Turizm Mevcut Durum Raporu

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "Turizm Mevcut Durum Raporu"

Transkript

1

2 Dicle Bölgesi (TRC3) Turizm Mevcut Durum Raporu T.C. Dicle Kalkınma Ajansı Araştırma Strateji Geliştirme ve Programlama Birimi 2010

3 DİCLE BÖLGESİ TARIM SEKTÖR RAPORU İçindekiler TABLO LİSTESİ...4 ŞEKİL LİSTESİ...5 SUNUŞ DÜNYA, AVRUPA ve TÜRKİYE DE TURİZM Genel Bilgiler DİCLE BÖLGESİ NDE TURİZM Tarihçe TRC3 Bölgesi Turizm Sektörü Genel Bilgileri TRC3 Bölgesi Turizm Göstergeleri Tesislere Giriş ve Konaklama Göstergeleri TRC3 Bölgesi ndeki Otel İşletmelerinin ve Tesislerin Genel Durumu Turizm Sektörüne Yapılan Kamu Yatırımları Bölge ye Gelen Turist Profilleri Turizm Çeşitliliği Mevcut Somut Kültürel Varlıklar Soyut Kültürel Varlıklar Mevcut Doğal Varlıklar Yerel Etkinlikler ANKET ÇALIŞMASI Anket Hakkında Bilgiler Yöntem Amaç Anketten Elde Edilen Bulgular...36 GENEL DEĞERLENDİRME...40 KAYNAKÇA...41 EK

4 Tablo Listesi Tablo 1: Dünya Turizm Örgütü Turizm 2020 Vizyonu Tablo 2: Gelen Yabancı Turist Sayıları (Milyon) Tablo 3: Turizm Gelirleri (Milyar USD) Tablo 4: 2009 yılına ait Tesis Sayıları, Oda ve Yatak Sayısı Tablo 5: 2009 Yılında Bazı Düzey 2 Bölgelerinin Yatak Kapasiteleri Tablo 6: 2009 yılında Turizm İşletme Belgeli Tesislerin Konaklama Göstergeleri Tablo 7: 2009 yılında Belediye Belgeli Tesislerin Konaklama Göstergeleri Tablo 8: TRC3 Bölgesi nde Bulunan Yıldızlı Otel Sayıları Tablo 9: TRC3 Bölgesi nde Bulunan Seyahat Acentaları Tablo 10: 2008, 2009, 2010 yıllarında Düzey 2 Bölgelerinde Turizm Sektörüne Yapılan Kamu Yatırım Miktarları Tablo 11: TRC3 Bölgesi Tescilli Sit Alanı ve Tescilli Yapı Sayıları Tablo 12: TRC3 Bölgesindeki (Mardin, Batman, Siirt ve Şırnak) Tescilli Sit Alanlarının İlçelere Göre Dağılımı Tablo 13: TRC3 Bölgesindeki (Mardin, Batman, Siirt ve Şırnak) Tescilli Kültür ve Tabiat Varlıklarının İlçelere Göre Dağılımı Tablo 14: Dicle Bölgesi nin Doğal Varlıkları Tablo 15: TRC3 Bölgesi nde Düzenlenen Yerel Etkinlikler Tablo 16: İşletmelerde Hizmet Kalitesi ve Hizmet Sunumu Anlayışı T.C. DİCLE KALKINMA AJANSI

5 DİCLE BÖLGESİ TARIM SEKTÖR RAPORU Şekil Listesi Şekil 1: Yılları Arasında Türkiye de Toplam Ziyaretçi Sayısı ve Turizm Geliri Şekil 2: Yıllara Göre TRC3 Turizm İşletme Belgeli ve Belediye Belgeli Yatak Kapasitesi Şekil 3: 2009 Yılında Yatak Kapasitesinin Düzey 2 Bölgelerine Göre Dağılımı Şekil 4: Yılları Arasında Turizm Sektörünün Kamu Yatırımları İçerisindeki Yüzdesel Dağılım Şekil 5: Türkiye de Turizm Sektörüne Yılları Arasında Yapılan Kamu Yatırımları Şekil 6: Turizm Sektörüne Yapılan Kamu Yatırımlarının Düzey 2 Bölgelerine Göre Dağılımı Şekil 7: TRC3 Bölgesi Sınır Kapılarından Giren Yabancıların Milletlerine Göre Dağılımı 2009 (Avrupa OECD Ülkeleri Vatandaşları) Şekil 8: Yılları Arasında Nusaybin ve Habur Sınır Kapısından Giriş Yapan Suriye ve Irak Vatandaşları Sayıları Şekil 9: TRC3 Bölgesine Gelen Yabancıların Sınır Kapılarına ve Yıllara göre Dağılımı Şekil 10: 2009 Yılı İçerisinde Tesislere Gelen Müşteri Sayısının Aylara göre Dağılımı Şekil 11: TRC3 Tarla Bitkileri Dağılımı 2009 Yılı İçerisinde Tesislerde Konaklayan Müşterilerin Ülke Dağılımı

6

7 DİCLE BÖLGESİ TARIM SEKTÖR RAPORU Sunuş Turizm, ekonomik, sosyal, kültürel ve çevresel anlamda ülkeler ve bölgeler üzerinde güçlü bir etkiye sahip olup dünya ekonomisinde zamanla hızla gelişen sektörlerden biri olmuştur. Emek yoğun faaliyetlerin turizmde büyük bir paya sahip olması özellikle gelişmekte olan ülke ve bölgelerde turizmin ulusal ve bölgesel kalkınmada önemli araç haline gelmesini sağlamıştır. Gelirleri arttıran ve verimliliği yüksek olan turizm sektörü aktif olduğu yerlerde sosyal yapıyı etkileyen önemli bir faktördür. Ekonomik gelişmelere büyük katkıları olan turizm, toplumun sahip olduğu gelenek ve kültür üzerinde de etkiye sahiptir. Ekonomik, sosyal ve kültürel anlamda gelişmekte olan ülke ve bölgelerin kalkınmasında katkıları olan turizm sektörünün geliştirilmesi bulunduğu bölgenin refah seviyesinin de yükselmesini sağlayacaktır. Bir bölgede bu kadar önemli etkileri olan turizm sektörünün kesintisiz bir şekilde gelişmesini devam ettirmesi için mevcut potansiyelin doğru bir şekilde değerlendirilmesi zorunlu hale gelmiştir. 9. Kalkınma Planı nda sürdürülebilir turizm yaklaşımının TRC3 Bölgesi nde de benimsenmesi ve uygulanmaların bu yönde gerçekleşmesi gerektiği belirtilmektedir. Bölgesel Gelişme Özel İhtisas Komisyonu Raporu na göre Türkiye de geçmiş yıllarda yapılan İl Turizm Ana Planları idari birim olarak il ile sınırlı kalınca, çevre illerin turizm potansiyeli ihmal edilmiş, birbirini tamamlayan turistik faaliyetlerin tasarlanması ve uygulanması sağlanamamış dolayısıyla bölgesel düzeyde var olan potansiyelin yetersiz değerlendirilmesine sebep olmuştur. Bununla birlikte, sosyal doku-turizm-turizm girişimciliği-sanayileşme-çevre ve benzeri unsurların bütüncül bir bakış açısı ile analiz edilmemesi birbiri ile çelişen uygulamalara yol açabilmektedir dönemlerini kapsayan 1989 GAP Master Planı nda turizm sektörünün gelişmesi için stratejiler genel olarak belirlenmiş, turizm; öncelikli sektör olarak TRC3 Bölgesi illeri arasında gösterilmemiştir yıllarını kapsayan GAP Bölge Kalkınma Planı nda ise kültür varlıklarının korunmasına yönelik adımlar atılmış, TRC3 Bölgesi illerinden Mardin ve Şırnak ta bulunan kültürel değerlerin restorasyonun ve düzenlenmesinin yapılması, Mardin Kenti nin ve Hasankeyf in Dünya Kültür Mirası Listesi ne alınması hedeflenmiştir. 1 Türkiye, evrensel ve kültürel değerlerin özellik ve güzelliklerin dünyaya tanıtılması ve uluslararası kuruluşların da katkılarıyla korunarak gelecek kuşaklara aktarılması amacıyla, Avrupa Konseyi Bülteni nde Avrupa Bir Ortak Miras Kampanyası çerçevesinde Fransa ve Almanya ile birlikte örnek ülke olarak gösterilmiştir. Dünya Kültür ve Doğal Mirasını Koruma Sözleşmesi 1975 yılında yürürlüğe girmiş, hâlihazırda da yürürlükte olup sürekli güncellenmekte ve birçok ülkenin katılımı sağlanmaya çalışılmaktadır. UNESCO Dünya Miras Sözleşmesi ne 1983 yılında imza atan Türkiye Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Genel Müdürlüğü nün sorumluluğu altında birtakım çalışmalar yürütmektedir. 2 Bu kapsamda Türkiye, Dünya Miras Listesine 9 yeri kayıt ettirirken, geçici listede 26 varlık bulunmaktadır. Mardin Kültürel Peyzaj Alanı da UNESCO Dünya Miras Listesi ne önerilmektedir. GAP Kültür ve Turizm Gelişim Bölgesi, Turizm Stratejisi 2023 kapsamında 9 tematik bölge arasında önerilirken, Dicle Bölgesi, Kültür ve Turizm Bakanlığı tarafından Turizm Merkezi 1 Dokuzuncu Kalkınma Planı , Bölgesel Gelişme Özel İhtisas Komisyonu Raporu, Ankara, Emekli, Gözde. Avrupa Birliği nde Turizm Politikaları ve Türkiye de Kültürel Turizm, Türkiye de Kültürel Turizme İlişkin Yapılan Çalışmalar, Ege Coğrafya Dergisi, , İzmir,

8 ve Kültür ve Turizm Koruma ve Gelişme Bölgesi olarak belirlenmemiştir. Turizm Gelişim Koridorları arasında bulunan İnanç Turizmi Koridoru ise Tarsus tan başlayıp Gaziantep, Şanlıurfa ve Mardin yörelerini kapsamaktadır. Turizm Stratejisi Eylem Planı kapsamında Mardin in de içinde yer aldığı Kültür Kentlerinde kültür turizmi canlandırılarak marka kültür kentlerinin oluşturulması yer almaktadır. Marka kent olarak seçilen illerde gerekli mimari düzenlemeler için kültürel varlıklar tespit edilerek önceliklerine göre restore edilecek ve kültürel varlıklara uygun fonksiyonlar kazandırılacak, özel bütçeleme çalışmaları yapılacak ve yerel fonlar geliştirilecektir. Bu illerin ayrıca altyapı ve üstyapı eksiklikleri giderilecek ve konaklama kapasiteleri geliştirilecektir. 3 GAP Eylem Planı na göre Güneydoğu Anadolu Bölgesi Kültür Envanteri Projesi hayata geçirilecektir. 1. SODES (Sosyal Destek Programı) kapsamında GAP İlleri Tarih, Kültür ve Turizm Dokümantasyon Merkezi projesi Artuklu Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü tarafından yürütülmektedir. DPT tarafından SODES çerçevesinde desteklenip Mardin Valiliği nin koordinasyonunda yürütülmektedir. Dokuz GAP ilinin (Adıyaman, Batman, Diyarbakır, Gaziantep, Kilis, Mardin, Siirt, Şanlıurfa ve Şırnak) kitap, makale, tez, arşiv belgeleri gibi alanlara ilişkin açıklamalı bibliyografyası oluşturulacak ve kitap olarak yayınlanacaktır. İkinci aşamada ise, bu bibliyografyalarda yer alan yayınların satın alınmasıyla bir kütüphane oluşturulacak ve akademisyen ve araştırmacıların kullanımına açılacaktır. 4 Kültür ve İnanç turizmi açısından önem arz edecek tarihi yapıları barındıran Bölge de, kültürel mirasın açığa çıkması ve korunması için çeşitli çalışmalar yürütülmektedir. GAP Eylem Planı nda, Ekonomik Kalkınmanın Gerçekleştirilmesi ekseninde, Mardin yeni inanç ve kültür merkezlerinden biri seçilmiş, bu amaçla ilde gerekli düzenlemeler, altyapılar ve tanıtım çalışmaları yapılacağı belirtilmiştir. GAP Bölge Kalkınma Planı Uygulama Programı kapsamında Antik Kentten Yeniden Yerleşime Dara projesi yürütülmektedir. Kültür ve Turizm Bakanlığı tarafından özel bir şirkete hazırlatılan GAP Bölgesi Turizm Envanteri ve Turizm Geliştirme Planı nda Dara-Anastasiopolis, Mardin in en önemli arkeolojik kaynağı olarak görülmektedir. Bu boyut Bu kaynak üzerine yerleşmiş olan Oğuz Köyü nün yapılacak arkeolojik değerlendirme çerçevesinde kısmen veya tamamen başka bir bölgeye kaydırılması ve kazıların tamamlanarak çevre düzenlemesinin yapılması Mardin turizmi üzerinde çok olumlu etkiler yaratacağı gibi Şanlıurfa-Kızıltepe güzergâhı ile bölgeye gelen turistlerin Cizre istikametine devam etmeleri için önemli bir sebep oluşturacaktır şeklinde tanımlanmaktadır. GAP Bölgesi nde Kültürel Mirası Geliştirme Programı kapsamında GAP illerine uygulanan projelerin %29 u TRC3 Bölgesi nde gerçekleşmiştir. Tanıtım ve el sanatlarına yönelik Mardin de Anadolu Kültür Bileşenleri İçinde Süryani Yaşam Biçiminin Sosyo-Ekonomik ve Kültürel Açıdan İncelenmesi adlı proje, telkari işçiliğinin geliştirilmesi, tanıtıma yönelik bilgilendirme panoları, Mardin Rehberi, yine Mardin ili için kültür ve inanç turizmini canlandırmak amacı ile Deyrulzafaran Manastırı restorasyonu ve Mardin Tarihi İhtisas Kütüphanesi nin oluşturulması gibi projeler bu kapsamda uygulanmıştır. Batman ilinde el sanatlarının korunup yaşatılması ve yöresel motiflerin değişik materyallerle el sanatlarına yansıması üzerine proje geliştirilmiştir. Şırnak ta Cizre İnanç Parkı nın Restorasyonu, el sanatlarına yönelik Şırnak El Sanatlarını Yaşatma ve Geliştirme, Siirt e Has Tiftik Dokumacılığının Geliştirilmesi projeleri de Kültürel Miras Hibe Programı Kapsamında uygulanan projelerdendir. 5 Mardin Valiliği nin Katılım öncesi Yardım Aracı (IPA) çerçevesinde Mardin Kültürel-Turizm Merkezi Projesi 2009 yılında kabul edilmiştir. Bölgesel Rekabet Edilebilirlik Operasyonel Programı kapsamında olan bu proje ile Mardin ili özelinde kültür ve inanç turizminin canlandırılması ile sosyo-ekonomik iyileşme sağlanması ve neticesinde bölgesel rekabet edebilirliğin ve istihdam kapasitesinin arttırılması, bölgesel sosyo-ekonomik gelişmişlik düzeyleri arasındaki farkların azaltılması hedeflenmekte, Eski Mardin in turizm alt yapısının iyileştirilmesi ve Mardin için bir Turizm Tanıtım Planının geliştirilmesi ve uygulanmasıyla, turizm gelirlerinde artış sağlanması amaçlanmaktadır. 6 3 Türkiye Turizm Stratejisi 2023, T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı, Güneydoğu Anadolu da Kültürel Mirasın Korunması ve Turizmin Geliştirilmesi 6 T.C. Mardin Valiliği Proje Koordinasyon Merkezi, T.C. DİCLE KALKINMA AJANSI

