T.C. KÜLTÜR VE TURİZM BAKANLIĞI TANITMA GENEL MÜDÜRLÜĞÜ

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "T.C. KÜLTÜR VE TURİZM BAKANLIĞI TANITMA GENEL MÜDÜRLÜĞÜ"

Transkript

1 T.C. KÜLTÜR VE TURİZM BAKANLIĞI TANITMA GENEL MÜDÜRLÜĞÜ TÜRKİYE DE TURİZMİN MEVSİMSELLİKTEN ÇIKARILARAK ON İKİ AYA YAYILMASINA YÖNELİK DEĞERLENDİRME: ÖNE ÇIKAN ALTERNATİF TURİZM TÜRLERİ UZMANLIK TEZİ Volkan AKGÜL ŞUBAT, 2010 ANKARA

2

3 T.C. KÜLTÜR VE TURİZM BAKANLIĞI TANITMA GENEL MÜDÜRLÜĞÜ TÜRKİYE DE TURİZMİN MEVSİMSELLİKTEN ÇIKARILARAK ON İKİ AYA YAYILMASINA YÖNELİK DEĞERLENDİRME: ÖNE ÇIKAN ALTERNATİF TURİZM TÜRLERİ UZMANLIK TEZİ Volkan AKGÜL Tez Danışmanı Tanıtma Genel Müdürü Yardımcısı İbrahim YAZAR ŞUBAT, 2010 ANKARA

4 KABUL VE ONAY Volkan AKGÜL tarafından hazırlanan TÜRKİYE DE TURİZMİN MEVSİMSELLİKTEN ÇIKARILARAK ON İKİ AYA YAYILMASINA YÖNELİK DEĞERLENDİRME: ÖNE ÇIKAN ALTERNATİF TURİZM TÜRLERİ adlı bu tezin Uzmanlık Tezi olarak uygun olduğunu onaylarım. İbrahim YAZAR (Danışman) Bu çalışma, jürimiz tarafından oy birliği / oy çokluğu ile Kültür ve Turizm Uzmanı Tezi olarak kabul edilmiştir. Adı ve Soyadı İmzası Başkan : Üye : Üye : Üye : Üye : Tarih :.../. / Bu tez, Kültür ve Turizm Bakanlığı Kültür ve Turizm Uzman Yardımcılarının Uzmanlık Tezlerini Hazırlarken Uyacakları Yazım Kuralları Yönergesiyle belirlenen tez yazım kurallarına uygundur. i

5 SINAV YETERLİK KOMİSYONUNA BEYAN Bu belge ile bu uzmanlık tezindeki bütün bilgilerin akademik kurallara ve etik davranış ilkelerine uygun olarak toplayıp sunduğumu; ayrıca, bu kural ve ilkelerin gereği olarak, çalışmada bana ait olmayan tüm veri, düşünce ve sonuçları andığımı ve kaynağını gösterdiğimi beyan ederim. / /2010 Volkan AKGÜL Kültür ve Turizm Uzman Yardımcısı ii

