KIRGIZİSTAN EKONOMİSİNİN YAPISAL ANALİZİ

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "KIRGIZİSTAN EKONOMİSİNİN YAPISAL ANALİZİ"

Transkript

1 781 KIRGIZİSTAN EKONOMİSİNİN YAPISAL ANALİZİ Ferhat Pehlivanoğlu İsa Güneş I. Giriş SSCB yıkıldıktan sonra 1991 yılında bağımsızlığını ilan eden Kırgızistan ekonomisi temelde tarım, orman ve hayvancılığa dayanmaktadır. Merkezi planlama döneminde her ülkenin hangi ürünleri üreteceği belirleniyordu. Fakat bu planlamadan kurtulan Kırgızistan bugün 17 yıllık dönemde dışarıya et, deri, yün, halı gibi ürünlerin ihracatını yapar konuma gelmiştir. Henüz yeterli özelleştirmeyi gerçekleştiremeyen Kırgızistan coğrafi konumundaki elverişsizlikten dolayı sanayileşmede ise gerekli atılımı sağlayamamıştır. Fakat Kırgızistan ekonomisi özellikle son yıllarda turizmde gerçekleştirdiği ivmeyle isminden söz ettirmeye başlamıştır. Bu çalışmanın amacı SSCB dağıldıktan sonra ortaya çıkan ülkelerden olan Kırgızistan ın geçiş ekonomiler içindeki yeri ve özellikle ekonomik yapısında meydana gelen dönüşümü incelemektir. Bu kapsamda özellikle ekonomik yapıda gerçekleşen dönüşüm ile bu dönüşümde Kırgızistan ekonomisinde sektörel gelişmelerin yönünün ne olduğunun incelenmesidir. Çalışmanın bir başka amacı ise, uzun süre dünya ekonomisinden uzak kalmış Kırgızistan ın globalleşmenin ivme kazandığı günümüzde, dünya ekonomisine ne ölçüde entegre olduğunun araştırılmasıdır. II. Teorik Çerçeve Bu kısımda her toplumun çözmek zorunda olduğu temel sorunlara cevap arayan başlıca iki ekonomik yaklaşımdan planlı ekonomi ve serbest ekonomi kavramları ile özellikle Sovyetler Birliği nin yıkılmasından sonra hızla planlı ekonomiden serbest piyasa ekonomisine geçen ülkelerin özellikleri hakkında teorik bilgiler verilecektir. 1. Planlı Ekonomi Planlı ekonomiler denince ilk akla gelen ekonominin daha önceden belirlenmiş bir süreç dahilinde işleyişi akla gelmektedir. Planlı ekonomilerin birçok farklı tanımı bulunmaktadır. Sözlük tanımı, kaynakların kullanımının devlet tarafından belirlendiği ve kontrol edildiği ekonomi 971 şeklindedir. Seyidoğlu planlı ekonomiyi kaynak dağılımı fonksiyonunun serbest fiyat mekanizmasının işleyişiyle değil, merkezi karar alma süreciyle Arş. Gör. Kocaeli Üniversitesi, İ.İ.B.F. İktisat Bölümü Arş. Gör. Kocaeli Üniversitesi, İ.İ.B.F. İktisat Bölümü 971 ( ).

2 782 belirlendiği ekonomiler 972 olarak tanımlamaktadır. Planlı ekonomi ayrıca, üretim, yatırım ve dağıtım kararlarının büyük çoğunluğu veya tamamının merkezi yönetimlerce belirlendiği ekonomiler olarak da tanımlanmaktadır. Planlı ekonomilerde merkezi yönetimler kararlar alırken tüketicilerin tercihlerini dikkate alabildikleri gibi, kendi önceliklerine göre de hareket edebilmektedirler. Merkezi yönetim, üretim sürecine ilişkin kararlar alırken sektörlerin kendi aralarındaki ve nihai talep ile aralarındaki üretim ilişkilerini dikkate almak zorundadır. Belirlenen bu üretim hedefleri için gerekli olan üretim fonksiyonları yani emek, sermaye gibi girdilerin üretim için yeterli stokunun olması gerekmektedir. Son olarak alınan bu kararlar çerçevesinde sektörlerdeki üretimin hangi tesislerde, fabrikalarda ya da çiftliklerde yapılacağının dağıtımı yapılır. Planlı ekonomi kavramı II. Dünya Savaşından önce yalnızca Sovyet Rusya için kullanılmaktaydı. Savaştan sonra oluşan Sosyalist Blok ülkeleri de bu modele dayanmışlardı 973. Planlı ekonomi deyimi, yakın zamana kadar esas olarak sosyalist ülkeler için kullanılmakla birlikte, günümüzde bu ülkelerde de kaynak dağılımında piyasa göstergelerine daha fazla yer verilmesi yönünde değişiklikler yaşanmaktadır 974. Sosyalist ekonomilerde uygulanan planlar emredici niteliktedir. Diğer bir deyişle, bu ülkelerdeki tüm ekonomik faaliyetler planlara göre yürütülür. Tüm ilgili kuruluşlar ve kişiler planlara uygun hareket etmek zorundadırlar. Temelde piyasa ekonomisine dayalı, karma ekonomi modelini benimsemiş ülkelerde ise planlar ekonomik kalkınmanın bir aracı olarak kullanılır ve yol gösterici nitelik taşır. Burada ancak kamu kesimi için emredici planlardan söz edilebilir, özel kesim için plan yol göstericidir Piyasa Ekonomisi Piyasa ekonomisi veya serbest piyasa ekonomisi denildiğinde ilk akla gelen, arz ve talebin piyasa işleyişini belirlediği anlaşılmaktadır. Daha açık deyişle bu piyasada ekonomik kararlar fiyat mekanizmasının işleyişiyle kendiliğinden belirlenir. Teorik olarak da piyasa ekonomisi ekonomik faaliyetlerin tam rekabet şartları içinde serbestçe yapılabildiği, ekonomik sorunların çözümünün devletin ekonomiye müdahalesiyle değil fiyat mekanizması aracılığı ile gerçekleştirildiği ekonomi 976 şeklinde tanımlanabilir. Serbest piyasa ekonomisinde, arz ve talep belirleyici etkendir. Arz ve talepteki en önemli etken fiyat mekanizmasının işleyişi ise çok önemlidir. Üreticiler ve tüketiciler pazarda aynı şartlar altında yer alırlar. Serbest piyasa ekonomisi aynı zamanda tam rekabet piyasasının özelliklerini de taşımaktadır. Serbest piyasa ekonomilerinde üreticiler için ana faktör kar maksimizasyonu iken tüketiciler için fayda maksimizasyonudur. Üreticiler kar motivasyonu ile tüketicilerin tercihlerine önem vermektedirler. Tüketicilerin tercihlerinde ise fayda yattığı için piyasa fiyatları temel etkendir. Bu iki özellik serbest piyasa ekonomisinde piyasa fiyatlarının 972 SEYİDOĞLU, Halil, Ekonomik Terimler Ansiklopedik Sözlük, Güzem Yayınları, No:4, Ankara, 1992, s SEYİDOĞLU, Halil, a.g.e., s ( ). 975 SEYİDOĞLU, Halil, a.g.e., s ( ).

3 783 oluşumunda temel faktör niteliğindedir. Piyasa ekonomisinin diğer temel özellikleri ise özel mülkiyet hakkı ve girişim özgürlüğüdür. Buradan anlaşılacağı üzere ekonomik faaliyetler özel kişi ve kuruluşlarca yapılmaktadır. Serbest piyasa ekonomisinde de devletin piyasalara müdahalesi söz konusu olabilir ancak bu aykırı bir durum teşkil etmez. Çünkü bu müdahalelerin düzeyi ülkelere göre farklılık arz edebilir. Temelde dikkat edilmesi gereken husus bu müdahalelerin piyasa mekanizmasını bozacak düzeyde olmaması gerektiğidir. Özetle, Piyasa ekonomisi, özel mülkiyetin var olduğu ve devir edilebildiği, işbölümünün bulunduğu ve iktisadi ajanın müteşebbis olduğu, sözleşme ve girişim özgürlüklerinin tanındığı, özel teşebbüsün esas alındığı, rekabetçi serbest fiyatların kaynakları desantralize şekilde tahsis ettiği, bir gönüllü mübadeleler yumağı olup; bu gayrişahsi ve kendiliğinden oluşan sürekli dev açık artırmaya veya iktisadi örgütlenmeye, neticede tüketiciler egemendirler Geçiş Ekonomilerinin Özellikleri Geçiş ekonomisi, daha önce planlı ekonomik sistemle yönetilen ve 1990 dan sonra piyasa ekonomisini uygulayan ülkeler için kullanan yaygın bir kavramdır. Geçiş ekonomilerinin başarısında coğrafi, tarihi, ekonomik geçmişler ve hükümetlerin uyguladıkları politikalardaki istikrar ve kararlılık çok önemlidir. Bu hususlara dikkat eden ülkelerde geçiş süreci hem kısa hem de daha az maliyetli olmuştur. Geçiş ekonomisi ile kastedilen husus; bir ülkede mevcut üretim tarzının, rakipleri ile rekabet edememesi dolayısıyla kısmen veya tamamen çökmesi neticesinde kurumsal yapısının değişmeye zorlanmasıdır. Diğer bir ifade ile; sosyalizmden veya karma ekonomiden, piyasa ekonomisine geçiş sürecidir. XX. yüzyılda ekonomik sistemlerin en önemli deneyimlerinden biri, sosyalist ekonomik modelden piyasa ekonomisine dayalı modele doğru çok hızlı ve kapsamlı bir şekilde yaşanan geçiştir. Geçiş sonucunda ekonomik yapı ile üretici ve tüketici davranışlarında temel değişimler gözlenmiştir 978. Piyasa ekonomisine geçmeye çalışan Geçiş Ekonomileri nde ise devlet piyasa ekonomisini kurmakla görevli olup bu konuda aktif roller üstlenmiş durumdadır. Ancak burada devlet kendini dönüştürme (transformasyon) görevini üstlenmiştir. Böyle bir görevde zor olan ekonomik planlama yaparak bütün kararları alan ve uygulayan devletin bundan vazgeçerek ekonomiyi, oluşumuna destek vereceği piyasa birimlerine bırakmasıdır. Ayrıca söz konusu değişimi yapacak olan piyasa ekonomisi deneyimini yaşamamış olan kadroların bu işi üstlenmiş olmalarıdır 979. Geçiş ekonomisi süreci birtakım zorlukları beraberinde getirmektedir. Özellikle ekonomilerin uluslararası piyasalara adaptasyonu nedeniyle gerçekleştirilecek olan serbestleşme ve özelleştirme çalışmaları sayesinde devletin ekonomideki payının azaltılması ve bunu yapabilecek devlet müdahalesinin yoğunluğu ciddi bir çelişki oluşturmaktadır. Bu süreçte 977 AKALIN, Güneri, Piyasa Ekonomisinin Nesrindeyiz?, ( ). 978 YAVUZ, H. Bilgehan, Geçiş Ekonomilerinde Ekonomik Büyüme, ( ), s ALTAY, Asuman, Geçiş Ekonomilerinde Devletin Ekonomik Rolleri, Görevleri Ve Kobi lerin Durumu, ( )

4 784 piyasaların serbestleştirilmesi, yerli ve yabancı firmaların rekabet içinde olması bazı firmaların iflasına neden olabilecektir. Bu süreçte alınacak makro kararlar ekonomideki işsizlik oranında artışları da beraberinde getirebilecektir. Özelleştirme çalışmaları, işsizlik maliyetleri ve milliyetçilik duyguları nedeniyle sosyal huzursuzluğun oluşmasına neden olabilecektir. Ayrıca sosyal huzursuzluğun büyümesi geçiş sürecinin uzamasına ve beraberinde geçiş maliyetinin artmasına da neden olabilecektir. Geçiş ekonomilerinin genel karakteristiğine bakıldığında ise başlıca şu özelliklerden söz edilebilir 980 : i. Sanayileşme yetersiz, teknoloji geridir, ii. Tarımsal nüfus yüksek verim azdır, iii. Sosyal ve etik kodlar yerleşmemiş, güven düzeyi düşüktür, iv. Regülasyonlar piyasa için yüktür, v. Finansman imkanları sınırlıdır, vi. Kurumsal yapıda aksamalar olabilir, vii.çoğunlukçu demokrasi + popülizm + devletçilik ve rant dağıtımı engellenememekte, viii. Hukukun üstünlüğü ilkesi uygulanmayabilir, ix. Karar almaya temel teşkil edecek ve doğru karar aldıracak verilere ulaşmak henüz mümkün olmayabilir. Kullanılan veriler genellikle eski veya anlamsız kalabilir. Geçiş ekonomileri terimi iktisat tarihine 1980 lerin sonundan itibaren girmiştir lı yıllar sonrasında ise eski Doğu Blok unun yıkılmasıyla gerek siyasi, ekonomik ve gerekse de sosyal alanda birçok yenilikler yaşanmıştır. Merkezi Sovyetler Birliği nin dağılmasından sonra ortaya çıkan devletlerin hemen hepsinde başlayan siyasi değişim hareketleri komünist rejimlerin tasfiye edilmesine yol açmış, tasfiyenin hemen ardından birçok kanun ve benzeri düzenleme ile demokratik bir toplumsal ve ekonomik kalkınma programı uygulamaya geçirilmeye çalışılmıştır. Orta Asya coğrafyasında; Kazakistan, Kırgızistan, Özbekistan, Türkmenistan ve Tacikistan olmak üzere beş bağımsız cumhuriyet bulunmaktadır. Bunlarda Tacikistan dışında kalan dört cumhuriyet Orta Asya Türk Cumhuriyetleri (OATC) olarak adlandırılmaktadır. Sovyetler Birliği nin birer üyesi olan Orta Asya Türk Cumhuriyetleri (OATC), birlik döneminde merkezi planlamaya dayalı, daha çok tarımsal ürün alanı, enerji ve hammadde deposu olarak değerlendirilmişti. Sovyetler Birliği nin dağılmasının ardından 1990 lı yıllar sonrasında bağımsızlıklarını kazanan Orta Asya Türk Cumhuriyetleri merkezi planlı sistemden piyasa ekonomisine geçiş kararı alarak, siyasi bağımsızlıklarının yanında ekonomik bağımsızlıklarını da gerçekleştirmiştir. SSCB nin dağılması sonrasında bu ekonomilerde yaşanan süreç genel olarak geçiş transition süreci diye adlandırılmaktadır. 980 RAMAZANOĞLU, Geybula ve ACAR, İ. Attila, Bir Geçiş Ekonomisi Örneği Olarak Kırgızistan: Siyasi, Ekonomik ve Toplumsal Yanaşımlar, ( ), s.387.

