Çocukluk Çaðýnda Tip Ýki Diyabet

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "Çocukluk Çaðýnda Tip Ýki Diyabet"

Transkript

1 Çocukluk Çaðýnda Tip Ýki Diyabet Dr. Ayþýn Uçkun*, Dr. Ali Süha Çalýkoðlu** Eriþkin nüfusun %1-6 sýný etkileyen tip 2 diyabetes mellitus toplumda en sýk görülen kronik hastalýklar arasýnda yer almaktadýr. Tip 2 diyabet uzun dönemde ortaya çýkan komplikasyonlarý, kardiyovasküler hastalýk geliþiminde hýzlanma, son-evre böbrek hastalýðý, körlük ve ekstremite amputasyonlarýna neden olarak önemli oranlarda mortalite ve morbiditeyle sonuçlanýr. Yakýn döneme kadar hemen tamamen eriþkinlere özgü bir hastalýk olarak kabul edilen tip 2 diyabetin çocukluk çaðýndaki prevalansý, son on yýlda özellikle batý toplumlarýnda olmak üzere belirgin bir artýþ göstermektedir. Örneðin; Amerika Birleþik Devletleri'nde (ABD) klasik olarak tip 2 diyabet ve diðer seyrek görülen tipler diyabetli çocuklarýn ancak %1-2'sini oluþtururken, yakýn dönemde tip 2 diyabet olgularýnýn çocukluk çaðýnda yeni taný alan diyabet olgularý arasýnda % 8-45 gibi yüksek oranlara ulaþtýðý bildirilmektedir (1,2). Buna paralel olarak Amerikalý adolesanlar arasýnda tip 2 diyabet insidansý, son 10 yýlda 10 katýn üstünde artýþ göstermiþtir. Benzer þekilde, Japonya'da tip 2 diyabet insidansý 1980 ile 1995 arasýnda nerdeyse iki katýna çýkmýþtýr (1,3). Tip 2 diyabet riskinin obezite ve fiziksel hareketsizlik ile arttýðý bilinmektedir. Batý toplumlarýnda epidemik oranlara ulaþan obezite, bu nedenle son yýllarda çocukluk çaðý tip 2 diyabet prevalansýndaki artýþtan sorumlu tutulmaktadýr (4). Obezite yalnýzca Kuzey Amerika, Avrupa ve Japonya'da deðil, geliþmekte olan ülkelerde de artmakta, malnütrisyon ve zayýflýk ana beslenme sorunu olarak kalmakla birlikte, toplumlar beslenmede geçiþ dönemini yaþadýkça þiþmanlýk, zayýflýk ve malnütrisyonun yerini almaktadýr (5-9). Bu nedenle obezitenin yakýn gelecekte geliþmiþ ülkelere özgü bir epidemi olmaktan çýkýp, dünya ölçüsünde bir pandemi haline dönüþme riski bulunmaktadýr. Obezite, Türk çocuklarýnda da son yýllarda dikkati çeken bir saðlýk sorunu haline gelmektedir. Ankara'da 2000 yýlýnda, yaþlarý arasýndaki 1647 adolesanda yapýlan çalýþmada obezite (BMI > 95 persentil) ve fazla kilolu (overweight; BMI=85-95 persentil) prevalansý sýrasýyla %3.6 ve %10.7 gibi yüksek oranlarda saptanmýþtýr (10). Bu çalýþmada tip 2 diyabetli çocuk saptanmamýþ olmasýna karþýn, görece yüksek ve artmakta olan obezite sýklýðýnýn, yakýn gelecekte ülkemizde de geliþmiþ ülkelerde olduðu gibi çocukluk çaðý tip 2 diyabet olgularýnda fark edilir bir artmayla sonuçlanmasý kaçýnýlmaz gözükmektedir. Bu nedenle esas olarak çocukluk çaðýnda obezitenin önlenmesi ve tedavisi için çaba harcanýrken, diðer yandan da baþta çocuk hekimleri olmak üzere birinci basamak hekimlerinin çocukluk çaðýnda tip 2 diyabetin taný ve tedavisi yönünden bilgili ve hazýrlýklý olmalarý gerekmektedir. Bu yazýda çocukluk çaðýnda tip 2 diyabetin tanýsý, fizyopatolojisi, tedavisi ve önlenmesi üzerinde durulacaktýr. Fizyopatoloji: Tip 2 diyabet birden fazla genin rol oynadýðý bir klinik tablo olup, kalýtýmýn patogenezde önemli payý vardýr. Prevalansýnýn çeþitli ýrk gruplarýnda gösterdiði farklýlýklar bunu desteklemektedir. Ancak hastalýðýn prevalansýnda son zamanlarda gözlenen artýþýn yalnýzca gen sýklýðýnda artma ve genetik havuzdaki deðiþme ile açýklanamayacak kadar hýzlý olmasý, hastalýðýn geliþmesinde çevresel etmenlerin de önemli olduðunu vurgulamaktadýr. Glukoz homeostazisi; pankreas ß- hücresinden insülin salgýlanmasý ve insüline dokularýn verdiði yanýt üzerine kuruludur. Tip 1 diyabette olduðu gibi insülin salýnýmýndaki yetersizlik diyabet geliþimine yol açarken, insüline direnç tek baþýna hiperglisemiye yol açmakta yeterli deðildir. Klinik olarak belirgin diyabet geliþimi için insüline dirençle birlikte ß-hücresinden insülin salgýlaným dinamiðinde de bir bozulma gereklidir. Diðer yandan, eriþkinlerdeki tip 2 diyabette esas sorunun insülin salgýlanmasýnda mý, yoksa periferik dokularda insüline karþý direnç geliþmesinde mi olduðu henüz tartýþmalý bir konudur. Çocuklardaki klinik özellikler, özellikle ender olmayarak ketozisin gözlenmesi, baþlangýçta insüline direncin önemli rolü olmasýna karþýn, bunun daha sonra ß-hücre * North Carolina Ü. Týp Fak. Pediyatri Böl., Chapel Hill, NC, ABD ** Adnan Menderes Ü. Týp Fak. ÇocukSaðlýðý ve Hast. AD, Aydýn 2003 cilt 12 sayý 5 174

2 iflasýna yol açtýðýný düþündürmektedir. Glukozun insülin etkisiyle hücre içine alýnýmýna olan direnç tip 2 diyabet ve glukoz intoleransýnda belirleyici bir bulgudur. Tip 2 diyabet için yüksek risk taþýyan toplumlarda yapýlan kesitsel ve uzun dönemli çalýþmalar diyabet öncesi normoglisemik dönemde de hiperinsülinemi ve dolayýsý ile insüline direncin var olduðunu göstermektedir. Normalden, glukoz intoleransýna geçiþ, insüline dirençin geliþmesiyle birlikte olmaktayken, glukoz intoleransýndan tip 2 diyabete geçiþ için insüline dirence ek olarak, insülin salgýlanmasýnda bozukluðun geliþmesi gereklidir. ß-hücresinin fazla miktarda insülin salgýlamayý sürdürmekte yetersiz kalmasý insüline dirençten (kompensatuvar hiperisülinemi ve normoglisemi) klinik diyabete (açlýkta hiperglisemi ve artmýþ hepatik glukoz yapýmý) geçiþe neden olur. Þiþmanlýðýn varlýðý kýsmen yað asit metabolizmasýndaki deðiþikliklerin normal glukoz metabolizmasýný etkilemesine, kýsmen de yað hücreleri içinde sentezlenen ve insülin antagonisti etki gösteren etmenlere baðlý olarak insüline direncin artmasýna neden olur. Bu etmenlerden son zamanlarda dikkati çeken biri, yeni tanýmlanan "resistin" adlý bir hormondur. Resistin yað hücrelerinden salgýlanýr ve obezite ile diyabet arasýndaki ana baðlardan biri olabilir (11). Þiþmanlýðýn varlýðý yaný sýra þiddeti de, glukoz intoleransý riskini ve olasýlýkla tip 2 diyabet geliþimini belirler. Sinha ve ark. þiddetli obez olan yaþlarý arasýndaki 112 adolesanýn %21'inde etnik gruptan baðýmsýz olarak IGT saptamýþlardýr(12). Pübertenin tip 2 diyabet geliþiminde önemli bir rolü olduðu düþünülmektedir. Püberte sýrasýnda insülin etkisine direnç artar ve bu hiperinsülinemiye yol açar. Püberteden sonra ise basal ve stimüle edilmiþ insülin düzeyleri düþer. Hiperinsülinemik-öglisemik klemp çalýþmalarý insüline baðlý glukoz yýkýmýnýn Tanner evre II-IV arasý adolesanlarda ergenlik öncesi çocuklara ve genç eriþkinlere göre ortalama %30 daha düþük olduðunu göstermektedir. ß-hücresi iþlevleri normal olduðunda püberteyle baðlantýlý insülin direnci insülin salgýlanmasýndaki artýþla kompanse edilebilmektedir. Püberte sýrasýndaki insülin direncine, artmýþ büyüme hormonunun neden olduðu düþünülmektedir. Pübertenin tamamlanmasýyla hem büyüme hormonu salýnýmý, hem de insüline direnç azalýr. Bütün bu bilgiler ýþýðýnda çocuklarda tip 2 diyabet ortaya çýkma yaþýnýn ergenlik döneminin ortalarýna rastlamasý þaþýrtýcý deðildir. Ergenlik döneminde olan ve genetik yatkýnlýðý olan bir kimse çevresel risklerle karþýlaþtýðýnda püberte sýrasýndaki ek insülin direnci artýþýyla birlikte denge bozulabilir. Bu durumda kompanse hiperinsülinemi ile birlikte normal glukoz toleransýndan, yetersiz insülin salgýlanmasý ve glukoz intoleransýna geçiþ olabilir ve bu durum püberte sonrasýna kadar sürebilir. Ancak aile öyküsünde tip 2 diyabet bulunan ve bulunmayan püberte öncesi çocuklarda yapýlan bir çalýþmada, insüline duyarlýlýk minimal model ile deðerlendirilmiþ ve küçük çocuklarda aile öyküsünün insüline duyarlýlýk ya da birlikte görülen risk etmenleri üzerine bir etkisinin bulunmadýðý sonucuna varýlmýþtýr (13). Eriþkinlerde polikistik over sendromlu (PKOS) kadýnlarda obeziteden baðýmsýz olarak aðýr bir insülin direnci ve ß-hücre iþlevinde anormallikler vardýr. Bu da bu grupta tip 2 diyabet geliþme riskini belirgin ölçüde yükseltir. Çocukluk çaðýndaki hiperandrojenizm ve tip 2 diyabet iliþkisi üzerindeki sýnýrlý sayýdaki çalýþma, PKOS'li adolesanlarda da benzer biçimde iskelet kasýnda insüline direnç olduðunu ve ilk faz insülin salgýlanmasýnda azalma olduðunu göstermiþtir. Ýnsüline duyarlýlýðýn düþük olduðunun gösterilmiþ olduðu diðer bir grup da düþük doðum aðýrlýklý çocuklardýr. Doðum sonrasý dönemde hýzla kilo alan ve vücut aðýrlýklarý normalin üzerine çýkan düþük doðum aðýrlýklý çocuklarda insüline duyarlýlýðýn azaldýðý ve bunun da ileride tip 2 diyabet geliþimine yol açabileceði gösterilmiþtir (14). Taný: Çocukluk çaðýnda diyabet denildiðinde akla tip 1 diyabet gelir. Ýnsülin yapýmý ve sekresyonundaki mutlak eksikliðe baðlý olarak geliþen bu tabloda, diyabetin geliþmesi ve klinik bulgularýn ortaya çýkmasý arasýndaki süre genellikle çok kýsa olup, taný konduðunda kan þekeri düzeyleri diyabet tanýsý hakkýnda kuþku býrakmayacak derecede yüksek bulunur. Ayrýca, erken taný konduðu durumlarda bile hastalýðýn yavaþlatýlmasý ya da geri döndürülmesi hemen daima olanaksýzdýr. Dolayýsýyla çocuk hekimleri, periyodik olarak gözden geçirilen ve deðiþtirilen diyabet taný kriterlerine baþvurmaya ender olarak gereksinim duyarlar. Benzer biçimde glukoz 2003 cilt 12 sayý 5 175