6 ÖNSÖZ Son yıllarda dünyada gelişen sektörlerin başında gelen turizm sektörü Türkiye de de hızla yükselmektedir. Bu yükselişin Türkiye ekonomisine yaptığı katkılar ele alındığında ortaya çıkan tablo gelecek açısından son derece umut vericidir. Ancak ortaya çıkan bu gelişme aynı zamanda bazı sorunları da beraberinde getirmektedir. Bunların en önemli ve üzerinde dikkatle durulması gerekeni turizmin yaz mevsiminde yoğunlaşması ve buna karşın ortaya çıkan olumsuzlukların önlenememesi ve turizmin tüm yıla yayılması için alternatif turizm kaynaklarının değerlendirilememesi gelmektedir. Türkiye de mevsimselliğin ortaya çıkmasının genel nedeni deniz-kum-güneş turizmine dayalı kitle turizmine yönelik tanıtım ve pazarlama politikalarıdır. Ortaya çıkan bu sorunun önlenmesi için izlenecek yol, turizm tanıtımlarının uygulanması sırasında, ülkemizin sahip olduğu alternatif turizm potansiyelinin belirlenmesi ile birlikte gelecek olan turistlerin sadece deniz-kum-güneş turizmine bağlı kalması önlenecek ve alternatif turizm imkanlarının değerlendirilmesi olmalıdır. Bu sayede yıl içerisinde belli bir bölgede ve belli bir sezonda ortaya çıkan mevsimsel yoğunlaşma önlenerek turizm aktivitesinin Türkiye geneline yayılması sağlanmış olacaktır. Bunun sonucunda, Türkiye de turizm gelirlerinin dengeli dağılımı, kıyı etrafı dışında yaşayan halkın ekonomik yönden kalkınması ve turizm aktivitelerinin sadece yılın belli bir döneminde (ülkemizde yaz mevsimi) değil yılın diğer dönemlerinde de devam ettirilmesine olanak sağlanmış olacaktır. Turizm sektörü yıllar içerisinde büyük gelişmeler göstererek Dünya nın birçok ülkesinde ekonominin lokomotifi haline gelmiştir. Ulaşım imkanlarının artmasının da olumlu etkisiyle seyahat oldukça yaygınlaşmış, ziyaretçi sayısında çok büyük bir artış görülmüştür. Günümüzde turizm sektörü büyük bir değişim yaşamaktadır. Bu değişimle birlikte yeni turizm çeşitleri ortaya çıkarken, turistlerin beklentileri de farklılaşmıştır. Son yıllarda ön plana çıkan turizm çeşitleri zaman içerisinde deniz-güneş kum turizminin önüne geçerek sektöre yeni bir soluk kazandırmıştır. iii

7 Kuskusuz, Türkiye, gelişen turizm altyapısı ve konaklama kapasitesi ile turizmdeki bu çeşitlenmeyi sağlayabilecek doğal ve kültürel zenginliklere sahiptir. Ancak Türkiye de turizmin gelişiminin çeşitlendirilmesi, bu potansiyelin devreye sokulabilmesi için mutlaka etkili bir planlamaya ihtiyaç olduğu aşikârdır. Böyle bir planlamanın yapılabilmesi için sahanın doğal ve kültürel yapısının çok iyi araştırılarak turizm kaynakları envanterlerinin bütüncül bir yaklaşımla ortaya konulmuş olması önem arz etmektedir. Bu konuya değinen tüm araştırma ve raporlar çeşitli açılardan konuyu irdelemiş ve birçok sonuca ve önerilere varmıştır. Tez çalışmamız, bu alanda yazılmış literatürü araştırıp, incelemek ve ileri sürülen fikir ve görüşleri değerlendirerek, ülkemiz açısından büyük bir önem taşıyan turizmin mevsimsellikten kurtarılarak tüm yıla yayılmasına imkan sağlayacak tüm fikir ve önerileri değerlendirmek, irdelemek, eleştirmek ve bu vesileyle bir sonuca bağlamak, tezimizin ana amacını oluşturmaktadır. Araştırmamızın, bu konuda araştırma yapacak kişilere bu anlamda bir rehber olma özelliği taşıması bakımından önem taşıyacağını ümit ediyorum. Tez çalışmam süresince beni yönlendiren, desteklerini esirgemeyen, yapıcı önerileri ve destekleri ile çalışmamın niteliğine büyük katkılar sağlayan Kültür ve Turizm Bakanlığı Tanıtma Genel Müdür Yardımcısı İbrahim YAZAR a ve çalışmamda rehberlik eden, çeviri ve diğer katkılarından dolayı mesai arkadaşlarım Uzman Yardımcısı Murat ALICIGÜZEL, Fahri YILDIRIM ve Mütercim Berivan SALTIK ve Pınar GÜNEŞ e teşekkürlerimi ve saygılarımı sunuyorum. iv