5 785 Geçiş süreci ekonomik dönüşüm yönünden Merkezi Planlama Ekonomisi nden Piyasa Ekonomisi ne geçiş göstergeleri açısından değerlendirilmektedir 981. III. Kırgızistan Ekonomisinin Analizi Orta Asya tarihsel açıdan birçok büyük medeniyete ev sahipliği yapmıştır. Öyle ki en büyük ekonomik ve siyasi görüşler bu bölgede hayat sürmüş ve dünya ekonomisini etkilemiştir. Kapitalizm, sosyalizm, Hıristiyan ve Müslüman topluluklar bu bölgede yaşamış büyük imparatorluklar burada doğmuştur yılında Çarlık Rusya da Meydana gelen Bolşevik İhtilali ile Sovyetler Birliği nin temelleri atılmış ve bu bölge uzun dönem Sovyet etkisi altında kalmıştır li yılların sonlarında hem eski Doğu Bloğu ülkelerinin piyasa ekonomisine yakınlaşması hem de 1989 Berlin duvarının yıkılmasının etkisi ile 1991 de Sovyetler Birliği nin tamamen dağılması ile birlikte bu bölgedeki ülkeler hızlı bir şekilde piyasa ekonomisine geçmeye başlamışlardır. Yani uzun yıllar planlı ekonominin hâkimiyet sürdüğü topraklar bu tarihten sonra piyasa ekonomisi tandanslı yaşamaya başlamıştır lı yılların başlarında Sovyet ülkeleri bağımsızlıklarına kavuşmuştur. Fakat bölgedeki ülkelerin siyasi bağımsızlıkları eş zamanlı olarak ekonomiye yansımamış ve bölgede ekonomik ve sosyal problemler baş göstermiştir. Tüm ülkeler bazında önce üretim hızla düşmüş bölge halkı üzerinde güvensizlik problemi başlamıştır. Fakat 2000 li yıllara doğru bu olumsuz ortam atlatılmaya başlanmış ve bölgedeki istikrarsızlık yerini üretim artışı ve büyümeye bırakmıştır. Merkezi planlı ekonomiden piyasa ekonomisine geçiş süreci fiyatların ve ekonomik işlemlerin serbestleştirilmesi, kaynakların etkinliği artıracak şekilde yeniden dağıtılması, makro ekonomik istikrar için piyasa ağırlıklı araçların geliştirilmesi, özelleştirme yoluyla ekonomik verimlilik ve etkin işletme yönetiminin sağlanması, sıkı bütçe uygulanması ile ekonomik verimliliğin sağlanması, özel mülkiyet haklarının sağlanması ve daha birçok hukuki, siyasal ve ekonomik alanda yapısal reformların yapılmasını sağlamıştır. 983 Orta Asya bölgesinde Kazakistan, Kırgızistan, Özbekistan, Türkmenistan ve Tacikistan olmak üzere beş Bağımsız Cumhuriyet bulunmaktadır. Bunlardan Tacikistan dışında kalan dört cumhuriyete Orta Asya Türk Cumhuriyetleri (OATC) adı verilmektedir. 984 Geçiş ekonomilerinden Kırgızistan 15 Aralık 1990 da egemenliğini, 31 Ağustos 1991 tarihinde de bağımsızlığını ilan etmiştir. Kırgız Cumhuriyeti Anayasası parlamento tarafından oy birliği ile 5 Mayıs 1993 te kabul edilmiştir AĞDAŞ, Oktay, Orta Asya Türk Cumhuriyetleri nin Bağımsızlık Sonrası Temel Makro Ekonomik Göstergeler Açısından Değerlendirilmesi, Kırgızistan Türkiye Manas Üniversitesi, SBE, İktisat Anabilim Dalı, Basılmamış Yüksek Lisans Tezi, 2006, ss A.g.e., s ACARTÜRK, Ertuğrul. Geçiş Ülkelerinde Devletin Ekonomik Rolü Yabancı Sermaye ve Özelleştirme: Kırgızistan Örneği. s SOLAK, Fahri. Türkiye Orta Asya Cumhuriyetleri Dış Ticaret İlişkilerinin Gelişimi. Marmara Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi sayı: 18, İstanbul: 2003, s ÖZDENOĞLU, Selda. Kırgız Cumhuriyeti, T.C. Başbakanlık, Türk İşbirliği ve Kalkınma İdaresi Başkanlığı Yayınları, 2005, s.11.

6 Planlı Dönemde Kırgızistan Ekonomisinin Yapısı Ülke ekonomisinde yaşanan pek çok sorunun temelinde SSCB döneminde uygulanan merkezi planlamaya dayalı ekonomi politikasının etkileri bulunmaktadır. Bu dönemde SSCB sınırları içinde bulunan ülkelerin belirli alanlarda ihtisaslaşması ve ülkenin coğrafi, kültürel ve ekonomik yapılarına bakılarak ne tür üretim konusuna yöneleceği merkezden belirlendiğinden her ülke aynı ölçüde zenginliği paylaşamamıştır. Özellikle bu ülkelerin gümrük birliğine benzer bir yapıda, ürettikleri ürünleri SSCB bloğu içinde satması karşılığında ihtiyaç duydukları ürünleri alması sonucunda uygulanan düşük fiyat politikaları etkinlik ve verimliliğin azalmasına yol açmıştır. En önemlisi ihtisaslaşma, ülkeleri birbirine bağımlı hale getirmiştir. Bu işbölümü ve uzmanlaşma Kırgızistan ın hayvancılık ve kısmen de olsa tarıma yönelmesine yol açmıştır. Sonuçta Kırgızistan 3 milyonu büyükbaş ve at olmak üzere yaklaşık 15 milyon hayvanın yetiştirildiği bir ülke olmuştur 986. Merkezi planlama dönemine ait önemli bir uygulama, ülkedeki zengin akarsu kaynaklarından elektrik üretimine ağırlık verilmesidir. Bunun tabii sonucu da ihracat kalemleri içinde elektrik enerjisinin payının oldukça yüksek olmasıdır. Ancak, elektrik enerjisi üretiminde kullanılan teknoloji oldukça eski ve hantal olduğundan üretimde verimlilik sağlanamamakta ve dağıtımda büyük kayıplar yaşanmaktadır. Büyük İpek Yolu boyunca kurulmuş olan tarihî, mimarî eserlerin hala muhafaza ediliyor olması ve pek çok tarihi imparatorluğa ev sahipliği yapan ülkenin önündeki en önemli handikap kalifiye işgücünün bulunmamasıdır. SSCB döneminin bir sonucu olarak, en kritik noktalarda ve teknik alanlarda Rusların istihdam ediliyor olması Kırgızistan ın politika üretemeyişinde etkili olmaktadır da iç savaş sonrası Kırgızistan da bütün ülkelerde olduğu gibi Yeni Ekonomi Politikası uygulanmaya başlanmıştır. Politikanın temel amacı, ekonominin özellikle iç bölgelerde hızlı bir biçimde canlandırılmasıdır yılında Kırgızistan da tahıllarda ekilen toprakların toplam yüzölçümünün %45 i, teknik bitkilerin %40 ı, yemlerin %77 si, bahçe bitkilerinin %39.4 ü azalmıştır. Yeni Ekonomi politikası, ekonomide devlet tekelinin kurulmasını esas alan ilk sosyalizm anlayışının yerine üreticilere geniş haklar tanıyan, serbest ticareti ve sanayi şirketlerinin devlet tarafından teşvikini kabul eden yeni bir sosyalizm anlayışı getirmiştir yılının Ekim ayında ülkedeki tarım işletmelerinin %42.7 si kooperatifleşmiştir. Tarım işletmelerine verilen krediler sürekli olarak artmıştır. Yeni Ekonomi Politikası nın uygulandığı yıllar eski fabrikaların, iş yerlerinin teknik yenilenmesinin yapıldığı ve sanayi inşaatının başladığı yıllar olmuştur. Bu dönemde yeni iş alanları işletilmeye başlanmış, meyve suyu fabrikası, pamuk fabrikası, Krasnıy Storitel tuğla fabrikası, deri fabrikası, Çekoslovakya kooperatifine ait İntergelpo tekstil fabrikası(1927), Oş ipek fabrikası, Alamidin hidroelektrik santrali(1928) kurulmuştur yılında Kırgızistan ın birinci beş yıllık planı yapılmıştır. Birinci beş yıllık plan sonunda sanayi sektörünün ekonomideki payı %23.5 e kadar yükselmiştir. Beş yıllık plan sonunda taşkömürü sanayinin ağır sanayideki payı %70, bütün sanayideki payı %40 olarak gerçekleşmiştir. Hazırlanan ikinci beş yıllık planda yer alan projelerin çoğu gerçekleştirilememiştir. Üçüncü beş yıllık plan sanayinin gelişmesi amacıyla önceki planlara göre daha büyük hedefler ortaya koymuştur yılına göre 1942 yılında kömür üretimi RAMAZANOĞLU, Geybula ve ACAR, İ. Attila, a.g.m., s A.g.m., ss

7 787 kat artırılacak, petrol, çinko, kurşun, civa, volfram, altın antıman ve malibdena üretimi daha da yükseltilecekti li yıllarda Sovyetler Birliği yeni bir ekonomik gelişme devresine girmiştir. Bu gelişme bilgi ve teknik yönden gerçekleşecekti. Teknoloji devrimi yenilikler getirerek endüstriye yeni imkanlar sağlamaya başlamıştır. O zamanlar sanayiye yatırılan para miktarı 98.8 milyar ruble olmuş, bu dördüncü beş yıllık planın çok daha üzerinde gerçekleşmiştir. Beşinci ve altıncı beş yıllık planlarda inşaa ve yenileme yoluyla 59 tane yeni fabrika ve 46 tane atölye faaliyete girmiştir. 60 lı yıllardan itibaren Kırgız ekonomisi SSCB ekonomisinin ayrılmaz bir parçasıydı ve diğer cumhuriyet ekonomileriyle güçlü bağlantıları vardı. 10. beş yıllık planda önceki plana göre 4.7 milyar rubleden daha fazla sanayi ürünü üretilmiş yani %27 lik bir artış gözlenmiştir yılları arasındaki dönem, sosyalist devletlerde baş döndürücü, radikal değişmelerin yaşandığı dönem olmuştur yılında ekonomik büyümenin temposu kritik seviyeye kadar azalmıştır döneminde % 6 civarında olan Sovyet ekonomisinin büyüme hızı, arasında yılda ortalama % 2 seviyesine bazı hesaplara göre de 1980 yılında sıfır noktasına inmiştir yılı 100 olarak kabul edildiğinde sermaye verimliliği sanayide % 60 a, tarımda ise % 30 a düşmüştür. İşgücü verimi 1980 yılında S.S.C.B de %3.1 e, Kırgızistan da ise %1.9 a inmiştir. Sovyetlerin iktisadi bakımdan çöküntüye uğramalarında; üretimde kalitenin aranmamış olması, silah sanayine büyük harcamaların yapılıp ve bunun diğer alanlara yapılabilecek yatırımları engellemiş olması, verimsiz sanayileşme, merkezi planlamanın bir noktadan sonra tıkanarak ekonomide dengeleri sağlayamamış olması, dünyada teknolojinin ön plana geçtiği dönemde üretim sürecini yeni teknolojik gelişmelere uyumlaştıramaması hatta dünyanın en büyük tarım ihracatçılarından birisi iken, 1970 li yıllardan itibaren ithalata yönelmesi, değişime zorlayan en önemli nedenler olarak sıralanabilir. Topluluk içerisindeki cumhuriyetlerin toplam milli gelirlerinden SSCB nin bütçesine yapılan kesintiler Rusya, Beyaz Rusya, Letonya, Estonya, ve Ukrayna dan % 22-28, Özbekistan dan % 55, Tacikistan ve Kırgızistan dan % 65 ti. Yani ekonomik yükün dağılımında adaletsizlik mevcuttu Bağımsızlık Sonrası Kırgızistan Ekonomisinin Yapısal Dönüşüm Analizi Sovyetler Birliği dağıldıktan sonra bağımsızlığını 1991 de ilan eden Kırgızistan bölgede en fazla dikkat çeken ülkelerden biri olmuştur. Esasında Kırgızistan yüzölçümü olarak küçük bir ülke olmasına ve nükleer güce sahip olmamasına rağmen bölgede ilk milli parayı kullanan ülke olması, dünya ticaret örgütüne ilk üye olan ülke olması ve bölgedeki yatırım ortamına ağırlık vermesi bakımından dünya ekonomisi için bölgede önemli bir konumuna gelmiştir. Ayrıca Kırgızistan Orta Asya da Çin topraklarına açılan önemli coğrafi konumu sebebiyle de bölgede çıkar hesapları yapan büyük ekonomik güçlerinde odağı haline gelmiştir SARSILMAZ, Filiz, Kırgızistan ın Makro Ekonomik Analizi, ( ), ss ÖZTÜRK, Alparslan. Bütçe ve Para Politikalarının Makro ekonomik Etkileri ve Kırgızistan Üzerine Analizi Kırgızistan Türkiye Manas Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Basılmamış Yüksek Lisans Tezi, 2006, s.3.