3 Kaynaklar 1- *Fagot- Campagna A. Type 2 diabetes among North-American adolescents: an epidemiologic review and a public health perspective. J Pediatr 2000; 136: Crawford PB, Story M, Wang MC, Ritchie LD, Sabry ZI. Ethnic issues in the epidemiology of childhood obesity. Pediatr Clin North Am 2001;48: *American Diabetes Association: Type 2 diabetes in adolescents (Consensus Statement). Diabetes Care 2000;23: Young TK. Childhood obesity in a population at high risk for type 2 diabetes. J Pediatr 2000;136: intoleransý (impaired glucose tolerance=igt) ya da anormal açlýk kan þekeri (impaired fasting glucose=ifg) gibi kavramlarýn pratikteki yeri kýsýtlýdýr. Tip 2 diyabet ise tip 1 diyabetten farklý olarak, yavaþ ilerleyen ve glukoz intoleransýndan klinik olarak belirgin diyabete geçiþ sürecinin uzun olduðu bir klinik tablodur. Ayrýca tip 2 diyabet tek bir hastalýk olmayýp, insülin etkisine direnç ve/veya insülin sekresyon dinamiðinde bozulmaya yol açan bir hastalýk spektrumunun klinik yansýmasýdýr. Adacýk hücresi geliþiminde ve insülin salgýlanmasýnda gerekli olan çok çeþitli gen defektleri, insülin reseptörünün birincil defektleri, postreseptör defektler, mitokondriyal gen defektleri de tip 2 diyabete neden olabilirler. Ýkincil tip 2 diyabet nedenleri arasýnda, aþýrý salgýlanan kortizol, büyüme hormonu, glukagon gibi kontr-regülatuvar hormonlar, özellikle farmakolojik dozda kullanýlan glukokortikoidler, insülin reseptör antikorlarý, bozuk insülin salgýlanýmý ve obezite sayýlmaktadýr (11). Yine tip 1 diyabetten farklý olarak tip 2 diyabette belirli HLA antijenleri, otoimmünite ya da çeþitli adacýk hücre antikorlarý (islet cell antibody: ICA) ile birliktelik yoktur (15). Tip 2 diyabetin sinsi seyretmesi, taný konulduðunda diyabetin kronik komplikasyonlarýnýn baþlamýþ olmasýna neden olur. Bu nedenle, metabolik bozukluða glukoz intoleransý aþamasýndayken taný konmasý, uygun stratejilerle klinik diyabete dönüþme sürecinin yavaþlatýlabilip, geri dönüþtürülebilme olasýlýðý erken tanýda ve hastalýk taramasýnda uygulanacak kriterlerin Tablo 1. Diyabette taný kriterleri. Aþaðýdaki üç farklý durumdan birinin saptanmasý: Diyabet belirtileri + rastgele (random) plazma glukozu >200 mg/l (11.1 mmol/l) Klasik diyabet belirtileri; poliüri, polidipsi ve açýklanamayan kilo kaybý. Rasgele; son yemek zamanýna bakýlmaksýzýn günün herhangi bir zamaný olarak tanýmlanýr. Açlýk plazma glukozu >126 mg/l (7.0 mmol/l) Açlýk; en az 8 saat süreyle kalori alýmýnýn olmamasý OGTT de 2 saatlik plazma glukozu >200 mg/l (11.1 mmol/l). Test WHO tarafýndan tanýmlandýðý gibi glukoz yüklemesi suda çözünmüþ 75 g (ya da 1.75 g/kg) anhidre glukoz kullanarak yapýlmalýdýr (21). Akut metabolik bozulma ile birlikte görülen, kuþkuya yer býrakmayacak hiperglisemi görülmedikçe bu kriterler farklý bir gün yinelenen testle kesinlestirilir. OGTT rutin klinik kullaným için önerilmemektedir. belirlenmesini önemli hale getirmektedir. Diyabet tanýsýnda þu anda kullanýlmakta olan taný kriterleri Tablo 1 de özetlenmiþtir. Tablodaki deðerler, plazma glukozu olup, bu verilerin doðru olarak kullanýlabilmesi için, tabloda öngörülen açlýk süresine uyulmasý gerekir. "Glukoz intoleransý" açlýk plazma glukozunun mg/dl arasýnda ya da oral glukoz tolerans testinde (OGTT) 2. saat deðerinin mg/dl arasýnda bulunduðu durumlarý tanýmlarken, "anormal açlýk kan þekeri", plazma glukozunun 110 mg/dl'nin üzerinde olduðu durumlar için kullanýlýr. Diyabet tanýsý konduktan sonraki ikinci önemli aþama, diyabetin tipinin belirlenmesidir. Daha önce kullanýlan ve diyabetin baþlama yaþý, insülin tedavisi gerektirip gerektirmemesi, metabolik kontrolün saðlanma ve idame kolaylýðýna göre yapýlmýþ sýnýflandýrmalar, bugün yerini diyabetin etyolojisini önceleyen yeni bir sýnýflandýrmaya býrakmýþtýr (Tablo 2). Çocukluk çaðýnda tip 1 diyabetin yaygýnlýðý, ender rastlanan immün olmayan tip 1 diyabet olgularýnýn zencilerde görülmesi, tip 2 diyabet olgularýnýn ender görülmesi nedeni ile diyabetin tipinin belirlenmesinde genellikle zorluk çekilmez. Obezitenin bulunup bulunmayýþý önemlidir. Tip 1 diyabetli çocuklar genellikle þiþman deðilken tip 2 diyabetlilerin %85'i taný sýrasýnda normalin üstünde kilolu olan çocuklardýr. Ancak obezitenin sýk Tablo 2. Diyabette nedensel sýnýflama. Tip 1 diyabet (genellikle tam insülin eksikliðine yol açan ß-hücresi yýkýmý): - Ýmmün kökenli - Ýdiyopatik Tip 2 diyabet (görece insülin eksikliðinin ve insüline direncin birlikte olduðu, ancak insüline direncin baskýn olduðu tipten, salgýlama defektinin baskýn olduðu tipe kadar deðiþen klinik spektrum) Diðer spesifik tipler: -ß-hücresi iþlevindeki genetik defektler (ör; MODY) -Ýnsülin etkisinde genetik defektler (lipoatrofik diyabet) -Ekzokrin pankreas hastalýklarý (ör; kistik fibrozis) -Endokrinopatiler (ör; Cushing sendromu) -Ýlaç ya da kimyasal nedenli (ör; glukokortikoidler) -Enfeksiyonlar (ör; rubella) -Sýk görülmeyen immün kökenli diyabet tipleri -Bazen diyabetle birlikte görülen diðer genetik sendromlar Gebelik diyabet mellitusu Herhangi bir tipteki hastalar hastalýðýn bir evresinde insülin tedavisi gerektirebilirler. Ýnsülin kullanýmý kendi baþýna hastayý sýnýflamaz (22) cilt 12 sayý 5 176

4 5- Cole TJ, Bellizzi MC, Flegal KM, Dietz WH. Establishing a standard definition for child overweight and obesity worldwide: international survey. BMJ 2000; 320: Martorell R, Khan LK, Hughes ML, Grummer-Strawn. Overweight and obesity in preschool children from developing countries. Int J Obezity 2000;24: Dietz WH. The obesity epidemic in young children. BMJ 322:313-4, Hanley AJG, Harris SB, Gittelsohn J, Wolever MSW, Saksvig B, Zinman B Overweight among adolescents in a Native Canadian community: prevalence and associated factors. Am J Clin Nutr 2000;71: de Onis M and Blössner M. Prevalence and trends of overweight among preschool children in developing countries. Am J Clin Nutr 2000;72: Uçkun A, Teziç T, Fýrat S, Sipahi T, Barrier R, Edwards LJ, Çalýkoðlu AS. Impaired glucose tolerance and type 2 diabetes in Turkish children: is obesity really a risk factor? Pediatric Research 2002; 51, Apr, Suppl. 124A. 11-*Sperling MA. Diabetes Mellitus. Sperling MA (ed) Pediatric Endocrinology içinde. Philadelphia, 2002: Sinha R, Fisch G, Teague B, Tamborlane WV, Banyas B, Allen K, Savoye M, Rieger V, Taksali S, Barbetta G, Sherwin RS, Caprio S. Prevalence of impaired glucose tolerance among adolescents with marked obezity. N Engl J Med 2002;346: görüldüðü toplumlarda normalin üstünde kilolu tip 1 diyabetli hastalarýn da bulunabileceðini akýlda tutmak gerekir. Bu nedenle, hastanýn vücut aðýrlýðýnýn normal ya da düþük olmasý tip 2 diyabet tanýsýndan büyük ölçüde uzaklaþtýrýrken, obezitenin bulunmasý tip 2 diyabet tanýsýný koymak için yeterli deðildir. Diyabetin ayýrýcý tanýsýnda bir diðer önemli nokta, belirtilerin þiddeti ve süresi ile taný anýnda ketozisin bulunup bulunmamasýdýr. Tip 1 diyabetli hastanýn öyküsünde genellikle, yakýn dönemde geliþen poliüri, polidipsi ve kilo kaybý vardýr. Bu çocuklar tanýdan kýsa süre önce semptom vermeye baþlarlar ve genellikle ketosisle baþvururlar. Taný sýrasýnda %30-40 ketoasidoz görülür. Metabolik açýdan dengelendikten sonra baþlangýçta bu olgularýn insülin gereksinimlerinde azalma olabilmekle beraber (balayý dönemi), istisnasýz olarak yaþam boyu insüline baðýmlýdýrlar. Ketoasidoz riskleri hep vardýr. Tip 2 diyabetli çocuklar ise genellikle ketozis olmaksýzýn glukozüri ile baþvururlar. Poliüri, polidipsi ve kilo kaybý yok ya da hafiftir. Semptomlar uzun süredir vadýr. Bununla birlikte, bazý serilerde %33'e varan sýklýkta olmak üzere, olgularýn bazýlarýnda bu klasik tanýmlamanýn dýþýna çýkarak taný sýrasýnda ketonüri bulunabilir. Benzer þekilde, izlem sýrasýnda tip 2 diyabet olduðu anlaþýlan olgular deðerlendirildiðinde, bu olgularýn %5-25'inin taný anýnda ketoasidozla uyumlu laboratuvar bulgularýnýn olduðu belirlenmiþtir. Bu nedenle ketozis ya da ketoasidozun varlýðý, tip 1 diyabet tanýsýný güçlendirirken, tip 2 olasýlýðýný tamamen dýþlamaz. Aile öyküsünde diyabet bulunup bulunmamasý da tip ayýrýmýnda yardýmcý olabilir. Tip 1 diyabetli hastalarýn ancak %5'inde birinci ya da ikinci derece akrabalarda ayný hastalýk öyküsü vardýr. Ayrýca, bu çocuklarýn anne-babasýnda insüline gerek duyulmaksýzýn tedavi edilebilen ve geç ortaya çýkan, bu nedenle baþlangýçta yanlýþ olarak tip 2 diyabet tanýsý alabilen otoimmün diyabet görülebileceði bildirilmiþtir (16). Tip 2 diyabetli olgularda ise genellikle aile öyküsünde tip 2 diyabet vardýr. Onyemere ve ark. 18 yaþ altýndaki 243 olgunun deðerlendirilmesi sonucunda anne-babada diyabet öyküsü bulunmasýnýn çocukluk çaðýnda tip 1'den daha kuvvetli olarak tip 2 diyabetle iliþkili göründüðünü bildirmiþlerdir (17). Hastalarýn %45-80'inde anne-babanýn en azýndan biri diyabetlidir. Ayrýca diðer kuþaklarda da diyabet öyküsü olabilir. Hastalarýn %74-100'ünde birinci ya da ikinci derece bir akrabada tip 2 diyabet öyküsü vardýr. Ýlginç olarak genellikle bu aile bireylerinde diyabet olduðu, çocukta diyabet tanýsý konduktan sonra fark edilmektedir. Bu bulgular ýþýðýnda aile öyküsünde tip 2 diyabet bulunmasý, tip 2 diyabeti destekleyici bir bulgu olarak kabul edilmelidir. Bununla birlikte toplumda diyabet prevalansýnýn %6'lara ulaþtýðý göz önünde tutulduðunda aile bireyleri arasýnda diyabet bulunmamasý þaþýrtýcý olacaðý için, bu bulgunun ayýrýcý tanýda kullanýlmasý sýrasýnda dikkatli olunmalýdýr. Akantozis nigrikans ve PKOS, insüline direnç ve obezite ile birlikte görülebilen durumlardýr ve tip 2 diyabetli gençlerde sýk görülürler. Akantozis; hiperinsülinizme baðlý olarak ortaya çýkan, derinin kývrým yaptýðý ense, koltuk altý, kasýklar ve meme altlarý gibi bölgelerinde en belirgin olarak görülen deri kalýnlaþmasý ve pigment artýþýdýr. Ancak, akantozisin açýk deri renkli kiþilerde fark edilmesi çok zordur. Beyaz ýrkta kadifemsi ve açýk kahverengi görünüm veren bu deri kalýnlaþmasýnýn bulunmasý tip 2 diyabet tanýsýný büyük ölçüde destekler. Deri pigmentasyonu þiþman kimselerde daha sýk görülmektedir (18). PKOS; yukarýda da söz edildiði gibi, hiperandrojenizm ve kronik anovulasyon ile belirgin bir klinik tablo olup, patogenezinde hiperinsülinizmin önemli yeri vardýr. Bu nedenle yeni taný alan diyabetli bir hastada hiperandrojenizm bulgularý görülmesi tip 2 diyabeti destekler. Tip 2 diyabetli çocuklarda sýk görülen diðer sorunlar lipid bozukluklarý ve hipertansiyondur. Tip 1 diyabet olgularý hemen daima otoimmün kökenli olduðu için, bu olgularda baþta tiroid ve adrenal hastalýklarý, vitiligo ya da pernisiöz anemi gibi otoimmün bozukluklarýn geliþme riski görece olarak yüksektir. Bu hastalarda Çöliyak hastalýðýna da yatkýnlýk vardýr. Bu nedenle otoimmün hastalýk ya da Çöliyak hastalýðý varlýðý, önceden tip 1 dýþý bir gruba konulmuþ diyabet olgularýnýn daha ayrýntýlý incelenmesini gerektirir. Diðer yandan, tip 1 olarak taný almýþ bir hastanýn klinik gidiþi ya da aile öyküsü tip 2 diyabet ile daha uyumlu ise bu olgularýn da yeniden deðerlendirilmeleri uygun olur cilt 12 sayý 5 177