8 KISALTMALAR DİZİNİ AB Avrupa Birliği AIEST Uluslararası Turizm Uzmanları Birliği FIS Uluslararası Kayak Fedarasyonu ICCA Uluslararası Kongre ve Konferans Birliği KTB Kültür ve Turizm Bakanlığı GSMH Gayri Safi Milli Hasıla OECD Ekonomik İşbirliği ve Kalkınma Örgütü SWOT Güçlükler, Zayıflıklar, Fırsatlar ve Tehditler TUGEV Turizm Geliştirme ve Eğitim Vakfı TUİK Türkiye İstatistik Kurumu TÜRSAB Türkiye Seyahat Acenteleri Birliği WHO Dünya Sağlık Örgütü WTO Dünya Turizm Örgütü v

9 TABLOLAR VE ŞEKİLLER DİZİNİ Tablo 1: Uluslararası Turizm Hareketlerinin Sayısal Gelişimi.21 Tablo 2: Türkiye ye Gelen Yabancı Turistlerin Aylara Göre Dağılımı ( Bin Kişi)..33 Tablo 3: Kitle Turizmi ve Alternatif Turizmin Karşılaştırılması..67 Tablo 4: Türkiye deki Seyahatlerin Türlere Göre Dağılımı..73 Tablo 5: 2005 Yılı Dünya Genelinde Toplantı Sayısına Göre İlk 10 Ülke...86 Tablo 6: 2002 Yılı Türkiye'nin Kongre Merkez Kapasitesi..89 Tablo 7: Lider Ülkelerde Sağlık Turizm Yapısı (2003 Yılı).95 Tablo 8: 2007 Yılı Seçilmiş Ülkelerde Fiyat Karşılaştırılması..96 Tablo 9: Avrupa Ülkelerinde Bekleme Süreleri.97 Tablo 10: Tedavi Amaçlı Özel Hastanelere Gelen Yabancıların Ülke Dağılım..104 Tablo 11: Türkiye de İllere Göre Özel ve Kamu Hastaneleri ve Yatak Sayıları.106 Tablo 12: Akdeniz Ülkelerinde Yat Limanı Kapasiteleri 108 Tablo 13: Mavi Bayrak Sahibi Marina Sayıları Tablo 14: Türkiye nin İllere göre Mavi Bayraklı Marinaları (2009 Yılı) 111 Tablo 15: Türkiye de Mevcut Kış Turizmi Kapasitesi 126 Tablo 16: Türkiye nin Dağ Turizmi için Elverişli Dağları..130 Grafik 1: Türkiye de Aylar İtibariyle Turistik Yoğunlaşma.36 Şekil 1: Mevsimsellik Türleri Üzerindeki Etkiler..41 Şekil 2: Turizmde Mevsimselliğin Genel Sonuçları..50 Şekil 3: Türkiye nin Kış Turizmine Elverişli Bölgeleri Şekil 4: Türkiye de Kış Turizm Merkezleri.122 vi

10 İÇİNDEKİLER ÖNSÖZ.iii KISALTMALAR DİZİNİ.....v TABLOLAR ve ŞEKİLLER DİZİNİ....vi İÇİNDEKİLER...vii GİRİŞ...1 Hiçbir içindekiler tablosu öğesine rastlanmadı. vii