8 788 Kırgızistan, diğer bağımsızlığını ilan eden ülkeler gibi büyük enerji ve doğal kaynaklara sahip olmamasından dolayı Kazakistan, Özbekistan ve Tacikistan dan daha fazla dışa açık ekonomi politikasını benimsemek zorunda kalmıştır Kırgızistan ın Sosyal Analizi Kırgızistan a ait bazı genel veriler aşağıdaki tablo 1 de yer almaktadır. Tablo 1: Kırgızistan a Ait Bazı Sosyal Veriler Yüzölçümü km 2 Önemli Şehirleri Para Birimi Nüfus Kentsel Nüfus Kırsal Nüfus Bişkek, Oş, Karakol, Calal-Abad, Tokmok, Kara-Balta, Çolpan Ata, Narın, Talas. Kırgız Somu (1 ABD Doları = 36 Som) 5.2 milyon kişi 3.35 milyon kişi 1.85 milyon kişi Nüfus Yoğunluğu 24.1 kişi / km 2 Nüfus Artışı Ortalama Yaşam Doğum Oranı Ölüm Oranı Nüfusun Yaş Dağılımı 56.0 (binde) Kadınlarda 67 yıl, Erkeklerde: 59 yıl (binde) 7.4 (binde) Çocuk ve genç %38.1 Çalışma Çağındaki nüfus : % 52.7 Çalışma Yaşının üstündeki nüfus % 9.2 Okur Yazar Oranı % 90 İlköğretim Okulu Üniversite Sayısı 47 Kaynak: T.C. Başbakanlık, Türk İşbirliği ve Kalkınma İdaresi Başkanlığı, Kırgızistan, 2005.

9 789 İnsani gelişme endeksi insanların hak ettikleri bir yaşam için karar ve seçeneklerini artıran kendilerine verilen ve hazır sunulan olanakların var olma derecesidir. 990 Yani insani gelişme endeksi ülkeler arasındaki sosyo - ekonomik durumu gösteren bir katsayıdır. İlk defa 1990 yılında Birleşmiş Milletler tarafından yayımlanan insani gelişme raporu ile her yıl tekrar yayımlanmaktadır. Örneğin ülke karşılaştırmalarında ülkedeki yaşam beklentisi, yetişkinlerin okur yazarlık oranları, kişi başı gelir düzeyi gibi kıstaslar katsayıyı etkilemektedir. Buna göre endeksin 0.5 in altında olması az gelişmiş bir ülkeyi temsil ederken 0.8 in üzerindeki bir endeks çok gelişmiş ülkeyi temsil etmektedir. Kırgızistan ın insani gelişme endeksi dir. Nüfusun % 99.4 ü elektrik, % 82.6 sı temiz su kullanma imkanına sahiptir. Ayrıca Kırgızistan da eğitim endeksi 0.93 tür. 991 Kırgızistan; Çin, Kazakistan, Tacikistan ve Özbekistan ile komşudur. Oş kentinden Çin e ulaşan karayolunun çalışması devam etmektedir. Bu karayolunun tamamlanması Kırgızistan ekonomisine hız vermesi beklenmektedir. 370 kilometre demiryoluna sahip olan Kırgızistan ın demiryolu gelişmesi 1999 yılında devlet desteğinin kesilmesi ile durmuştur. Fakat ülkenin demiryolu ulaşımını geliştirecek bir ulusal planı bulunmaktadır. Kazakistan ve Kırgızistan arasındaki yolcu taşımacılığını büyük ölçüde kolaylaştıracak projenin 2008 sonunda bitmesi planlanmaktadır. Telekom sisteminin modernleştirilmesi çalışması internet kullanımını yaygınlaştırmış internet kullanıcı sayısının artırılması ve e ticaretin artırılması ülkenin öncelikli planları arasında yer almaktadır yılında onaylanan ulusal bilgi ve iletişim teknolojileri stratejisinin hedefi Kırgızistan ın 2010 yılında GSYİH içinde bilgi sektörünün payının % 5 e yükseltilmesidir Kırgızistan ın Ekonomik Analizi Kırgızistan a ait bazı ekonomik veriler aşağıda tablo 2 de gösterilmiştir UNDP (2005), Human Development Report. 992 BENLİ, Oya. Kırgızistan Ülke Profili, T.C. Başbakanlık Dış Ticaret Müsteşarlığı İhracatı Geliştirme Etüd Merkezi, 2006, s.2.

10 790 Tablo 2: Kırgızistan a Ait Ekonomik Veriler (2007 yılı sonu) GSMH Kişi Başı Gelir 3.7 Milyar ABD Doları 498 ABD Doları Büyüme (reel GSYH) % 8.2 Enflasyon oranı (tüfe ortalama) % 20.1 İhracat İthalat milyon ABD Doları 2724 milyon ABD Doları İşsizlik oranı % 9.3 Dış Borç 1 milyar ABD Doları Dış Borç / GSMH % 90 Dış Borçların İhracata oranı % 326 Kaynak: Kırgızistan Ülke Raporu, T.C. Başbakanlık, Ekonomik, Ticari, Teknik İşbirliği Daire Başkanlığı, GSMH ın yapısına bakacak olursak; GSMH tan tarım % 36.70, sanayi % 15.20, inşaat sektörü % 17.48, ticaret 13.88, % ulaştırma 1.12, iletişim 0.61 ve diğer sektörler % pay almaktadır. Geçiş sürecini yaşayan diğer tüm ülkeler gibi Kırgızistan da ciddi sorunlar yaşamaktadır. Bunların başında ise Kırgızistan daki yüksek işsizlik gelmektedir. Ülkede halen işsizlik oranı % ler seviyesiyle sosyal hayatı etkilemeye devam etmektedir. Ülkede asgari ücret 340 Som olup haftalık çalışma saati 40 saattir. Kırgızistan da işgücü yaklaşık olarak 2 milyondur. Bunun % 48 i tarımda % 39 u hizmetlerde % 13 üde sanayide çalışmaktadır Kırgızistan Ülke Bülteni 2008, Dış Ekonomik İlişkiler Kurulu, DEIK 2008, s.s

11 791 Tablo 3: Kırgızistan da Temel Makro Ekonomik Göstergeler ( ) Enf Tüfe % ort GSYH (Milyar $) Reel GSYH Büyüme % İthalat (milyon $) İhracat (milyon $) Döviz Rezervleri (Milyon $) Döviz ($:KGS) Kuru Kaynak: Economist İntelligence Unit, Kırgızistan Milli İstatistik Merkezi. Orta Asya devletlerinin kapitalizme uygun yaşamaya başlaması bir yandan da bölgede yoksulluk olgusunu beraberinde getirmiştir. Çünkü kapitalist sistemde gelir dağılımı sosyalist sistemde olduğu gibi adil dağılmamaktadır. Burada önemli olan mümkün olduğu kadar daha fazla gelir dağılımında adaleti sağlamaktır. Dolayısıyla bu amacı gerçekleştirmede en önemli görev devletlere düşmektedir. 994 Kırgızistan gelir dağılımı açısından şu şekildedir: Kırgızistan da nüfusun en fakir %10 u gelirin % 3.2 sini, en fakir % 20 si gelirin % 7.6 sını alırken; ülkede nüfusun en zengin % 10 u gelirin 27.2 sini, en zengin % 20 si ise gelirin 42.5 ini almaktadır. Bilindiği gibi gini katsayısı gelir dağılımındaki adaletsizliği ölçen bir katsayıdır. Gini katsayısı 1 e yaklaştıkça adaletsizlik artmakta sıfıra yaklaştıkça gelir dağılımında adalet artmaktadır. Kırgızistan da gini katsayısı 0,28 dir. Kırgızistan da enflasyon rakamları son yıllarda tekrar yükselişe geçmiştir Rusya krizinin de etkisiyle 2000 yılında % 18.7 olan enflasyon (tüfe ort.) 2002 de % 2.1 e kadar düşürülmüştür. Fakat son yıllarda enflasyon Kırgız ekonomisi için tekrar sorun olmaya başlamış 2006 yılında enflasyon % 5.6 ya 2007 yılında ise % 10.2 ye yükselmiştir. Kırgızistan ekonomisinin tarım ağırlıklı bir yapıya sahip olması sonucu 2007 yılında dünya genelinde 994 YÜCE, Mehmet ve ÖZBEK, Ferhat. Orta Asya Türk Cumhuriyetlerinde Sosyo Ekonomik Boyutlarıyla Yoksulluk Olgusu Üzerine Bir Değerlendirme, 2007, s.18.

12 792 görülen gıda fiyatlarındaki kriz Kırgızistan ı da derinden etkilemiş ve 2007 yılında enflasyonu % 10 ların üzerine kadar ilerletmiştir. Bunda en büyük nedenlerden birisi de buğday ve sıvı yağ fiyatlarındaki aşırı artışlardır. Örneğin Kırgızistan da 2007 yılında ekmek, unlu ürünler ve tahıl fiyatları % 62 oranında artmıştır. Kırgızistan ekonomisi 2007 yılını % 8,2 lik büyümeyle kapatmıştır. Kırgızistan bağımsızlığını ilan ettikten sonraki ilk yıllarda önemli oranda reel küçülme yaşamıştır. Şöyle ki yılları arasında ülke % 50 oranında küçülme yaşamıştır. Kırgızistan ekonomisinin tekrar büyümeye başlaması 1995 sonu 1996 yılı başlarında gerçekleşmiştir yılında yaşanan büyümenin nedeni olarak tarımsal üretimdeki artış ve Kumtor altın madenlerinin hizmete sokulması gösterilmektedir. Kırgız ekonomisi 1997 ve 1998 i büyümeyle gerçekleştirmiş fakat 1998 yılında patlak veren Rusya Krizi Kırgızistan ekonomisini de etkileyerek üretimin tekrar düşmesine neden olmuştur yılından sonra tekrar tarım ağırlıklı olmak üzere ve altınında etkisiyle Kırgız ekonomisi arasında % 4.6 oranında büyüme gerçekleştirmiştir yılında Kumtor altın madeninde bir kaza meydana gelmiş ve üretim durmuştur. Bu durum ise Kırgızistan ekonomisine büyük darbe vurmuş ve üretim bir önceki yıla göre % 30 oranında düşüş gerçekleştirmiştir yılında Altın madeninin tekrar eski seviyesine ulaşması ve dünya altın fiyatlarındaki artış sayesinde Kırgızistan ekonomisi % 6.7 oranında büyümüş bu büyüme ertesi yılda sürmüş ve 2004 yılında ise % 7.1 e ulaşılmıştır. Ekonomisinin altına bağlı olması Kırgız ekonomisi için her zaman kendini göstermeye devam etmiştir. Nitekim altın üretiminin 2005 yılında da düşüş göstermesi Kırgız GSYH sını % 0.6 oranında küçültmüştür. Kırgız ekonomisi 2006 yılında % 3.1 ve 2007 de ise % 8.2 büyüme gerçekleştirmiştir. Kırgızistan dağlık bir ülke olduğundan dolayı ekonomisi ağırlıklı olarak tarıma dayanmaktadır. Kırgızistan ın başlıca ürettiği tarım ürünleri tütün, pamuk, patates, sebze, üzüm, meyve ve çilek ve kirazdır. Ülkede hayvancılık ise genelde koyun, keçinin yanı sıra sığır şeklindedir. Ayrıca ülkede hayvancılık üzerinden en fazla yün üretimi yapılmaktadır. Ülkenin endüstriyel olarak ihraç ürünlerinden en önemlileri; doğalgaz, altın, cıva, uranyum ve elektriktir. Kırgızistan da ihracat rakamları 2002 yılından bu yana artış göstermektedir yılında 505 milyon dolar olan toplam ihracat, 2001 de 476 milyon dolara düşmüş sonraki yıllarda ise sırasıyla 2002 te 488, 2003 te 590, 2004 te 733 milyon dolara yükselmiştir yılı İhracat rakamlarını da etkilemiş büyümedeki azalmanın ardından Kırgızistan ihracatı da 687 milyon dolara düşmüştür yılında ihracat tekrar artış göstermiş 811 milyon dolar olmuştur. Bu artış 2007 yılında da devam etmiş ve Kırgızistan 2007 yılını milyon dolar ihracatla kapatmıştır yılı aralık ayında Sovyetler Birliği nden ayrıldıktan sonra ihracat sıkıntısı yaşayan ülke 1995 ortalarında üretim artışı sağlamış ve ihracatında artış gerçekleştirmiştir. İhraç ürünlerinin içinde ise en ağırlıklı olarak altın madeni yer almaktadır. Bu gelişme Kırgızistan ekonomisinde mevcut olan açık pozisyonunu da etkilemiştir. Şöyle ki ülke 2006 yılında neredeyse harcamalar ile gelir arasındaki açık kapanacak kadar birbirine yaklaşmıştır. Kırgızistan hükümeti ve uluslararası mali kurumlar arasında 2005 yılında orta dönemli yoksulluğu azaltıcı ve ekonomik büyüme stratejisi Bişkek te imzalanan antlaşma ile yürürlüğe girmiştir. Bu sayede ülke gelecek dönemler için yabancı yatırımları artırma ve yerel sanayinin