9 DİCLE BÖLGESİ TURİZM SEKTÖR RAPORU Zengin tarih ve kültürel mirasa sahip olan fakat diğer bölgelere göre sosyo-ekonomik açıdan geri kalmış TRC3 Bölgesi için turizm, kalkınma farklılıklarını azaltacak bir sektördür. Bu amaçla hazırlanan TRC3 Bölgesi Turizm Mevcut Durum Raporu, Dünya, Avrupa ve Türkiye de turizm sektörü ile ilgili genel bilgilerden, Dicle Bölgesi nde turizm sektörü içerisinde TRC3 Bölge illerinin kültürel zenginliğinin oluşmasını sağlayan tarihsel gelişiminden, sektörün sahip olduğu bölgesel göstergelerden, sektöre yapılan kamu yatırımlarından, Dicle Bölgesi ne gelen turist profillerinden, Bölge deki turizm çeşitliliğini oluşturan unsurlardan ve Bölge deki konaklama tesislerine uygulanan anket çalışmasından oluşmaktadır. Bölge deki turizm sektörü için önem arz eden bu unsurların detaylı olarak tanımlanması turizm açısından mevcut potansiyeli ortaya çıkaracak, kaynakların doğru ve etkili kullanılmasına yardımcı olacaktır. 9

10 1. DÜNYA, AVRUPA VE TÜRKİYE DE TURİZM 1.1 Genel Bilgiler Turizm, yatırımların ve ekonomik faaliyetlerin artmasını sağlayacak, birçok sektördeki işletmelerin mevcut kapasitelerini ve iş hacimlerini geliştirmesini tetikleyecek bir etkiye sahiptir. Bulunduğu yerde; geliri ve istihdam oranını arttırmak, sosyal ve kültürel hayata tesir etmek, bunun yanında, bulunduğu bölgenin ulusal ve uluslararası düzeyde tanıtımını sağlamak gibi çok yönlü etkileri vardır. Oluşturacağı bu etkilerle, turizm, özellikle gelişmekte olan ülkelerde bölge kalkınmasına büyük katkı sağlayabilmektedir. Dünyada yaklaşık 300 milyon insanın istihdamını sağlayan turizm sektörü uluslararası ölçekte geniş iş olanakları yaratmaktadır. Dünyada her 16 çalışandan biri turizm sektöründe olup uluslararası sermaye yatırımlarının yaklaşık %7 si bu alana yapılmaktadır. 7 Turizm, uluslararası ilişkiler ve ekonomik anlamda kapsadığı faaliyetler açısından dünyada ve ülkemizde önem kazanması gereken bir sektör haline gelmiştir. Turizm sektörü gün geçtikçe artan öneminden dolayı dünya ölçeğinde ve bölgesel düzeylerde yoğun bir rekabet ortamındadır. Dünya Turizm Örgütü nün (DTÖ) hazırladığı Turizm 2020 Vizyonu Raporuna göre, 2020 yılında turist sayısı 1,6 milyara, harcamaları ise 2 trilyon dolara ulaşacaktır. Aşağıdaki tablodan da görüleceği gibi DTÖ tarafından turizm sektörünün yıllık % 4,1 oranında büyüyeceği öngörülerek küresel ekonomiden daha hızlı bir şekilde gelişeceği tahmin edilmektedir. Rapora göre, 2020 yılında en fazla turist çekecek üç bölge sırasıyla Avrupa (717 milyon), Doğu Asya ve Pasifik (397 milyon) ve Amerika (282 milyon) olacaktır yılında pazar payı %60 iken 2020 yılında pazar payının %46 a düşeceği tahmin edilen Avrupa, buna rağmen dünyada en fazla turist çeken bölgesi olacaktır. 8 DTÖ 2020 vizyonu bu şekilde öngörülerde bulunurken, Türkiye Turizm Stratejisi 2023 belgesi de Türkiye için uzun vadeli bir turizm stratejisi oluşturmuştur. Bu stratejinin ana hedefi Türkiye nin 2023 yılında dünyanın en çok turist çeken ve en fazla turizm geliri elde eden ilk 5 ülkesinden biri olmasıdır. 7 Emekli, Gözde. Avrupa Birliği nde Turizm Politikaları ve Türkiye de Kültürel Turizm, Ege Coğrafya Dergisi, , İzmir, World Tourism Organization, T.C. DİCLE KALKINMA AJANSI

11 DİCLE BÖLGESİ TURİZM SEKTÖR RAPORU Tablo 1 : Dünya Turizm Örgütü Turizm 2020 Vizyonu Kaynak: World Tourism Organization Tablo 2 de de görüleceği üzere, 2008 yılında dünya üzerinde en çok turistin ziyaret ettiği ülkelerin sıralamasında Türkiye 25 milyon yabancı turist sayısı ile 8. sıradadır. Dünya Ticaret Örgütü nün en son yayınladığı istatistiklere göre 2009 yılında gelen yabancı turist sayısında Türkiye 7. sıraya yükselerek Almanya, Malezya ve Meksika yı geride bırakmıştır. Türkiye, 25.5 milyon turistle, dünyada en çok turist çeken 7. ülke konumunda bulunmaktadır. Tablo 2 : Gelen Yabancı Turist Sayıları (Milyon) Kaynak: UNWTO World Tourism Barometer, Nisan 2010 Türkiye, Dünya Turizm Örgütü ne göre 2008 yılında patlak veren küresel ekonomik krize rağmen turizm sezonunu başarılı bir biçimde geçiren ülkeler arasında yerini almıştır. Kültür ve Turizm Bakanlığı nın verilerine göre 2008 yılında Türkiye ye gelen yabancı turist sayısı bir önceki yıla oranla % 13 artmış ve turist sayısı e ulaşmıştır. Bu rakam 2009 yılında ise ye, 2010 yılında ise ye yükselmiştir. 9 Turizm sektöründen elde edilen gelire bakıldığı zaman ise Türkiye 2008 yılında bir önceki seneye göre bir sıra yükselerek yaklaşık 22 milyar dolarla, dünyada en çok turizm geliri elde eden ülkeler konumunda 9. sıraya oturmuştur yılında ise bir önceki yıla göre Türkiye de Turizm gelirleri biraz düşüş göstererek 21,3 milyar dolara, 2010 yılında ise 20,8 milyar dolara gerilemiştir. Tablo 3 incelendiğinde, en çok turizm geliri elde eden 10 ülke arasında, Türkiye nin daha alt sıralarda olduğu görülmektedir. 9 Turizm Geliri ve Gideri, GSMH ve GSYİH, İhracat ve İthalat ile Ortalama Harcamalar, Turizm İstatistikleri, Kültür ve Turizm Bakanlığı, 11

12 Tablo 3 : Turizm Gelirleri (Milyar USD) Kaynak: UNWTO World Tourism Barometer, Nisan yılında dünyada en çok turist çeken 7. ülke konumundayken, Türkiye nin turizm geliri açısından 9. sırada yer alması, üst gelir turist grubunun yanında orta ve alt gelire sahip çoğunluğun ülkeyi tercih ettiği ortaya çıkmaktadır. Diğer ülkelerle karşılaştırıldığı zaman Türkiye de turistlerden yeterince gelir elde edilemediği görülmektedir. Buna rağmen gelen turist sayısı açısında Türkiye nin dünyada ilk 10 da yer alması, TRC3 Bölgesi için de büyük avantaj sağlamaktadır. Ülkeye gelen turistlerin Bölge ye çekilebilmesi, Bölge nin turizm gelirlerini de arttıracaktır. Böylece ülkenin sahip olduğu zengin turizm potansiyeli kullanılması, Bölge de turizme dayalı kalkınmanın gerçekleşmesini mümkün olabilecektir. Şekil 1: Yılları Arasında Türkiye de Toplam Ziyaretçi Sayısı ve Turizm Geliri Kaynak: Kültür ve Turizm Bakanlığı Türkiye nin 2008 yılı turizm geliri 2007 ye göre %18,7 artışla 21,9 milyar dolar olarak kaydedilirken, 2009 yılında 21,3 milyar dolar, 2010 yılında ise 20,8 milyar dolar gelir elde edilmiştir. Dünya da 2008 sonunda patlak veren krizin etkileri Türkiye de 2009 ve 2010 yıllarında hissedilmiştir. Dünya ekonomisinin kötüye gitmesinden, petrol fiyatlarının artmasından ve kur farklarındaki ani değişmelerden ötürü Avrupa başta olmak üzere tüm dünyada turizmin büyümesinde bir durgunluk yaşanmıştır. 10 Buna rağmen Türkiye de 2008, 2009 ve 2010 yıllarında bir önceki seneye göre gelen turist sayısı artış göstermiş, turizm gelirlerinde büyük bir düşüş yaşanmamıştır. Türkiye her iki kategoride de dünya sıralamasında birer basamak yükselmiştir. 10 Dünya da ve Türkiye de Turizm 2008, Turizm Raporları, Turizm İstatistikleri, Kültür ve Turizm Bakanlığı, Araştırma ve Değerlendirme Daire Bşk. T.C. DİCLE KALKINMA AJANSI

13 DİCLE BÖLGESİ TURİZM SEKTÖR RAPORU 2. DİCLE BÖLGESİ NDE TURİZM Dicle Bölgesi nin sahip olduğu kültürel ve doğal varlığın oluşturduğu turizm potansiyeli geçmişten günümüze çeşitli sebeplerden dolayı yeterince değerlendirilememiştir. Bölgedeki mevcut varlıkların yeterince araştırılamaması, güvenlik ve ulaşım problemlerinin yarattığı sorunlar sebebiyle TRC3 Bölgesi nde turizm, geç ele alınmış bir sektör olarak karşımıza çıkmaktadır. Güvenlik ve ulaşım problemlerinin geçmişe nazaran daha iyi durumda olması, kültür varlıklarının araştırılmasına önem gösterilmesi, Bölge deki turizm sektörünü de önceki yıllara göre canlandırmıştır. Kültür ve inanç turizminin çarpan etkisinin, diğer bir turizm çeşidi olan deniz, kum ve güneş turizminin çarpan etkisinden daha fazla olduğu bir gerçektir. Deniz turizmi profilindeki turist, vaktinin çoğunu otelde ve denizde geçirirken, kültür turizmi için gelen turist, vaktinin çoğunu dışarıda geçirmektedir. Bu nedenle, kültür ve inanç turizmi açısından ciddi bir potansiyel barındıran TRC3 Bölgesi, gelen turistlerin daha çok harcama yapması açısından avantajlı durumdadır. Bölgeye has ürünler ilgi çekmekte, bu durumdan Bölge esnafı da kazanç sağlamaktadır. Bölgeye özgü ürünlerin markalaşmasıyla bu alandaki kazanç ve dolayısıyla turizm gelirleri artacaktır. Alternatif turizm çeşitleriyle de sektörün çarpan etkisi daha geniş bir alana yayılabilecektir. 2.1 Tarihçe TRC3 Bölgesi kendi topraklarında birçok medeniyetlere beşiklik etmiştir. Bölge, tarihsel gelişiminden kaynaklı olarak kendi içerisinde geçmişte çeşitli isimler almıştır. Mardin doğusu ile Dicle Nehri nin batısını kapsayan alana Turabbin (Hizmetkârlar Dağı) Bölgesi denmektedir. Mardin çevresinde dik yamaçlara sahip olan Turabdin, Dicle Nehri nin güney sahilinden başlayarak Suriye sınırına kadar devam etmektedir. Bölge, Mezopotamya Ovası ve Dicle Nehri ile bütünleşmiştir. 11 Turabdin Bölgesi; Mardin-Merkez, Yeşilli, Ömerli, Savur, İdil, Dargeçit, Nusaybin İlçesi nin kuzeyini ile Batman ın Hasankeyf İlçesini ve Şırnak ın Cizre İlçesi nin kuzeyini kapsamaktadır. Romalıların doğunun eski topluluklarından almış oldukları Turabdin (Hizmetkârlar Dağı) adı, daha sonraları 14. Yüzyıldan itibaren kurulan manastırlarda yaşayan keşişlere atfedilerek, Hıristiyan bakış açısına göre Tanrı Hizmetkârları Dağı na dönüşmüştür. 12 TRC3 Bölgesi nde hüküm süren Hititler, Medler, Asurlular, Persler, Sasaniler, Romalılar, Samiler, Babiller, Urartular, Emeviler, Abbasiler, Akadlar, Safeviler Artuklular, Akkoyunlular, Bizanslılar, Selçuklular ve Osmanlılar günümüze kadar birçok iz ve kalıntı bırakmışlardır. TRC3 Bölgesi ne yerleşmiş medeniyetlerin tarihsel gelişimi ile zamanla zengin bir kültürel miras ortaya çıkmıştır. 11 Erkanal, Hayat. Geçmişten Günümüze Nusaybin Sempozyumu; Mezopotamya ya Açılan Kapı: Nusaybin: Tur Abdin, T.C. Nusaybin Kaymakamlığı, Nusaybin Mardin, Mayıs Güneydoğu Anadolu Projesi Bölge Kalkınma Planı Uygulama Programı, T.C. Başbakanlık GAP Bölge Kalkınma İdaresi Başkanlığı, Ankara,