5 Taramada açlýk plazma glukozu ölçümü önerilir. Obeziteye ek olarak, birinci ya da ikinci derece akrabalarýnda tip 2 diyabet olan ve insüline direnç belirtilerinden biri bulunan çocuklar, 10 yaþýndan ya da daha önce baþlamýþsa pübertenin baþladýktan sonra iki yýlda bir taranmalýdýr. 13- Goran MI, Coronges K, Bergman RN, Cruz ML, Gower BA. Influence of family history of type 2 diabetes on insulin sensitivity in prepubertal children. J Clin Endocrinol Metab 2003; 88: Veening MA, Van Weissenbruch MM, Delemarre-Van De Waal HA. Glucose tolerance, insulin sensitivity, and insulin secretion in children born small for gestational age. J Clin Endocrinol Metab 2002; 87: Yukarýda sýralanan klinik ve temel biyokimyasal testler, birçok olguda diyabet tipinin güvenilir biçimde ayýrt edilmesini saðlar. Kuþkulu durumlarda tanýya yardýmcý olmak amacý ile açlýk insülin ve C-peptid düzeyleri, ß-hücre antikorlarý gibi testlerin kullanýlmasý gerekebilir. Tip 2 diyabette açlýk insülin ve C-peptid düzeyleri genellikle normal ya da yüksektir. Tip 1 diyabette ise endojen açlýk insülini ve C-peptid düþüktür. Beslenme ya da oral/iv glukoz verilmesi durumunda beklenen artýþ ya yoktur ya da çok azdýr. Tip 1 diyabette taný sýrasýnda olgularýn %85-98'inde insüline, adacýk hücrelerine, glutamik asit dekarboksilaz (GAD) ya da tirozin fosfatazlara karþý özgül antikorlar saptanýr. Tip 2 diyabette genellikle ß-hücre proteinlerine karþý antikorlar bulunmaz. Tarama: Çocukluk çaðýnda kimlerin diyabet, özellikle de tip 2 diyabet yönünden taranacaðýna iliþkin belirlenmiþ kesin kriterler henüz geliþtirilmemiþtir. Bu nedenle çocuk ve adolesanlarda da Amerikan Diyabet Derneði'nin (ADA) eriþkinler için belirlediði önerilere uyulmalý ve yalnýzca tip 2 diyabet varlýðý ya da geliþmesi yönünden risk altýnda bulunan çocuklar taranmalýdýr (Tablo 3). Obezitenin varlýðý asýl etmen olup, aile öyküsünde tip 2 diyabet bulunmasý, ýrk ve insüline direnç belirtilerinin varlýðý hangi çocuklarýn taranmasý gerektiðini belirlemektedir. Tip 1 diyabette sessiz süre kýsa olduðu için asemptomatik kimselerde bu klinik tablonun aranmasý pratik deðildir. Taramada açlýk plazma glukozu ölçümü önerilmektedir. Obeziteye ek olarak, birinci ya da ikinci derece akrabalarýnda tip 2 diyabet olan ve insüline direnç belirtilerinden biri bulunan çocuklar, 10 yaþýndan ya da daha önce baþlamýþsa pübertenin baþlangýcýndan itibaren iki yýlda bir taranmalýdýr. Tedavi: a) Destekleyici tedavi: Tip 2 diyabet tanýsý konduktan sonra obezitenin sürmesi tedaviye yanýtý olumsuz etkiler. Obezite ayrýca birlikte Tablo 3. Tip 2 diyabet taramasý için önerilen kriterler. 1. Normalin üstünde vücut aðýrlýðý (overweight) tanýsý: - Yaþa göre BMI>85 persentil - Boya göre aðýrlýk >85 persentil - Aðýrlýk > ideal aðýrlýðýn (boya göre 50 persentil) %120'si 2. Diðer risk etmenlerinin herhangi ikisi: - Birinci ya da ikinci derece akrabalardan birinde tip 2 diyabet - Ýnsülin direnci belirtileri ya da birlikte görülen durumlardan birinin olmasý (akantozis, hipertansiyon, dislipidemi, PCOS) - Belirli bir ýrk ya da etnik gruptan (kýzýlderili, zenci Amerikalý, Latin Amerikalý, Asya/Pasifik adalarý ve Alaska kökenli) olmak. görülen hipertansiyon, dislipidemi, ateroskleroz ve PKOS gibi sorunlarýn sürmesine hatta alevlenmesine neden olur. Bu nedenle tedavide obezitenin ortadan kaldýrýlmasý temel yaklaþým olmalýdýr. Çocukluk çaðýnda obezitenin tedavisinde eriþkinlerden farklý olarak bazý güçlükler vardýr. Normal büyümenin saðlanmasý için kalori ve protein alýmýnýn belli bir ölçüde sürdürülme zorunluluðu nedeni ile, çok düþük kalorili ya da yüksek proteinli diyetler uygulanamaz. Çabuk kilo kaybýna yol açan programlar çocuklar için güvenli deðildir ve verilen kilolar kýsa sürede geri alýnabilir. Ayrýca uzun süreli saðlýklý yeme davranýþý geliþtirmeyi de saðlamazlar. Buna ek olarak kilo vermek için kullanýlan iþtah baskýlayýcý ilaçlarýn çocukluk çaðýnda kullanýlmasý önerilmez. En iyi sonuç, davranýþ deðiþikliði ile egzersiz ve diyeti birleþtiren kilo verme programlarý ile alýnýr. Fizik aktivite azlýðý obezite, tip 2 diyabet ve kardiyovasküler morbidite ve mortalite geliþimi ile kuvvetli oranda birliktelik gösterir. Fiziksel aktivitenin normal ve diyabetik eriþkinlerle obez gençlerde insülin direncini ve diðer kardiyovasküler hastalýk risk etmenlerini azalttýðý uzun süredir bilinmektedir. Bu nedenle çocuklarýn günde en az 30 dakika süre ile fizik aktivite yapmalarý saðlanmalý, bunun için de hareketsiz bilgisayar oyunlarý sýnýrlanmalý ve düzenli spor yapýlmasý özendirilmelidir. b) Ýlaç tedavisi: Beslenme eðitimi ve egzersiz ile tedavi hedeflerine ulaþýlamazsa farmakolojik tedaviye baþvurulur. Glisemik kontrolun akut olarak bozulduðu durumlarda ise kan þekerini kontrol etmek için insülin gerekebilir. Ancak insülinin iþtah açýcý etkisi kilo vermeyi zorlaþtýrýr (11). Çocuklar ve ergenlerde görülen tip 2 diyabet patofizyolojisi eriþkinlere benzer göründüðünden tedavide de eriþkinlerde kullanýlan ilaçlarýn çocuklarda da etkili olmasý beklenir. Günümüzde var olan oral antidiyabetik ajanlar ve etki mekanizmalarý þöyle sýralanabilir: i. Biguanidler: Hepatik glukoz çýkýþýný azaltýr ve ß-hücresi iþlevleri üzerine doðrudan etki göstermeksizin primer olarak hepatik ve daha sonra da kaslarda insüline duyarlýlýðý artýrýrlar. Metformin bu gruptadýr. ii. Sulfonilüreler: Ýnsülin sekresyonunu uyarýrlar. Asetoheksamid, klorpropamid, gliklazid, glimepirid, glipizid, glibürid, tolazamid ve tolbutamid bu gruptadýr cilt 12 sayý 5 178