13 793 üretim gücünün artırılmasını sağlamaya çalışmıştır. Böylelikle Kırgızistan son yıllarda ekonomik olarak ilerleme kaydeden bir ülke konumuna geçebilmiştir. Kırgızistan ın ihracat partnerlerine bakacak olursak; ülke ihracatının % 35,6 sı Birleşik Arap Emirlikleri (UAE), % 18,6 sı Rusya, % ü Çin ve % 13 ü Kazakistan iledir. Bütün bunların yanında ayrıca mal ve hizmet ihracatı ülke gayrisafi milli hâsılasının % ü oranındadır. Kırgızistan ın ithalatı 2002 yılından bu yana artarak devam etmektedir yılında 554 milyon dolar olan ithalat 2001 yılında azalmış ve 450 milyon dolara düşmüştür. Bu tarihten sonra ithalat rakamları sırasıyla 2002 de 572, 2003 te 723, 2004 te 904, 2005 te 1.106, 2006 da ve 2007 de ise milyon dolara yükselmiştir. Ülke ithalatının % 43 ü Çin ile, % 19.7 si Rusya ile, % 12.1 i Kazakistan ile ve % 4.4 ü Türkiye iledir. Ülkede başlıca endüstriyel ürünler; küçük makineler, tekstil, ayakkabı, buzdolabı, mobilya, elektrikli motor, altın, nadiren de olsa diğer doğal madenler. 995 Kırgızistan da önemli bir giyim pazarı bulunmakta ve bu pazarda satılan ürünlerin önemli bir oranı yabancı ürünlerden oluşmaktadır. Bu yüzden Kırgızistan yerli üretimi teşvik edecek politikalar uygulamalıdır. Örneğin yerli üretimi artıracak sanayi kuruluşlarının kurulması teşvik edilmelidir. 996 Ayrıca gerekli yasal ve hukuki süreçler tamamlamalı ve vergi kolaylığı gibi sübvansiyonlar artırılmalıdır. Kırgızistan da başta küçük ölçekli işletmelerin gerçekleştirdiği ticaret başta olmak üzere hizmet sektörü ekonomide en büyük paya sahiptir. Fakat bunun yanında ülkede kayıt dışı ekonomide oldukça büyük oranlardadır. Kırgızistan da hem mali istikrarı sağlamak için bütçe alanında yürütülen politikalar ve hem de yüksek enflasyonu azaltabilmek için bütçe sıkı biçimde uygulanmıştır. Bağımsızlığın ilk yıllarında bütçe alanındaki reformlar istenen sonucu vermemiştir. Çünkü 1991 e kadar bütçe açığı problemi Sovyetler Birliği nin bütçesinden gelen mali yardımlar ile çözülmeye çalışılmıştır. Oysa bağımsızlık sonrasında merkezden gelen mali yardımların durması devlet bütçesini negatif yönlü etkilemiştir. Örneğin bütçe yıllarında % 7, 1995 te ise % 12 oranında açık vermiştir. bu tarihlerde Kırgızistan gelişmiş ülkelerin uyguladığı vergi ve bütçe reformlarını yaparak sıkı bütçe politikası uygulamış ve 1996 da bütçe açığı % 5 lere düşmüştür. İlerleyen dönemde Kırgızistan sıkı bütçe politikasının sonucunu almış 2001 yılında bütçe 0.4 oranında fazla vermiştir. 2002, 2003 ve 2004 yıllarında çok az olan bütçe açığı 2005 te yerini 0.8 oranında bütçe fazlasına bırakmıştır. 997 Kırgızistan ve Türkiye nin ikili dış ticaret hacmi toplam 36.9 milyon ABD Dolarıdır. Kırgızistan ın Türkiye den ithalatı 2004 yılı itibariyle 25.1 milyon ABD Doları iken Kırgızistan Türkiye den başlıca kazanlar, makineler, halılar, elektrikli makineler, plastikler ve sabun ithal etmektedir. Kırgızistan ın Türkiye ye ihracatı ise 9.5. milyon ABD Dolarıdır. Kırgızistan Türkiye ye başlıca ham postlar, pamuk, ipek, sebze, yağlı tohum, meyve, yapağı ve yün ihraç etmektedir. 995 ILO (International Labour Organization) Key Indicators of the Labour Market February OKTAY, Kutay. Kırgızistanda ki Tüketicilerin Giyim Tercihleri Üzerine Bir Araştırma Kırgızistan Türkiye Manas Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, Sayı :15, Yıl: 2006, s ÖZTÜRK, a.g.e., s.53.

14 Kırgızistan daki Başlıca ekonomik Sektörlerin Analizi Orta Asya da dağlık bir coğrafyada yer alan Kırgızistan ekonomisin temeli tarım ve doğal kaynaklara dayanmaktadır. Ülkenin başlıca tarım ürünleri pamuk, tütün ve yün iken uranyum, altın, doğalgaz ve elektrik üretimi de yapılmaktadır. Aşağıdaki tabloda Kırgızistan GSYİH sının sektörler itibariyle oranları görülmektedir: Tablo 4: Sektörler İtibari İle GSYİH (2006) Tarım % 36.6 Madencilik ve Sanayi % 17.5 İnşaat % 3.3 Taşımacılık ve İletişim % 7.1 Ticaret % 20.1 Diğer % 15.4 Kaynak: The Economist İntelligence Unit, Kyrgyz Republic Country Profile, Tarım: Dağlık bir ülke olan Kırgısiztan da en önemli sektörlerden birisi tarım olmuştur yılı sonunda tarımın GSYİH daki payı % 29 olarak gerçekleşmiştir. Bağımsızlığını ilan eden devletler içinde tarım üretimini artırmayı başaran tek ülke konumunda olan Kırgısiztan da üretimin % 40 ı özel sektöre ait çiftliklerde gerçekleştirilmektedir. Devletin üretimdeki payı ise sadece % 5 tir. Geri kalan üretim ailelere ait tarlalarda yapılmakta olup, sanayi sektörünün küçüklüğünden doğan iş gücü tarım sektörü tarafından istihdam edilmektedir. Ülkede buğday üretimi hemen hemen tarım üretiminin yarısını teşkil etmektedir. Ayrıca tütün, şeker pancarı, pamuk, meyve ve sebzede önemli oranda üretilmektedir. Kırgızistan da yatırım eksikliği ve devletin zirai ekipman araç ve gereçlerini karşılamakta zorlanması tarımsal üretimin düşük kalmasını ve çiftçi gelirlerinin düşmesine neden olmuştur. Enerji: Ülkede sınırlı miktarda petrol ve doğalgaz bulunmakla birlikte petrol üretimi iç talebin ancak % 15 ini karşılamaktadır. Ayrıca doğalgaz ve petrol boru hatları da ülke talebini karşılamakta yetersiz kalmaktadır. Kırgızistan elektrik üretiminde ise bölgede Rusya ve Tacikistan dan sonra üçüncü sırada yer almaktadır. Kırgızistan elektrik üretimini ağırlıklı olarak hidroelektrik santrallerinden elde etmektedir. Ülke ekonomisi için bu sektörün gelecek vaat eden potansiyele sahip olduğu söylenmektedir. Tekstil: Ülkedeki pamuk, yün ve ipek işleyen işletmeler büyük ölçüde özelleştirilmiştir. Bu üretim kollarına genellikle sanayi sektörüne hakim büyük ölçekli

15 795 işletmeler hakimdir. Ülkenin en önemli üretim merkezi yün ve kumaşta Bişkek ve Tokmak, pamuklu kumaş ve ipekte Oş kentidir. İnşaat: 2007 yılı sonu itibariyle Kırgızistan da inşaat yatırımları milyon dolar tutarında gerçekleşmiştir. Bu tutarın % 81 i öz kaynaklardan % 18 i ise yabancı yatırımlardan sağlanmaktadır. Bundan sonraki yıllarda artan talebe bağlı olarak Kırgızistan da inşaat sektörünün hızlı bir büyüme trendine girmesi beklenmektedir. Bu amaçla Kırgızistan son yıllarda inşaat sektörü malzemelerine olan yatırımlarını da artırmaktadır. Bankacılık ve Finans: Kırgız banka ve finansal piyasası Rusya krizinin ardından bugün toparlanma sürecindedir. Kriz sonrası birçok banka kapanmak zorunda kalmıştı. Fakat 2007 yılında ödeme sistemi ile ilgili olarak yapılan yeni reformlarla birlikte Kırgızistan da toplam işlem hacmi % 40 oranında artmıştır yılı itibariyle Kırgızistan da 22 ticari banka, 318 döviz bürosu 400 adet mikro kredi şirketi bulunmaktadır. Sanayi ve Madencilik: Ülkede sanayi sektöründe en önemli faaliyet gıda işletme alanındadır. Dış yatırımın en fazla geldiği sektörde yine gıda sektörüdür. Fakat genel olarak baktığımızda birçok malın Rusya dan ithal edilmesi nedeniyle sanayi sınırlı düzeyde kalmıştır yılında sanayi üretimi % 7.3 artış göstererek 1.65 milyar dolar civarında gerçekleşmiştir. Altın ve gıda işleme haricinde imalat sektöründe gaz ve su üretim ve dağıtım faaliyetleri göze çarpmaktadır. Bunun yanında Kırgızistan da sanayi ağırlıklı olarak yün, pamuk ve ipek üretimine dayalı olarak hafif sanayi sektörüne yönelik gerçekleşmektedir. Ülkede diğer önemli sanayi ürünleri ise yünlü dokuma, deri işleme, makine ve madenciliktir. Madencilik ve metalürji ise Kırgızistan ın en önemli sanayi sektörüdür. Bu sektör neredeyse sanayi sektörünün yarısını oluşturmaktadır. Özellikle altın sanayi önemli bir yere sahiptir. Ülke dünyanın onuncu büyük altın üreticisi ve ihracatçısıdır. Ayrıca Kırgızistan, kömür, mermer, cıva, bakır, uranyum, molibden, gümüş ve antimuan ve bazı mineral yataklarına sahiptir. 998 IV. Sonuç Geçiş ekonomileri içerisinde önemli bir yeri olan Kırgızistan henüz istikrarlı ve uzun vadede ekonomik büyümeyi hızlandıracak yapısal politikalara ulaşamamıştır. Ülkenin altın sektörü haricinde en önemli imalat kalemleri tekstil ve konfeksiyonla sınırlıdır. Globalleşen dünyada gelişen pazar ekonomisi ülkelerin büyüme için daha fazla ve aranan mallar üretmesi gerektiğini gösterdiği bir dünyada Kırgızistan hızla siyasal, ekonomik ve hukuki yapısal reformlarını gerçekleştirmelidir. Kırgızistan ekonomisi ağırlıklı olarak tarıma dayalı olmakla birlikte ülkenin en büyük gelir kaynağından biriside altın madenleridir. Dolayısıyla gerek gıda fiyatlarındaki istikrarsızlık ya da üretimde meydana gelen daralma gerekse de altın fiyatlarındaki değişmeler ya da ülke rezervlerinde hareketler Kırgız ekonomisini derinden etkilemektedir. Kırgızistan son yıllarda turizmde ivme kazansa da henüz istenilen gelir düzeyine ulaştığı söylenemez. Kırgızistan ekonomisinin yapısal olarak daha sağlam yere basabilmesi için mutlaka sanayi, ticaret ve turizm gibi alanlarda gelişimini sağlaması gerekmektedir. Çünkü Kırgızistan ın tek 998 Kırgızistan ülke bülteni 2008, s.s

16 796 bir altın madenine bu denli bağlı olması olası bir maden kıtlığında Kırgızistan ekonomisini içinden çıkılmaz bir duruma sokacaktır. Diğer Orta Asya ülkeleri ile karşılaştıracak olursak Kırgızistan piyasa ekonomisine geçiş açısından en fazla liberal reformları uygulayan ülke olmuştur. Ulusal paranın konvertibilitesi ve faiz oranlarında liberalizasyon sağlanmış, özelleştirmeye ağırlık verilerek özel sektörün ekonomiye daha fazla katılması teşvik edilmiştir. Kırgızistan dünya ile bütünleşmeye hız verecek gerekli siyasal, sosyal ve ekonomik yapılanmayı sağlarsa bölgede hak ettiği yerlere daha çabuk gelebilecektir. Kırgızistan ekonomisi son yıllarda yaşadığı olumlu gelişmelere rağmen süregelen bazı sorunları da aşmaya çalışmalıdır. Bu sorunların en başında yeterli düzeyde mali gelir elde edememesi nüfusun yaşadığı önemli yoksulluk olgusudur. Ülke büyük ölçüde imalat sanayi ürünleri ithalat eder konumundadır. Bu yüzden hızla sanayileşmeye ağırlık verilmeli ve başta telekomünikasyon ve enerji yatırımları artırılarak doğal kaynaklar etkin bir şekilde kullanılmalıdır. KAYNAKLAR ACARTÜRK, Ertuğrul. Geçiş Ülkelerinde Devletin Ekonomik Rolü Yabancı Sermaye ve Özelleştirme: Kırgızistan Örneği 2004, AĞDAŞ, Oktay, Orta Asya Türk Cumhuriyetleri nin Bağımsızlık Sonrası Temel Makro Ekonomik Göstergeler Açısından Değerlendirilmesi, Kırgızistan Türkiye Manas Üniversitesi, SBE, İktisat Anabilim Dalı, Basılmamış Yüksek Lisans Tezi, AKALIN, Güneri, Piyasa Ekonomisinin Nesrindeyiz?, ( ). ALTAY, Asuman, Geçiş Ekonomilerinde Devletin Ekonomik Rolleri, Görevleri Ve Kobi lerin Durumu, ( ). BENLİ, Oya. Kırgızistan Ülke Profili, T.C. Başbakanlık Dış Ticaret Müsteşarlığı İhracatı Geliştirme Etüd Merkezi, ILO (International Labour Organization) Key Indicators of the Labour Market February KIRGIZİSTAN ÜLKE BÜLTENİ, 2008, Dış Ekonomik İlişkiler Kurulu, DEIK OKTAY, Kutay. Kırgızistanda ki Tüketicilerin Giyim Tercihleri Üzerine Bir Araştırma Kırgızistan Türkiye Manas Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, Sayı :15, Yıl: ÖZTÜRK, Alparslan. Bütçe ve Para Politikalarının Makro ekonomik Etkileri ve Kırgızistan Üzerine Analizi Kırgızistan Türkiye Manas Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Basılmamış Yüksek Lisans Tezi, ÖZDENOĞLU, Selda. Kırgız Cumhuriyeti, T.C. Başbakanlık, Türk İşbirliği ve Kalkınma İdaresi Başkanlığı Yayınları, 2005.

17 797 RAMAZANOĞLU, Geybula ve ACAR, İ. Attila, Bir Geçiş Ekonomisi Örneği Olarak Kırgızistan: Siyasi, Ekonomik ve Toplumsal Yanaşımlar, ( ). SARSILMAZ, Filiz, Kırgızistan ın Makro Ekonomik Analizi, ( ). SEYİDOĞLU, Halil, Ekonomik Terimler Ansiklopedik Sözlük, Güzem Yayınları, No:4, Ankara, SOLAK, Fahri. Türkiye Orta Asya Cumhuriyetleri Dış Ticaret İlişkilerinin Gelişimi. Marmara Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi sayı: 18, İstanbul: UNDP (2005), Human Development Report ( ). ( ). ( ). YAVUZ, H. Bilgehan, Geçiş Ekonomilerinde Ekonomik Büyüme, doc, ( ). YÜCE, Mehmet ve ÖZBEK, Ferhat. Orta Asya Türk Cumhuriyetlerinde Sosyo- Ekonomik Boyutlarıyla Yoksulluk Olgusu Üzerine Bir Değerlendirme.

HOLLANDA ÜLKE RAPORU 12.10.2015

HOLLANDA ÜLKE RAPORU 12.10.2015 HOLLANDA ÜLKE RAPORU 12.10.2015 YÖNETİCİ ÖZETİ Uludağ İhracatçı Birlikleri nin kayıtlarına göre, Bursa dan Hollanda ya ihracat yapan 361 firma bulunmaktadır. 30.06.2015 tarihi itibariyle Ekonomi Bakanlığı

Detaylı

KIRGIZİSTAN ÜLKE RAPORU 10.04.2015

KIRGIZİSTAN ÜLKE RAPORU 10.04.2015 KIRGIZİSTAN ÜLKE RAPORU 10.04.2015 KIRGIZİSTAN ÜLKE RAPORU 10.04.2015 YÖNETİCİ ÖZETİ Uludağ İhracatçı Birlikleri nin kayıtlarına göre, Bursa dan Kırgızistan a ihracat yapan 63 firma bulunmaktadır. 31.12.2014

Detaylı

TÜRK KONSEYİ EKONOMİK İLİŞKİLERİ YETERLİ Mİ?