14 Mardin Fırat ve Dicle nehirleri arasında bulunan Mezopotamya bölgesi, tarih boyunca birçok medeniyete ev sahipliği yapmıştır. Yukarı Mezopotamya havzasında yer alan Mardin, bölgenin en eski şehirlerinden biridir. Mardin in kuruluşu Eski Yakın Doğu tarihine göre Subariler zamanına dayanmaktadır yılları arasında Alman Arkeologu Baron Marvan Oppenheim in yaptığı kazılardan elde ettiği, Sümer ve Babil katları arasında bulunan kiremitler, Subariler in MÖ arasında Mezopotamya da yaşamış olduğunu göstermektir. Mardin, Sümer Kralı Lugarzergiz tarafından MÖ.2850 yılında Akdeniz e kadar uzandığı sefer sırasında egemenlik altına alınmıştır. Sümerler, şehircilik, sulama ve tarım alanında ileri bir seviyeye ulaşmış; yaptıkları geniş fetihler sonucunda güçlerini kaybedince M.Ö de yani 30 yıl sonra Mardin i Akadlar a bırakmışlardır. 13 Mardin ve çevresinde, daha sonrasında sırasıyla Mitanniler, Hititler, Asur Aramiler, İskit-Kimmer-Med, Babiller, Persler, Büyük İskender, Makkadonya, Selevkos, Abgarlar (Urfa Krallığı) -Dikran, Roma, Sasaniler, Araplar-Emeviler-Abbasiler, Hamdaniler, Mervaniler, Selçuklular- Türkmenler, Artuklular, Karakoyunlular, Akkoyunlular, Safeviler ve Osmanlılar egemenlik kurmuşlardır. Arap-İslam fetihlerine kadar askeri mevki niteliğinde olan Mardin, Arap fetihleriyle birlikte gelişmeye başlamış ve hanedanın başkenti olduğu Artuklu döneminde gerçek ve parlak bir kent halini almıştır. 14 Mardin nin adına ilişkin çeşitli açıklamalar vardır. Bir kısma göre Süryanice Merdo dan, kimine göre Ermenice Mardi den, kimine göre de Marde adlı bir kavimden gelmektedir yılında Cumhuriyet in ilanı ile birlikte Mardin, Türkiye Cumhuriyeti nin illerinden biri olmuştur. 15 Batman Batman ın tarihi hakkında en eski bilgiler halk hikâyeleri, mitler ve Heredot tarihinde verilmektedir. Bu bilgilere göre MED kralı Abtyagestin in torunu Kyros karşıtı Erpagazso M.Ö. 550 yılında yenilince Med asilzadeleri arasındaki utancından dolayı (diğer bir görüşe göre de Kyros Pres egemenliği altında kalmamak için) Med lerin yaşadığı Media bölgesinin kuzey batı ucundaki topraklara çekilerek bu bölgeye yerleşmiştir. M. Ö. 546 da karaçalı, sazlık ve bataklıktan oluşan bu bölgenin ortasında yapay bir adacık oluşturup, adına Han Obası anlamına gelen Elekhan denilmiştir. 194 yıl bağımsız ve mutlu bir dönem geçiren Elekhan ı, 352 yılında Büyük İskender ele geçirmiştir. Daha sonra burası Lesepkoslar, Partlar, Romalılar, Sasani ve Bizans ın egemenlikleri altına girmiştir. Bölge, Artuklular, Moğollar, İlhanlılar, Celaliler, Karakoyunlu (Pezreşe), Akkoyunlular ve 1500 yılında da Savefiler in eline geçmiştir. Şimdi Batman a bağlı ilçelerden olan Hasankeyf, Dicle Nehri nin üzerinde, Turabdin ve Mardin yörelerini Botan, Bitlis ve Van bölgelerine bağlayan tarihsel bir geçit noktasıdır. Hasankeyf Roma ve Bizans dönemlerinde çok önemli bir sınır kalesiydi. Bu dönemlerde Kefa (Cepha) adıyla bilinen yerleşim, Hısn d Keyfo, Hısnkeyfa adlarını da almıştır yılında, 4. Murat Bağdat seferi sırasında kendisine çok yardım eden Turhan oğlu Mahmut Paşa ya Elekhan ı içine alan Batman suyu ile Botan suyu arasında kalan bölgenin tamamını vermiştir. Bu gelişmeden sonra Elekhan adı değişikliğine uğrayarak halk dilinde Elah ve daha sonra İluh ismini almıştır. İluh köy birimi olarak kayıtlara geçmiş ve Siirt vilayeti, Elmedin kazasına bağlı olarak varlığını devam ettirmiştir. Bugünkü Batman Çayı nın yılı ilkbaharında taşması sonucu Elmedine yerleşim birimi haritadan silinmiş ve İluh köyü Beşiri (Kobin) ilçesine bağlanmıştır. Batman isminin nereden geldiği hakkında görüşler olmayıp, bir görüşe göre bugünkü Batman Çayı nın adı 1950 li yılların başında Iluh Köyü ne verilmiştir. Yaygın olan görüşe göre de Iluh Köyü nün aşağı kısmında ilk deneme kulesi kurulduğunda TPAO nun tesislerinin bulunduğu bölgeye bakmaktan gelen Batman adı verilmiştir. İluh, 1937 yılında bucak haline getirilmiştir lı yılların sonları ile 1950 li yılların başlarında bölgede var olan petrol filizlerinin değerlendirilmesi sonucunda İluh bucağında her alanda büyük ilerlemeler yaşanmıştır. Bunun üzerine 2 Eylül 1957 tarihinde bucak, ilçe teşkilatı olarak kabul edilmiştir genel nüfus sayımında İluh nüfusunun 4713 olarak kaydedilmesiyle 2 Kasım 1955 yılında Belediye teşkilatı kurulmuştur yılına kadar çok hızlı bir gelişme gösteren Batman, 16 Mayıs 1990 tarih ve 3647 sayılı kanunla Türkiye nin 72. ili olmuştur S. Aydın, K. Emiroğlu, O. Özel, S. Ünsal, Mardin Aşiret-Cemaat-Devlet, Türkiye Ekonomik ve Toplumsal Tarih Vakfı, İstanbul, T.C. DİCLE KALKINMA AJANSI

15 DİCLE BÖLGESİ TURİZM SEKTÖR RAPORU Şırnak Şırnak topraklarında birçok medeniyetler kurulmuş, bu topraklar buğdayın ilk kullanıldığı, tekerleğin, yazının bulunduğu ve kullanıldığı uygarlıkları bünyesinde barındırmıştır yıllık bir geçmişi olan Tufan olayının Şırnak ili sınırlarında bulunan Cudi dağında noktalandığına inanılmaktadır. Bu nedenle Şırnak, tarihsel olduğu kadar dinsel bakımdan da önem taşımaktadır. Cizre nin Hz. Nuh tarafından tufan öncesi kurulduğu söylenirken, ikinci kez Nuh ve oğulları tarafından inşa edildiğinde Şırnak ın da yazlık ve yayla olarak kullanıldığı söylenmektedir. Şırnak, Tufan ve Nuh anlamına gelmektedir. Bu nedenle şehre Nuh Nebi Kenti denir. Şırnak ın bulunduğu bölge; Guti, Babil, Med, Asur, Pers, Sasani İslam İmparatorluğu, Emevi, Abbasi, Selçuklu, Eyyubi ve Osmanlı hâkimiyetinde kalmıştır. Tarihte birçok önemli devletin başkentini de kendi topraklarında barındıran Şırnak ta, Birinci Babil devletinin başkenti Babil (Kebeli Köyü) Cizre sınırları içindedir. Guti (Gudi) İmparatorluğu nun başkenti olan Bajarkard ise Silopi ilçesi topraklarındadır de Osmanlı devletinin egemenliği alanındaki topraklar arasına katılan Şırnak yöresi, Bitlis, Cizre ve Hakkâri beyleri tarafından özerk bir biçimde yönetilmiştir. Önemli kervan yollarının kavşağında yer alan Cizre ve Şırnak, stratejik bakımdan asırlarca önemini korumuştur. Daha önce Şırnak, Cizre ye bağlı bir yer iken Cumhuriyet döneminde Siirt iline bağlı bir ilçe haline gelmiştir. 18 Mayıs 1990 tarihinde de il statüsüne kavuşmuştur. 17 Siirt Siirt, Mezopotamya ve Anadolu uygarlıklarının kesiştikleri alanda kurulmuştur. Bu yüzden kuzeyinde ve güneyinde ortaya çıkan medeniyetler, yörenin kültürel gelişmesinde etkili olmuştur. Siirt adının Sami Dili nden geldiği öne sürülmektedir. Bazı kaynaklarda bu adın, Keldani Dili nden, kent anlamına gelen Keert (Kaa at) sözcüğünden kaynaklandığı yazılıdır. Süryaniler kente Seerd (halk diliyle Sert) demişlerdir. 19. yüzyılda da Sert, Seerd, Sört, Sairt olarak söylenmiş, günümüzde de Siirt biçimiyle benimsenmiştir. Siirt İli nde yapılan yüzey araştırmalarında Neolitik, Kalkolitik, Tunç ve Helenistik, Roma, Bizans İslam ve Yakınçağ ı kapsayan dönemlere ait buluntular ortaya çıkarılmıştır. M.Ö lerde yörede hâkimiyet kuran Hurriler den sonra sırasıyla Hitit, Urartu, Asur, Med ve Pers ler de buraya egemen olmuşlardır. Siirt, Samiler, Babiller, Urartular, Emeviler, Abbasiler, Romalılar, Bizanslılar, Artuklular, Akkoyunlular, Safeviler, Selçuklular ve Osmanlılar gibi medeniyetlere de beşiklik etmiştir. 26 Eylül 1919 yılında 48 Sayılı Heyet-i Umumiye Kararı ile bağımsız sancak haline getirilen Siirt, 1923 yılında Cumhuriyet in ilanıyla beraber il olarak kabul edilmiştir TRC3 Bölgesi Turizm Sektörü Genel Bilgileri TRC3 Bölgesi nin tarih boyunca farklı uygarlıkları bünyesinde barındırmasından kaynaklanan kültürel zenginliğinin doğru yerlerde kullanılması Bölge nin kalkınmasına büyük katkı sağlayacaktır. Bu katkının Bölge de geniş bir alanda kendini hissettirmesi için turizm sektörünün etkin bir şekilde ele alınması gerekmektedir. Kültür ve inanç turizminin yanında, termal turizm, gençlik turizmi, iş turizmi, vb. turizm çeşitleriyle Bölge nin sahip olduğu mevcut potansiyel değerlendirilmelidir. Emek yoğun olan ve birçok alanda istihdam yaratan turizm sektöründen Bölge, yıllardır tam anlamıyla yararlanamamıştır. Turizm sektörünün bölgesel düzeylerde yoğun bir rekabet ortamında olduğu göz önünde bulundurulursa, eldeki potansiyelin doğru ve etkin kullanmanın önemi daha çok ortaya çıkmaktadır. Bölge yi özel kılan özelliklerin tespit edilmesi, eldeki mevcut kaynakların verimli ve doğru bir şekilde turizmi geliştirmek amaçlı kullanılması gerekmektedir. 17 Şırnak Kültür Envanteri, Şırnak Valiliği,

16 2.2.1 TRC3 Bölgesi Turizm Göstergeleri Tesislere Giriş ve Konaklama Göstergeleri TRC3 Bölgesi ne gelen turistin konaklamasını sağlayacak yatak kapasiteleri dikkate alınarak Bölge nin yıllar itibari ile sergilediği eğilim aşağıdaki tabloda görülmektedir. Aşağıdaki şekil incelendiğinde 2006 yılından 2009 yılına doğru hem Belediye Belgeli Tesislerin hem de Turizm İşletme Belgeli Tesislerin yatak kapasitelerinin hızlı bir artış eğiliminde olduğu görülmektedir. Bu artış büyük oranda Mardin deki tesislerin yatak kapasitelerinin artışından kaynaklanmaktadır yılları arasında Mardin dışındaki diğer TRC3 illerinde Turizm İşletme Belgeli ve Belediye Belgeli yatak sayılarında düşüş yaşanırken, Mardin de artış olup yatak sayısı 2009 yılı sonunda toplam olmuştur. Batman da 157 kadar düşüş gerçekleşmiş yatak sayısı 2009 yılı sonunda 859, Şırnak ta 206 kadar düşüş gerçekleşmiş yatak sayısı 553 olmuş, Siirt te ise Belediye Belgeli yatak sayılarında 111 kadar düşüş gerçekleşmiş yatak sayısı 2009 yılı sonunda 153 olmuştur. Şekil 2: Yıllara Göre TRC3 Turizm İşletme Belgeli ve Belediye Belgeli Yatak Kapasitesi Kaynak: Kültür ve Turizm Bakanlığı, TÜİK: Bölgesel İstatistikler, Tablo 4: 2009 yılına ait Tesis Sayıları, Oda ve Yatak Sayısı Kaynak: Kültür ve Turizm Bakanlığı, TÜİK: Bölgesel İstatistikler, TÜİK, Bölgesel İstatistikler, 2010, T.C. DİCLE KALKINMA AJANSI

17 DİCLE BÖLGESİ TURİZM SEKTÖR RAPORU Yukarıdaki tabloda görüleceği üzere, GAP illeri arasında Turizm Yatırım Belgeli Tesisler dışında kalan toplam İşletme Belgeli ve Belediye Belgeli Tesis sayısı açısından Gaziantep 74 tesis sayısı ile bölgede en fazla tesis sayısına sahip olan ildir. 20 TRC3 Bölgesi ndeki İşletme belgeli ve belediye belgeli tesisler toplamı, GAP Bölgesi nde yer alan tesisler toplamının %17 sini oluşturmaktadır. Toplam işletme ve belediye belgeli tesis sayısı içerisinde 22 rakamı ile Mardin TRC3 Bölgesi nde ilk sırayı almaktadır. Diğer TRC3 illerinden Batman ve Şırnak ta 7, Siirt te 4 tesis bulunmaktadır. Batman da Turizm Yatırımı Belgeli Tesis bulunmazken, Siirt te de Turizm İşletme Belgeli tesis yoktur. Turizm Yatırımı Belgesi almış işletmeler dışında yatak sayısı açısından GAP illeri arasında yine Gaziantep ile ilk sırada olup TRC3 illeri arasından Mardin yatak sayısı en çok yatak kapasitesine sahip olan ildir. Batman 859, Şırnak 553 ve Siirt 153 yatak sayısına sahiptir. Kültür ve Turizm İl Müdürlükleri nden elde edilen en güncel verilere göre Turizm Yatırımı Belgesi almış işletmeler dışında Mardin de Turizm İşletme Belgeli ve Belediye Belgeli Tesislerin toplam yatak kapasitesi 1.729, Batman da 899, Şırnak ta 713 ve Siirt te 181 dir. Tablo 5: 2009 Yılında Bazı Düzey 2 Bölgelerinin Yatak Kapasiteleri Kaynak: Kültür ve Turizm Bakanlığı, TÜİK: Bölgesel İstatistikler, 2010 Kültür ve inanç turizmi açısından TRC3 Bölgesi ile benzer özellikler gösteren diğer Düzey 2 Bölgelerine bakıldığında, TRC3 Bölgesi yatak sayısı ile kültür ve inanç turizmi merkezleri arasında en düşük yatak kapasitesine sahip olan bölgedir. Aşağıdaki şekilde de görüldüğü gibi yatak sayısı ile TR71 Bölgesi (Kırıkkale, Aksaray, Niğde, Nevşehir, Kırşehir), turizm alanında benzer özellikler gösteren diğer Düzey 2 Bölgeleri arasında en fazla yatak kapasitesine sahip bölgedir. 20 Tesislerinin Belgelendirilmesine ve Niteliklerine İlişkin Yönetmelik, T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı Yatırım ve İşletmeler Genel Müdürlüğü, 17

18 Şekil 3: 2009 Yılında Yatak Kapasitesinin Düzey 2 Bölgelerine Göre Dağılımı Kaynak: Kültür ve Turizm Bakanlığı, 2010 TRC3 Bölgesi nde yatak kapasitesinin yıllar içerisindeki dağılımına bakıldığında, Şekil 2 de de görüleceği üzere yatak sayısında 2006 yılından 2009 a doğru bir artış meydana gelmiştir. Fakat bu artışa rağmen mevcut yatak kapasitesinin yetersiz olduğu hem sahada yapılan görüşmelerde hem de göstergelerde görülmektedir. 21 Aşağıdaki tablolarda yer alan göstergelere göre 2009 yılında Turizm İşletme Belgeli Tesislerin doluluk oranı 27,2 iken, Belediye Belgeli Tesislerde doluluk oranı 27,5 dir. TRC3 Bölgesi yerli ziyaretçi bakımından doluluk oranlarında Türkiye genelinin üzerinde rakamlar sergilemektedir. Türkiye de Turizm İşletme Belgeli tesislerde yerli turist doluluk oranları %13,5 iken TRC3 Bölgesi nde %25,6 dır. Belediye Belgeli Tesislerde ise yerli turist doluluk oranı Türkiye de %17,2 iken TRC3 Bölgesi nde %24,2 dir. Tablo 6: 2009 yılında Turizm İşletme Belgeli Tesislerin Konaklama Göstergeleri Kaynak: Kültür ve Turizm Bakanlığı, 2010 *TRC3 Bölgesi Ortalama Kalış Süresi ve Doluluk Oranları Kültür ve Turizm Bakanlığı nın verileri kullanılarak hesaplanmıştır. 21 Mardin Kent Konseyi-Turizm Komisyonu, Mardin Belediyesi Meclis Toplantı Salonu, Kalkınma Kurulu Kültür, Turizm ve Spor İhtisas Komisyonu, Siirt Öğretmenevi, T.C. DİCLE KALKINMA AJANSI