6 15-*Shaw JE, Zimmet PZ, McCarty D, de Courten M: Type 2 diabetes worldwide according to the new classification and criteria. Diabetes Care 2000;23 (Suppl 2):B Douek IF, Gillespie KM, Bingley PJ, Gale EA. Diabetes in the parents of children with Type I diabetes. Diabetologia 2002; 45(4): Onyemere KU, Lipton RB. Parental history and earlyonset type 2 diabetes in African Americans and Latinos in Chicago. J Pediatr 2002;141(6): Fagot- Campagna A. Emergence of type 2 diabetes mellitus in children: epidemiological evidence. J Pediatr Endocrinol Metab 2000;13: *Expert Panel on Blood Cholesterol Levels in Children and Adolescents: Treatment recommendations of the National Cholesterol Education Program report of the Expert Panel on Blood Cholesterol Levels in Children and Adolescents. Pediatrics, 1992;89 (Suppl.): Young TK, Martens PJ, Taback SP, Sellers EA, Dean HJ, Cheang M, Flett B. Type 2 diabetes mellitus in children: prenatal and early infancy risk factors among native Canadians. Arch Pediatr Adolesc Med 2002;156(7): World Health Organization: Diabetes Mellitus: Report of a WHO Study Group. Geneva, World Health Org., 1985 (Tech. Rep. Ser., no. 727) 22-American Diabetes Association: Type II diabetes in Children and Adolescents. Pediatrics, 2000;105: iii. Meglitinid: Glukoza yanýt olarak gerçekleþen insülin salgýsýný kýsa süreli olarak artýrýrlar. Repaglinid bu gruptadýr. iv. Glukozidaz inhibitörleri: Kompleks karbonhidratlarýn hidrolizini, dolayýsý ile karbonhidrat emilimini yavaþlatarak etki gösterirler. Akarboz ve miglitol bu gruptadýr. v. Tiazolidendionlar: Periferde insüline duyarlýlýðý artýrýrlar. Bu gruptaki ajanlar troglitazon, rosiglitazon ve pioglitazon olarak sýralanabilir. Troglitazon kullanýmý ile ölümcül karaciðer yetmezliði geliþebildiðinden çocuklarda kullanýmý önerilmez. Ayný nedenlerle bu son gruptaki diðer ilaçlarýn da ek güvenlik verileri ortaya konulana kadar çocuklarda kullanýmý önerilmez. Tedavide ilk seçilecek oral ajan metformindir. Metforminin HbA1c'de ve genelde glukoz düzeylerinde benzer oranda düþme saðlayan sulfonilürelere üstünlüðü, hipoglisemi riskine yol açmamasýdýr. Ayrýca kilo kaybýný kolaylaþtýrýr. LDL kolesterol ve trigliserid düzeylerinde düþme görülür. Metformin tedavisi ayrýca PKOS'li kýzlardaki ovulasyon anomalilerini düzeltebilir. Beklenmeyen gebelikler ortaya çýkarabilecek bu durum doðurganlýk yaþýndaki ergenlerde akýlda tutulmalýdýr. Metforminin en sýk görülen yan etkisi bulantý, kusma gibi gastrointestinal yakýnmaladýr. Laktik asidoz olasýlýðý nedeniyle metformin böbrek iþlevleri bozulmuþ hastalarda kontrendikedir ve radyokontrast madde verileceði zamanlarda kesilmelidir. Benzer þekilde bilinen karaciðer bozukluðu, hipoksemi durumlarý, ciddi enfeksiyonlar ya da aþýrý alkol alýmýnda metformin kullanýlmamalýdýr. Eðer belirli bir sürenin sonunda (3-6 ay) metformin tedavisi baþarýlý olmadýysa diðer seçenekler düþünülmelidir. Bu durumda; bazý klinisyenler sulfonilüre grubu bir ilacý tedaviye eklerken bazýlarý da insülin eklemektedir. Eklenecek ilaç bir glukozidaz inhibitörü olabileceði gibi diðer insülin salgýlatýcýlar da (örneðin; meglitinid) olabilir. Ancak henüz çocuklarda etkinlik ve güvenlik konusunda yeterli veri olmadýðýndan bunlar çocuklarda daha az sýklýkla kullanýlýr. Kan þekeri düzeyi çok yüksek olan ya da belirtilerin çok þiddetli olduðu hastalarý bazen insülin tedavisi ile kontrol altýna alýp daha sonra metformin baþlamak ve insülini giderek azaltmak uygun bir tedavi seçeneði olabilir. Diðer yandan, böyle olgularýn aslýnda yanlýþ taný almýþ tip 1 hastalar olma olasýlýðýný akýlda tutarak zaman zaman idrar ketonlarýný izlemek önerilmektedir. c) Birlikte görülen durumlarýn tedavisi: i. Hipertansiyon: Mikroalbuminüri varlýðýnda seçilecek ilaç ACE inhibitörleridir. Bu grup ilaçlar diyabetik nefropatiyi önlemede yararlý etkileri nedeniyle ilk seçenek ilaç olarak önerilmektedir. Ayrýca alfa blokörler, kalsiyum antagonistleri (uzun etki süreli), ve düþük doz diüretikler de kullanýlabilir. Uzun süredir ß-blokörlerin hipoglisemiyi artýracaðý yönünde bir endiþe bulunsa da bazý hastalarda yararlarý, risklerinden fazla olabilmektedir. Yaþ ve cinse göre normal kan basýncý elde edilemediði durumda kombine tedavi gerekebilir. ii. Hiperlipidemi: Tip 2 diyabetli çocuklar hiperlipidemik olabilir. Kilo kaybý, hareketlilikte artma ve glisemik kontrol, sýklýkla lipid düzeylerinde düzelme saðlar. Yiyecek seçimini ve hazýrlanma biçimlerini deðiþtirmek de yararlý olabilir. Bu yaþam biçimi deðiþiklikleri iþe yaramazsa ilaçlar kullanýlabilir (19). Dislipidemi tip 2 diyabetli eriþkinlerde kardiyovasküler hastalýk için diðer tüm risk etmenlerinin önünde gelir. Korunma: Eriþkinlerde izlenen genel korunma ilkeleri çocuklarda da geçerlidir. Yüksek riski bulunan çocuklar bilinmeli ve izlenmelidir. Korunma kan þekeri düzeylerinin halen normal olduðu erken devrede baþlamalý, bu konudaki çabalar glukoz düzeylerinin yükselmiþ ancak henüz diyabet tanýsý konulacak kadar yükselmemiþ olduðu glukoz intoleransý döneminde daha da yoðunlaþtýrýlmalýdýr. Yaþam biçimi deðiþikliklerinin erken dönemde yapýlmasýnýn uzun dönemde yararlarý olabilir. Þiþmanlýðýn kontrolü ve hareketliliðin artýrýlmasýna odaklanan bu yaþam biçimi deðiþikliklerinin risk grubundaki tüm çocuklarda özendirilmesi, glukoz intoleransýna ilerlemiþ olanlarda ise düzenli izlemle birlikte daha zorlayýcý hale getirilmesi gereklidir. Çocukluk çaðýndaki obeziteyi kontrol etmeye yönelik çalýþmalarýn yanýnda fetal büyümeyi iyýleþtirmek de tip 2 diyabeti önlemek yönünden önemlidir. Çocuklarda tip 2 diyabetten birincil korunma toplum hekimliði yaklaþýmýný gerektirir. Saðlýk çalýþanlarýnýn, diyet ve fizik aktivite davranýþlarýný düzeltmeye yönelik okul ve topluma yönelik programlarý geliþtirme ve yerleþtirmeye katkýda bulunmalarý gerekir. Diðer yandan, Kanada yerlilerinde yapýlan bir çalýþmada anne sütünün Kanadalý çocuklarda tip 2 diyabet riskini azalttýðý saptanmýþtýr (20). Bu nedenle anne sütü ile beslenmenin özendirilmesi pek çok diðer yararýn yanýnda tip 2 diyabet konusunda da toplum saðlýðýna katkýda bulunacaktýr. Bu konuda da en önemli görev birinci basamak hekimlerine düþmektedir cilt 12 sayý 5 179

DİYABET NEDİR? Özel Klinik ve Merkezler

DİYABET NEDİR? Özel Klinik ve Merkezler DİYABET NEDİR? Özel Klinik ve Merkezler Diyabet nedir? Diyabet hastalığı, şekerin vücudumuzda kullanımını düzenleyen insülin olarak adlandırdığımız hormonun salınımındaki eksiklik veya kullanımındaki yetersizlikten

Detaylı

Gebelikte diyabet taraması. Prof. Dr. Yalçın Kimya

Gebelikte diyabet taraması. Prof. Dr. Yalçın Kimya Gebelikte diyabet taraması Prof. Dr. Yalçın Kimya Gestasyonel diyabet İlk defa gebelik sırasında saptanan diyabet Diagnosis and classification of diabetes mellitus. Diabetes Care 2010;33(Suppl 1):S62 9.

Detaylı

DİABETES MELLİTUS DİYABET (Şeker )HASTALIĞI. ATASAM HASTANESİ Kalite Yönetim Birimi

DİABETES MELLİTUS DİYABET (Şeker )HASTALIĞI. ATASAM HASTANESİ Kalite Yönetim Birimi DİABETES MELLİTUS DİYABET (Şeker )HASTALIĞI ATASAM HASTANESİ Kalite Yönetim Birimi BU EĞİTİMDE NELER PAYLAŞACAĞIZ? DİYABET(ŞEKER HASTALIĞI) NEDİR? Diyabet vücutta yeterince insülin üretilememesi veya etkili

Detaylı

DİYABET HEMŞİRELİĞİ DERNEĞİ DİYABET EĞİTİMCİSİNİN EĞİTİMİ KURSU PROGRAMI

DİYABET HEMŞİRELİĞİ DERNEĞİ DİYABET EĞİTİMCİSİNİN EĞİTİMİ KURSU PROGRAMI DİYABET HEMŞİRELİĞİ DERNEĞİ DİYABET EĞİTİMCİSİNİN EĞİTİMİ KURSU PROGRAMI Hazırlayan : Julie A. KUENZİ, RN,MSN,CDE,CPT Medical College of Wisconsin Çeviren: Doç.Dr. Nermin OLGUN Marmara Üniversitesi Hemşirelik

Detaylı

Yatan hastalarda güncel diyabet tedavisi

Yatan hastalarda güncel diyabet tedavisi Yatan hastalarda güncel diyabet tedavisi Doç. Dr. Mehmet Uzunlulu Medeniyet Üniversitesi Göztepe EAH İç Hastalıkları Kliniği Diyabet hastası neden yatar? Kontrolsüz diyabet HbA1c: %16 Metformin DPP-4 inhibitörü

Detaylı

Tip 1 diyabete giriş. Prof. Dr.Mücahit Özyazar Endokrinoloji,Diyabet,Metabolizma Hastalıkları ve Beslenme Bölümü

Tip 1 diyabete giriş. Prof. Dr.Mücahit Özyazar Endokrinoloji,Diyabet,Metabolizma Hastalıkları ve Beslenme Bölümü Tip 1 diyabete giriş Prof. Dr.Mücahit Özyazar Endokrinoloji,Diyabet,Metabolizma Hastalıkları ve Beslenme Bölümü ENTERNASYONAL EKSPER KOMİTE TARAFINDAN HAZIRLANAN DİABETİN YENİ SINIFLAMASI 1 - Tip 1 Diabetes

Detaylı

Diyabetik Hasta Takibi. Dr. Hasan Onat PHD Diyabet Çalışma Grubu İnece ASM, Kırklareli

Diyabetik Hasta Takibi. Dr. Hasan Onat PHD Diyabet Çalışma Grubu İnece ASM, Kırklareli Diyabetik Hasta Takibi Dr. Hasan Onat PHD Diyabet Çalışma Grubu İnece ASM, Kırklareli Amaç Bu oturum sonunda katılımıcı hekimler birinci basamakta Diyabet hastalığının yönetimi konusunda bilgi sahibi olacaklardır.

Detaylı

Mardin ili ilköðretim okullarýnda 6-15 yaþ grubu öðrencilerde kilo fazlalýðý ve obezite prevalansý

Mardin ili ilköðretim okullarýnda 6-15 yaþ grubu öðrencilerde kilo fazlalýðý ve obezite prevalansý Týp Araþtýrmalarý Dergisi 2007: 5 (1): 31-35 ARAÞTIRMA Mardin ili ilköðretim okullarýnda 6-15 yaþ grubu öðrencilerde kilo fazlalýðý ve obezite prevalansý Uz. Dr. Ayfer Gözü Dicle Üniversitesi Týp Fakültesi,

Detaylı

Bir Diyabetik Bireyin Yaşam Öyküsü. Dr. Kubilay KARŞIDAĞ İ.Ü. İstanbul Tıp Fakültesi

Bir Diyabetik Bireyin Yaşam Öyküsü. Dr. Kubilay KARŞIDAĞ İ.Ü. İstanbul Tıp Fakültesi Bir Diyabetik Bireyin Yaşam Öyküsü Dr. Kubilay KARŞIDAĞ İ.Ü. İstanbul Tıp Fakültesi 1996 2000 2001 31 yaşında kadın hasta 4 yıl önce 4.650 kg ağırlığında bir bebek doğurmuş. Baba obez, anne-dayı ve

Detaylı

TİP 2 DİYABET. Tanı, Patogenez, Semptom ve Bulgular, Klinik Çalışmalar, Öneriler. HALUK ŞAVLI 2012

TİP 2 DİYABET. Tanı, Patogenez, Semptom ve Bulgular, Klinik Çalışmalar, Öneriler. HALUK ŞAVLI 2012 TİP 2 DİYABET Tanı, Patogenez, Semptom ve Bulgular, Klinik Çalışmalar, Öneriler. HALUK ŞAVLI 2012 Tip 2 diyabet, insülin direnci ve bunun insülin sekresyonundaki defekt nedeniyle, kompanse edilememesi

Detaylı

Aile Hekimliðinde Genogram

Aile Hekimliðinde Genogram Aile Hekimliðinde Genogram Prof. Dr. Ýsmail Hamdi KARA, Düzce Üniversitesi Týp Fakültesi Aile Hekimliði AD, Düzce Aile Hekimliði Dersleri - 02.06.2010 15:30 1 I. Tanýmlar Hastalarý yalnýz bir birey olarak

Detaylı

MODY Tanı ve Tedavi İlkeleri. Prof.Dr.Murat YILMAZ NKÜ Tıp Fakültesi endokrinoloji ve Metabolizma Hastalıkları BD