TÜRK KONSEYİ EKONOMİK İLİŞKİLERİ YETERLİ Mİ? TÜRK KONSEYİ EKONOMİK İLİŞKİLERİ YETERLİ Mİ? Dr. Fatih Macit, Süleyman Şah Üniversitesi Öğretim Üyesi, HASEN Bilim ve Uzmanlar Kurulu Üyesi Giriş Türk Konseyi nin temelleri 3 Ekim 2009 da imzalanan Nahçivan

Detaylı

İZMİR TİCARET ODASI FAS KRALLIĞI ÜLKE RAPORU

İZMİR TİCARET ODASI FAS KRALLIĞI ÜLKE RAPORU İZMİR TİCARET ODASI FAS KRALLIĞI ÜLKE RAPORU ULUSLARARASI İLİŞKİLER MÜDÜRLÜĞÜ AĞUSTOS 2014 Hazırlayan: Zeynep Küheylan Uluslararası İlişkiler Müdürlüğü Uzman Yardımcısı TEMEL BİLGİLER Ülke Adı: Fas Krallığı

Detaylı

BULGARİSTAN ÜLKE RAPORU 05.02.2015

BULGARİSTAN ÜLKE RAPORU 05.02.2015 BULGARİSTAN ÜLKE RAPORU 05.02.2015 BULGARİSTAN ÜLKE RAPORU 05.02.2015 YÖNETİCİ ÖZETİ Uludağ İhracatçı Birlikleri nin kayıtlarına göre, Bursa dan Bulgaristan a ihracat yapan 585 firma bulunmaktadır. 31.12.2013

Detaylı

RUSYA FEDERASYONU ÜLKE RAPORU 14.04.2015

RUSYA FEDERASYONU ÜLKE RAPORU 14.04.2015 RUSYA FEDERASYONU ÜLKE RAPORU 14.04.2015 RUSYA FEDERASYONU ÜLKE RAPORU 14.04.2015 YÖNETİCİ ÖZETİ Uludağ İhracatçı Birlikleri nin kayıtlarına göre, Bursa dan Rusya Federasyonu na ihracat yapan 623 firma

Detaylı

İTALYA CUMHURİYETİ 1/8

İTALYA CUMHURİYETİ 1/8 İTALYA CUMHURİYETİ 1/8 İTALYA YA İLİŞKİN GENEL BİLGİLER RESMİ ADI BAŞKENT RESMİ DİL İtalya Cumhuriyeti Roma İtalyanca BAĞIMSIZLIK TARİHİ 1861 DEVLET BAŞKANI HÜKÜMET BAŞKANI Giorgio Napolitano Enrico Letta

Detaylı

ALMANYA FEDERAL CUMHURİYETİ

ALMANYA FEDERAL CUMHURİYETİ T.C. EKONOMİ BAKANLIĞI 2013 ALMANYA FEDERAL CUMHURİYETİ 1/8 ALMANYA YA İLİŞKİN TEMEL BİLGİLER GENEL BİLGİLER RESMİ ADI BAŞKENT RESMİ DİL Almanya Federal Cumhuriyeti Berlin Almanca BAĞIMSIZLIK TARİHİ 23

Detaylı

Eylül 2013 B.H. AB VE ULUSLARARASI İŞBİRLİĞİ ŞUBESİ

Eylül 2013 B.H. AB VE ULUSLARARASI İŞBİRLİĞİ ŞUBESİ KIBRIS RUM KESİMİ ÜLKE RAPORU Eylül 2013 B.H. AB VE ULUSLARARASI İŞBİRLİĞİ ŞUBESİ I.GENEL BİLGİLER Resmi Adı : Kıbrıs Cumhuriyeti Yönetim Şekli : Cumhuriyet Coğrafi Konumu : Akdeniz deki beş büyük adadan

Detaylı

ÜLKE RAPORLARI ÇİN HALK CUMHURİYETİ 2013. Marksist-Leninist Tek Parti Devleti Yüzölçümü 9,7 milyon km 2

ÜLKE RAPORLARI ÇİN HALK CUMHURİYETİ 2013. Marksist-Leninist Tek Parti Devleti Yüzölçümü 9,7 milyon km 2 ÜLKE RAPORLARI ÇİN HALK CUMHURİYETİ 2013 Başkent Pekin Yönetim Şekli Marksist-Leninist Tek Parti Devleti Yüzölçümü 9,7 milyon km 2 Nüfus 1,35 milyar GSYH 8,2 trilyon $ Kişi Başına Milli Gelir 9.300 $ Resmi

Detaylı

ETİYOPYA ÜLKE RAPORU 26.05.2015. [Type the document subtitle]

ETİYOPYA ÜLKE RAPORU 26.05.2015. [Type the document subtitle] ETİYOPYA ÜLKE RAPORU 26.05.2015 [Type the document subtitle] YÖNETİCİ ÖZETİ Uludağ İhracatçı Birlikleri nin kayıtlarına göre, Bursa dan Etiyopya ya ihracat yapan 23 firma bulunmaktadır. 31.12.2014 tarihi

Detaylı

GENEL BİLGİLER (2011) Katolik %57,8, Müslüman %2,4, Ortodoks DİN

GENEL BİLGİLER (2011) Katolik %57,8, Müslüman %2,4, Ortodoks DİN T.C. EKONOMİ BAKANLIĞI 2013 SLOVENYA GENEL BİLGİLER (2011) RESMİ ADI Slovenya Cumhuriyeti BAŞKENT Ljubljana RESMİ DİL Slovence BAĞIMSIZLIK TARİHİ 25 Haziran 1991 AB ÜYELİK TARİHİ 1 Mayıs 2004 AVRO BÖLGESİNE

Detaylı

Prof. Dr. Ekrem Pakdemirli

Prof. Dr. Ekrem Pakdemirli Prof. Dr. Ekrem Pakdemirli www.ekrempakdemirli.com 21.05.2014 1923 sonlarında Cumhuriyet Kurulduğunda Savaşlardan yorgun Eğitim-öğrenim seviyesi oldukça düşük bir toplum Savaşlar sonrası ülke harap ve

Detaylı

TÜRKİYE İŞVEREN SENDİKALARI KONFEDERASYONU AYLIK EKONOMİ BÜLTENİ www.tisk.org.tr

TÜRKİYE İŞVEREN SENDİKALARI KONFEDERASYONU AYLIK EKONOMİ BÜLTENİ www.tisk.org.tr TİSK AYLIK EKONOMİ BÜLTENİ- MART 2016 (SAYI: 85) GENEL DEĞERLENDİRME 31.03.2016 Ekonomi ve İşgücü Piyasası Reformlarına Öncelik Verilmeli Gelişmiş ülkelerin çoğunda ve yükselen ekonomilerde büyüme sorunu

Detaylı

RUANDA ÜLKE RAPORU 15.10.2015

RUANDA ÜLKE RAPORU 15.10.2015 RUANDA ÜLKE RAPORU 15.10.2015 YÖNETİCİ ÖZETİ Uludağ İhracatçı Birlikleri nin kayıtlarına göre, Bursa dan Ruanda ya ihracat yapan 1 firma bulunmaktadır. (AHENK KOZMETİK İÇ VE DIŞ TİC. A.Ş) 30.06.2015 tarihi

Detaylı

TİCARİ İLİŞKİLER DURUM İKÖ ÜLKELERİ ARASINDA AVRUPA BİRLİĞİ >>

TİCARİ İLİŞKİLER DURUM İKÖ ÜLKELERİ ARASINDA AVRUPA BİRLİĞİ >> AVRUPA BİRLİĞİ >> Hazırlayan: Mustafa BAYBURTLU (TOBB AB Daire Başkanı) İKÖ ÜLKELERİ ARASINDA TİCARİ İLİŞKİLER VE EKONOMİK DURUM İslam Konferansı Örgütü (İKÖ) üyesi ülkelerin ekonomik yapıları, ekonomik

Detaylı

2015 2017 Yılları Bütçesinin Makroekonomik Çerçevede Değerlendirilmesi

2015 2017 Yılları Bütçesinin Makroekonomik Çerçevede Değerlendirilmesi 2015 2017 Yılları Bütçesinin Makroekonomik Çerçevede Değerlendirilmesi Ankara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü İktisadi ve Mali Analiz Yüksek Lisansı Bütçe Uygulamaları ve Mali Mevzuat Dersi Kıvanç

Detaylı

T.C. EKONOMİ BAKANLIĞI 2013 RUSYA FEDERASYONU

T.C. EKONOMİ BAKANLIĞI 2013 RUSYA FEDERASYONU T.C. EKONOMİ BAKANLIĞI 2013 RUSYA FEDERASYONU GENEL BİLGİLER TABLOSU Resmi Adı Rusya Federasyonu Başkenti Moskova Resmi Dil Rusça Bağımsızlık Tarihi 24 Ağustos 1991 Yüzölçümü 17.075.400 km 2 Nüfus 142,8

Detaylı

TÜRKİYE EKONOMİSİ MAKRO EKONOMİK GÖSTERGELER (MAYIS 2015)

TÜRKİYE EKONOMİSİ MAKRO EKONOMİK GÖSTERGELER (MAYIS 2015) TÜRKİYE EKONOMİSİ MAKRO EKONOMİK GÖSTERGELER (MAYIS 2015) Tüketici Güven Endeksi (Nisan 2015) Tüketici Güven Endeksi bir önceki aya göre sınırlı bir artış sergilemiştir. 2015 Mart ayında 64.39 olan Tüketici

Detaylı

GENEL BİLGİLER DIŞ TİCARET BİLGİLERİ

GENEL BİLGİLER DIŞ TİCARET BİLGİLERİ GENEL BİLGİLER Resmi Adı : Senegal Cumhuriyeti Resmi Dil : Fransızca Başkenti : Dakar Yüzölçümü : 196.161 km 2 Nüfus : 12,9 milyon (2010) Önemli Şehirler : Thies, Mbour, Kaolack GSYİH (2012 ) : 12.804

Detaylı

2005 YILI İLERLEME RAPORU VE KATILIM ORTAKLIĞI BELGESİNİN KOPENHAG EKONOMİK KRİTERLERİ ÇERÇEVESİNDE ÖN DEĞERLENDİRMESİ

2005 YILI İLERLEME RAPORU VE KATILIM ORTAKLIĞI BELGESİNİN KOPENHAG EKONOMİK KRİTERLERİ ÇERÇEVESİNDE ÖN DEĞERLENDİRMESİ 2005 YILI İLERLEME RAPORU VE KATILIM ORTAKLIĞI BELGESİNİN KOPENHAG EKONOMİK KRİTERLERİ ÇERÇEVESİNDE ÖN DEĞERLENDİRMESİ TEPAV EPRI Dış Politika Etütleri AB Çalışma Grubu 9 Kasım 2005 Ankara Zeynep Songülen

Detaylı

C.Can Aktan (ed), Yoksullukla Mücadele Stratejileri, Ankara: Hak-İş Konfederasyonu Yayını, 2002.

C.Can Aktan (ed), Yoksullukla Mücadele Stratejileri, Ankara: Hak-İş Konfederasyonu Yayını, 2002. C.Can Aktan (ed), Yoksullukla Mücadele Stratejileri, Ankara: Hak-İş Konfederasyonu Yayını, 2002. DEVLET PLANLAMA TEŞKİLATI NIN GELİR DAĞILIMINDA ADALETSİZLİK VE YOKSULLUK SORUNUNA YAKLAŞIMI (SEKİZİNCİ

Detaylı

T.C. EKONOMİ BAKANLIĞI 2013 İNGİLTERE 1 / 7

T.C. EKONOMİ BAKANLIĞI 2013 İNGİLTERE 1 / 7 T.C. EKONOMİ BAKANLIĞI 2013 İNGİLTERE 1 / 7 İNGİLTERE YE İLİŞKİN GENEL BİLGİLER RESMİ ADI BAŞKENT RESMİ DİL Birleşik Krallık Londra İngilizce BAĞIMSIZLIK TARİHİ 1707 DEVLET BAŞKANI HÜKÜMET BAŞKANI DİN

Detaylı

HAZİNE MÜSTEŞARLIĞI EKONOMİK ARAŞTIRMALAR GENEL MÜDÜRLÜĞÜ

HAZİNE MÜSTEŞARLIĞI EKONOMİK ARAŞTIRMALAR GENEL MÜDÜRLÜĞÜ HAZİNE MÜSTEŞARLIĞI EKONOMİK ARAŞTIRMALAR GENEL MÜDÜRLÜĞÜ AYLIK EKONOMİK GÖSTERGELER EKİM 2015 Hazine Müsteşarlığı Matbaası Ankara, 22 Ekim 2015 İÇİNDEKİLER TEMEL EKONOMİK GÖSTERGELER i I. ÜRETİM I.1.1.