19 DİCLE BÖLGESİ DİCLE BÖLGESİ TURİZM TARIM SEKTÖR SEKTÖR RAPORU RAPORU Tablo 7: 2009 yılında Belediye Belgeli Tesislerin Konaklama Göstergeleri Kaynak: TÜİK: Bölgesel İstatistikler, 2010 *TRC3 Bölgesi Ortalama Kalış Süresi ve Doluluk Oranları Kültür ve Turizm Bakanlığı nın verileri kullanılarak hesaplanmıştır. Kültür ve Turizm İl Müdürlüklerine göre 2009 yılında Mardin e yaklaşık i yerli ve i yabancı ziyaretçi olmak üzere toplam ziyaretçi gelmiştir. Şırnak a yine 2009 yılında u yerli ve i yabancı olmak üzere toplam ziyaretçinin geldiği aynı yılda Batman a ise yaklaşık kişinin geldiği tahmin edilmektedir.. TRC3 Bölgesi içerisinde Turizm İşletme Belgeli ve Belediye Belgeli İşletme Tesislerine toplam geliş sayısı açısından Mardin giriş sayısı ile ilk sırada yer alırken, Batman ile ikinci sırayı, Şırnak ile üçüncü sırayı ve Siirt giriş sayısı ile son sırada yer almaktadır. Dicle Bölgesi ne gelen ziyaretçilerin yaklaşık %54 ünün Mardin de, %25 inin Batman da, %7 sinin Siirt te, % 14 ünün ise Şırnak ta konakladığı göze çarpmaktadır. Bölge deki toplam tesislere giriş sayısı ( ) Türkiye de ki toplam tesislere giriş sayısı içerisinde ( ) yalnızca %0,49 luk bir pay tutmaktadır. Bu rakamlara göre Mardin iline gelen turistlerin 365 güne eşit dağıldığı ve ilde konaklamak isteyebilecekleri varsayılırsa, günde aynı anda en az 2,501 turisti konaklatabilecek bir kapasiteye ihtiyaç duyulmaktadır. Mardin turizminin özellikle ilkbahar ve son bahar aylarında yoğunlaştığı ve hafta sonlarında tepe değerlerine ulaştığı düşünülürse bu mevsimlerde ve hafta sonlarında aynı anda 2,501 yatağın çok üzerinde bir konaklama hizmeti sunulmasına ihtiyaç vardır. Dolayısıyla, Mardin deki toplam turizm işletme ve belediye belgeli tesislerdeki mevcut yatak kapasitesi dönemsel olarak yetersiz kalmaktadır. Mardin de konaklayan turist sayısının Mardin i ziyaret eden turist sayısı içerisinde çok küçük bir pay oluşturması ilde konaklama imkânlarının yetersiz olmasıyla kısmen açıklanabilir; fakat tesis sayısının artması ilde konaklayan turist sayısını arttırmak için yeterli bir sebep değildir. Tesis sayısının artışı, fiyat konusunda her bütçeye uygun alternatiflerin varlığı, hizmet kalitesi ve ildeki turizm faaliyetlerinin çeşitliliğiyle desteklendiği ölçüde geceleyen turist sayısını da arttıracaktır. Batman ve Şırnak için gelen turist sayısına göre yatak kapasitesi hesaplandığında Şırnak ın yatak kapasitesinin çok da yetersiz olmadığı yönünde bir sonuç çıksa da Kültür ve Turizm Bakanlığı verilerine göre hazırlanan yukarıdaki tabloda ildeki yatak kapasitesine dahil edilmiş olan Turizm Yatırım Belgeli tesislerin henüz faaliyete geçmemiş olması, Şırnak Merkez ve mevcut durumda otellerin bulunduğu Cizre arasındaki mesafenin uzak olması sebebiyle Şırnak ta da gelen ziyaretçilerin konaklama sıkıntısı yaşamasıyla sonuçlanmaktadır. Batman ın ise İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü tarafından açıklanan ziyaretçi sayılarında yüksek bir rakam alması büyük oranda Hasankeyf ten kaynaklanmakta, Hasankeyf e gelen turistlerin çoğunluğu ya GAP turları kapsamında ilçeye günübirlik uğramakta ve başka bir yerde konaklamakta ya da Bölge içinden günübirlik gelmektedir. Hasankeyf te 1 adet pansiyon dışında konaklanabilecek tesis bulunmaması ilçenin sadece günübirlik gezi destinasyonu olarak değerlendirilebilmesine sebep olmaktadır. İlçede, Ilısu HES projesine bağlı olarak turizm konusunda yaşanan belirsizlik bu alanda yeni yatırımlar da yapılmamasına zemin oluşturmuştur. Siirt te ise turizm işletmesi belgeli tesis bulunmaması, Tablo 92 e göre ilde olduğu ifade edilen Turizm Yatırım Belgeli 1 tesisin henüz faaliyete geçmemiş olması ve Belediye Belgeli tesislerin doluluk oranlarının diğer 3 ilin, TRC3 ve TR ortalamalarının çok üzerinde olması ildeki konaklama ihtiyacının boyutlarına işaret etmektedir. 19

20 Yerli turistlerin TRC3 Bölgesi nde ortalama kalış süreleri Türkiye ortalamalarına daha yakın iken, yabancı turistlerin ortalama kalış süreleri Türkiye ortalamalarının altında kalmaktadır. Özellikle yabancı turistlerin Bölge de kalış sürelerinin düşük olması; hizmet kalitesinin düşüklüğü, turizmdeki çeşitliliğin azlığı ve eğlence yerlerinin çok kısıtlı olmasından kaynaklanabilmektedir TRC3 Bölgesi ndeki Otel İşletmelerinin ve Tesislerin Genel Durumu TRC3 Bölgesi nde bulunan tesislerin çoğu Turizm İşletme Belgesi almaya uygun değildir. Tablo 8 de de görüleceği gibi Bölge de 5 tane 4 yıldızlı, 7 tane 3 yıldızlı ve 3 tane de 2 yıldızlı otel bulunmaktadır. Siirt te ise yıldızlı otel yoktur. TRC3 Bölgesi nde 5 yıldızlı otel bulunmamaktadır. Aşağıdaki tabloda yer alan verilere ek olarak, Mardin ilinde 2 tane 5 yıldızlı otel ve 3 tane 4 yıldızlı otel; Midyat ve Kızıltepe ilçelerinde de 1 er tane 4 yıldızlı otel inşaat halindedir. Tablo 8: TRC3 Bölgesi nde Bulunan Yıldızlı Otel Sayıları Kaynak: Kültür ve Turizm İl Müdürlükleri, 2010 Mardin in yöresel yaşam tarzına göre uyarlanmış ve bölgeye gelen turistin daha çok ilgisini çekecek şekilde tasarlanmış butik otellerinin sayısı da gittikçe artmaktadır. Şu anda Mardin de 3 tane, Midyat ta da 1 tane butik otel faaliyettedir. Midyat ta 1 tane butik otelin inşaatı devam etmektedir. 22 Bölge nin il ve ilçelerinde önemli termal su kaynakları bulunmasına rağmen tesisler işletmecilik konusunda yetersizdirler. TRC3 Bölgesi nde Kültür ve Turizm Bakanlığı nın belirlediği Termal Turizm İşletme Belgeli Tesis bulunmamaktadır. Batman ın Kozluk ilçesinde 1 tanesi 4 yıldızlı ve Sağlık Bakanlığı Kaplıca Tesis İşletme Belgeli olmak üzere 2 tane termal turizm tesisi bulunmaktadır. Şırnak ta ise İl Özel İdaresi tarafından 2005 yılında Hısta kaplıcalarında yapılan 168 yatak kapasiteli kaplıca tesisi ise henüz özel sektörde alıcı bulamamış ve faaliyete geçememiştir. 23 Bölge Planı çerçevesinde Dicle Bölgesi kapsamındaki il ve ilçelerinde bulunan 26 konaklama tesisine yapılan Anket Çalışması na göre, TRC3 Bölgesi nde yer alan tesisler turizm çeşitlerinden en çok Kültür-İnanç Turizmi ve İş Turizmine yönelmiş vaziyettedir. Bölge nin tanıtımının yapılmaması, profesyonel rehberlik hizmetlerinin olmaması ve güvenlik sorunu Bölge deki turizm sektörünün gelişmesini engellemekte dolayısıyla konaklama tesislerinin de sektörden aldığı payı azaltmaktadır. 24 TRC3 Bölgesi ndeki tesisler hizmet kalitesi ve hizmet çeşitliliği açısından Türkiye deki gelişmiş illerde bulunan diğer tesislere göre yetersiz görülmektedirler. Mardin İli dışında TRC3 Bölgesi nde turizm sektörüne yönelik eğitim veren Meslek Yüksek Okulu veya üniversite düzeyinde bir bölüm bulunmamaktadır. Artuklu Üniversitesi ne bağlı olarak kurulan Turizm İşletmeciliği ve Otelcilik Yüksekokulu gelecek eğitim-öğretim yılında öğrenci almayı planlamaktadır. Bölge deki gençler yaz aylarında batı ve güneydeki şehirlere giderek mevsimlik olarak turizm sektöründeki işlerde çalışmaktadırlar Mardin, Batman, Şırnak ve Siirt Kültür ve Turizm İl Müdürlükleri 23 Şırnak İl Özel İdaresi, 2009 Faaliyet Raporu 24 TRC3 Turizm Mevcut Durum Raporu, Anket Çalışması, DİKA, GAP Bölge Kalkınma Planı Uygulama Programı, Antik Kentten Yeniden Yerleşime Dara Projesi, Hasankeyf Belediyesi T.C. DİCLE KALKINMA AJANSI

21 DİCLE BÖLGESİ TURİZM SEKTÖR RAPORU Anket çalışmasına göre işletmeler, ürün/hizmet fiyatlarını çoğunlukla sunulan hizmetin kalitesi ve ekonominin genel durumu ölçütlerine göre belirlemektedirler. Yiyecek ve içecek hizmeti veren tesislerin bazılarında fiyat listesi bulunmamaktadır. Bu tesislerdeki çalışanların iş kıyafetleri, yiyecek ve içecek yerlerinin hijyenikliği yeterince denetlenmemektedir. Konaklama tesislerin çoğu kalifiye personel eksikliği, tesis sayılarının ve yatak kapasitelerinin, tur düzenleyen acentelerin yetersiz olması gibi sorunlarla karşılaşmaktadırlar. 26 Anket sonuçlarına göre, Bölge deki tesislerin sıklıkla kullandıkları pazarlama araçları arasında reklam ve halkla ilişkiler faaliyetleri yer almaktadır. İşletmelerin kullandığı pazarlama araçları arasında kişisel satış ın da yaygın olması işletmelerin grup satışı ya da acenta faaliyetlerine yeterince başvurmadığını göstermektedir. Müşterilerin tesise geliş kanalının %55 oranla seyahat acenteleri vasıtasıyla olması bu durumu doğrulamaktadır. 27 Seyahat acentaları, paket turları hazırlama ve oluşturmaya, turizm amaçlı konaklama, ulaştırma, gezi, spor ve eğlence hizmetlerini görmeye yetkili olan ticarî kuruluşlardır. Yapılan saha görüşmelerinde Bölge deki otellere müşteri gönderen acentaların genellikle Bölge dışında olduğu belirtilmiştir. Aşağıdaki tabloda da gösterilen, Bölge de bulunan seyahat acentaları ise daha çok biletleme, yerel turlar ve hac organizasyonlarında faaliyet göstermektedir. Tablo 9: TRC3 Bölgesi nde Bulunan Seyahat Acentaları Kaynak: Türkiye Seyahat Acentaları Birliği (TÜRSAB), 2010 TRC3 Bölgesi nin tüm illerinde, tüm seyahat acentalığı hizmetlerini sunan A grubu acenta olmasına rağmen, uluslararası kara, deniz ve hava ulaştırma araçları ile (A) grubu seyahat acentalarının düzenleyecekleri turların biletlerini satan B grubu acenta Siirt te bulunmamaktadır. 28 TRC3 Bölgesi nde bulunan toplam 41 tane acenta, GAP Bölgesi nde bulunan seyahat acentalarının %26 sını oluşturmaktadır. GAP Bölgesi nde bulunan acentalar Türkiye nin %2,6 sını oluştururken, TRC3 Bölgesi Türkiye nin sadece % 0,7 sini oluşturmaktadır. Bu durum seyahat acenta faaliyetlerinin Güneydoğu Anadolu Bölgesi genelinde yeterince gelişmemiş olduğunu ortaya koymaktadır. Turist çekme açısından turizm sektöründe çok önemli yeri olan seyahat acentalarının Bölge de güçlendirilmesi, yatay ve dikey bağlantılarının geliştirilmesi ve sundukları hizmetlerin çeşitlendirilmesinin Bölge turizmine ve tanıtıma yapacağı katkılar çok açıktır. 26 Mardin Kent Konseyi-Turizm Komisyonu, Mardin Belediyesi Meclis Toplantı Salonu, Kalkınma Kurulu Kültür, Turizm ve Spor İhtisas Komisyonu, Siirt Öğretmenevi, TRC3 Turizm Mevcut Durum Raporu, Anket Çalışması DİKA, Seyahat acentaları gördükleri hizmetlere göre üç grupta toplanırlar: A Grubu Seyahat Acentaları: Tüm seyahat acentalığı hizmetlerini ifa ederler. B Grubu Seyahat Acentaları: Uluslararası kara, deniz ve hava ulaştırma araçları ile (A) grubu seyahat acentalarının düzenleyecekleri turların biletlerini satarlar. C Grubu Seyahat Acentaları: Yalnız Türk vatandaşları için yurt içi turlar düzenlerler. Ayrıca, B ve C grubu seyahat acentaları, kendilerine A grubu seyahat acentalarınca verilen hizmeti yerine getirir ve bu acentaların ürünlerini tanıtır, pazarlar veya satar. A grubu seyahat acentasının, B veya C grubu seyahat acentasına gerçekleştirmeleri için vereceği görevin bir yazı ya da sözleşme ile belgelenmesi gerekir. Bu görev, A grubu seyahat acentası hizmetine giren bir paket tur veya turun tamamının B veya C grubu seyahat acentasınca düzenlenmesi şeklinde olamaz. Seyahat Acentası Nedir, Kültür ve Turizm Bakanlığı 21