MODY Tanı ve Tedavi İlkeleri. Prof.Dr.Murat YILMAZ NKÜ Tıp Fakültesi endokrinoloji ve Metabolizma Hastalıkları BD MODY Tanı ve Tedavi İlkeleri Prof.Dr.Murat YILMAZ NKÜ Tıp Fakültesi endokrinoloji ve Metabolizma Hastalıkları BD Maturity-Onset Diabetes of Young (MODY) tüm diyabetli olguların yaklaşık %1-2 sini oluşturur

Detaylı

DİYABETTE YENİ YAKLAŞIMLAR. Yrd.Doç.Dr. Mustafa ALTINIŞIK Adnan Menderes Üniversitesi Tıp Fakültesi Biyokimya AD AYDIN 2003

DİYABETTE YENİ YAKLAŞIMLAR. Yrd.Doç.Dr. Mustafa ALTINIŞIK Adnan Menderes Üniversitesi Tıp Fakültesi Biyokimya AD AYDIN 2003 DİYABETTE YENİ YAKLAŞIMLAR Yrd.Doç.Dr. Mustafa ALTINIŞIK Adnan Menderes Üniversitesi Tıp Fakültesi Biyokimya AD AYDIN 2003 1 Diabetes Mellitus (DM) Diabetes mellitus (DM), karbonhidrat metabolizmasının,

Detaylı

Türkiye Endokrinoloji ve Metabolizma Derneği En İyi Genç Araştırıcı Ödülü-2011

Türkiye Endokrinoloji ve Metabolizma Derneği En İyi Genç Araştırıcı Ödülü-2011 Türkiye Endokrinoloji ve Metabolizma Derneği En İyi Genç Araştırıcı Ödülü-2011 Dr. Serhat IŞIK 13.10.2011 TİROİD PARATİROİD TİROİD PARATİROİD TİROİD PARATİROİD TİROİD PARATİROİD TİROİD PARATİROİD TİROİD

Detaylı

Diyabetes Mellitus. Dr. İhsan ESEN Fırat Üniversitesi Hastanesi Çocuk Endokrinolojisi Bilim Dalı

Diyabetes Mellitus. Dr. İhsan ESEN Fırat Üniversitesi Hastanesi Çocuk Endokrinolojisi Bilim Dalı Diyabetes Mellitus Akut Komplikasyonları Dr. İhsan ESEN Fırat Üniversitesi Hastanesi Çocuk Endokrinolojisi Bilim Dalı Diyabetes mellitus akut komplikasyonlar Hipoglisemi Hiperglisemi ilişkili ketonemi

Detaylı

Dr. İhsan ESEN Fırat Üniversitesi Hastanesi Çocuk Endokrinolojisi Kliniği

Dr. İhsan ESEN Fırat Üniversitesi Hastanesi Çocuk Endokrinolojisi Kliniği Şişmanlık Dr. İhsan ESEN Fırat Üniversitesi Hastanesi Çocuk Endokrinolojisi Kliniği Tanım Dünya Sağlık Örgütü (WHO) Obezite VKİ > 95 persantil Kilolu olmayı VKİ 85-95 persantil VKİ = ağırlık (kg) / boy

Detaylı

İnfeksiyonlu Hastada Antidiyabetik Tedavi İlkeleri

İnfeksiyonlu Hastada Antidiyabetik Tedavi İlkeleri İnfeksiyonlu Hastada Antidiyabetik Tedavi İlkeleri Doç. Dr. Mehmet Uzunlulu İstanbul Medeniyet Üniversitesi Göztepe EAH, İç Hastalıkları Kliniği Sunum akışı Kılavuzlar ışığında; Glisemik tanımlamalar ve

Detaylı

Gestasyonel Diyabet: Anne ve Fetusta Kısa ve Uzun Dönem Sonuçlar

Gestasyonel Diyabet: Anne ve Fetusta Kısa ve Uzun Dönem Sonuçlar Gestasyonel Diyabet: Anne ve Fetusta Kısa ve Uzun Dönem Sonuçlar Prof. Dr. Lemi İbrahimoğlu İ.Ü. İstanbul Tıp Fakültesi Kadın Hastalıkları ve Doğum Anabilim Dalı Perinatoloji Bilim Dalı Gestasyonel Diyabetes

Detaylı

KORTİZOL, METABOLİK SENDROM VE KARDİYOVASKÜLER HASTALIKLAR

KORTİZOL, METABOLİK SENDROM VE KARDİYOVASKÜLER HASTALIKLAR KORTİZOL, METABOLİK SENDROM VE KARDİYOVASKÜLER HASTALIKLAR Prof.Dr. ARZU SEVEN İ.Ü.CERRAHPAŞA TIP FAKÜLTESİ BİYOKİMYA ANABİLİM DALI DİSMETABOLİK SENDROM DİYABESİTİ SENDROM X İNSÜLİN DİRENCİ SENDROMU METABOLİK

Detaylı

Doç.Dr.Neşe Yücel SB Göztepe EAH

Doç.Dr.Neşe Yücel SB Göztepe EAH Doç.Dr.Neşe Yücel SB Göztepe EAH Diyabet ve Gebelik Diyabetes mellitus, insülin eksikliği veya insensitivitesi sonucu organların kronik hiperglisemiye maruz kaldığı klinik bir sendromdur Diyabetes mellitus

Detaylı

CHECK-UP NEDÝR? Bir baþka deyimle Genel Saðlýk Kontrolü, hiçbir þikayet ve hastalýðý olmasa dahi, kiþide mevcut olabilecek hastalýklarýn yada bu hastalýklarýn erken bulgularýnýn ve kiþide bulunan, gelecekte

Detaylı

Prof.Dr. Oktay Ergene. Kardiyoloji Kliniği

Prof.Dr. Oktay Ergene. Kardiyoloji Kliniği Hipertrigliseridemii id i Tedavisi i Prof.Dr. Oktay Ergene İzmir Atatürk Eğitim ve Araştırma Hastanesi Kardiyoloji Kliniği Hipertrigliseridemi Gelişimiş VLDL Chylomicron Liver Defective Lipolysis Remnants

Detaylı

ÜRÜN BİLGİSİ. 1. ÜRÜN ADI İNSUFOR 500 mg Film Tablet. 2. BİLEŞİM Etkin madde: Metformin hidroklorür

ÜRÜN BİLGİSİ. 1. ÜRÜN ADI İNSUFOR 500 mg Film Tablet. 2. BİLEŞİM Etkin madde: Metformin hidroklorür ÜRÜN BİLGİSİ 1. ÜRÜN ADI İNSUFOR 500 mg Film Tablet 2. BİLEŞİM Etkin madde: Metformin hidroklorür 500 mg 3. TERAPÖTİK ENDİKASYONLAR İNSUFOR, tip 2 diabetes mellitus tedavisinde, özellikle fazla kilolu

Detaylı

Bugün Neredeyiz? Dr. Yunus Erdem Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Nefroloji Ünitesi

Bugün Neredeyiz? Dr. Yunus Erdem Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Nefroloji Ünitesi Hipertansiyon Tedavisi: Bugün Neredeyiz? Dr. Yunus Erdem Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Nefroloji Ünitesi Hipertansiyon Sıklık Yolaçtığı sorunlar Nedenler Kan basıncı hedefleri Tedavi Dünyada Mortalite

Detaylı

PCOS ve GEBELİK KOMPLİKASYONLARI. Prof. Dr. Nazan Başak Yıldırım Pamukkale Üniversitesi Tıp Fakültesi Kadın Hastalıkları ve Doğum A.D.

PCOS ve GEBELİK KOMPLİKASYONLARI. Prof. Dr. Nazan Başak Yıldırım Pamukkale Üniversitesi Tıp Fakültesi Kadın Hastalıkları ve Doğum A.D. PCOS ve GEBELİK KOMPLİKASYONLARI Prof. Dr. Nazan Başak Yıldırım Pamukkale Üniversitesi Tıp Fakültesi Kadın Hastalıkları ve Doğum A.D. PCOS hiperandrojenism, anovulasyon, overde polikistik görünüm Obezite

Detaylı

Kilo verme niyetiyle diyet tedavisinin uygulanamayacağı durumlar nelerdir? -Hamilelik. -Emziklik. -Zeka geriliği. -Ağır psikolojik bozukluklar

Kilo verme niyetiyle diyet tedavisinin uygulanamayacağı durumlar nelerdir? -Hamilelik. -Emziklik. -Zeka geriliği. -Ağır psikolojik bozukluklar Diyet denilince aklımıza aç kalmak gelir. Bu nedenle biz buna ''sağlıklı beslenme programı'' diyoruz. Aç kalmadan ve bütün besin öğelerinden dengeli biçimde alarak zayıflamayı ve bu kiloda kalmayı amaçlıyoruz.

Detaylı

Glisemik kontrolün ölçütleri ve prognozla ilişkisi. Dr. Gülay Aşcı Ege Üniversitesi Tıp Fakültesi Nefroloji Bilim Dalı İzmir

Glisemik kontrolün ölçütleri ve prognozla ilişkisi. Dr. Gülay Aşcı Ege Üniversitesi Tıp Fakültesi Nefroloji Bilim Dalı İzmir Glisemik kontrolün ölçütleri ve prognozla ilişkisi Dr. Gülay Aşcı Ege Üniversitesi Tıp Fakültesi Nefroloji Bilim Dalı İzmir HD e yeni başlayan hastaların 1/3 de neden diyabetik nefropati Yeni başlayan

Detaylı

Diyabet insülin eksikliği veya etkisizliği sonucu gelişen, akut ve kronik komplikasyonların eşlik etmesiyle yaşam boyu süren bir hastalıktır.

Diyabet insülin eksikliği veya etkisizliği sonucu gelişen, akut ve kronik komplikasyonların eşlik etmesiyle yaşam boyu süren bir hastalıktır. DİYABET DİYABET NEDİR? Diyabet insülin eksikliği veya etkisizliği sonucu gelişen, akut ve kronik komplikasyonların eşlik etmesiyle yaşam boyu süren bir hastalıktır. Diyabet her yaşta görülebilir. SORUN

Detaylı

Metabolik Sendrom Tanı Tedavi Dr. Abdullah Okyay

Metabolik Sendrom Tanı Tedavi Dr. Abdullah Okyay Metabolik Sendrom Tanı Tedavi Dr. Abdullah Okyay Metabolik Sendrom İnsülin direnci (İR) zemininde ortaya çıkan Abdominal obesite Bozulmuş glukoz toleransı (BGT) veya DM HT Dislipidemi Enflamasyon, endotel

Detaylı

TIBBİ HİZMETLER BAŞKANLIĞI DİYABETİMİ YÖNETİYORUM PROJESİ DİYABET YÖNETİMİ KURSU RAPORU

TIBBİ HİZMETLER BAŞKANLIĞI DİYABETİMİ YÖNETİYORUM PROJESİ DİYABET YÖNETİMİ KURSU RAPORU TIBBİ HİZMETLER BAŞKANLIĞI DİYABETİMİ YÖNETİYORUM PROJESİ DİYABET YÖNETİMİ KURSU RAPORU (AİLE HEKİMİ, AİLE SAĞLIĞI ELEMANI, TOPLUM SAĞLIĞI MERKEZİ HEKİMİ, TOPLUM SAĞLIĞI MERKEZİ SAĞLIK PERSONELİ) Prof.

Detaylı

düþürücü kullanmamak c-duruma uygun ilaç kullanmamak Ateþ Durumunda Mutlaka Hekime Götürülmesi Gereken Haller:

düþürücü kullanmamak c-duruma uygun ilaç kullanmamak Ateþ Durumunda Mutlaka Hekime Götürülmesi Gereken Haller: Ayna-Gazetesi-renksiz-11-06.qxp 26.10.2006 23:39 Seite 2 Çocuklarda Ateþ Deðerli Ayna okuyucularý, bundan böyle bu sayfada sizleri saðlýk konusunda bilgilendireceðim. Atalarýmýz ne demiþti: olmaya devlet

Detaylı

Prof. Dr. Peyami CÝNAZ Gazi Üniversitesi Týp Fakültesi Çocuk Saðlýðý ve Hastalýklarý Anabilim Dalý Pediatrik Endokrinoloji Bilim Dalý, Ankara Obezite enerji alýmýnýn, harcanýmýný aþtýðý durumlarda ortaya

Detaylı

Larson'un 1960'larda veciz olarak belirttiði gibi,

Larson'un 1960'larda veciz olarak belirttiði gibi, 5 Prof. Dr. Semih KESKÝL Larson'un 1960'larda veciz olarak belirttiði gibi, yaþlýlarýn acil hastalýklarý diye bir durum yoktur. Bizimde burada söz konusu edeceðimiz yaþlýlar arasýndaki acil týbbi durumlardýr.

