Saati Uygulama Saati Laboratuar Saati Kredi AKTS Duyum ve Algı I PSY 305 Güz 3 0 0 3 5 Ön Koşul Ders(ler)i yok Dersin Dili Dersin

Detaylı

MÜŞTERİ İLİŞKİLERİ YÖNETİMİ (PZL208U)

MÜŞTERİ İLİŞKİLERİ YÖNETİMİ (PZL208U) DİKKATİNİZE: BURADA SADECE ÖZETİN İLK ÜNİTESİ SİZE ÖRNEK OLARAK GÖSTERİLMİŞTİR. ÖZETİN TAMAMININ KAÇ SAYFA OLDUĞUNU ÜNİTELERİ İÇİNDEKİLER BÖLÜMÜNDEN GÖREBİLİRSİNİZ. MÜŞTERİ İLİŞKİLERİ YÖNETİMİ (PZL208U)

Detaylı

TÜRKİYE CUMHURİYETİ GİRESUN ÜNİVERSİTESİ ŞEBİNKARAHİSAR MYO MESLEK YÜKSEKOKULU MUHASEBE VE VERGİ UYGULAMALARI BÖLÜMÜ BİLGİ FORMU

TÜRKİYE CUMHURİYETİ GİRESUN ÜNİVERSİTESİ ŞEBİNKARAHİSAR MYO MESLEK YÜKSEKOKULU MUHASEBE VE VERGİ UYGULAMALARI BÖLÜMÜ BİLGİ FORMU TÜRKİYE CUMHURİYETİ GİRESUN ÜNİVERSİTESİ ŞEBİNKARAHİSAR MYO MESLEK YÜKSEKOKULU MUHASEBE VE VERGİ UYGULAMALARI BÖLÜMÜ BİLGİ FORMU Bölüm Bölüm Başkanı Bölümün amacı Bölümün Hedefi Muhasebe ve Vergi Uygulamaları

Detaylı

GEDİZ ÜNİVERSİTESİ PSİKOLOJİ YÜKSEK LİSANS PROGRAMI

GEDİZ ÜNİVERSİTESİ PSİKOLOJİ YÜKSEK LİSANS PROGRAMI GEDİZ ÜNİVERSİTESİ PSİKOLOJİ YÜKSEK LİSANS PROGRAMI I. YARIYIL PSI 501 İleri İstatistik Zorunlu 3 0 3 8 Seçmeli Seçmeli 3 0 3 8 II. YARIYIL Seçmeli Seçmeli 3 0 3 8 Seçmeli Seçmeli 3 0 3 8 III. YARIYIL

Detaylı

T.C. MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞI Öğretmen Yetiştirme ve Geliştirme Genel Müdürlüğü. Mesleki Gelişim Programı

T.C. MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞI Öğretmen Yetiştirme ve Geliştirme Genel Müdürlüğü. Mesleki Gelişim Programı T.C. MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞI Öğretmen Yetiştirme ve Geliştirme Genel Müdürlüğü 1. ETKİNLİĞİN ADI Zihinsel Engellilerin Eğitimi Kursu 4 Mesleki Gelişim Programı 2. ETKİNLİĞİN AMAÇLARI Bu faaliyeti başarı

Detaylı

DERS PROFİLİ. Kuram+PÇ+Lab (saat/hafta) Dersin Adı Kodu Yarıyıl Dönem. Araştırma Tasarımı ve Metodolojisinde İleri Konular MAN

DERS PROFİLİ. Kuram+PÇ+Lab (saat/hafta) Dersin Adı Kodu Yarıyıl Dönem. Araştırma Tasarımı ve Metodolojisinde İleri Konular MAN DERS PROFİLİ Dersin Adı Kodu Yarıyıl Dönem Kuram+PÇ+Lab (saat/hafta) Kredi AKTS Araştırma Tasarımı ve Metodolojisinde İleri Konular MAN 602 1 1 3 3 7 Ön Koşul - Dersin Dili Ders Tipi İngilizce Zorunlu

Detaylı

ÇOCUK GELİŞİMİ VE EĞİTİMİ 0-36 AYLIK GELİŞİMSEL RİSK ALTINDAKİ ÇOCUKLAR AİLE DESTEK MODÜLER PROGRAMI (YETERLİĞE DAYALI)

ÇOCUK GELİŞİMİ VE EĞİTİMİ 0-36 AYLIK GELİŞİMSEL RİSK ALTINDAKİ ÇOCUKLAR AİLE DESTEK MODÜLER PROGRAMI (YETERLİĞE DAYALI) T.C. MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI Hayat Boyu Öğrenme Genel Müdürlüğü ÇOCUK GELİŞİMİ VE EĞİTİMİ 0-36 AYLIK GELİŞİMSEL RİSK ALTINDAKİ ÇOCUKLAR AİLE DESTEK MODÜLER PROGRAMI (YETERLİĞE DAYALI) 2013 ANKARA ÖN SÖZ