22 2.3 Turizm Sektörüne Yapılan Kamu Yatırımları Türkiye de turizm sektörünün toplam kamu yatırımları içerisindeki payı %1 in altındadır. Bu durum turizmde yatırımların kamudan özel sektöre yönelmesinden kaynaklanmaktadır. Özel sektörün turizmde daha çok kendini hissettirmesiyle, 2001 yılından itibaren sektöre yapılan kamu yatırımlarında düşüş olduğu Şekil 4 te de görülmektedir. Şekil 4: Yılları Arasında Turizm Sektörünün Kamu Yatırımları İçerisindeki Yüzdesel Dağılımı Kaynak: Devlet Planlama Teşkilatı (DPT) Turizm sektörünün diğer sektörlerle karşılaştırıldığı zaman kamu yatırımları içerisindeki payının küçük olmasına rağmen, Türkiye de bu sektöre yapılan kamu yatırımları yıllar içerisinde (2004 ve 2008 yılları hariç) artış eğilimi göstermiştir yılında sektöre yapılan yatırım yaklaşık 143 milyon iken 2010 yılında ise 169 milyon civarındadır. Şekil 5: Türkiye de Turizm Sektörüne Yılları Arasında Yapılan Kamu Yatırımları (Milyon) Kaynak: Devlet Planlama Teşkilatı (DPT) T.C. DİCLE KALKINMA AJANSI

23 DİCLE BÖLGESİ TURİZM SEKTÖR RAPORU Tablo 10: 2008, 2009, 2010 yıllarında Düzey 2 Bölgelerinde Turizm Sektörüne Yapılan Kamu Yatırım Miktarları Kaynak: Devlet Planlama Teşkilatı (DPT) Turizm çeşitliliği açısından benzer özellikler gösteren TRC3 Bölgesi ve diğer Düzey 2 Bölgeleri ile karşılaştırma yapıldığında Bölge nin kamu yatırımları açısından diğer bölgelere göre oldukça düşük bir paya sahip olduğu görülmektedir. 2008, 2009 ve 2010 yılları içerisinde TRC3 Bölgesi ne yapılan kamu yatırımları toplamı TL dir. Bölge; TR71, TR72, TRC2 ve TRC3 Bölgeleri ne yapılan toplam kamu yatırımlarının sadece %2 sine sahiptir. Özel sektörün yeterince yatırım yapmadığı TRC3 Bölgesi ne göre diğer bölgelerin daha avantajlı olduğu düşünüldüğünde, Bölge de turizm sektörüne yapılan kamu yatırımlarının arttırılması gerekmektedir. Bölge deki turizm sektörünün geliştirilebilmesi ve canlı tutulabilmesi için özel sektör yatırımları ile birlikte kamu yatırımları da sektörün dinamiklerini harekete geçirecek destekleyici rolü üstlenmelidir. Şekil 6: Turizm Sektörüne Yapılan Kamu Yatırımlarının Düzey 2 Bölgelerine Göre Dağılımı Kaynak: Devlet Planlama Teşkilatı (DPT) 2.4 Bölge ye Gelen Turist Profilleri TRC3 Bölgesi ne sınır kapılarından gelen yabancı sayısı, günübirlik de olsa Bölge de hizmet almaktadır. Sınır kapılarından giriş yapan yabancıların sayısı Bölge ye gelen turistlerin profilleri hakkında da bilgi verebilmektedir. Bölge ye Suriye ve Irak tan, Mardin nin Nusaybin ilçesinde bulunan Nusaybin Sınır Kapısı ve Şırnak ın Silopi ilçesinde bulunan Habur Sınır Kapısı ndan girilmektedir. Bu sınır kapıları Türkiye deki başka bölgelere geçiş amacıyla da ziyaretçiler tarafından kullanılabilmektedir. Bunun yanında, iş turizmi potansiyelinin doğru kullanılması sonucu Bölge ye çoğunlukla iş amaçlı gelen ziyaretçilerin daha sonra farklı amaçlarla da gelmesi sağlanabilir. Dicle Bölgesi ne daha çok Avrupa OECD ülkeleri vatandaşları gelmektedir. Şekil 7 de de görüldüğü üzere, gelen yabancı ziyaretçilerin çoğu Avrupa ülkelerinden olan Almanya, Hollanda, İsveç ve Norveç vatandaşlarıdır. 23

24 Şekil 7: TRC3 Bölgesi Sınır Kapılarından Giren Yabancıların Milletlerine Göre Dağılımı 2009 (Avrupa OECD Ülkeleri Vatandaşları) Kaynak: Kültür ve Turizm Bakanlığı yılları arasında Nusaybin ve Habur Sınır Kapıları ndan giriş yapan Suriye ve Irak vatandaşları sayıları yıllar içerisinde artış göstermiştir yılında Bölge ye Suriye vatandaşı gelirken, Irak vatandaşı gelmiştir. Şekil 8: Yılları Arasında Nusaybin ve Habur Sınır Kapısından Giriş Yapan Suriye ve Irak Vatandaşları Sayıları Kaynak: Kültür ve Turizm Bakanlığı 29 TRC3 Bölgesi ne yılları arasında Nusaybin ve Habur Sınır Kapılarından gelen ziyaretçi sayısı 2006 yılından bu yana artış eğilimi göstermektedir. Nusaybin Sınır Kapısının kapasitesinin yetersiz olmasından kaynaklı olarak, aşağıdaki grafikte de görüleceği gibi Habur Sınır Kapısı ndan girişler daha fazladır yılında 29 Sınır Giriş-Çıkış İstatistikleri, Turizm İstatistikleri, Kültür ve Turizm Bakanlığı, T.C. DİCLE KALKINMA AJANSI

Yazar Administrator Perşembe, 26 Nisan 2012 17:25 - Son Güncelleme Cumartesi, 19 Mayıs 2012 14:22

Yazar Administrator Perşembe, 26 Nisan 2012 17:25 - Son Güncelleme Cumartesi, 19 Mayıs 2012 14:22 Batman'ın tarihi hakkında en eski bilgiler halk hikayeleri, mitler ve Heredot tarihinde verilmektedir. Ortak verilere göre MED kralı Abtyagestin'in torunu Kyros karsıtı Erpagazso M.Ö. 550 yilinda yenilince

Detaylı

2014-2023 BÖLGE PLANI SÜRECİ Eskişehir Turizm İhtisas Komisyonu Toplantısı. 10.04.2013 Anadolu Üniversitesi

2014-2023 BÖLGE PLANI SÜRECİ Eskişehir Turizm İhtisas Komisyonu Toplantısı. 10.04.2013 Anadolu Üniversitesi 2014-2023 BÖLGE PLANI SÜRECİ Eskişehir Turizm İhtisas Komisyonu Toplantısı 10.04.2013 Anadolu Üniversitesi Küresel Turizm Sektörü Dünya daki turist sayısı 2011 yılında bir önceki yıla göre % 4,6 ve 2012

Detaylı

2014-2023 BÖLGE PLANI SÜRECİ Bursa Turizm İhtisas Komisyonu Toplantısı 29.05.2013

2014-2023 BÖLGE PLANI SÜRECİ Bursa Turizm İhtisas Komisyonu Toplantısı 29.05.2013 2014-2023 BÖLGE PLANI SÜRECİ Bursa Turizm İhtisas Komisyonu Toplantısı 29.05.2013 Küresel Turizm Sektörü Dünya daki turist sayısı 2011 yılında bir önceki yıla göre % 4,6 ve 2012 de %4 artışla 1,035 milyar

Detaylı

BURSA ESKİŞEHİR BİLECİK KALKINMA AJANSI 2014-2023 TR41 BÖLGE PLANI BURSA TURİZM ÖZEL İHTİSAS KOMİSYONU TOPLANTISI BİLGİ NOTU

BURSA ESKİŞEHİR BİLECİK KALKINMA AJANSI 2014-2023 TR41 BÖLGE PLANI BURSA TURİZM ÖZEL İHTİSAS KOMİSYONU TOPLANTISI BİLGİ NOTU BURSA ESKİŞEHİR BİLECİK KALKINMA AJANSI 24-223 TR4 BÖLGE PLANI BURSA TURİZM ÖZEL İHTİSAS KOMİSYONU TOPLANTISI BİLGİ NOTU , bin Türkiye, milyon Turizm Sektörü Türkiye 223 Turizm Stratejisi nde illerimizin

Detaylı

TR41 Bursa Eskişehir Bilecik Bölge Planı Hazırlık Çalışmaları. Bilecik Turizm Sektörü Bilgi Notu

TR41 Bursa Eskişehir Bilecik Bölge Planı Hazırlık Çalışmaları. Bilecik Turizm Sektörü Bilgi Notu TR41 Bursa Eskişehir Bölge Planı Hazırlık Çalışmaları Turizm Sektörü Bilgi Notu Türkiye (bin) Turizm Sektörü Türkiye 2012 yılı turizm geliri 29.351 milyon $ (revize edilmiş), kişi başına ortalama harcama

Detaylı

YENİ TEŞVİK SİSTEMİ VE DİYARBAKIR

YENİ TEŞVİK SİSTEMİ VE DİYARBAKIR YENİ TEŞVİK SİSTEMİ VE DİYARBAKIR Mart 215 Hikmet DENİZ i İçindekiler Tablo Listesi... iii Grafik Listesi... iii 1. Giriş... 1 2. Türkiye'de Teşvik Belgesine Bağlı Yatırımlar... 1 3. Yatırımların Bölgesel

Detaylı

EKONOMİK GÖSTERGELER BÜLTENİ

EKONOMİK GÖSTERGELER BÜLTENİ SAYI 12 EKONOMİK GÖSTERGELER BÜLTENİ 2014 2. Çeyrek Yıllar İtibariyle Yatırım Teşvik Belgeli Yatırım Bilgileri YATIRIM TEŞVİK İSTATİSTİKLERİ (ENERJİ YATIRIMLARI HARİÇ) Kaynak: Ekonomi Bakanlığı Bölgemizde

Detaylı

TÜRKİYE TURİZM STRATEJİSİ 2023 VE MALATYA İLİ TURİZMİ

TÜRKİYE TURİZM STRATEJİSİ 2023 VE MALATYA İLİ TURİZMİ TÜRKİYE TURİZM STRATEJİSİ 2023 VE MALATYA İLİ TURİZMİ Dr. ADNAN ASLAN 27 MART 2013 ANKARA KÜLTÜR ve TURİZM BAKANLIĞI YATIRIM ve İŞLETMELER GENEL MÜDÜRLÜĞÜ İÇERİK 1.Dünyada ve Türkiye de Turizm 2. Türkiye

Detaylı

Türkiye de Son Dönem Bölgesel Gelişme Politikalarının Değerlendirilmesi ve Gelecek Gündemi. Bölgesel Gelişme ve Yapısal uyum Genel Müdürlüğü

Türkiye de Son Dönem Bölgesel Gelişme Politikalarının Değerlendirilmesi ve Gelecek Gündemi. Bölgesel Gelişme ve Yapısal uyum Genel Müdürlüğü Türkiye de Son Dönem Bölgesel Gelişme Politikalarının Değerlendirilmesi ve Gelecek Gündemi Bölgesel Gelişme ve Yapısal uyum Genel Müdürlüğü İçerik Bölgesel Gelişme Politikasının Unsurları Stratejik Kurumsal

Detaylı

Türkiye nin 2023 Turizm Stratejisi. Hazırlayan : Ahmet Burak Kargı www.kpsscebimde.com

Türkiye nin 2023 Turizm Stratejisi. Hazırlayan : Ahmet Burak Kargı www.kpsscebimde.com Türkiye nin 2023 Turizm Stratejisi Hazırlayan : Ahmet Burak Kargı www.kpsscebimde.com Türkiye Turizm Stratejisi Eylem planı nedir? Turizm sektörü için bir yol haritası oluşturularak bu yol haritası ile

Detaylı

TÜRKİYE TURİZM PİYASALARI 2010-(Balıkesir)

TÜRKİYE TURİZM PİYASALARI 2010-(Balıkesir) TÜRKİYE TURİZM PİYASALARI 2010-(Balıkesir) Gayrimenkul değerlemesi ve gayrimenkul danışmanlığı hizmeti vermekte olan İstanbul Gayrimenkul Değerleme ve Danışmanlık A.Ş. nin Haziran-2011 de yayınladığı raporun

Detaylı

ŞANLIURFA YI GEZELİM

ŞANLIURFA YI GEZELİM ŞANLIURFA YI GEZELİM 3. Gün: URFA NIN KALBİNDEN GÜNEŞİN BATIŞINA GEZİ TÜRKİYE NİN GURURU ATATÜRK BARAJI Türkiye de ki elektrik üretimini artırmak ve Güneydoğu Anadolu Bölgesi ndeki 9 ili kapsayan tarım

Detaylı

Mardin Batman Siirt Şırnak

Mardin Batman Siirt Şırnak Savurkapı Mahallesi Nusaybin Caddesi No: 31 Meydanbaşı Mevki, Mardin T: (+90 482) 212 11 07 F: (+90 482) 213 14 95 info@dika.org.tr www.dika.org.tr Mardin Batman Siirt Şırnak Mardin Yatırım Destek Ofisi

Detaylı

Diyarbakır Turizm Platformu

Diyarbakır Turizm Platformu Diyarbakır Turizm Platformu Diyarbakır Turizm Stratejisi 2011-2016 Eylem Planı 1 Turizm Yönetişiminde Koordinasyon ve İşbirliğinin Geliştirilmesi Diyarbakır ın Pazar İmajının ve Turizm Talebinin Geliştirilmesi

Detaylı

İKLİM DEĞİŞİKLİĞİ ULUSAL BİLDİRİMLERİNİN HAZIRLANMASI PROJESİ 6. ULUSAL BİLDİRİM TURİZM BÖLÜMÜ

İKLİM DEĞİŞİKLİĞİ ULUSAL BİLDİRİMLERİNİN HAZIRLANMASI PROJESİ 6. ULUSAL BİLDİRİM TURİZM BÖLÜMÜ İKLİM DEĞİŞİKLİĞİ ULUSAL BİLDİRİMLERİNİN HAZIRLANMASI PROJESİ 6. ULUSAL BİLDİRİM TURİZM BÖLÜMÜ Özgür ZEYDAN Öğr. Gör. Dr. Kasım 2014 Ankara Sunum Planı Önceki bildirimlerde Turizm bölümleri İklim Değişikliği

Detaylı

Gayri Safi Katma Değer

Gayri Safi Katma Değer Artıyor Ekonomik birimlerin belli bir dönemde bir bölgedeki ekonomik faaliyetleri sonucunda ürettikleri mal ve hizmetlerin (çıktı) değerinden, bu üretimde bulunabilmek için kullandıkları mal ve hizmetler

Detaylı

Tablo 37 - İllerdeki Konaklama Tesislerinin Kapasiteleri

Tablo 37 - İllerdeki Konaklama Tesislerinin Kapasiteleri TURİZM Manisa ili tesis sayısı ve yatak kapasitesi bakımından çevresinde bulunan illerin gerisinde kalmaktadır. Kültür ve Turizm Bakanlığı nın 2011 yılı konaklama istatistikleri incelendiğinde Manisa ilinin

Detaylı

DTO TURİZM VE ÇEVRE DERS NOTLARI ÖĞR.GÖR. ŞULE KIYCI

DTO TURİZM VE ÇEVRE DERS NOTLARI ÖĞR.GÖR. ŞULE KIYCI DTO TURİZM VE ÇEVRE DERS NOTLARI ÖĞR.GÖR. ŞULE KIYCI BİRİNCİ HAFTA 2 TURİZM OLAYI VE GELİŞİMİ Turizm kelimesinin Latincede dönmek, etrafını dolaşmak, geri dönmek anlamına gelen tornus kökünden türetildiği

Detaylı

TÜRK KONSEYİ EKONOMİK İLİŞKİLERİ YETERLİ Mİ?