Detaylı

T.C. EKONOMİ BAKANLIĞI 2013 DANİMARKA 1/7

T.C. EKONOMİ BAKANLIĞI 2013 DANİMARKA 1/7 T.C. EKONOMİ BAKANLIĞI 2013 DANİMARKA 1/7 DANİMARKA YA İLİŞKİN TEMEL BİLGİLER GENEL BİLGİLER RESMİ ADI BAŞKENT RESMİ DİL DEVLET BAŞKANI Danimarka Krallığı Kopenhag Danca 2. Margrethe HÜKÜMET BAŞKANI Helle

Detaylı

TÜRKİYE İŞ ve İNŞAAT MAKİNALARI ALT SEKTÖRÜ

TÜRKİYE İŞ ve İNŞAAT MAKİNALARI ALT SEKTÖRÜ TÜRKİYE İŞ ve İNŞAAT MAKİNALARI ALT SEKTÖRÜ SANAYİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ Ocak 2010 1 İÇİNDEKİLER 1. GİRİŞ... 3 2. MEVCUT DURUM... 4 2.1. Dünya İş Makinaları Pazarı... 4 2.2. Sektörün Türkiye deki Durumu... 4

Detaylı

izlenmiştir. Çin Halk Cumhuriyeti 1949 yılında kurulmuştur. IMF'ye bağlıbirimler: Guvernörler Konseyi, İcra Kurulu, Geçici Kurul, Kalkınma Kurulu

izlenmiştir. Çin Halk Cumhuriyeti 1949 yılında kurulmuştur. IMF'ye bağlıbirimler: Guvernörler Konseyi, İcra Kurulu, Geçici Kurul, Kalkınma Kurulu DÜNYA EKONOMİSİ Teknoloji, nüfus ve fikir hareketlerini içeren itici güce birinci derecede itici güç denir. Global işbirliği ağıgünümüzde küreselleşmişyeni ekonomik yapının belirleyicisidir. ASEAN ekonomik

Detaylı

11.12.2013 CARİ İŞLEMLER DENGESİ

11.12.2013 CARİ İŞLEMLER DENGESİ 11.12.2013 CARİ İŞLEMLER DENGESİ Ekim ayı cari işlemler açığı piyasa beklentisi 2,9 Milyar dolar eksiyken, veri beklentilere paralel 2,89 milyar dolar açık olarak geldi. Ocak-Ekim arasındaki 2013 cari

Detaylı

DIŞ TİCARET ARAŞTIRMA SERVİSİ

DIŞ TİCARET ARAŞTIRMA SERVİSİ İSTANBUL TİCARET ODASI DIŞ TİCARET ARAŞTIRMA SERVİSİ KAZAKİSTAN ÜLKE RAPORU Güncelleme Tarihi: 23 Haziran 2005 Ülke No: 79- MD I- GENEL BİLGİLER DIŞ TİCARET ARAŞTIRMA SERVİSİ Resmi Adı : Kazakistan Cumhuriyeti

Detaylı

CEZAYİR ÜLKE RAPORU 11.11.2015

CEZAYİR ÜLKE RAPORU 11.11.2015 CEZAYİR ÜLKE RAPORU 11.11.2015 YÖNETİCİ ÖZETİ Uludağ İhracatçı Birlikleri nin kayıtlarına göre, Bursa dan Cezayir e ihracat yapan 234 firma bulunmaktadır. 30.06.2015 tarihi itibariyle Ekonomi Bakanlığı

Detaylı

GENEL BİLGİLER. Lizbon. Portekizce (resmi), Mirandezce (resmi, ancak yerel kullanım) DEVLET BAŞKANI Anibal CAVACO SİLVA (9 Mart 2006)

GENEL BİLGİLER. Lizbon. Portekizce (resmi), Mirandezce (resmi, ancak yerel kullanım) DEVLET BAŞKANI Anibal CAVACO SİLVA (9 Mart 2006) T.C. EKONOMİ BAKANLIĞI 201 PORTEKİZ GENEL BİLGİLER RESMİ ADI Portekiz Cumhuriyeti BAŞKENT Lizbon RESMİ DİL Portekizce (resmi), Mirandezce (resmi, ancak yerel kullanım) DEVLET BAŞKANI Anibal CAVACO SİLVA

Detaylı

Azerbaycan Enerji Görünümü GÖRÜNÜMÜ. Hazar Strateji Enstitüsü Enerji ve Ekonomi Araştırmaları Merkezi. www.hazar.org

Azerbaycan Enerji Görünümü GÖRÜNÜMÜ. Hazar Strateji Enstitüsü Enerji ve Ekonomi Araştırmaları Merkezi. www.hazar.org Azerbaycan Enerji GÖRÜNÜMÜ Hazar Strateji Enstitüsü Enerji ve Ekonomi Araştırmaları Merkezi EKİM 214 www.hazar.org 1 HASEN Enerji ve Ekonomi Araştırmaları Merkezi, Geniş Hazar Bölgesi ne yönelik enerji,

Detaylı

EKONOMİK VE SOSYAL GÖSTERGELER 2014

EKONOMİK VE SOSYAL GÖSTERGELER 2014 EKONOMİK VE SOSYAL GÖSTERGELER 214 SOSYAL YAPI EĞİTİM İŞGÜCÜ EKONOMİK DIŞ TİCARET BANKACILIK TURİZM SOSYAL YAPI GÖSTERGELERİ YILLAR VAN TÜRKİYE 199 637.433 56.473.35 2 877.524 67.83.524 21 1.35.418 73.722.988

Detaylı

Değişen Dünyada Güçlü İşletmeler Olmak. GİRİŞİM EĞİTİM ve DANIŞMANLIK MERKEZİ

Değişen Dünyada Güçlü İşletmeler Olmak. GİRİŞİM EĞİTİM ve DANIŞMANLIK MERKEZİ Değişen Dünyada Güçlü İşletmeler Olmak GİRİŞİM EĞİTİM ve DANIŞMANLIK MERKEZİ DIYARBAKıR ın İÇİNDE BULUNDUĞU EKONOMİK ORTAM 2 DIYARBAKıR GENEL BİLGİLER Nüfus Diyarbakır: 1.607.437 Türkiye:76.667.864 KOBİ

Detaylı

Türk Bankacılık ve Banka Dışı Finans Sektörlerinde Yeni Yönelimler ve Yaklaşımlar İslami Bankacılık

Türk Bankacılık ve Banka Dışı Finans Sektörlerinde Yeni Yönelimler ve Yaklaşımlar İslami Bankacılık İÇİNDEKİLER FİNANS, BANKACILIK VE KALKINMA 2023 ANA TEMA SÜRDÜRÜLEBİLİR KALKINMA: FİNANS VE BANKACILIK ALT TEMALAR Türkiye Ekonomisinde Kalkınma ve Finans Sektörü İlişkisi AB Uyum Sürecinde Finans ve Bankacılık

Detaylı

Türkiye Ekonomisindeki Son Gelişmeler

Türkiye Ekonomisindeki Son Gelişmeler Türkiye Ekonomisindeki Son Gelişmeler Risk Yönetimi ve Kontrol Genel Müdürlüğü Ekonomik Analiz ve Değerlendirme Dairesi TÜRKİYE EKONOMİSİ BÜYÜME VE MİLLİ GELİR Kişi Başına GSYH, cari fiyatlarla 2010 yılında

Detaylı

EKONOMİK GELİŞMELER Şubat - 2010

EKONOMİK GELİŞMELER Şubat - 2010 EKONOMİK GELİŞMELER Şubat - 2010 AR-GE MÜDÜRLÜĞÜ TÜRKİYE ESNAF VE SANATKARLARI KONFEDERASYONU EKONOMİK RAPOR - ŞUBAT 2010 İÇİNDEKİLER... 1 GAYRİ SAFİ YURTİÇİ HASILA (GSYH)...2 İSTİHDAM - İŞSİZLİK VE İŞGÜCÜ

Detaylı

AYDIN TİCARET BORSASI

AYDIN TİCARET BORSASI AYDIN TİCARET BORSASI AYDIN COMMODITY EXCHANGE ŞUBAT 2015 TÜRKİYE NİN TEMEL EKONOMİK GÖSTERGELERİ Ata Mahallesi Denizli Bulv. No:18 09010 AYDIN Tel: +90 256 211 50 00 +90 256 211 61 45 Faks:+90 256 211

Detaylı

T.C. EKONOMİ BAKANLIĞI 2013 HOLLANDA

T.C. EKONOMİ BAKANLIĞI 2013 HOLLANDA T.C. EKONOMİ BAKANLIĞI 2013 HOLLANDA 1 / 8 HOLLANDA YA İLİŞKİN TEMEL BİLGİLER GENEL BİLGİLER (2012) RESMİ ADI BAŞKENT RESMİ DİL Hollanda Krallığı Amsterdam Flemenkçe BAĞIMSIZLIK TARİHİ 30 Ocak 1648 DEVLET

Detaylı

GENEL BİLGİLER DIŞ TİCARET BİLGİLERİ

GENEL BİLGİLER DIŞ TİCARET BİLGİLERİ GENEL BİLGİLER Resmi Adı : Nijerya Federal Cumhuriyeti Resmi Dil : İngilizce Başkenti : Abuja Yüzölçümü : 923.773 km 2 Nüfus : 155,2 milyon (2011) Önemli Şehirler : Lagos, Kano, Ibadan, Port Harcourt,

Detaylı

DİYARAKIR DIŞ TİCARETİ 2014

DİYARAKIR DIŞ TİCARETİ 2014 DİYARAKIR DIŞ TİCARETİ 2014 Nisan 2015 Hikmet DENİZ İçindekiler 1. İhracat... 2 1.1. İhracat Yapılan Ülkeler... 3 1.2. 'ın En Büyük İhracat Partneri: Irak... 5 1.3. İhracat Ürünleri... 6 2. İthalat...

Detaylı

Lojistik. Lojistik Sektörü

Lojistik. Lojistik Sektörü Lojistik Sektörü Gülay Dincel TSKB Ekonomik Araştırmalar dincelg@tskb.com.tr Kasım 014 1 Ulaştırma ve depolama faaliyetlerinin entegre lojistik hizmeti olarak organize edilmesi ihtiyacı, imalat sanayi

Detaylı

DÜNYA EKONOMİSİNDEKİ GELİŞMELER

DÜNYA EKONOMİSİNDEKİ GELİŞMELER DÜNYA EKONOMİSİNDEKİ GELİŞMELER 1.KÜRESEL EKONOMİK GÖRÜNÜM 2013 yılının ikinci çeyreğinde yüzde 2,8 oranında büyüyen ABD ekonomisi üçüncü çeyrekte yüzde 3,6 oranında büyümüştür. ABD de 6 Aralık 2013 te

Detaylı

EKONOMİK GELİŞMELER Mart - 2011

EKONOMİK GELİŞMELER Mart - 2011 EKONOMİK GELİŞMELER Mart - 2011 AR-GE MÜDÜRLÜĞÜ TÜRKİYE ESNAF VE SANATKARLARI KONFEDERASYONU EKONOMİK RAPOR - MART 2011 İÇİNDEKİLER... 1 GAYRİ SAFİ YURTİÇİ HASILA (GSYH)... 2 İSTİHDAM - İŞSİZLİK VE İŞGÜCÜ

Detaylı

INTERNATIONAL MONETARY FUND IMF (ULUSLARARASI PARA FONU) KÜRESEL EKONOMİK GÖRÜNÜM OCAK 2015

INTERNATIONAL MONETARY FUND IMF (ULUSLARARASI PARA FONU) KÜRESEL EKONOMİK GÖRÜNÜM OCAK 2015 INTERNATIONAL MONETARY FUND IMF (ULUSLARARASI PARA FONU) KÜRESEL EKONOMİK GÖRÜNÜM OCAK 2015 Hazırlayan: Ekin Sıla Özsümer AB ve Uluslararası Organizasyonlar Şefliği Uzman Yardımcısı IMF Küresel Ekonomik

Detaylı

Tablo 1. Seçilen Ülkeler için Yıllar İtibariyle Hizmetler Sektörü İthalat ve İhracatı (cari fiyatlarla Toplam Hizmetler, cari döviz kuru milyon $)

Tablo 1. Seçilen Ülkeler için Yıllar İtibariyle Hizmetler Sektörü İthalat ve İhracatı (cari fiyatlarla Toplam Hizmetler, cari döviz kuru milyon $) 4.2. HİZMETLER 1. Hizmetler sektörünün ekonomideki ağırlığı bir refah kriteri olarak değerlendirilmektedir (1). (2) tarafından bildirildiği üzere, sanayileşmeyle birlikte, ulaştırma hizmetleri ve belirli

Detaylı

MAKROEKONOMİK TAHMİN ÇALIŞMA SONUÇLARI

MAKROEKONOMİK TAHMİN ÇALIŞMA SONUÇLARI KKTC DEVLET PLANLAMA ÖRGÜTÜ MAKROEKONOMİK TAHMİN ÇALIŞMA SONUÇLARI 25.0 150 22.5 135 20.0 120 17.5 105 15.0 90 12.5 75 10.0 60 7.5 45 5.0 30 2.5 15 0.0 0 1 3 5 7 9 11 1 3 5 7 9 11 1 3 5 7 9 11 1 3 5 7

Detaylı

Kıvanç Duru 2015 Yılı Merkezi Yönetim Bütçe Programı Değerlendirmesi

Kıvanç Duru 2015 Yılı Merkezi Yönetim Bütçe Programı Değerlendirmesi Kıvanç Duru 2015 Yılı Merkezi Yönetim Bütçe Programı Değerlendirmesi Ankara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü İktisadi ve Mali Analiz Yüksek Lisansı Bütçe Uygulamaları ve Mali Mevzuat Dersi 2015 YILI

Detaylı

Değişen Dünyada Güçlü İşletmeler Olmak. GİRİŞİM EĞİTİM ve DANIŞMANLIK MERKEZİ

Değişen Dünyada Güçlü İşletmeler Olmak. GİRİŞİM EĞİTİM ve DANIŞMANLIK MERKEZİ Değişen Dünyada Güçlü İşletmeler Olmak GİRİŞİM EĞİTİM ve DANIŞMANLIK MERKEZİ NEVŞEHIR GENEL BİLGİLER Nüfus Nevşehir: 285.460 Türkiye: 76.667.864 Okur Yazarlık Oranı (6+Yaş) Nevşehir: %95 Türkiye: %93

Detaylı

TEKSTİL VE HAMMADDELERİ SEKTÖRÜ 2015 YILI ŞUBAT AYI İHRACAT PERFORMANSI. Genel ve Sanayi İhracatında Tekstil ve Hammaddeleri Sektörünün Payı

TEKSTİL VE HAMMADDELERİ SEKTÖRÜ 2015 YILI ŞUBAT AYI İHRACAT PERFORMANSI. Genel ve Sanayi İhracatında Tekstil ve Hammaddeleri Sektörünün Payı Mart 2015 Tekstil ve Hammaddeleri Sektörü 2015 Yılı Şubat Ayı İhracat Bilgi Notu Tekstil, Deri ve Halı Şubesi İTKİB Genel Sekreterliği 03/2015 TEKSTİL VE HAMMADDELERİ SEKTÖRÜ 2015 YILI ŞUBAT AYI İHRACAT

Detaylı

YENİ HÜKÜMET PROGRAMI EKONOMİ VE HAZIR GİYİM SEKTÖRÜ İÇİN DEĞERLENDİRME EKONOMİ VE STRATEJİ DANIŞMANLIK HİZMETLERİ 30 KASIM 2015

YENİ HÜKÜMET PROGRAMI EKONOMİ VE HAZIR GİYİM SEKTÖRÜ İÇİN DEĞERLENDİRME EKONOMİ VE STRATEJİ DANIŞMANLIK HİZMETLERİ 30 KASIM 2015 YENİ HÜKÜMET PROGRAMI EKONOMİ VE HAZIR GİYİM SEKTÖRÜ İÇİN DEĞERLENDİRME EKONOMİ VE STRATEJİ DANIŞMANLIK HİZMETLERİ 30 KASIM 2015 HÜKÜMETİN YAPISI VE BAKANLIKLAR EKONOMİ YÖNETİMİ; REFORMLAR İLE HIZLI EKONOMİK

Detaylı

BU YIL ULUSLARARASI KOOPERATİFLER YILI!