Detaylı

Arşivcilik Eğitimi: Hacettepe Üniversitesi Deneyiminin Ardından Archival Education: The Experience of Hacettepe University

Arşivcilik Eğitimi: Hacettepe Üniversitesi Deneyiminin Ardından Archival Education: The Experience of Hacettepe University Arşivcilik Eğitimi: Hacettepe Üniversitesi Deneyiminin Ardından Archival Education: The Experience of Hacettepe University Prof.Dr. Gülbün Baydur H.Ü. Bilgi ve Belge Yönetimi Bölümü gulbun@hacettepe.edu.tr

Detaylı

AVRUPA BİRLİĞİ HAYAT BOYU ÖĞRENME İÇİN KİLİT YETKİNLİKLER

AVRUPA BİRLİĞİ HAYAT BOYU ÖĞRENME İÇİN KİLİT YETKİNLİKLER AVRUPA BİRLİĞİ HAYAT BOYU ÖĞRENME İÇİN KİLİT YETKİNLİKLER Özgül ÜNLÜ HBÖ- HAREKETE GEÇME ZAMANI BU KONU NİÇİN ÇOK ACİLDİR? Bilgi tabanlı toplumlar ve ekonomiler bireylerin hızla yeni beceriler edinmelerini

Detaylı

AFYON KOCATEPE ÜNİVERSİTESİ

AFYON KOCATEPE ÜNİVERSİTESİ AFYON KOCATEPE ÜNİVERSİTESİ TEKNİK EĞİTİM FAKÜLTESİ DERS TANITIM FORMU Dersin Kodu / Adı : 088 ATATÜRK İLKELERİ VE İNKILAP TARİHİ I Bölüm / Anabilim Dalı : ELEKTRİK ÖĞRETMENLİĞİ Öğretim Dili : Türkçe Yarıyılı

Detaylı

İlkokuma Yazma Öğretimi

İlkokuma Yazma Öğretimi İlkokuma Yazma Öğretimi Günümüzün ve geleceğin öğrencilerinin yetiştirilmesinde, ilk okuma-yazma öğretiminin amacı; sadece okuma ve yazma gibi becerilerin kazandırılması değil, aynı zamanda düşünme, anlama,

Detaylı

EĞİTİM TEKNOLOJİSİ VE İLETİŞİM

EĞİTİM TEKNOLOJİSİ VE İLETİŞİM 1 EĞİTİM TEKNOLOJİSİ VE İLETİŞİM 2 ÖĞRETİM TEKNOLOJİSİ ve İLETİŞİM Öğretim teknolojisi, öğrenmenin amaçlı ve kontrollü olduğu durumlarda öğrenmeyle ilgili sorunların analizi ve çözümünde insanları, yöntemleri,

Detaylı

T.C. DÜZCE ÜNİVERSİTESİ Sosyal Bilimler Enstitüsü. Eğitim Programları ve Öğretimi Tezsiz Yüksek Lisans Programı Öğretim Planı.

T.C. DÜZCE ÜNİVERSİTESİ Sosyal Bilimler Enstitüsü. Eğitim Programları ve Öğretimi Tezsiz Yüksek Lisans Programı Öğretim Planı. Ders T.C. DÜZCE ÜNİVERSİTESİ Sosyal Bilimler Enstitüsü Eğitim Programları ve Öğretimi Tezsiz Yüksek Lisans Programı Öğretim Planı Tablo 1. ve Kredi Sayıları I. Yarıyıl Ders EPO535 Eğitimde Araştırma Yöntemleri

Detaylı

BİLİŞİM TEKNOLOJİLERİ IOS İLE MOBİL PROGRAMLAMA MODÜLER PROGRAMI (YETERLİĞE DAYALI)

BİLİŞİM TEKNOLOJİLERİ IOS İLE MOBİL PROGRAMLAMA MODÜLER PROGRAMI (YETERLİĞE DAYALI) T.C. MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI Hayat Boyu Öğrenme Genel Müdürlüğü BİLİŞİM TEKNOLOJİLERİ IOS İLE MOBİL PROGRAMLAMA MODÜLER PROGRAMI (YETERLİĞE DAYALI) 2015 ANKARA ÖN SÖZ Dünyada bilim ve teknolojideki hızlı