TÜRK KONSEYİ EKONOMİK İLİŞKİLERİ YETERLİ Mİ? TÜRK KONSEYİ EKONOMİK İLİŞKİLERİ YETERLİ Mİ? Dr. Fatih Macit, Süleyman Şah Üniversitesi Öğretim Üyesi, HASEN Bilim ve Uzmanlar Kurulu Üyesi Giriş Türk Konseyi nin temelleri 3 Ekim 2009 da imzalanan Nahçivan

Detaylı

SAĞLIK TURİZMİNİN YENİ YILDIZI; TÜRKİYE. Dünyada sağlık turizminin gelişmesine sebep olan faktörler şu şekilde sıralanabilir;

SAĞLIK TURİZMİNİN YENİ YILDIZI; TÜRKİYE. Dünyada sağlık turizminin gelişmesine sebep olan faktörler şu şekilde sıralanabilir; Yrd. Doç Dr. Gonca Güzel Şahin SAĞLIK TURİZMİNİN YENİ YILDIZI; TÜRKİYE Sağlık Turizmi; insanların tedavi olmak amacıyla yaşadıkları ülkeden, kaliteli ve görece daha ucuz hizmet alabilecekleri başka ülkelere

Detaylı

TÜRKİYE EKONOMİSİ MAKRO EKONOMİK GÖSTERGELER (MAYIS 2015)

TÜRKİYE EKONOMİSİ MAKRO EKONOMİK GÖSTERGELER (MAYIS 2015) TÜRKİYE EKONOMİSİ MAKRO EKONOMİK GÖSTERGELER (MAYIS 2015) Tüketici Güven Endeksi (Nisan 2015) Tüketici Güven Endeksi bir önceki aya göre sınırlı bir artış sergilemiştir. 2015 Mart ayında 64.39 olan Tüketici

Detaylı

TÜRK TURİZMİ. Necip Boz TOBB Turizm Meclisi Danışmanı

TÜRK TURİZMİ. Necip Boz TOBB Turizm Meclisi Danışmanı TÜRK TURİZMİ Necip Boz TOBB Turizm Meclisi Danışmanı 2 45.000.000,00 40.000.000,00 35.000.000,00 30.000.000,00 25.000.000,00 20.000.000,00 15.000.000,00 10.000.000,00 5.000.000,00 Turizm Gelirleri ve Turist

Detaylı

GAZİANTEP GAYRİMENKUL SEKTÖRÜ DEĞERLENDİRME VE ÖNGÖRÜLER 2015 EKONOMİ VE STRATEJİ DANIŞMANLIK HİZMETLERİ GAZİANTEP, 24 KASIM 2011

GAZİANTEP GAYRİMENKUL SEKTÖRÜ DEĞERLENDİRME VE ÖNGÖRÜLER 2015 EKONOMİ VE STRATEJİ DANIŞMANLIK HİZMETLERİ GAZİANTEP, 24 KASIM 2011 GAZİANTEP GAYRİMENKUL SEKTÖRÜ DEĞERLENDİRME VE ÖNGÖRÜLER 2015 EKONOMİ VE STRATEJİ DANIŞMANLIK HİZMETLERİ GAZİANTEP, 24 KASIM 2011 KONUT SEKTÖRÜ İÇİN DEMOGRAFİK ÖNGÖRÜLER YILLAR NÜFUS ARTIŞ HIZI % TOPLAM

Detaylı

C.Can Aktan (ed), Yoksullukla Mücadele Stratejileri, Ankara: Hak-İş Konfederasyonu Yayını, 2002.

C.Can Aktan (ed), Yoksullukla Mücadele Stratejileri, Ankara: Hak-İş Konfederasyonu Yayını, 2002. C.Can Aktan (ed), Yoksullukla Mücadele Stratejileri, Ankara: Hak-İş Konfederasyonu Yayını, 2002. DEVLET PLANLAMA TEŞKİLATI NIN GELİR DAĞILIMINDA ADALETSİZLİK VE YOKSULLUK SORUNUNA YAKLAŞIMI (SEKİZİNCİ

Detaylı

Kaynak: KGM, Tesisler ve Bakım Dairesi, 2023 Yılı Bölünmüş Yol Hedefi. Harita 16 - Türkiye 2023 Yılı Bölünmüş Yol Hedefi

Kaynak: KGM, Tesisler ve Bakım Dairesi, 2023 Yılı Bölünmüş Yol Hedefi. Harita 16 - Türkiye 2023 Yılı Bölünmüş Yol Hedefi ULAŞIM Kara taşımacılığı 2023 hedeflerinde büyük merkezler otoyollarla bağlanırken, nüfusu nispeten küçük merkezlerin bu otoyollara bölünmüş yollarla entegre edilmesi hedeflenmektedir. Harita 16 ve Harita

Detaylı

FUAR İLE İLGİLİ BİLGİLER

FUAR İLE İLGİLİ BİLGİLER FAALİYET BİLGİ RAPORU FUAR İLE İLGİLİ BİLGİLER Faaliyetin Adı Faaliyetin Konusu Düzenleyen Kurum/Kuruluş(lar) Faaliyet Yeri (Şehir/Ülke) 2012 ITB Berlin Turizm Borsası Fuarı Turizm Fuarı Messe Berlin GmbH

Detaylı

Tablo 1. Seçilen Ülkeler için Yıllar İtibariyle Hizmetler Sektörü İthalat ve İhracatı (cari fiyatlarla Toplam Hizmetler, cari döviz kuru milyon $)

Tablo 1. Seçilen Ülkeler için Yıllar İtibariyle Hizmetler Sektörü İthalat ve İhracatı (cari fiyatlarla Toplam Hizmetler, cari döviz kuru milyon $) 4.2. HİZMETLER 1. Hizmetler sektörünün ekonomideki ağırlığı bir refah kriteri olarak değerlendirilmektedir (1). (2) tarafından bildirildiği üzere, sanayileşmeyle birlikte, ulaştırma hizmetleri ve belirli

Detaylı

T.C. BALIKESİR ÜNİVERSİTESİ GÖNEN MESLEK YÜKSEKOKULU TURİZM VE OTELCİLİK BÖLÜMÜ İNANÇ TURİZMİ

T.C. BALIKESİR ÜNİVERSİTESİ GÖNEN MESLEK YÜKSEKOKULU TURİZM VE OTELCİLİK BÖLÜMÜ İNANÇ TURİZMİ T.C. BALIKESİR ÜNİVERSİTESİ GÖNEN MESLEK YÜKSEKOKULU TURİZM VE OTELCİLİK BÖLÜMÜ İNANÇ TURİZMİ DANIŞMAN:Özer YILMAZ HAZIRLAYAN: Erşad TAN,Tacettin TOPTAŞ İÇİNDEKİLER GİRİŞ I-İNANÇ TURİZMİ A- İnanç Kavramı

Detaylı

GÜNEY EGE BÖLGE PLANI 2010-2013

GÜNEY EGE BÖLGE PLANI 2010-2013 GÜNEY EGE BÖLGE PLANI 2010-2013 SUNUM AKIŞI Bölge Planı Hazırlık Süreci Paydaş Analizi Atölye Çalışmalarının Gerçekleştirilmesi Mevcut Durum Analizi Yerleşim Yapısı ve Yerleşmeler Arası İlişki Analizi

Detaylı

EKONOMİK GELİŞMELER Şubat 2013

EKONOMİK GELİŞMELER Şubat 2013 EKONOMİK GELİŞMELER Şubat 2013 Kaynak: Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) AR-GE MÜDÜRLÜĞÜ TÜRKİYE ESNAF VE SANATKARLARI KONFEDERASYONU İÇİNDEKİLER 1 GAYRİ SAFİ YURTİÇİ HASILA (GSYH) 2 İSTİHDAM - İŞSİZLİK

Detaylı

24 HAZİRAN 2014 İSTANBUL

24 HAZİRAN 2014 İSTANBUL 24 HAZİRAN 2014 İSTANBUL UNCTAD Dünya Yatırım Raporu Türkiye Lansmanı Birleşmiş Milletler Ticaret ve Kalkınma Örgütü «UNCTAD» ın Uluslararası Doğrudan Yatırımlara ilişkin olarak hazırladığı Dünya Yatırım

Detaylı

ANKARA KALKINMA AJANSI. www.ankaraka.org.tr

ANKARA KALKINMA AJANSI. www.ankaraka.org.tr ANKARA KALKINMA AJANSI www.ankaraka.org.tr TÜRKİYE'NİN En Genç Kalkınma Ajansı Ankara Kalkınma Ajansı bölge içi gelişmişlik farklarını azaltmak, bölgenin rekabet gücünü artırmak ve gelişimini hızlandırmak

Detaylı

GAP BÖLGESEL TAŞIMACILIK VE ALTYAPI GELİŞTİRME PROJESİ

GAP BÖLGESEL TAŞIMACILIK VE ALTYAPI GELİŞTİRME PROJESİ GAP BÖLGESİ ULAŞIM VE ALTYAPI GELİŞTİRME PROJESİ (Türkçe ve İngilizce); Güneydoğu Anadolu Projesi Bölge Kalkınma İdaresi (TBDST - Temel Mühendislik, Dapta Mühendislik, Su-Yapı Mühendislik ve Danışmanlık,

Detaylı

PROGRAM YÖNETİMİ BİRİMİ 2009 YILI FAALİYET RAPORU

PROGRAM YÖNETİMİ BİRİMİ 2009 YILI FAALİYET RAPORU T. C. DİYARBAKIR-ŞANLIURFA KALKINMA AJANSI PROGRAM YÖNETİMİ BİRİMİ 2009 YILI FAALİYET RAPORU Diyarbakır 2010 GİRİŞ TRC2 (Diyarbakır-Şanlıurfa) Düzey 2 Bölgesi Kalkınma Ajansı, 25.02.2006 tarih ve 5449

Detaylı

VAKANTIEBEURS 2014 TURİZM FUARI SONUÇ RAPORU

VAKANTIEBEURS 2014 TURİZM FUARI SONUÇ RAPORU VAKANTIEBEURS 2014 TURİZM FUARI SONUÇ RAPORU AR-GE BİRİMİ TÜRSAB UTRECHT VAKANTIEBEURS 2014 FUAR RAPORU Türkiye Seyahat Acentaları Birliği (TÜRSAB) bu yıl 14-19 Ocak tarihleri arasında Hollanda nın Utrecht

Detaylı

TURİZMİ ÇEŞİTLENDİRMEK. Turizmde ilkeli ve planlı bir gelişme için Türkiye nin turizmini planlı ve sürdürülebilir biçimde çeşitlendirmesi şart.

TURİZMİ ÇEŞİTLENDİRMEK. Turizmde ilkeli ve planlı bir gelişme için Türkiye nin turizmini planlı ve sürdürülebilir biçimde çeşitlendirmesi şart. TURİZMİ ÇEŞİTLENDİRMEK Turizm gelişiminde son 20 yıldır büyük başarılara imza atmış Türkiye, son yıllarda sürdürülebilir turizm gelişiminde olumsuz bir trende girmiş bulunuyor. Turizmde ilkeli ve planlı

Detaylı

Hizmet Sektörü Olarak Sağlık Turizminin Ülke Ekonomisindeki Rolü. Dr. Seyit KARACA TOBB Türkiye Sağlık Kurumları Meclis Başkanı

Hizmet Sektörü Olarak Sağlık Turizminin Ülke Ekonomisindeki Rolü. Dr. Seyit KARACA TOBB Türkiye Sağlık Kurumları Meclis Başkanı Hizmet Sektörü Olarak Sağlık Turizminin Ülke Ekonomisindeki Rolü Dr. Seyit KARACA TOBB Türkiye Sağlık Kurumları Meclis Başkanı Türkiye Ekonomisi Ülkemiz 2011 yılında yapmış olduğu büyüme trendiyle, dünya

Detaylı

EKONOMİK GELİŞMELER Şubat - 2010

EKONOMİK GELİŞMELER Şubat - 2010 EKONOMİK GELİŞMELER Şubat - 2010 AR-GE MÜDÜRLÜĞÜ TÜRKİYE ESNAF VE SANATKARLARI KONFEDERASYONU EKONOMİK RAPOR - ŞUBAT 2010 İÇİNDEKİLER... 1 GAYRİ SAFİ YURTİÇİ HASILA (GSYH)...2 İSTİHDAM - İŞSİZLİK VE İŞGÜCÜ

Detaylı

TORBALI TİCARET ODASI MOBİLYA SEKTÖR ANALİZİ

TORBALI TİCARET ODASI MOBİLYA SEKTÖR ANALİZİ TORBALI TİCARET ODASI MOBİLYA SEKTÖR ANALİZİ a. Sektörün Dünya Ekonomisi ve AB Ülkelerindeki Durumu Dünya mobilya üretimi 2010 yılında yaklaşık 376 milyar dolar olurken, 200 milyar dolar olan bölümü üretim

Detaylı

1. EKONOMİK YAPI. 1.1. Temel Ekonomik Göstergeler

1. EKONOMİK YAPI. 1.1. Temel Ekonomik Göstergeler 1. EKONOMİK YAPI 1.1. Temel Ekonomik Göstergeler Bölge sosyo-ekonomik gelişmişlik sıralamasına göre 26 Bölge arasında son sırada bulunmaktadır. İller arasında bir karşılaştırma yapıldığında 81 il içersinde

Detaylı

2010-2013 İZMİR BÖLGE PLANI İLÇE LANSMAN SÜRECİ BAYINDIR SONUÇ RAPORU

2010-2013 İZMİR BÖLGE PLANI İLÇE LANSMAN SÜRECİ BAYINDIR SONUÇ RAPORU 1 2010-2013 İZMİR BÖLGE PLANI İLÇE LANSMAN SÜRECİ BAYINDIR SONUÇ RAPORU Tarih: 4 Ocak 2011 Yaklaşık Katılımcı Sayısı: 65 Katılımcı listesindeki Sayı: 62 Katılımcı Düzeyi ve Profili: 2 3 4 Dağıtılan Belgeler:

Detaylı

Değişen Dünyada Güçlü İşletmeler Olmak. GİRİŞİM EĞİTİM ve DANIŞMANLIK MERKEZİ

Değişen Dünyada Güçlü İşletmeler Olmak. GİRİŞİM EĞİTİM ve DANIŞMANLIK MERKEZİ Değişen Dünyada Güçlü İşletmeler Olmak GİRİŞİM EĞİTİM ve DANIŞMANLIK MERKEZİ NEVŞEHIR GENEL BİLGİLER Nüfus Nevşehir: 285.460 Türkiye: 76.667.864 Okur Yazarlık Oranı (6+Yaş) Nevşehir: %95 Türkiye: %93

Detaylı

SAĞLIK TURİZMİNİN GELİŞTİRİLMESİ PROGRAMI VE POLİTİKALAR. Dr. H. Ömer Tontuş Sağlığın Geliştirilmesi Genel Müdürlüğü