BU YIL ULUSLARARASI KOOPERATİFLER YILI! BU YIL ULUSLARARASI KOOPERATİFLER YILI! Birleşmiş Milletler Genel Kurulu; kooperatiflerin sosyo-ekonomik kalkınmaya, özellikle yoksulluğun azaltılmasına, istihdam yaratılmasına ve sosyal bütünleşmeye olan

Detaylı

DÜNYA EKONOMİSİNDEKİ GELİŞMELER

DÜNYA EKONOMİSİNDEKİ GELİŞMELER DÜNYA EKONOMİSİNDEKİ GELİŞMELER 1.KÜRESEL EKONOMİK GÖRÜNÜM ABD Merkez Bankası FED, 18 Aralık tarihinde tahvil alım programında azaltıma giderek toplam tahvil alım miktarını 85 milyar dolardan 75 milyar

Detaylı

AVRUPA BİRLİĞİ VE ULUSLARARASI İŞBİRLİĞİ ŞUBESİ

AVRUPA BİRLİĞİ VE ULUSLARARASI İŞBİRLİĞİ ŞUBESİ AVRUPA BİRLİĞİ VE ULUSLARARASI İŞBİRLİĞİ ŞUBESİ BULGARİSTAN ÜLKE RAPORU Şubat 2009 B.Ö. 2 I. GENEL BİLGİLER Resmi Adı : Bulgaristan Cumhuriyeti Yönetim Şekli : Parlamenter Cumhuriyet Coğrafi Konumu : Avrupa

Detaylı

SIRBİSTAN ÜLKE RAPORU 05.03.2015

SIRBİSTAN ÜLKE RAPORU 05.03.2015 SIRBİSTAN ÜLKE RAPORU 05.03.2015 SIRBİSTAN ÜLKE RAPORU 05.03.2015 YÖNETİCİ ÖZETİ Uludağ İhracatçı Birlikleri nin kayıtlarına göre, Bursa dan Sırbistan a ihracat yapan 210 firma bulunmaktadır. 31.12.2014

Detaylı

DÜNYA BANKASI TÜRKİYE DÜZENLİ EKONOMİ NOTU TEMMUZ 2015. Hazırlayan: Ekin Sıla Özsümer. Uluslararası İlişkiler Müdürlüğü

DÜNYA BANKASI TÜRKİYE DÜZENLİ EKONOMİ NOTU TEMMUZ 2015. Hazırlayan: Ekin Sıla Özsümer. Uluslararası İlişkiler Müdürlüğü DÜNYA BANKASI TÜRKİYE DÜZENLİ EKONOMİ NOTU TEMMUZ 2015 Hazırlayan: Ekin Sıla Özsümer Uluslararası İlişkiler Müdürlüğü DÜNYA BANKASI TÜRKİYE DÜZENLİ EKONOMİ NOTU Temmuz ayı içerisinde Dünya Bankası Türkiye

Detaylı

ÖZET ...DEĞERLENDİRMELER...

ÖZET ...DEĞERLENDİRMELER... ÖZET Eylül ayında tüketici fiyatları yüzde,7 oranında artarken yıllık enflasyon yüzde,1 e düşmüştür. Para Politikası Kurulu nun Eylül ayı değerlendirmesinde de öngörüldüğü gibi, temel fiyat göstergelerinin

Detaylı

Toplam Erkek Kadin 20 35.9. Ermenistan Azerbaycan Gürcistan Kazakistan Kırgızistan Moldova Cumhuriyeti. Rusya Federasyonu

Toplam Erkek Kadin 20 35.9. Ermenistan Azerbaycan Gürcistan Kazakistan Kırgızistan Moldova Cumhuriyeti. Rusya Federasyonu Doğu Avrupa, Orta Asya ve Türkiye de İnsana Yakışır İstihdamın Geliştirilmesi Alena Nesporova Avrupa ve Orta Asya Bölge Direktör Yardımcısı Uluslararası Çalışma Ofisi, Cenevre Sunumun yapısı Kriz öncesi

Detaylı

EKONOMİK GELİŞMELER Haziran 2012

EKONOMİK GELİŞMELER Haziran 2012 EKONOMİK GELİŞMELER Haziran 2012 Kaynak: Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) AR-GE MÜDÜRLÜĞÜ TÜRKİYE ESNAF VE SANATKARLARI KONFEDERASYONU İÇİNDEKİLER 1 GAYRİ SAFİ YURTİÇİ HASILA (GSYH) 2 İSTİHDAM - İŞSİZLİK

Detaylı

Tekstil-Hazır Giyim Gülay Dincel TSKB Ekonomik Araştırmalar dincelg@tskb.com.tr Kasım 2014

Tekstil-Hazır Giyim Gülay Dincel TSKB Ekonomik Araştırmalar dincelg@tskb.com.tr Kasım 2014 Tekstil-Hazır Giyim Gülay Dincel TSKB Ekonomik Araştırmalar dincelg@tskb.com.tr Kasım 2014 Sektöre Bakış Tekstil ve hazır giyim sektörleri, GSYH içinde sırasıyla %4 ve %3 paya sahiptir. Her iki sektör

Detaylı

T.C. EKONOMİ BAKANLIĞI

T.C. EKONOMİ BAKANLIĞI T.C. EKONOMİ BAKANLIĞI 2013 A. İSRAİL E İLİŞKİN TEMEL BİLGİLER 1. HARİTA 2. GENEL BİLGİLER TABLOSU (2012) BAŞKENTİ RESMİ DİL BAĞIMSIZLIK TARİHİ DEVLET BAŞKANI HÜKÜMET BAŞKANI DİN YÜZÖLÇÜMÜ NÜFUS YILLIK

Detaylı

MİLLİ GELİR VE BÜYÜME

MİLLİ GELİR VE BÜYÜME EYLÜL Gayrisafi Yurtiçi Hâsıla (GSYH), yılının. çeyreğinde, önceki yılın aynı dönemine göre %, oranında büyüdü.. çeyrek gelişim hızı ise, %, e yukarı yönlü revize edildi. Böylece Türkiye ekonomisi, yılın

Detaylı

EKONOMİK SÜREÇ İÇİNDE DEVLETİN FONKSİYONLARI KAMU HİZMETLERİ DIŞSALLIKLAR KAMU HARCAMALARININ ARTIŞINA YÖNELİK GÖRÜŞLER

EKONOMİK SÜREÇ İÇİNDE DEVLETİN FONKSİYONLARI KAMU HİZMETLERİ DIŞSALLIKLAR KAMU HARCAMALARININ ARTIŞINA YÖNELİK GÖRÜŞLER 4.bölüm EKONOMİK SÜREÇ İÇİNDE DEVLETİN FONKSİYONLARI KAMU HİZMETLERİ DIŞSALLIKLAR KAMU HARCAMALARININ ARTIŞINA YÖNELİK GÖRÜŞLER EKONOMİK SÜREÇ İÇİNDE DEVLETİN FONKSİYONLARI 1.Kaynak Dağılımında Etkinlik:

Detaylı

TÜRK DERİ VE DERİ MAMÜLLERİ SEKTÖRÜ

TÜRK DERİ VE DERİ MAMÜLLERİ SEKTÖRÜ TÜRK DERİ VE DERİ MAMÜLLERİ SEKTÖRÜ Türklerin dericiliğe başlamaları kaynaklara göre, 12. yüzyıla kadar gitmektedir. Köklü bir tarihsel geçmişe sahip olan deri ve deri sanayinin 1970 lerden itibaren ülkemizde

Detaylı

T.C. EKONOMİ BAKANLIĞI 2013 A. KUVEYT E İLİŞKİN TEMEL BİLGİLER

T.C. EKONOMİ BAKANLIĞI 2013 A. KUVEYT E İLİŞKİN TEMEL BİLGİLER T.C. EKONOMİ BAKANLIĞI 2013 A. KUVEYT E İLİŞKİN TEMEL BİLGİLER 1. HARİTA 2. GENEL BİLGİLER TABLOSU (2012) RESMİ ADI Kuveyt Devleti RESMİ DİL Arapça, İngilizce (2. resmi dil) BAŞKENT Kuveyt BAĞIMSIZLIK

Detaylı

İçindekiler kısa tablosu

İçindekiler kısa tablosu İçindekiler kısa tablosu Önsöz x Rehberli Tur xii Kutulanmış Malzeme xiv Yazarlar Hakkında xx BİRİNCİ KISIM Giriş 1 İktisat ve ekonomi 2 2 Ekonomik analiz araçları 22 3 Arz, talep ve piyasa 42 İKİNCİ KISIM

Detaylı

Türkiye İstatistik Kurumu ndan (TÜİK) alınan verilere göre, Sinop ilinin Ocak-Temmuz ayı dış ticaret

Türkiye İstatistik Kurumu ndan (TÜİK) alınan verilere göre, Sinop ilinin Ocak-Temmuz ayı dış ticaret Sinop Ekonomi Verileri-Temmuz, 5 Dış Ticaret Genel Görünüm (Ocak-Temmuz, 5) Türkiye İstatistik Kurumu ndan (TÜİK) alınan verilere göre, Sinop ilinin Ocak-Temmuz ayı dış ticaret verileri değerlendirildiğinde,

Detaylı

Ekonomi Bülteni. 14 Aralık 2015, Sayı: 39. Yurt Dışı Gelişmeler Yurt İçi Gelişmeler Finansal Göstergeler Haftalık Veri Akışı

Ekonomi Bülteni. 14 Aralık 2015, Sayı: 39. Yurt Dışı Gelişmeler Yurt İçi Gelişmeler Finansal Göstergeler Haftalık Veri Akışı Ekonomi Bülteni 14 Aralık 2015, Sayı: 39 Yurt Dışı Gelişmeler Yurt İçi Gelişmeler Finansal Göstergeler Haftalık Veri Akışı Ekonomik Araştırma ve Strateji Dr. Saruhan Özel Ezgi Gülbaş Orhan Kaya İnci Şengül

Detaylı

K R Ü E R SEL L K R K İ R Z SON O R N A R S A I TÜR Ü K R İ K YE E KO K N O O N M O İSİND N E D İKT K İSAT A P OL O İTİKA K L A AR A I

K R Ü E R SEL L K R K İ R Z SON O R N A R S A I TÜR Ü K R İ K YE E KO K N O O N M O İSİND N E D İKT K İSAT A P OL O İTİKA K L A AR A I KÜRESEL KRİZ SONRASI TÜRKİYE EKONOMİSİNDE İKTİSAT POLİTİKALARI Prof. Dr. Adem ahin TOBB-ETÜ Öğretim Üyesi 14 Mayıs 2010, İSTANBUL KRİZLER 2008 2001 İç Kaynaklı Finansal Derinliği Olan Olumlu Makro Ekonomik

Detaylı

EKONOMİK GELİŞMELER Ağustos - 2011

EKONOMİK GELİŞMELER Ağustos - 2011 EKONOMİK GELİŞMELER Ağustos - 2011 AR-GE MÜDÜRLÜĞÜ TÜRKİYE ESNAF VE SANATKARLARI KONFEDERASYONU EKONOMİK RAPOR AĞUSTOS 2011 İÇİNDEKİLER... 1 GAYRİ SAFİ YURTİÇİ HASILA (GSYH)... 2 İSTİHDAM - İŞSİZLİK VE

Detaylı

İSTANBUL TİCARET ODASI AVRUPA BİRLİĞİ VE ULUSLARARASI İŞBİRLİĞİ ŞUBESİ

İSTANBUL TİCARET ODASI AVRUPA BİRLİĞİ VE ULUSLARARASI İŞBİRLİĞİ ŞUBESİ İSTANBUL TİCARET ODASI AVRUPA BİRLİĞİ VE ULUSLARARASI İŞBİRLİĞİ ŞUBESİ MAKEDONYA ÜLKE RAPORU Şubat-2009 Y.U. I. GENEL BİLGİLER Resmi Adı : Makedonya Cumhuriyeti Yönetim Şekli : Parlamenter Demokrasi Coğrafi

Detaylı

AYDIN TİCARET BORSASI

AYDIN TİCARET BORSASI AYDIN TİCARET BORSASI AYDIN COMMODITY EXCHANGE HAZİRAN 2015 TÜRKİYE NİN TEMEL EKONOMİK GÖSTERGELERİ Ata Mahallesi Denizli Bulv. No:18 09010 AYDIN Tel: +90 256 211 50 00 +90 256 211 61 45 Faks:+90 256 211

Detaylı

BELÇİKA ÜLKE RAPORU 30.11.2015

BELÇİKA ÜLKE RAPORU 30.11.2015 BELÇİKA ÜLKE RAPORU 30.11.2015 YÖNETİCİ ÖZETİ Uludağ İhracatçı Birlikleri nin kayıtlarına göre, Bursa dan Belçika ya ihracat yapan 334 firma bulunmaktadır. 30.06.2015 tarihi itibariyle Ekonomi Bakanlığı

Detaylı

A. AMERİKA BİRLEŞİK DEVLETLERİ

A. AMERİKA BİRLEŞİK DEVLETLERİ T.C. EKONOMİ BAKANLIĞI 2013 A. AMERİKA BİRLEŞİK DEVLETLERİ 2. GENEL BİLGİLER TABLOSU (2012) RESMİ ADI : Amerika Birleşik Devletleri BAŞKENTİ : Washington D.C. RESMİ DİL : İngilizce BAĞIMSIZLIK TARİHİ :