Detaylı

Kayseri Ýl Merkezinde Görev Yapan Öðretmenlerde Þiþmanlýk Prevalansý

Kayseri Ýl Merkezinde Görev Yapan Öðretmenlerde Þiþmanlýk Prevalansý ARAÞTIRMALAR (Research Reports) Kayseri Ýl Merkezinde Görev Yapan Öðretmenlerde Þiþmanlýk Prevalansý Prevalence of Obesity Among Teachers Employed Within City Town of Kayseri Provinence Mualla Aykut Professor

Detaylı

OBEZİTE İLE MÜCADELE VE KONTROL PROGRAMI & TÜRKİYE DİYABET KONTROL PROGRAMI -TGDF-

OBEZİTE İLE MÜCADELE VE KONTROL PROGRAMI & TÜRKİYE DİYABET KONTROL PROGRAMI -TGDF- OBEZÝTE (ÞÝÞMANLIK) ÝLE MÜCADELE VE KONTROL PROGRAMI EYLEM PLANI (2010-2014) OBEZİTE İLE MÜCADELE VE KONTROL PROGRAMI & TÜRKİYE DİYABET KONTROL PROGRAMI -TGDF- Doç. Dr. Serdar GÜLER Türkiye Obezite ve

Detaylı

Dt. İSMAİL SERDAROĞLU SAĞLIK HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ SOSYAL GÜVENLİK UYGULAMALARI DAİRE BAŞKANI

Dt. İSMAİL SERDAROĞLU SAĞLIK HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ SOSYAL GÜVENLİK UYGULAMALARI DAİRE BAŞKANI Dt. İSMAİL SERDAROĞLU SAĞLIK HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ SOSYAL GÜVENLİK UYGULAMALARI DAİRE BAŞKANI Sağlık Bakanlığı Yaklaşımı ve Son Ulusal Veriler A-Rakamlarla Diyabet B-Sağlık Bakanlığınca Yapılanlar

Detaylı

Kayseri Ýl Merkezinde Bir Saðlýk Ocaðýna Baþvuran Diyabetik Hastalarda Metabolik Kontrol Durumu ve Eþlik Eden Faktörler

Kayseri Ýl Merkezinde Bir Saðlýk Ocaðýna Baþvuran Diyabetik Hastalarda Metabolik Kontrol Durumu ve Eþlik Eden Faktörler ARAÞTIRMALAR (Research Reports) Kayseri Ýl Merkezinde Bir Saðlýk Ocaðýna Baþvuran Diyabetik Hastalarda Metabolik Kontrol Durumu ve Eþlik Eden Faktörler Metabolic Regulation and Related Factors in Diabetic

Detaylı

Fazla Kilolu ve Obez Çocuklarda İnsülin Direnci ve Metabolik Sendrom Prevalansı

Fazla Kilolu ve Obez Çocuklarda İnsülin Direnci ve Metabolik Sendrom Prevalansı ZKTB KLiNiK ARAŞTIRMA Fazla Kilolu ve Obez Çocuklarda İnsülin Direnci ve Metabolik Sendrom Prevalansı Erdal Sarı 1, Feyza Mediha Yıldız1, Meral İnalhan1, İlkay Sarı 2, Rabia Gönül Sezer 1 1 Zeynep Kamil

Detaylı

DİYABETTE İLAÇ VE İNSÜLİN TEDAVİSİ

DİYABETTE İLAÇ VE İNSÜLİN TEDAVİSİ DİYABETTE İLAÇ VE İNSÜLİN TEDAVİSİ Uz. Dr. M. Masum CANAT Şişli Etfal Eğitim ve Araştırma Hastanesi Endokrinoloji ve Metabolizma Kliniği DİYABET (ŞEKER HASTALIĞI) NEDİR? İnsülin eksikliği ya da var olan

Detaylı

Diyabet ve egzersiz TÜRKİYE ENDOKRİNOLOJİ VE METABOLİZMA DERNEĞİ DİABETES MELLİTUS ÇALIŞMA VE EĞİTİM GRUBU

Diyabet ve egzersiz TÜRKİYE ENDOKRİNOLOJİ VE METABOLİZMA DERNEĞİ DİABETES MELLİTUS ÇALIŞMA VE EĞİTİM GRUBU TÜRKİYE ENDOKRİNOLOJİ VE METABOLİZMA DERNEĞİ DİABETES MELLİTUS ÇALIŞMA VE EĞİTİM GRUBU TEMD DİABETES MELLİTUS ÇALIŞMA VE EĞİTİM GRUBU HASTA EĞİTİM KİTAPÇIKLARI SERİSİ 02 Diyabet ve egzersiz Diyabetli bireyler

Detaylı

Erciyes Üniversitesi Týp Fakültesi Hastanesi Kadýn Hastalýklarý ve Doðum Kliniðine Baþvuran Gebelerde Gestasyonel Diyabet Sýklýðý

Erciyes Üniversitesi Týp Fakültesi Hastanesi Kadýn Hastalýklarý ve Doðum Kliniðine Baþvuran Gebelerde Gestasyonel Diyabet Sýklýðý ARAÞTIRMALAR (Research Reports) Erciyes Üniversitesi Týp Fakültesi Hastanesi Kadýn Hastalýklarý ve Doðum Kliniðine Baþvuran Gebelerde Gestasyonel Diyabet Sýklýðý Prevalence of Gestational Diabetes among

Detaylı

KULLANMA TALİMATI. GLİFOR SR 500 mg uzatılmış salımlı tablet Ağızdan alınır.

KULLANMA TALİMATI. GLİFOR SR 500 mg uzatılmış salımlı tablet Ağızdan alınır. GLİFOR SR 500 mg uzatılmış salımlı tablet Ağızdan alınır. KULLANMA TALİMATI Etkin madde: Bir uzatılmış salımlı tablet 500.00 mg metformin hidroklorüre eşdeğer 526.32 mg metformin hidroklorür DC granül

Detaylı

24 Ekim 2014/Antalya 1

24 Ekim 2014/Antalya 1 Kronik Böbrek Hastalığının Kontrolü ve Yönetimi Doç. Dr. Öznur USTA YEŞİLBALKAN Ege Üniversitesi Hemşirelik Fakültesi İç Hastalıkları Hemşireliği o.u.yesilbalkan@ege.edu.tr 24 Ekim 2014/Antalya 1 SUNUM

Detaylı

Diyabet ve Nütrisyon Doç. Dr. Mehmet Uzunlulu

Diyabet ve Nütrisyon Doç. Dr. Mehmet Uzunlulu Diyabet ve Nütrisyon Doç. Dr. Mehmet Uzunlulu İstanbul Medeniyet Üniversitesi Göztepe Eğitim ve Araştırma Hastanesi İç Hastalıkları Kliniği Dünyada diyabet patlaması Ülkemizde diyabet %90 arttı 6. IDF

Detaylı

MERVE SAYIŞ 04150019305 TUĞBA ÇINAR 04140033048 SEVİM KORKUT 04140033017 MERVE ALTUN 04140019065

MERVE SAYIŞ 04150019305 TUĞBA ÇINAR 04140033048 SEVİM KORKUT 04140033017 MERVE ALTUN 04140019065 MERVE SAYIŞ 04150019305 TUĞBA ÇINAR 04140033048 SEVİM KORKUT 04140033017 MERVE ALTUN 04140019065 TÜRKİYE SAĞLIKLI BESLENME VE HAREKETLİ HAYAT PROGRAMI (2014 2017) TÜRKİYE SAĞLIKLI BESLENME VE HAREKETLİ

Detaylı

Diyabetik hastalarda retinopati sýklýðý ve risk faktörleri

Diyabetik hastalarda retinopati sýklýðý ve risk faktörleri Gülhane Týp Dergisi 2005; 47: 164-174 Gülhane Askeri Týp Akademisi 2005 ARAÞTIRMA Diyabetik hastalarda retinopati sýklýðý ve risk faktörleri Ahmet Taþ (*), M.Zeki Bayraktar (**), Üzeyir rdem (**), Güngör

Detaylı

Önemli Bir Saðlýk Sorunu: Þiþmanlýk

Önemli Bir Saðlýk Sorunu: Þiþmanlýk Önemli Bir Saðlýk Sorunu: Þiþmanlýk Dr. Dilek Aslan*, Dr. Sema Attila* Þiþmanlýk, vücuttaki yað miktarýnýn artmasý ile tanýmlanan, gerek oluþum nedenleri, gerekse oluþturduðu komplikasyonlar ve zemin hazýrladýðý

Detaylı

Kronik böbrek hastalığı adeta bir salgın halini almıģ olan önemli bir halk sağlığı sorunudur.

Kronik böbrek hastalığı adeta bir salgın halini almıģ olan önemli bir halk sağlığı sorunudur. Kronik böbrek hastalığı adeta bir salgın halini almıģ olan önemli bir halk sağlığı sorunudur. Basit ve ucuz bazı testlerle erken saptandığında önlenebilir veya ilerlemesi geciktirilebilir olmasına karģın,

Detaylı

Aðrý tanýsý klinik olarak, DITI ile konulabilir

Aðrý tanýsý klinik olarak, DITI ile konulabilir Fibromiyalji hasta görüntüleri Aðrý tanýsý klinik olarak, DITI ile konulabilir Aðrýyý görüntüleme ve patolojisini tanýmlamada baþarýlý yöntemdir. Aðrý kaynaðýnýn vücudun neresinde olduðunu gösterebilir.

Detaylı

Lipid Paneli Hangi Yaşta. Dr. Fatih BAKIR Düzen Laboratuvarlar Grubu

Lipid Paneli Hangi Yaşta. Dr. Fatih BAKIR Düzen Laboratuvarlar Grubu Lipid Paneli Hangi Yaşta Taranmaya Başlanmalı? Dr. Fatih BAKIR Düzen Laboratuvarlar Grubu Koroner kalp hastalığı-ateroskleroz ğ t Ateroskleroz çocuk yaş grubunda başlar ş ve ileri yaşlarda ş bulgu verir

Detaylı

Diyabette tanı karmaşası: Tip 1 ve tip 2 dışı diyabet tipleri

Diyabette tanı karmaşası: Tip 1 ve tip 2 dışı diyabet tipleri Diyabette tanı karmaşası: Tip 1 ve tip 2 dışı diyabet tipleri Prof. Dr. Hulusi Atmaca Ondokuz Mayıs Üniversitesi Tıp Fakültesi Endokrinoloji Bilim Dalı SAMSUN TEMD Tip1 - tip2 DM? Geleneksel ADA sınıflandırmasına

Detaylı

DİYABETES MELLİTUS,REGÜLASYONU VE İZLEMİ

DİYABETES MELLİTUS,REGÜLASYONU VE İZLEMİ DİYABETES MELLİTUS,REGÜLASYONU VE İZLEMİ Prof.Dr.Nuri Çakır Gazi Üniversitesi Tıp Fakültesi, Endokrinoloji ve Metabolizma Bilim Dalı -Ankara Diyabetes mellitus,insülin salgısının yetersizliği ve/veya insülin

Detaylı

ÇOCUKLARDA METABOLİK SENDROM VE DİĞER METABOLİK ÖZELLİKLER *

ÇOCUKLARDA METABOLİK SENDROM VE DİĞER METABOLİK ÖZELLİKLER * ÇOCUKLARDA METABOLİK SENDROM VE DİĞER METABOLİK ÖZELLİKLER * Nalan Hakime NOĞAY 1, Gülden KÖKSAL 2 ÖZET Metabolik sendromun komponentleri yetişkinlerin yanı sıra çocuklarda da mevcuttur. Çocuklarda insülin