SAĞLIK TURİZMİNİN GELİŞTİRİLMESİ PROGRAMI VE POLİTİKALAR. Dr. H. Ömer Tontuş Sağlığın Geliştirilmesi Genel Müdürlüğü SAĞLIK TURİZMİNİN GELİŞTİRİLMESİ PROGRAMI VE POLİTİKALAR Dr. H. Ömer Tontuş Sağlığın Geliştirilmesi Genel Müdürlüğü Programın Amacı ve Kapsamı-1 2 Tıbbi tedavinin alınması, termal kaynakların kullanılması,

Detaylı

T.C. Doğu Marmara Kalkınma Ajansı Düzce Yatırım Destek Ofisi Yatırıma Uygun Turizm Alanları Raporu Sektörel Raporlar Serisi IX

T.C. Doğu Marmara Kalkınma Ajansı Düzce Yatırım Destek Ofisi Yatırıma Uygun Turizm Alanları Raporu Sektörel Raporlar Serisi IX T.C. Doğu Marmara Kalkınma Ajansı Düzce Yatırım Destek Ofisi Yatırıma Uygun Turizm Alanları Raporu Sektörel Raporlar Serisi IX AĞUSTOS 2014 DÜZCE TURİZM YATIRIM ALANLARI T.C. DOĞU MARMARA KALKINMA AJANSI

Detaylı

EKONOMİK GELİŞMELER Ocak 2013

EKONOMİK GELİŞMELER Ocak 2013 EKONOMİK GELİŞMELER Ocak 2013 Kaynak: Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) AR-GE MÜDÜRLÜĞÜ TÜRKİYE ESNAF VE SANATKARLARI KONFEDERASYONU İÇİNDEKİLER 1 GAYRİ SAFİ YURTİÇİ HASILA (GSYH) 2 İSTİHDAM - İŞSİZLİK

Detaylı

GAP BÖLGESİNDE YER ALAN İLLERİN YATIRIM FAALİYETLERİ BÖLGESEL TOPLANTISI

GAP BÖLGESİNDE YER ALAN İLLERİN YATIRIM FAALİYETLERİ BÖLGESEL TOPLANTISI T.C. ÇEVRE VE ORMAN BAKANLIĞI GAP BÖLGESİNDE YER ALAN İLLERİN YATIRIM FAALİYETLERİ BÖLGESEL TOPLANTISI Prof. Dr. Veysel EROĞLU Çevre ve Orman Bakanı 18 Ağustos 2009 - Şanlıurfa GÜNEYDOĞU ANADOLU PROJESİ

Detaylı

KONAKLAMA TESİSLERİNDE KURULACAK SAĞLIK TESİSLERİ

KONAKLAMA TESİSLERİNDE KURULACAK SAĞLIK TESİSLERİ KONAKLAMA TESİSLERİNDE KURULACAK SAĞLIK TESİSLERİ Sayılarla Türk Turizmi Turizm Tesislerinin Belgelendirilmesine ve Niteliklerine İlişkin Yönetmelik Özel Hastaneler Yönetmeliği SAYILARLA TÜRK TURİZMİ TÜRK

Detaylı

KRUVAZİYER TURİZMİ ve DESTİNASYONA KATKISI. Erkunt Öner 2012

KRUVAZİYER TURİZMİ ve DESTİNASYONA KATKISI. Erkunt Öner 2012 KRUVAZİYER TURİZMİ ve DESTİNASYONA KATKISI Erkunt Öner 2012 1 1. Kruvaziyer Endüstrisinin Gelişimi Global olarak kruvaziyer endüstrisi, son 5 yılda turizmin en fazla büyüme gösteren alanı olmuştur. Yapılan

Detaylı

KRUVAZİYER TURİZMİNDE DÜNYA VE İZMİR, TÜRKİYE KRUVAZİYER PLATFORMU NUN ÇALIŞMALARI

KRUVAZİYER TURİZMİNDE DÜNYA VE İZMİR, TÜRKİYE KRUVAZİYER PLATFORMU NUN ÇALIŞMALARI KRUVAZİYER TURİZMİNDE DÜNYA VE İZMİR, TÜRKİYE KRUVAZİYER PLATFORMU NUN ÇALIŞMALARI DÜNYA KRUVAZİYER PAZARI NEREYE GİDİYOR? Hazırlayan: Mine Güneş Kruvaziyer destinasyonlar içerisinde, son yıllara kadar

Detaylı

2010-2013 İzmir Bölge Planı. İlçe Toplantıları Seferihisar Özet Raporu

2010-2013 İzmir Bölge Planı. İlçe Toplantıları Seferihisar Özet Raporu 2010-2013 İzmir Bölge Planı İlçe Toplantıları Seferihisar Özet Raporu Kasım 2010 1 2010-2013 İzmir Bölge Planı İlçe Toplantıları Seferihisar Özet Raporu Nüfus Yapısı - Sosyoekonomik Gelişmişlik 1 Seferihisar

Detaylı

İSTİHDAM İZLEME BÜLTENİ

İSTİHDAM İZLEME BÜLTENİ 16 09 2014 Sayı 29 Genel Değerlendirme Nisan 2014 TEPAV İstihdam İzleme Bülteni nin -Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) ve Türkiye İş Kurumu (İŞKUR) Nisan 2014 verilerinin değerlendirildiği- 29. sayısında sigortalı

Detaylı

İSTİHDAM İZLEME BÜLTENİ

İSTİHDAM İZLEME BÜLTENİ 01 10 2014 Sayı 31 TEPAV İSTİHDAM İZLEME TEPAV İstihdam İzleme Bülteni nin -Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) ve Türkiye İş Kurumu (İŞKUR) Haziran 2014 verilerinin değerlendirildiği- 31. sayısında sigortalı

Detaylı

Türkiye Kredi Haritası

Türkiye Kredi Haritası Türkiye Haritası 3 Aylık Bülten Haziran 2015 Türkiye Haritası 2Ç2015 Türkiye Haritası 3 Aylık Bülten BDDK nın çeyrek sonlarında yayınladığı kredi, mevduat ve nüfusa göre dağılım istatistikleri derlenerek

Detaylı

2010-2013 İZMİR BÖLGE PLANI İLÇE LANSMAN SÜRECİ MENDERES SONUÇ RAPORU

2010-2013 İZMİR BÖLGE PLANI İLÇE LANSMAN SÜRECİ MENDERES SONUÇ RAPORU 1 2010-2013 İZMİR BÖLGE PLANI İLÇE LANSMAN SÜRECİ MENDERES SONUÇ RAPORU Tarih: 27 Aralık 2010 Yaklaşık Katılımcı Sayısı: 35 Katılımcı listesindeki Sayı: 30 Katılımcı Düzeyi ve Profili: 2 3 Dağıtılan Belgeler:

Detaylı

Dünyada yılda bir milyar kişi ülke değiştiriyor ve bu sayı her yıl %7 artıyor.

Dünyada yılda bir milyar kişi ülke değiştiriyor ve bu sayı her yıl %7 artıyor. Sağlık Turizmi GENEL BİLGİ Dünyada yılda bir milyar kişi ülke değiştiriyor ve bu sayı her yıl %7 artıyor. Türkiye 2002 de 17. Sıradan 2012 de 7 sıraya yükseldi. (Fransa, ABD, Çin, İspanya, İtalya, İngiltere,

Detaylı

Orta Karadeniz Bölgesel İnovasyon Stratejisi 2013-2023

Orta Karadeniz Bölgesel İnovasyon Stratejisi 2013-2023 Orta Karadeniz Bölgesel İnovasyon Stratejisi 2013-2023 İÇERİK Amaç, Vizyon Hazırlık Süreci İnovasyona Dayalı Mevcut Durum Stratejiler Kümelenme ile ilgili faaliyetler Sorular (Varsa) İNOVASYON & KÜMELENME

Detaylı

KARADENİZ HAVZASINDAKİ TURİZM GÜZERGAHLARI Projesi

KARADENİZ HAVZASINDAKİ TURİZM GÜZERGAHLARI Projesi KARADENİZ HAVZASINDAKİ TURİZM GÜZERGAHLARI Projesi TR11C1.01-02/354 3.04.2015 Turizm Platformu Toplantısı/ EDİRNE Karadeniz Havzası Sınırötesi İşbirliği Programı Text PROJE ORTAKLARI ENPI Ortakları: Orta

Detaylı

6.15 TURİZM. 6.15.1 Ana Konular

6.15 TURİZM. 6.15.1 Ana Konular 6.15 TURİZM 6.15 TURİZM 334 6.15 TURİZM Başkent Lefkoşa çeşitli dönemlere ait tarihi, mimari, ve kültürel değerler açısından oldukça zengindir. Ayrıca Başkent olması nedeniyle ülkenin yönetsel, iş ve alışveriş

Detaylı

Tarım ve tarıma dayalı sanayi, imalat sanayi, turizm, lojistik gibi sektörlere yönelik yatırımlarda son yıllarda gözle görülür bir artışın gözlendiği

Tarım ve tarıma dayalı sanayi, imalat sanayi, turizm, lojistik gibi sektörlere yönelik yatırımlarda son yıllarda gözle görülür bir artışın gözlendiği Bir İNCİ Dicle Kalkınma Ajansı nın merkez ilini oluşturan ve Dicle Bölgesi nin yukarı Mezopotamya havzasında bulunan Mardin ilinin doğusunda Şırnak ve Siirt, kuzeyinde Diyarbakır ve Batman, batısında ise

Detaylı

Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı. Mayıs 2013 - Düzce 1

Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı. Mayıs 2013 - Düzce 1 Mayıs 2013 - Düzce 1 İçerik Giriş Kamu Üniversite Sanayi İşbirliğinde En Somut Ara Yüzler: Teknoloji Geliştirme Bölgeleri Ülkemizde Teknoloji Geliştirme Bölgeleri Teknoloji Geliştirme Bölgelerinin Bölgesel

Detaylı

BURSA DA İLK 250 ŞİRKET VE İSTİHDAM

BURSA DA İLK 250 ŞİRKET VE İSTİHDAM BURSA DA İLK 250 ŞİRKET VE İSTİHDAM Prof. Dr. Yusuf ALPER 1. GENEL OLARAK İSTİHDAM Ekonomik faaliyetin toplumsal açıdan en önemli ve anlamlı sonuçlarından birini, yarattığı istihdam kapasitesi oluşturur.

Detaylı

Türkiye, 2012 yılında dünyada uluslararası doğrudan yatırım liginde iki basamak yükseldi

Türkiye, 2012 yılında dünyada uluslararası doğrudan yatırım liginde iki basamak yükseldi Basın Bülteni 26 Haziran 2013 YASED, UNCTAD 2013 Dünya Yatırım Raporu nu açıkladı Türkiye, 2012 yılında dünyada uluslararası doğrudan yatırım liginde iki basamak yükseldi 2012 yılında dünyada yüzde 18

Detaylı

SON DÖNEM DEVLET DESTEKLERİ VE TEŞVİKLERİ

SON DÖNEM DEVLET DESTEKLERİ VE TEŞVİKLERİ SON DÖNEM DEVLET DESTEKLERİ VE TEŞVİKLERİ DEVLET DESTEKLERİ 1- AJANSIN MALİ DESTEKLERİ 2- DEVLETİN YATIRIM TEŞVİKLERİ 3- DEVLETİN HİZMETLER SEKTÖRÜNE VE İHRACAT A YÖNELİK TEŞVİKLERİ İller arası Sosyo Ekonomik

Detaylı

AR&GE BÜLTEN. Kültür Turizmi ve İzmir

AR&GE BÜLTEN. Kültür Turizmi ve İzmir Kültür Turizmi ve İzmir Ümit ÇİÇEK Ege Bölgesi, Anadolu nun batısında, tarihin akışı içerisinde birçok farklı medeniyete ev sahipliği yapmış, suyun hayat verdiği nehirleri ile bereketli ovalara sahip bir

Detaylı

T.C. Dicle Kalkınma Ajansı RAKAMLARLA MARDİN

T.C. Dicle Kalkınma Ajansı RAKAMLARLA MARDİN T.C. Dicle Kalkınma Ajansı RAKAMLARLA MARDİN 20 Rakamlarla T.C. Dicle Kalkınma Ajansı Yatırım Destek Ofisi 20 RAKAMLARLA MARDİN İçindekiler İçindekiler TABLO LİSTESİ... 4 ŞEKIL LİSTESI... 5 HARİTA LİSTESİ...

Detaylı

amasya çorum samsun tokat TEMEL GÖSTERGELERLE TR83 BÖLGESİ

amasya çorum samsun tokat TEMEL GÖSTERGELERLE TR83 BÖLGESİ amasya çorum samsun tokat TEMEL GÖSTERGELERLE TR83 BÖLGESİ sunuş Türkiye de kurulan 26 kalkınma ajansı, bölgesel gelişme dinamiklerini bütün aktörlerin katılımını sağlayan bir anlayışla harekete geçirmek

Detaylı

İSTİHDAM İZLEME BÜLTENİ

İSTİHDAM İZLEME BÜLTENİ 19 05 2014 Sayı 26 Genel Değerlendirme Ocak 2014 TEPAV İstihdam İzleme Bülteni nin -Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) Ocak 2014 verilerinin değerlendirildiği- 26. sayısında sigortalı ücretli istihdamı, kadın

Detaylı

Güneydoğu Anadolu Bölgesi nde Yenilenebilir Enerji Kaynaklarının Kullanımı ve Enerji Verimliliğinin Arttırılması Projesi

Güneydoğu Anadolu Bölgesi nde Yenilenebilir Enerji Kaynaklarının Kullanımı ve Enerji Verimliliğinin Arttırılması Projesi Güneydoğu Anadolu Bölgesi nde Yenilenebilir Enerji Kaynaklarının Kullanımı ve Enerji Verimliliğinin Arttırılması Projesi Dr. Muhyettin SĐRER Saha Koordinatörü GAP Bölge Kalkınma Đdaresi Başkanlığı / Birleşmiş

Detaylı

Azerbaycan Enerji Görünümü GÖRÜNÜMÜ. Hazar Strateji Enstitüsü Enerji ve Ekonomi Araştırmaları Merkezi. www.hazar.org

Azerbaycan Enerji Görünümü GÖRÜNÜMÜ. Hazar Strateji Enstitüsü Enerji ve Ekonomi Araştırmaları Merkezi. www.hazar.org Azerbaycan Enerji GÖRÜNÜMÜ Hazar Strateji Enstitüsü Enerji ve Ekonomi Araştırmaları Merkezi EKİM 214 www.hazar.org 1 HASEN Enerji ve Ekonomi Araştırmaları Merkezi, Geniş Hazar Bölgesi ne yönelik enerji,

Detaylı

GAP EYLEM PLANI. (14 Mart 2008)

GAP EYLEM PLANI. (14 Mart 2008) GAP EYLEM PLANI (14 Mart 2008) GAP ın Gelişme Aşamaları 1960 Fırat ve Dicle Nehirleri üzerinde yürütülen çalışmalar 1977 Çalışmaların GAP adı altında birleştirilmesi (GAP Su Kaynakları Geliştirme Proje

Detaylı

AYDIN TURİZM ÇALIŞTAYI RAPORU

AYDIN TURİZM ÇALIŞTAYI RAPORU AYDIN TURİZM ÇALIŞTAYI RAPORU 2 Mayıs 2013 tarihli Perşembe günü Kuşadası Korumar Otel de gerçekleştirilen çalıştay saat 10:00 da başlamıştır. Toplantıya Aydın İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü, ADÜ Turizm