Detaylı

DERS TANIMLAMA FORMU. Proje/Ala n Çalışması 1. 2 0 0 - - 2 2

DERS TANIMLAMA FORMU. Proje/Ala n Çalışması 1. 2 0 0 - - 2 2 Dersin Kodu ve Adı : TRD101 Türk Dili I DERS TANIMLAMA FORMU Programın Adı: Makine Mühendisliği Yarıyıl Teor i Eğitim ve Öğretim Yöntemleri (ECTS) Uyg. Lab. Proje/Ala n Çalışması Diğer Topla m Krediler

Detaylı

DERS BİLGİLERİ. Ders Kodu Yarıyıl T+U Saat Kredi AKTS ULUSLARARASI FİNANSAL YÖNETİM MAN 328 6 3 + 0 3 5

DERS BİLGİLERİ. Ders Kodu Yarıyıl T+U Saat Kredi AKTS ULUSLARARASI FİNANSAL YÖNETİM MAN 328 6 3 + 0 3 5 DERS BİLGİLERİ Ders Kodu Yarıyıl T+U Saat Kredi AKTS ULUSLARARASI FİNANSAL YÖNETİM MAN 328 6 3 + 0 3 5 Ön Koşul Dersleri İşletme Finansı Dersin Dili Dersin Seviyesi Dersin Türü Dersin Koordinatörü Dersi

Detaylı

Eğitim Fakülteleri ve İlköğretim Öğretmenleri için Matematik Öğretimi

Eğitim Fakülteleri ve İlköğretim Öğretmenleri için Matematik Öğretimi Dicle Üniversitesi Ziya Gökalp Eğitim Fakültesi Dergisi, 19 (2012) 269-273 269 KİTAP İNCELEMESİ Eğitim Fakülteleri ve İlköğretim Öğretmenleri için Matematik Öğretimi Prof. Dr. Murat ALTUN Dilek SEZGİN

Detaylı

YÖNETİMDE SİSTEM YAKLAŞIMI

YÖNETİMDE SİSTEM YAKLAŞIMI YÖNETİMDE SİSTEM YAKLAŞIMI Sistem yaklaşımı veya sistem analizi diye adlandırılan bu yaklaşım biyolog olan Ludwig Van Bertalanffy tarafından ortaya atılan ve modern yönetim teorisinin felsefe temelini

Detaylı

DSK nın Ortaya Çıkışı ve Gelişimi

DSK nın Ortaya Çıkışı ve Gelişimi Balanced Scorecard DSK nın Ortaya Çıkışı ve Gelişimi Bu yöntemin ortaya çıkışı 1990 yılında Nolan Norton Enstitüsü sponsorluğunda gerçekleştirilen, bir yıl süren ve birçok şirketi kapsayan Measuring performance

Detaylı

YÖNETİCİ GELİŞTİRME PLUS. Programın Amacı: Yönetici Geliştirme Eğitimi. Yönetici Geliştirme Uzmanlığı Eğitim Konu Başlıkları. Kariyerinize Katkıları

YÖNETİCİ GELİŞTİRME PLUS. Programın Amacı: Yönetici Geliştirme Eğitimi. Yönetici Geliştirme Uzmanlığı Eğitim Konu Başlıkları. Kariyerinize Katkıları YÖNETİCİ GELİŞTİRME 360 Yönetici Geliştirme Eğitimi İşletmelerde kalıcı başarının sağlanması, kurumun stratejik hedefleri ile uyumlu, yüksek performans göstermeye odaklanmış; motive olmuş takımları oluşturmak

Detaylı

Sistem Mühendisliği. Prof. Dr. Ferit Kemal Sönmez

Sistem Mühendisliği. Prof. Dr. Ferit Kemal Sönmez Sistem Mühendisliği Prof. Dr. Ferit Kemal Sönmez Organizasyon Teorileri 20. yüzyılın başından itibaren insan ilişkilerinin her alandaki giderek artan önemi, iki dünya savaşı ve 1960 ların sosyal devrimleri,

Detaylı

DERS BİLGİLERİ. Ders Kodu Yarıyıl T+U Saat Kredi AKTS MALİ TABLOLAR ANALİZİ MAN 319 5 3 + 0 3 5. Program Öğrenim Çıktıları 4,6 1,2,5 2,20 7,8

DERS BİLGİLERİ. Ders Kodu Yarıyıl T+U Saat Kredi AKTS MALİ TABLOLAR ANALİZİ MAN 319 5 3 + 0 3 5. Program Öğrenim Çıktıları 4,6 1,2,5 2,20 7,8 DERS BİLGİLERİ Ders Kodu Yarıyıl T+U Saat Kredi AKTS MALİ TABLOLAR ANALİZİ MAN 39 5 3 + 0 3 5 Ön Koşul Dersleri Muhasebeye Giriş I+II, Maliyet Muhasebesi Dersin Dili Dersin Seviyesi Dersin Türü Dersin

Detaylı