Detaylı

Tip 2 Diabetes Mellitusta Hangi Hastaya Ne Zaman Hangi İnsülin

Tip 2 Diabetes Mellitusta Hangi Hastaya Ne Zaman Hangi İnsülin Tip 2 Diabetes Mellitusta Hangi Hastaya Ne Zaman Hangi İnsülin Dr. Füsun Törüner Gazi Üniversitesi Tıp Fakültesi Endokrinoloji ve Metabolizma B.D, Ankara 22-23.Kasım.2013 -TEKİRDAĞ Tip 2 DM progresif bir

Detaylı

Mýsýr Þekerine Ýliþkin Baþlýca Efsaneler Birçok gýda ve içecekte tatlandýrýcý olarak kullanýlan mýsýr þekeri, birkaç yýl önce beslenme komitelerinden bazý araþtýrmacýlarýn bu bileþeni obezite salgýnýnýn

Detaylı

Pankreas, midenin arkasında karın içine yerleşmiş bir organdır. Gıdaların sindirim ve kullanımında büyük rol alır. Vücut için önemli hormonlar

Pankreas, midenin arkasında karın içine yerleşmiş bir organdır. Gıdaların sindirim ve kullanımında büyük rol alır. Vücut için önemli hormonlar Pankreas, midenin arkasında karın içine yerleşmiş bir organdır. Gıdaların sindirim ve kullanımında büyük rol alır. Vücut için önemli hormonlar üretir. Bunların başında insülin gelmektedir. İnsülin, pankreastan

Detaylı

Firmamýz mühendisliðinde imalatýný yaptýðýmýz endüstriyel tip mikro dozaj sistemleri ile Kimya,Maden,Gýda... gibi sektörlerde kullanýlan hafif, orta

Firmamýz mühendisliðinde imalatýný yaptýðýmýz endüstriyel tip mikro dozaj sistemleri ile Kimya,Maden,Gýda... gibi sektörlerde kullanýlan hafif, orta Mikro Dozaj Firmamýz mühendisliðinde imalatýný yaptýðýmýz endüstriyel tip mikro dozaj sistemleri ile Kimya,Maden,Gýda... gibi sektörlerde kullanýlan hafif, orta ve aðýr hizmet tipi modellerimizle Türk

Detaylı

KULLANMA TALİMATI. Etkin madde: Metformin hidroklorür DC granül % 95 1052.64 mg (1000.00 mg metformin hidroklorüre eşdeğer)

KULLANMA TALİMATI. Etkin madde: Metformin hidroklorür DC granül % 95 1052.64 mg (1000.00 mg metformin hidroklorüre eşdeğer) GLİFOR SR 1000 mg uzatılmış salımlı tablet Ağızdan alınır. KULLANMA TALİMATI Etkin madde: Metformin hidroklorür DC granül % 95 1052.64 mg (1000.00 mg metformin hidroklorüre eşdeğer) Yardımcı maddeler:

Detaylı

Prof. Dr. Ramazan Sarı Akdeniz Üniversitesi Tıp Fakültesi Endokrinoloji Bilim Dalı

Prof. Dr. Ramazan Sarı Akdeniz Üniversitesi Tıp Fakültesi Endokrinoloji Bilim Dalı DM TEDAVİSİNDE KOMPLİKASYONLAR DM TEDAVİSİ VE KARDİYOVASKÜLER HASTALIKLAR Prof. Dr. Ramazan Sarı Akdeniz Üniversitesi Tıp Fakültesi Endokrinoloji Bilim Dalı Slide 1 Sunum planı DM ve kardiyovasküler hastalık-riskleri

Detaylı

HEMODİYALİZ HASTALARINDA DİYABET TEDAVİSİ

HEMODİYALİZ HASTALARINDA DİYABET TEDAVİSİ HEMODİYALİZ HASTALARINDA DİYABET TEDAVİSİ Dr. Mürvet YILMAZ Bakırköy Dr. Sadi Konuk Eğitim ve Araştırma Hastanesi KIŞ OKULU-2014 DM, genel popülasyonun % 3-6 20 yaş ve üzeri nüfus: 47.467.350 (%65.4) TURDEP-II

Detaylı

Þizofreni özellikle düþünce, algý ve duygulaným

Þizofreni özellikle düþünce, algý ve duygulaným Çocukluk ve Ergenlik Döneminde Þizofreni: Klinik Özellikler Doç. Dr. Selahattin ÞENOL* Þizofreni özellikle düþünce, algý ve duygulaným alanlarýnda bozulmayla seyreden ciddi bir ruhsal hastalýktýr. Ýlk

Detaylı

ÇOCUKLARDA ŞEKER HASTALIĞININ BELİRTİLERİ NELERDİR?

ÇOCUKLARDA ŞEKER HASTALIĞININ BELİRTİLERİ NELERDİR? Öğrencim ve Diyabet ÇOCUKLARDA ŞEKER HASTALIĞININ BELİRTİLERİ NELERDİR? Şeker hastalığının (diyabet) en sık görülen belirtileri sık sık ve bol miktarda idrar yapma, çok su içme, iştah artmasına rağmen

Detaylı

Şeker Hastalığı Nedir? Neden Önemlidir?

Şeker Hastalığı Nedir? Neden Önemlidir? Aile Hekimliği Sürekli Mesleki Gelişim Programı Hayatınız boyunca öngöremediğiniz ve hayat kalitenizi düşürecek pek çok sorun yaşayabilirsiniz. Şeker hastalığı(kısa olarak Diyabet diyebiliriz) ve obezite

Detaylı

Şeker düşürücü ilaçlar

Şeker düşürücü ilaçlar TÜRKİYE ENDOKRİNOLOJİ VE METABOLİZMA DERNEĞİ DİABETES MELLİTUS ÇALIŞMA VE EĞİTİM GRUBU TEMD DİABETES 05 MELLİTUS ÇALIŞMA VE EĞİTİM GRUBU HASTA EĞİTİM KİTAPÇIKLARI SERİSİ Şeker düşürücü ilaçlar Şeker düşürücü

Detaylı

POLİKİSTİK OVER SENDROMU VE GENİTAL KANSER İLİŞKİSİ

POLİKİSTİK OVER SENDROMU VE GENİTAL KANSER İLİŞKİSİ POLİKİSTİK OVER SENDROMU VE GENİTAL KANSER İLİŞKİSİ Prof. Dr. Fırat ORTAÇ Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Kadın Hastalıkları ve Doğum AD. Jinekolojik Onkoloji Departmanı Polikistik Over Sendromu(PKOS)

Detaylı

Can AKAL, Sinem Ayşe DURU, Barış OLTEN. Danışman: Filiz YANIK ÖZET

Can AKAL, Sinem Ayşe DURU, Barış OLTEN. Danışman: Filiz YANIK ÖZET 50 GRAM GLUKOZ YÜKLEME TESTİ ANORMAL, 100 GRAM ORAL GLUKOZ TESTİ NORMAL OLAN GEBELERİN MATERNAL ÖZELLİKLER VE GEBELİK SONUÇLARI AÇISINDAN NORMAL GEBELER VE GESTASYONEL DİYABETİK HASTALAR İLE KARŞILAŞTIRILMASI

Detaylı

Bakým sigortasý - Sizin için bilgiler. Türkischsprachige Informationen zur Pflegeversicherung. Freie Hansestadt Bremen.

Bakým sigortasý - Sizin için bilgiler. Türkischsprachige Informationen zur Pflegeversicherung. Freie Hansestadt Bremen. Gesundheitsamt Freie Hansestadt Bremen Sozialmedizinischer Dienst für Erwachsene Bakým sigortasý - Sizin için bilgiler Türkischsprachige Informationen zur Pflegeversicherung Yardýma ve bakýma muhtaç duruma

Detaylı

Hipertansiyon. Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Halk Sağlığı Anabilim Dalı. Toplum İçin Bilgilendirme Sunumları 2015

Hipertansiyon. Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Halk Sağlığı Anabilim Dalı. Toplum İçin Bilgilendirme Sunumları 2015 Hipertansiyon HT Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Halk Sağlığı Anabilim Dalı Toplum İçin Bilgilendirme Sunumları 2015 Bu sunum Arş. Gör. Dr. Neslihan Yukarıkır ve Arş. Gör. Dr. Dilber Deryol Nacar

Detaylı

İnkretinler (Olgu sunumları ile)

İnkretinler (Olgu sunumları ile) İnkretinler (Olgu sunumları ile) Prof. Dr. Erdinç ERTÜRK Uludağ Üniversitesi Tıp Fakültesi Endokrinoloji Bilim Dalı II. Endokrinolojik Sorunlara Olgu Bazında Çözümler Sempozyumu 5-6 Nisan 2007 - İzmir

Detaylı

HİPOGLİSEMİNİN KOMPLİKASYONLARI

HİPOGLİSEMİNİN KOMPLİKASYONLARI HİPOGLİSEMİNİN KOMPLİKASYONLARI Prof. Dr. Reyhan ERSOY Yıldırım Beyazıt Üniversitesi Tıp Fakültesi Endokrinoloji ve Metabolizma Hastalıkları Bilim Dalı HİPOGLİSEMİ VE DİYABETES MELLİTUS Hipoglisemi Diyabetes

Detaylı

ÇALIŞMANIN AMACI: Türkiye de erişkinlerde ( 20 yaş) metabolik sendrom sıklığını tespit etmektir.

ÇALIŞMANIN AMACI: Türkiye de erişkinlerde ( 20 yaş) metabolik sendrom sıklığını tespit etmektir. ÇALIŞMANIN AMACI: Türkiye de erişkinlerde ( 20 yaş) metabolik sendrom sıklığını tespit etmektir. Metabolik Sendrom Araştırma Grubu Prof.Dr. Ömer Kozan Dokuz Eylül Üniv. Tıp Fak. Kardiyoloji ABD, İzmir

Detaylı

Dr. İhsan ESEN Fırat Üniversitesi Hastanesi Çocuk Endokrinolojisi Kliniği

Dr. İhsan ESEN Fırat Üniversitesi Hastanesi Çocuk Endokrinolojisi Kliniği Tip 1 Diyabetes Mellitus Dr. İhsan ESEN Fırat Üniversitesi Hastanesi Çocuk Endokrinolojisi Kliniği DiyabetesMellitusnedir? Kan şekeri yüksekliğine ile sonuçlanan vücutta Kan şekeri yüksekliğine ile sonuçlanan

Detaylı

KADIN İNFERTİLİTESİNDE LABORATUVARIN ROLÜ

KADIN İNFERTİLİTESİNDE LABORATUVARIN ROLÜ KADIN İNFERTİLİTESİNDE LABORATUVARIN ROLÜ OVERYEN REZERV PREMATÜR OVARYEN YETMEZLİK POLİKİSTİK OVER SENDROMU Dr.MURAT ÖKTEM Menstrüel siklusların düzenli olması %95 ovülasyon olduğunu gösterir. Fakat yeterli

Detaylı

Yaþlý hastanýn deðerlendirilmesi aþamasýnda bazý

Yaþlý hastanýn deðerlendirilmesi aþamasýnda bazý 4 Prof. Dr. Yeþim GÖKÇE-KUTSAL Yýllar bizi bulduklarý gibi býrakmýyorlar Owen Meredith Yaþlý hastanýn deðerlendirilmesi aþamasýnda bazý temel özellikler klinisyen hekimlerce mutlaka önüne alýnmalýdýr.ýleri

Detaylı

21 EKĠM 2011 SUPHĠ ÖNER ÖĞRETMEN EVĠ HOŞ GELDİNİZ. Hüseyin GÖKÇE İl Sağlık Müdürlüğü Eğitim Şube Müdürü

21 EKĠM 2011 SUPHĠ ÖNER ÖĞRETMEN EVĠ HOŞ GELDİNİZ. Hüseyin GÖKÇE İl Sağlık Müdürlüğü Eğitim Şube Müdürü 21 EKĠM 2011 SUPHĠ ÖNER ÖĞRETMEN EVĠ HOŞ GELDİNİZ Hüseyin GÖKÇE İl Sağlık Müdürlüğü Eğitim Şube Müdürü 1 OKULDA DİYABET PROGRAMI www.okuldadiyabet.org DİYABET VE OBEZİTE 2 KAN ŞEKERİ, İNSÜLİN VE DİYABET

Detaylı

Tip 2 Diabetes Mellitus Tedavisinde Oral Antidiyabetik İlaçlar Tip 2 Diabetes Mellitus Tedavisi

Tip 2 Diabetes Mellitus Tedavisinde Oral Antidiyabetik İlaçlar Tip 2 Diabetes Mellitus Tedavisi Prof. Dr. Göksun AYVAZ Gazi Üniversitesi Tıp Fakültesi Endokrinoloji ve Metabolizma BD ayvaz@gazi.edu.tr 1960 yılında Erzincan da doğdu. Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi nden 1983 yılında mezun oldu.