Detaylı

TUR 2013 GÖTEBORG TURİZM FUARI RAPORU 21 24 MART 2013 GÖTEBORG - İSVEÇ

TUR 2013 GÖTEBORG TURİZM FUARI RAPORU 21 24 MART 2013 GÖTEBORG - İSVEÇ TUR 2013 GÖTEBORG TURİZM FUARI RAPORU 21 24 MART 2013 GÖTEBORG - İSVEÇ Aykut TERZİOĞLU Dış Ekonomik İlişkiler ve Uluslararası Organizasyonlar Müdürlüğü Fuarcılık Masası Uzmanı TUR 2013 GÖTEBORG TURİZM

Detaylı

MARDİN YDO 2011 YILI 6 AYLIK FAALİYET BRİFİNGİ

MARDİN YDO 2011 YILI 6 AYLIK FAALİYET BRİFİNGİ MARDİN YDO 2011 YILI 6 AYLIK FAALİYET BRİFİNGİ KURULUŞ 2 Temmuz 2010 tarihinde Devlet Bakanı Sayın Cevdet YILMAZ ve Mardin Valisi Sayın Hasan DURUER tarafından resmi açılışı gerçekleştirilmiştir. Mardin

Detaylı

TEB KOBİ AKADEMİ İLLER GELECEKLERİNİŞEKİLLENDİRİYOR: ADANA GELECEK STRATEJİSİ KONFERANSI 5 ARALIK 2007

TEB KOBİ AKADEMİ İLLER GELECEKLERİNİŞEKİLLENDİRİYOR: ADANA GELECEK STRATEJİSİ KONFERANSI 5 ARALIK 2007 TEB KOBİ AKADEMİ İLLER GELECEKLERİNİŞEKİLLENDİRİYOR: ADANA GELECEK STRATEJİSİ KONFERANSI 5 ARALIK 2007 1 Adana Gelecek Stratejisi Konferansı Çalışmanın amacı: Adana ilinin ekonomik, ticari ve sosyal gelişmelerinde

Detaylı

TÜRKİYE ODALAR VE BORSALAR BİRLİĞİ

TÜRKİYE ODALAR VE BORSALAR BİRLİĞİ TÜKETİCİ FİYAT ENDEKSİ (TÜFE) BİLGİ NOTU AĞUSTOS 2014 Türkiye İstatistik Kurumu 03/09/2014 tarihinde 2014 yılı Ağustos ayı Tüketici Fiyat Endeksi (TÜFE) haber bültenini yayımladı. Tüketici Fiyat Endeksi

Detaylı

GRAFİKLERLE FEDERAL ALMANYA EKONOMİSİNİN GÖRÜNÜMÜ

GRAFİKLERLE FEDERAL ALMANYA EKONOMİSİNİN GÖRÜNÜMÜ GRAFİKLERLE FEDERAL ALMANYA EKONOMİSİNİN GÖRÜNÜMÜ Hazırlayan: Fethi SAYGIN Mart 2014 Kaynak :DESTATIS (Alman İstatistik Enstitüsü) GENEL DEĞERLENDİRME Ekonomi piyasalarındaki durgunluk ve sorunlara rağmen,

Detaylı

DÜNYADA VE TÜRKİYE DE TURİZM

DÜNYADA VE TÜRKİYE DE TURİZM DÜNYADA VE TÜRKİYE DE TURİZM TÜRKİYE KALKINMA BANKASI A.Ş. EKONOMİK VE SOSYAL ARAŞTIRMALAR MÜDÜRLÜĞÜ Temmuz 2008 ANKARA TÜRKİYE KALKINMA BANKASI A.Ş. DÜNYADA VE TÜRKİYE DE TURİZM Hazırlayan M. Oğuzhan

Detaylı

Turistik Ürün, Turistik Ürün Çeşitlendirmesi ve Alternatif Turizm 1.Hafta Öğr. Gör. Özer Yılmaz

Turistik Ürün, Turistik Ürün Çeşitlendirmesi ve Alternatif Turizm 1.Hafta Öğr. Gör. Özer Yılmaz Turistik Ürün, Turistik Ürün Çeşitlendirmesi ve Alternatif Turizm 1.Hafta Öğr. Gör. Özer Yılmaz Turistik Ürün; turistin seyahati boyunca yararlandığı konaklama, yeme-içme, ulaştırma, eğlence ve diğer birçok

Detaylı

T.C. AVRUPA BİRLİĞİ BAKANLIĞI Proje Uygulama Başkanlığı

T.C. AVRUPA BİRLİĞİ BAKANLIĞI Proje Uygulama Başkanlığı Proje Teklif Çağrısı Son Başvuru Tarihi İller Program Bütçesi (TL) Başvuru Yapabilecek Kişi/Kurum/Kuruluşlar Ayrıntılı Bilgi İnternet üzerinden son başvuru tarihi: Mardin Batman KOBİ tanımına uyan işletmeler

Detaylı

2010-2013 İZMİR BÖLGE PLANI İLÇE LANSMAN SÜRECİ ÇEŞME SONUÇ RAPORU

2010-2013 İZMİR BÖLGE PLANI İLÇE LANSMAN SÜRECİ ÇEŞME SONUÇ RAPORU 1 2010-2013 İZMİR BÖLGE PLANI İLÇE LANSMAN SÜRECİ ÇEŞME SONUÇ RAPORU Tarih: 7 Ocak 2011 Yaklaşık Katılımcı Sayısı: 50 Katılımcı listesindeki Sayı: 46 Katılımcı Düzeyi ve Profili: 2 3 4 5 Dağıtılan Belgeler:

Detaylı

2010-2013 İZMİR BÖLGE PLANI İLÇE LANSMAN SÜRECİ ÇİĞLİ SONUÇ RAPORU

2010-2013 İZMİR BÖLGE PLANI İLÇE LANSMAN SÜRECİ ÇİĞLİ SONUÇ RAPORU 1 2010-2013 İZMİR BÖLGE PLANI İLÇE LANSMAN SÜRECİ ÇİĞLİ SONUÇ RAPORU Tarih: 4 Ocak 2011 Yaklaşık Katılımcı Sayısı: 42 Katılımcı listesindeki Sayı: 31 Katılımcı Düzeyi ve Profili: 2 3 4 Dağıtılan Belgeler:

Detaylı

Değişen Dünyada Güçlü İşletmeler Olmak. GİRİŞİM EĞİTİM ve DANIŞMANLIK MERKEZİ

Değişen Dünyada Güçlü İşletmeler Olmak. GİRİŞİM EĞİTİM ve DANIŞMANLIK MERKEZİ Değişen Dünyada Güçlü İşletmeler Olmak GİRİŞİM EĞİTİM ve DANIŞMANLIK MERKEZİ DIYARBAKıR ın İÇİNDE BULUNDUĞU EKONOMİK ORTAM 2 DIYARBAKıR GENEL BİLGİLER Nüfus Diyarbakır: 1.607.437 Türkiye:76.667.864 KOBİ

Detaylı

TÜRKİYE ODALAR VE BORSALAR BİRLİĞİ

TÜRKİYE ODALAR VE BORSALAR BİRLİĞİ TÜKETİCİ FİYAT ENDEKSİ (TÜFE) BİLGİ NOTU AĞUSTOS 2015 Türkiye İstatistik Kurumu 03/09/2015 tarihinde 2015 yılı Ağustos ayı Tüketici Fiyat Endeksi (TÜFE) haber bültenini yayımladı. Tüketici Fiyat Endeksi

Detaylı

SANAT TARİHİ SANAT TARİHİ NEDİR? Sanat Tarihi, geçmişte varlık göstermiş uygarlıkların ortaya koyduğu her tür taşınır ve taşınmaz maddi kültür varlıklarını inceleyen bir bilim dalıdır. Güzel Sanatlar ve

Detaylı

2013/101 (Y) BTYK nın 25. Toplantısı. Üstün Yetenekli Bireyler Stratejisi nin İzlenmesi [2013/101] KARAR

2013/101 (Y) BTYK nın 25. Toplantısı. Üstün Yetenekli Bireyler Stratejisi nin İzlenmesi [2013/101] KARAR 2013/101 (Y) Üstün Yetenekli Bireyler Stratejisi nin İzlenmesi [2013/101] BTYK nın 2009/102 no.lu kararı kapsamında hazırlanan ve 25. toplantısında onaylanan Üstün Yetenekli Bireyler Stratejisi nin koordinasyonunun

Detaylı

FIT 2014 LATİN AMERİKA TURİZM FUARI SONUÇ RAPORU

FIT 2014 LATİN AMERİKA TURİZM FUARI SONUÇ RAPORU FIT 2014 LATİN AMERİKA TURİZM FUARI SONUÇ RAPORU TÜRSAB FIT 2014 LATİN AMERİKA TURİZM FUARI SONUÇ RAPORU Türkiye Seyahat Acentaları Birliği (TÜRSAB) 25-28 Ekim 2014 tarihleri arasında Arjantin in Başkenti

Detaylı

HANEHALKI İŞGÜCÜ ARAŞTIRMASI Bölgesel Sonuçlar 2004-2013 İşgücü ve Yaşam Koşulları Daire Başkanlığı İşgücü İstatistikleri Grubu İÇİNDEKİLER GİRİŞ... 3 TEMEL İŞGÜCÜ GÖSTERGELERİ... 5 YE İLİŞKİN İŞGÜCÜ GÖSTERGELERİ,

Detaylı

2010-2013 İZMİR BÖLGE PLANI İLÇE LANSMAN SÜRECİ KARŞIYAKA SONUÇ RAPORU

2010-2013 İZMİR BÖLGE PLANI İLÇE LANSMAN SÜRECİ KARŞIYAKA SONUÇ RAPORU 1 2010-2013 İZMİR BÖLGE PLANI İLÇE LANSMAN SÜRECİ KARŞIYAKA SONUÇ RAPORU Tarih: 8 Aralık 2010 Yaklaşık Katılımcı Sayısı: 40 Katılımcı listesindeki Sayı: 36 Katılımcı Düzeyi ve Profili: 2 3 4 Dağıtılan

Detaylı

T.C. AVRUPA BİRLİĞİ BAKANLIĞI Proje Uygulama Başkanlığı

T.C. AVRUPA BİRLİĞİ BAKANLIĞI Proje Uygulama Başkanlığı Proje Teklif Çağrısı Son Başvuru Tarihi İller Program Bütçesi (TL) Başvuru Yapabilecek Kişi/Kurum/Kuruluşlar Ayrıntılı Bilgi İnternet üzerinden son başvuru tarihi: Mardin Batman KOBİ tanımına uyan işletmeler

Detaylı

2010-2013 İZMİR BÖLGE PLANI İLÇE LANSMAN SÜRECİ DİKİLİ SONUÇ RAPORU

2010-2013 İZMİR BÖLGE PLANI İLÇE LANSMAN SÜRECİ DİKİLİ SONUÇ RAPORU 1 2010-2013 İZMİR BÖLGE PLANI İLÇE LANSMAN SÜRECİ DİKİLİ SONUÇ RAPORU Tarih: 11 Ocak 2011 Yaklaşık Katılımcı Sayısı: 70 Katılımcı listesindeki Sayı: 62 Katılımcı Düzeyi ve Profili: 2 3 4 Dağıtılan Belgeler:

Detaylı

T.C. AVRUPA BİRLİĞİ BAKANLIĞI Proje Uygulama Başkanlığı

T.C. AVRUPA BİRLİĞİ BAKANLIĞI Proje Uygulama Başkanlığı Proje Teklif Çağrısı Son Başvuru Tarihi İller Program Bütçesi (TL) Başvuru Yapabilecek Kişi/Kurum/Kuruluşlar Ayrıntılı Bilgi Ahiler Sektörel Rekabet Edebilirlik Mali Destek İnternet üzerinden son başvuru

Detaylı

ANTEP FISTIĞI DÜNYA ÜRETİMİ

ANTEP FISTIĞI DÜNYA ÜRETİMİ ANTEP FISTIĞI DÜNYA ÜRETİMİ Birleşmiş Milletler Gıda ve Tarım Örgütü (FAO) nün en güncel verileri olan 2010 yılı verilerine göre; dünyada Antep fıstığı üretiminde lider durumda bulunan ülke İran dır. Ancak

Detaylı

Gelecek Nesillere Bırakacağımız Alanya İçin Sorumlu Turizm Sorunsuz Gelecek

Gelecek Nesillere Bırakacağımız Alanya İçin Sorumlu Turizm Sorunsuz Gelecek Gelecek Nesillere Bırakacağımız Alanya İçin Sorumlu Turizm Sorunsuz Gelecek PROJE AÇILIŞ TOPLANTISI 29.08.2012 Saat: 11.00 / Alanya Proje Sahibi Hibe Kaynağı Destek Programı Projenin Öncelik Alanı Alanya

Detaylı

türkiye talep profili 2014

türkiye talep profili 2014 1 AKDENİZ TURİSTİK OTELCİLERİ VE İŞLETMECİLER BİRLİĞİ türkiye talep profili 2014 ilk yarı Sonuçları (özet değerlendirme) 30 YIL 1984-2014 AKTOB ARAŞTIRMA /EROL KARABULUT GECELEMELER % 10, GELİR % 6 ARTTI

Detaylı

DÜNYADA VE TÜRKİYE DE TURİZM FATİH GÖNÜL

DÜNYADA VE TÜRKİYE DE TURİZM FATİH GÖNÜL DÜNYADA VE TÜRKİYE DE TURİZM FATİH GÖNÜL Turizm nedir? Turizm; en temel anlatımla Dinlenme, eğlenme, görme, tanıma vb. amaçlarla yapılan gezi olarak tanımlanabilen bir olgudur. Zamanla gelişen ve dünyanın

Detaylı

SAĞLIK DİPLOMASİSİ Sektörel Diplomasi İnşası

SAĞLIK DİPLOMASİSİ Sektörel Diplomasi İnşası STRATEJİK VİZYON BELGESİ SAĞLIK DİPLOMASİSİ Sektörel Diplomasi İnşası Yakın geçmişte yaşanan küresel durgunluklar ve ekonomik krizlerden dünyanın birçok ülkesi ve bölgesi etkilenmiştir. Bu süreçlerde zarar

Detaylı

* Ticaret verileri Nace Revize 2 sınıflandırmasına göre 45 ve 46 kodlu sektörleri içermektedir. Kaynak: (Türkiye İstatistik Kurumu, u)

* Ticaret verileri Nace Revize 2 sınıflandırmasına göre 45 ve 46 kodlu sektörleri içermektedir. Kaynak: (Türkiye İstatistik Kurumu, u) 1.1. Ticaret Türkiye ye paralel olarak TR82 Bölgesi nde de hizmetler sektörünün ekonomideki payının artmasıyla öne çıkan alanlardan biri de ticarettir. 2010 TÜİK Yıllık Sanayi ve Hizmet İstatistiklerine

Detaylı

EKONOMİK VE SOSYAL GÖSTERGELER 2014

EKONOMİK VE SOSYAL GÖSTERGELER 2014 EKONOMİK VE SOSYAL GÖSTERGELER 214 SOSYAL YAPI EĞİTİM İŞGÜCÜ EKONOMİK DIŞ TİCARET BANKACILIK TURİZM SOSYAL YAPI GÖSTERGELERİ YILLAR VAN TÜRKİYE 199 637.433 56.473.35 2 877.524 67.83.524 21 1.35.418 73.722.988

Detaylı