Detaylı

Ekonomi Bülteni. 22 Haziran 2015, Sayı: 16. Yurt Dışı Gelişmeler Yurt İçi Gelişmeler Finansal Göstergeler Haftalık Veri Akışı

Ekonomi Bülteni. 22 Haziran 2015, Sayı: 16. Yurt Dışı Gelişmeler Yurt İçi Gelişmeler Finansal Göstergeler Haftalık Veri Akışı Ekonomi Bülteni, Sayı: 16 Yurt Dışı Gelişmeler Yurt İçi Gelişmeler Finansal Göstergeler Haftalık Veri Akışı Ekonomik Araştırma ve Strateji Dr. Saruhan Özel Ezgi Gülbaş Orhan Kaya İnci Şengül 1 DenizBank

Detaylı

13.02.2014 CARİ İŞLEMLER DENGESİ

13.02.2014 CARİ İŞLEMLER DENGESİ 13.02.2014 CARİ İŞLEMLER DENGESİ Aralık ayı cari işlemler açığı piyasa beklentisi olan -7,5 Milyar doların üzerinde -8,322 milyar dolar olarak geldi. 2013 yılı cari işlemler açığı bir önceki yıla göre

Detaylı

AYDIN TİCARET BORSASI

AYDIN TİCARET BORSASI AYDIN TİCARET BORSASI AYDIN COMMODITY EXCHANGE EYLÜL 2013 TÜRKİYE NİN TEMEL EKONOMİK GÖSTERGELERİ Ata Mahallesi Denizli Bulv. No:18 09010 AYDIN Tel: +90 256 211 50 00 +90 256 211 61 45 Faks:+90 256 211

Detaylı

FİLİSTİN ÜLKE RAPORU 13.10.2015

FİLİSTİN ÜLKE RAPORU 13.10.2015 FİLİSTİN ÜLKE RAPORU 13.10.2015 YÖNETİCİ ÖZETİ Uludağ İhracatçı Birlikleri nin kayıtlarına göre, Bursa dan Filistin e ihracat yapan 7 firma bulunmaktadır. 30.06.2015 tarihi itibariyle Ekonomi Bakanlığı

Detaylı

GENEL BİLGİLER DIŞ TİCARET BİLGİLERİ

GENEL BİLGİLER DIŞ TİCARET BİLGİLERİ GENEL BİLGİLER Resmi Dil : İngilizce Başkenti : Akra Yüzölçümü : 238.537 km 2 Nüfus : 25,3 milyon (2012) Önemli Şehirler : Akra, Kumasi, Sekondi-Takoradi, Tamale GSYİH (2012 ) : 36,952 Milyon $ Kişi Başına

Detaylı

GRAFİKLERLE FEDERAL ALMANYA EKONOMİSİNİN GÖRÜNÜMÜ

GRAFİKLERLE FEDERAL ALMANYA EKONOMİSİNİN GÖRÜNÜMÜ GRAFİKLERLE FEDERAL ALMANYA EKONOMİSİNİN GÖRÜNÜMÜ Hazırlayan: Fethi SAYGIN Mart 2014 Kaynak :DESTATIS (Alman İstatistik Enstitüsü) GENEL DEĞERLENDİRME Ekonomi piyasalarındaki durgunluk ve sorunlara rağmen,

Detaylı

MAKROEKONOMİK TAHMİN ÇALIŞMA SONUÇLARI

MAKROEKONOMİK TAHMİN ÇALIŞMA SONUÇLARI KKTC DEVLET PLANLAMA ÖRGÜTÜ MAKROEKONOMİK TAHMİN ÇALIŞMA SONUÇLARI BAŞBAKANLIK KUZEY KIBRIS TÜRK CUMHURİYETİ MAKROEKONOMİK TAHMİN ÇALIŞMASONUÇLARI GERÇEKLEŞME DÖNEMİ: 2009-2012 TAHMİN DÖNEMİ: 2013-2016

Detaylı

EKONOMİK GELİŞMELER Mart - 2010

EKONOMİK GELİŞMELER Mart - 2010 EKONOMİK GELİŞMELER Mart - 2010 AR-GE MÜDÜRLÜĞÜ TÜRKİYE ESNAF VE SANATKARLARI KONFEDERASYONU İÇİNDEKİLER... 1 GAYRİ SAFİ YURTİÇİ HASILA (GSYH)...2 İSTİHDAM - İŞSİZLİK VE İŞGÜCÜ HAREKETLERİ... 2 İTHALAT

Detaylı

Başlıca İthal Maddeleri : Petrol yağları, buğday, palm yağı, otomobil, gübre, iş makineleri

Başlıca İthal Maddeleri : Petrol yağları, buğday, palm yağı, otomobil, gübre, iş makineleri Etiyopya ve Seramik Sektörü Bilgi Notu GENEL BİLGİLER Resmi Dil : Amharikçe, Oromo, Tigrinya, Somaliae, İngilizce Başkenti : Addis Ababa Yüzölçümü : 1.127.127 km2 Nüfus : 88,4 Milyon(2013 tahmini Önemli

Detaylı

Resmi Adı : Sudan Cumhuriyeti (Güney tarafı 9 Temmuz 2011 tarihinde Kuzey den ayrılarak Güney Sudan Cumhuriyeti ni oluşturmuştur)

Resmi Adı : Sudan Cumhuriyeti (Güney tarafı 9 Temmuz 2011 tarihinde Kuzey den ayrılarak Güney Sudan Cumhuriyeti ni oluşturmuştur) Sudan ve Seramik Sektörü Bilgi Notu GENEL BİLGİLER Resmi Adı : Sudan Cumhuriyeti (Güney tarafı 9 Temmuz 2011 tarihinde Kuzey den ayrılarak Güney Sudan Cumhuriyeti ni oluşturmuştur) Resmi Dil : Arapça (resmi

Detaylı

Aralık 2014. Tekstil ve Hammaddeleri Sektörü 2014 Ocak-Kasım Dönemi İhracat Bilgi Notu. Tekstil, Deri ve Halı Şubesi İTKİB Genel Sekreterliği

Aralık 2014. Tekstil ve Hammaddeleri Sektörü 2014 Ocak-Kasım Dönemi İhracat Bilgi Notu. Tekstil, Deri ve Halı Şubesi İTKİB Genel Sekreterliği Aralık 2014 Tekstil ve Hammaddeleri Sektörü 2014 Ocak-Kasım Dönemi İhracat Bilgi Notu Tekstil, Deri ve Halı Şubesi İTKİB Genel Sekreterliği 12/2014 TEKSTİL VE HAMMADDELERİ SEKTÖRÜ 2014 YILI KASIM AYI İHRACAT

Detaylı

DOĞRUDAN YABANCI YATIRIM

DOĞRUDAN YABANCI YATIRIM Invest in DOĞRUDAN YABANCI YATIRIM Türkiye de Doğrudan Yabancı Yatırımın Gelişimi Makroekonomik anlamda küresel ekonomiye uyumu sağlayan yapısal reformlar, bir yandan Türkiye yi doğrudan yabancı yatırım

Detaylı

Değişen Dünyada Güçlü İşletmeler Olmak. GİRİŞİM EĞİTİM ve DANIŞMANLIK MERKEZİ

Değişen Dünyada Güçlü İşletmeler Olmak. GİRİŞİM EĞİTİM ve DANIŞMANLIK MERKEZİ Değişen Dünyada Güçlü İşletmeler Olmak GİRİŞİM EĞİTİM ve DANIŞMANLIK MERKEZİ MALATYA NIN İÇİNDE BULUNDUĞU EKONOMİK ORTAM 2 MALATYA GENEL BİLGİLER Nüfus; Malatya: 762.538 Türkiye:76.667.864 Sosyo Ekonomik

Detaylı

EKONOMİK GÖSTERGELER

EKONOMİK GÖSTERGELER EKONOMİK GÖSTERGELER 1. özel SEKTÖRÜN YURTDIŞINDAN SAĞLADIĞI KREDİLER 2. HANE HALKI İŞGÜCÜ İSTATİSTİKLERİ 3. KISA VADELİ DIŞ BORÇLARIN GELİŞİMİ 4. SANAYİ ÜRETİM ENDEKSİ Dr. Adem KORKMAZ 1. ÖZEL SEKTÖRÜN

Detaylı

Ekonomi Bülteni. 06 Temmuz 2015, Sayı: 18. Yurt Dışı Gelişmeler Yurt İçi Gelişmeler Finansal Göstergeler Haftalık Veri Akışı

Ekonomi Bülteni. 06 Temmuz 2015, Sayı: 18. Yurt Dışı Gelişmeler Yurt İçi Gelişmeler Finansal Göstergeler Haftalık Veri Akışı Ekonomi Bülteni, Sayı: 18 Yurt Dışı Gelişmeler Yurt İçi Gelişmeler Finansal Göstergeler Haftalık Veri Akışı Ekonomik Araştırma ve Strateji Dr. Saruhan Özel Ezgi Gülbaş Orhan Kaya İnci Şengül 1 DenizBank

Detaylı

EKONOMİK GÖRÜNÜM RAPORU

EKONOMİK GÖRÜNÜM RAPORU EKONOMİK GÖRÜNÜM RAPORU Hazırlayan: Erhan DEMİRCAN Uzman Bu Rapor Karacadağ Kalkınma Ajansı tarafından, Türkiye ve TRC2 (Diyarbakır, Şanlıurfa) Bölgesi güncel ekonomik gelişmelerinin bölge aktörlerince

Detaylı

TEKSTİL MAKİNALARI. Hazırlayan Hasan KÖSE 2006. T.C. Başbakanlık Dış Ticaret Müsteşarlığı İhracatı Geliştirme Etüd Merkezi

TEKSTİL MAKİNALARI. Hazırlayan Hasan KÖSE 2006. T.C. Başbakanlık Dış Ticaret Müsteşarlığı İhracatı Geliştirme Etüd Merkezi TEKSTİL MAKİNALARI Hazırlayan Hasan KÖSE 2006 T.C. Başbakanlık Dış Ticaret Müsteşarlığı İhracatı Geliştirme Etüd Merkezi TEKSTİL MAKİNALARI TÜRKİYE DE ÜRETİM Tanımı Tekstil makinaları, tekstil sanayinin

Detaylı

EKONOMİK GELİŞMELER Mayıs - 2010

EKONOMİK GELİŞMELER Mayıs - 2010 EKONOMİK GELİŞMELER Mayıs - 2010 AR-GE MÜDÜRLÜĞÜ TÜRKİYE ESNAF VE SANATKARLARI KONFEDERASYONU İÇİNDEKİLER... 1 GAYRİ SAFİ YURTİÇİ HASILA (GSYH)... 2 İSTİHDAM - İŞSİZLİK VE İŞGÜCÜ HAREKETLERİ.. 2 İTHALAT

Detaylı

AVRUPA BİRLİĞİ VE ULUSLARARASI İŞBİRLİĞİ ŞUBESİ

AVRUPA BİRLİĞİ VE ULUSLARARASI İŞBİRLİĞİ ŞUBESİ İSTANBUL TİCARET ODASI AVRUPA BİRLİĞİ VE ULUSLARARASI İŞBİRLİĞİ ŞUBESİ ESTONYA ÜLKE RAPORU Şubat 2009 T.K. 2 I. GENEL BİLGİLER Resmi Adı : Estonya Cumhuriyeti Yönetim Şekli : Cumhuriyet ve Başkanlık Sistemi

Detaylı

Ekonomi Bülteni. 27 Temmuz 2015, Sayı: 20. Yurt Dışı Gelişmeler Yurt İçi Gelişmeler Finansal Göstergeler Haftalık Veri Akışı

Ekonomi Bülteni. 27 Temmuz 2015, Sayı: 20. Yurt Dışı Gelişmeler Yurt İçi Gelişmeler Finansal Göstergeler Haftalık Veri Akışı Ekonomi Bülteni, Sayı: 20 Yurt Dışı Gelişmeler Yurt İçi Gelişmeler Finansal Göstergeler Haftalık Veri Akışı Ekonomik Araştırma ve Strateji Dr. Saruhan Özel Ezgi Gülbaş Orhan Kaya İnci Şengül 1 DenizBank

Detaylı

İZMİR TİCARET ODASI BENİN CUMHURİYETİ ÜLKE RAPORU

İZMİR TİCARET ODASI BENİN CUMHURİYETİ ÜLKE RAPORU İZMİR TİCARET ODASI BENİN CUMHURİYETİ ÜLKE RAPORU ULUSLARARASI İLİŞKİLER MÜDÜRLÜĞÜ MAYIS 2015 Hazırlayan: Zeynep Küheylan Uluslararası İlişkiler Müdürlüğü Uzman Yardımcısı TEMEL BİLGİLER Ülke Adı: Benin

Detaylı

ÖZBEKİSTAN ÜLKE PROFİLİ

ÖZBEKİSTAN ÜLKE PROFİLİ ÖZBEKİSTAN ÜLKE PROFİLİ Pınar Öksüz Dış Ekonomik İlişkiler Müdürlüğü Nisan 2010 1. GENEL BİLGİLER Ülke adı : Özbekistan Cumhuriyeti Yönetim biçimi : Cumhuriyet Başkent : Taşkent Anayasa Kabulü : 8 Aralık

Detaylı

İZMİR TİCARET ODASI BENİN CUMHURİYETİ ÜLKE RAPORU

İZMİR TİCARET ODASI BENİN CUMHURİYETİ ÜLKE RAPORU İZMİR TİCARET ODASI BENİN CUMHURİYETİ ÜLKE RAPORU ULUSLARARASI İLİŞKİLER MÜDÜRLÜĞÜ AĞUSTOS 2015 Hazırlayan: Zeynep Küheylan Uluslararası İlişkiler Müdürlüğü Uzman Yardımcısı TEMEL BİLGİLER Ülke Adı: Benin

Detaylı

AVRUPA NIN ORTASINDA GELİŞEN EKONOMİSİYLE

AVRUPA NIN ORTASINDA GELİŞEN EKONOMİSİYLE Ô Gülder DEMİR Editör gulder.demir@dunya.com AVRUPA NIN ORTASINDA GELİŞEN EKONOMİSİYLE MACARİSTAN Macaristan iç pazarı küçük olmasına rağmen ekonomik büyüklük bakımından bölge ülkeleri arasında Polonya

Detaylı