Detaylı

POLİKİSTİK OVER SENDROMU

POLİKİSTİK OVER SENDROMU POLİKİSTİK OVER SENDROMU Polikistik Over Hastalığı; PCOS; Stein Leventhal Sendromu; Polifolliküler Over; Hiperandrojenik Anovulasyon; Polikistik over sendromu kronik endokrin bir hastalıktır, kadınlarda

Detaylı

Su/Sıvı Tüketmeli? Dr. Rengin ELSÜRER AFŞARŞ

Su/Sıvı Tüketmeli? Dr. Rengin ELSÜRER AFŞARŞ Kronik Böbrek Hastası Ne Kadar Su/Sıvı Tüketmeli? Dr. Rengin ELSÜRER AFŞARŞ Hipertansiyon i Diyabet Nefrotoksinler Kilo kontrolü Su/sıvı tüketimi Clin J Am Soc Nephrol. 6: 2558-2560, 2011. Doktorum bana

Detaylı

ÇEVRE VE TOPLUM. Sel Erozyon Kuraklýk Kütle Hareketleri Çýð Olaðanüstü Hava Olaylarý: Fýrtýna, Kasýrga, Hortum

ÇEVRE VE TOPLUM. Sel Erozyon Kuraklýk Kütle Hareketleri Çýð Olaðanüstü Hava Olaylarý: Fýrtýna, Kasýrga, Hortum ÇEVRE VE TOPLUM 11. Bölüm DOÐAL AFETLER VE TOPLUM Konular DOÐAL AFETLER Dünya mýzda Neler Oluyor? Sel Erozyon Kuraklýk Kütle Hareketleri Çýð Olaðanüstü Hava Olaylarý: Fýrtýna, Kasýrga, Hortum Volkanlar

Detaylı

Gebelik ve Trombositopeni

Gebelik ve Trombositopeni Gebelik ve Trombositopeni Prof.Dr. Sermet Sağol EÜTF Kadın Hast. ve Doğum AD Gebelik ve Trombositopeni Kemik iliğinde megakaryosit hücrelerinde üretilir. Günde 35.000-50.000 /ml üretilir. Yaşam süresi

Detaylı

Örgütsel Davranýþýn Tanýmý, Tarihsel Geliþimi ve Kapsamý

Örgütsel Davranýþýn Tanýmý, Tarihsel Geliþimi ve Kapsamý NOT : Bu bölüm önümüzdeki günlerde Prof.Dr. Hüner Þencan ýn incelemesinden sonra daha da geliþtirilerek son halini alacaktýr. Zaman kaybý olmamasý için büyük ölçüde- tamamlanmýþ olan bu bölüm web e konmuþtur.

Detaylı

Manyetik Rezonans ve Bilgisayarlý Tomografi Öncesi Hastalarda Anksiyete ve Depresyon

Manyetik Rezonans ve Bilgisayarlý Tomografi Öncesi Hastalarda Anksiyete ve Depresyon ARAÞTIRMA Manyetik Rezonans ve Bilgisayarlý Tomografi Öncesi Hastalarda Anksiyete ve Depresyon Gülten Karadeniz 1, Serdar Tarhan 2, Emre Yanýkkerem 3, Özden Dedeli 3, Erkan Kahraman 4 1 Yrd.Doç.Dr., 3

Detaylı

Birinci Basamakta Diyabetik Hasta Takibi Follow Diabetic Patients in Primary Care

Birinci Basamakta Diyabetik Hasta Takibi Follow Diabetic Patients in Primary Care Derleme - Review Klinik Tıp Aile Hekimliği Dergisi Cilt: 6 Sayı: 2 Mart - Nisan 2014 Birinci Basamakta Diyabetik Hasta Takibi Follow Diabetic Patients in Primary Care Prof. Dr. Reyhan ERSOY Yıldırım Beyazıt

Detaylı

TALASEMİDE OSTEOPOROZ EGZERSİZLERİ

TALASEMİDE OSTEOPOROZ EGZERSİZLERİ TALASEMİDE OSTEOPOROZ EGZERSİZLERİ DR. FZT. AYSEL YILDIZ İSTANBUL ÜNİVERSİTESİ, İSTANBUL TIP FAKÜLTESİ FİZİKSEL TIP VE REHABİLİTASYON ANABİLİM DALI Talasemi; Kalıtsal bir hemoglobin hastalığıdır. Hemoglobin

Detaylı

Mental sağlığın korunmasında etkili faktörler. Prof. Dr. Zeynep Oşar Siva İ.Ü. Cerrahpaşa Tıp Fakültesi

Mental sağlığın korunmasında etkili faktörler. Prof. Dr. Zeynep Oşar Siva İ.Ü. Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Mental sağlığın korunmasında etkili faktörler Prof. Dr. Zeynep Oşar Siva İ.Ü. Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Diyabetlilerin önemli bir kısmında bulunan psikolojik bozukluklar çoğu zaman gözardı edilmekte ve

Detaylı

Simge Özer Pýnarbaþý

Simge Özer Pýnarbaþý Simge Özer Pýnarbaþý 1963 yýlýnda Ýstanbul da doðdu. Ortaöðrenimini Kadýköy Kýz Lisesi nde tamamladý. 1984 yýlýnda Ýstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Arkeoloji ve Sanat Tarihi Bölümü nü bitirdi.

Detaylı

ÝSTANBUL'DA ÝLKÖÐRETÝM ÇAÐI ÇOCUKLARINDAN ALINAN BÝR KESÝT ÝLE BU YAÞ GRUPLARINDA OBEZÝTEYE ÝLÝÞKÝN DURUM TESPÝTÝ

ÝSTANBUL'DA ÝLKÖÐRETÝM ÇAÐI ÇOCUKLARINDAN ALINAN BÝR KESÝT ÝLE BU YAÞ GRUPLARINDA OBEZÝTEYE ÝLÝÞKÝN DURUM TESPÝTÝ IBB_DERGI_Layout 1 30.11.2011 16:26 Page 181 ÝSTANBUL'DA ÝLKÖÐRETÝM ÇAÐI ÇOCUKLARINDAN ALINAN BÝR KESÝT ÝLE BU YAÞ GRUPLARINDA OBEZÝTEYE ÝLÝÞKÝN DURUM TESPÝTÝ Evren Ebru ALTINCI 1 Ýlker YÜCESÝR 2 1Ýstanbul

Detaylı

DERLEME Kromun Ýnsülin Duyarlýlýðý Ýle Ýliþkisi Chromium Associates With Insulin Sensitivity Doç.Dr. Ýclal GEYÝKLÝ 1, Öðr. Gör. Dr. Sibel BAYIL 2 1 Gaziantep Üniversitesi Týp Fakültesi Biyokimya AD 2 Gaziantep

Detaylı

Sosyal anksiyete bozukluðu, ilk kez 1966'da Marks

Sosyal anksiyete bozukluðu, ilk kez 1966'da Marks Sosyal Anksiyete Bozukluðu: Taný, Epidemiyoloji, Etiyoloji, Klinik ve Ayýrýcý Taný Doç. Dr. Nesrin DÝLBAZ* Sosyal anksiyete bozukluðu, ilk kez 1966'da Marks ve Gelder tarafýndan tanýmlanmasýna karþýn ayrý

Detaylı

Ýdiopatik Hiperandrojenemili Hastalarda Metabolik Parametrelerin Deðerlendirilmesi

Ýdiopatik Hiperandrojenemili Hastalarda Metabolik Parametrelerin Deðerlendirilmesi ARAÞTIRMALAR (Research Reports) Ýdiopatik Hiperandrojenemili Hastalarda Metabolik Parametrelerin Deðerlendirilmesi Investigation of metabolic parameters in patients with idiopathic hyperandrogenemia Mehmet

Detaylı

Bilindiği üzere beslenme; anne karnında başlayarak yaşamın sonlandığı ana kadar devam eden yaşamın vazgeçilmez bir ihtiyacıdır

Bilindiği üzere beslenme; anne karnında başlayarak yaşamın sonlandığı ana kadar devam eden yaşamın vazgeçilmez bir ihtiyacıdır OBEZİTE Obezite günümüzde gelişmiş ve gelişmekte olan ülkelerin en önemli sağlık sorunları arasında yer almaktadır. Obezite genel olarak bedenin yağ kütlesinin yağsız kütleye oranının aşırı artması sonucu

Detaylı

Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) tarafından da obezite, sağlığı bozacak ölçüde vücutta aşırı yağ birikmesi olarak tanımlanmıştır.

Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) tarafından da obezite, sağlığı bozacak ölçüde vücutta aşırı yağ birikmesi olarak tanımlanmıştır. Obezite Nedir? Obezite günümüzde gelişmiş ve gelişmekte olan ülkelerin en önemli sağlık sorunları arasında yer almaktadır. Obezite genel olarak bedenin yağ kütlesinin yağsız kütleye oranının aşırı artması

Detaylı

Türkiye: Gelecek Nesiller için Fýrsatlarýn Çoðaltýlmasý 11. Çocuk Geliþimi ve Çocuklarýn Karþýlaþtýðý Riskler Eþitsizliðin nesiller arasý geçiþinin bugün Türkiye nin en genç neslini ciddi ölçüde etkilediði

Detaylı

Depresyon, Pratisyen Hekimler ve Depresyon Eðitimi

Depresyon, Pratisyen Hekimler ve Depresyon Eðitimi Depresyon, Pratisyen Hekimler ve Depresyon Eðitimi Dr. Sema Ýlhan Akalýn* Dr. Can Cimili**, Dr. Esma Kuzhan*** Giriþ: Depresyon birinci basamakta en yaygýn görülen ruh saðlýðý sorunudur, çok azýnýn ikinci

Detaylı

PCOS nun Uzun Dönem Sağlık Etkileri

PCOS nun Uzun Dönem Sağlık Etkileri PCOS nun Uzun Dönem Sağlık Etkileri Prof. Dr. Cavidan Gülerman Zekai Tahir Burak Kadın Hastalıkları EAH - Ankara PCOS un Uzun Dönem Sağlık Etkileri PCOS, reprodüktif çağın ötesinde; " İnsülin rezistansı

Detaylı

Altý-onbir yaþ grubu çocuklarýn aðýz-diþ saðlýðý yönünden deðerlendirilmesi

Altý-onbir yaþ grubu çocuklarýn aðýz-diþ saðlýðý yönünden deðerlendirilmesi Gülhane Týp Dergisi 2005; 47: 114-118 Gülhane Askeri Týp Akademisi 2005 ARAÞTIRMA Altý-onbir yaþ grubu çocuklarýn aðýz-diþ saðlýðý yönünden deðerlendirilmesi Ceyhan Altun (*), Günseli Güven (*), Feridun

Detaylı

Motor kademeleri ile otomasyon seviyeleri arasýnda akýllý baðlantý Akýllý Baðlantý Siemens tarafýndan geliþtirilen SIMOCODE-DP iþlemcilerin prozeslerinin hatasýz çalýþmasýný saðlamak için gerekli tüm temel

Detaylı

0.2-200m3/saat AISI 304-316

0.2-200m3/saat AISI 304-316 RD Firmamýz mühendisliðinde imalatýný yaptýðýmýz endüstriyel tip hava kilidleri her türlü proseste çalýþacak rotor ve gövde seçeneklerine sahiptir.aisi304-aisi316baþtaolmaküzerekimya,maden,gýda...gibi

Detaylı