11 GİRİŞ Günümüzde turizm, ülkelerin ekonomik açıdan önemli derecede gelir elde edebileceği ve bu sayede ülke ekonomisine ciddi katkılar sağlayabileceği önemli bir endüstri haline gelmiştir. Gelir getirici önemli üç hizmet sektöründen biri durumunda olan turizm, dünya hizmet sektörünün %30 unu oluşturmaktadır yılında Dünya da turist sayısı 922 milyona ulaşmıştır (www.tuik.gov.tr Erişim Tarihi: ). Dünya pazarında ülkeler bu önemli sektörden paylarını alabilmek için kıyasıya bir rekabet içine girmektedirler. Bu rekabet; yeni turizm ürünleri ve bu ürünlere bağlı yeni turistik bölgelerin ortaya çıkmasına neden olmaktadır. Ülkemizde ise şimdiye kadar kitle turizmine yönelik pazarlama ve tanıtım faaliyetlerine ağırlık verilmiştir. Kitle turizmi yılın belirli aylarını kapsayan, gelir seviyesi orta ve düşük seviyede olan turistlere yönelen, düşük talep ve yüksek rekabetin ortaya çıktığı bir turizm türüdür. Kitle turizminin ülke ekonomisine sağladığı katkı çok önemli olmasına rağmen uzun vadede turistik ürün farklılaşmasına gidilmemesi sağlanan ekonomik katkının düşük seviyede kalmasına sebep olduğu düşünülmektedir. Günümüzde turizm hareketleri deniz-kum-güneş odaklı turizm anlayışı yerine farklı eğilimlere yönelmekte ve bunun sonucunda alternatif turizm türlerinin önemi artmaktadır. Mevsimsellik, turistik bir bölgede meydana gelen aşırı arz ve talep yoğunlaşması ile birlikte oluşan turizm aktivitelerinin tamamı olarak kabul edilmektedir. Ülkeler açısından ekonomik ve sosyal bir takım sorunlara neden olan ve aşılması gereken bir engel olarak değerlendirilen mevsimsellik, turizm sektöründe ortaya koyduğu olumsuz etkilerinden dolayı kaldırılmasına ya da azaltılmasına yönelik yapılması gereken birçok çalışma vardır. 1

12 Türkiye turizmi açısından bakıldığında, Haziran - Ağustos ayları arasında geçen devreye, turizm hareketliğinin yoğunluklu olarak artması sonucu Turizm mevsimi denildiğini ve yılın geri kalan ayları arasındaki döneme ise atıl kapasiteli turizm mevsimi olarak nitelendirildiği görülmektedir.. Turizmde mevsimselliğin en belirgin özelliği yılın değişik zamanlarında turistik talepte bir artış ve ardından bir azalış gözlendiği değişik bulgulardan yola çıkılarak ortaya konulmaktadır. Türkiye nin son yıllarda ekonomik açıdan dünya ekonomisinde en başarılı olduğu sektör turizmdir lerden günümüze kadar Türkiye, deniz-kum-güneş turizmine plansız bir yönelme göstermiştir. Ancak, günümüzde turizm sektöründe meydana gelen yeni turizm ihtiyaçları ve arayışları sebebiyle Türkiye dünya pazarında hak ettiği yerin gerisinde kalmaktadır. Turizm sektöründe ortaya çıkan bu yeni akım Türkiye nin ürün çeşitlendirmesine ve alternatif turizm çeşitlerinin değerlendirilerek ele alınması zorunluluğunu ortaya koymuştur. Turizm sektöründe içinde bulunulan kriz, savaş, olumsuz şartlar v.b. gibi nedenlerden dolayı alternatif turizm türlerine olan talebi artırmıştır. İnsanların içinde bulunduğu günlük stres ve sıkıntı gibi faktörler ve kitle turizminin yarattığı aşırı kalabalık ve sosyal sorunlar, alternatif turizm talebini öne çıkarmaktadır. Alternatif turizm türlerine giderek artan ilgi ülkelerin turizm pazarlamalarında, tanıtım politikalarında ve yatırımlarında bu yöne doğru ağırlık vermelerini sağlamıştır. Alternatif turizm ile ilgili yapılacak çalışmalarda yapılması gereken yeterli alt yapıya sahip turizm türünü seçmek ve o yönde gerekli yatırım ve tanıtım politikalarını artırmak olacaktır. Bu nedenle çalışmanın temel amacı turizm sektöründe mevsimselliğin meydana getirdiği nedenler, etkiler ve sonuçlar bakımından etkili bir araştırma yapmak, mevsimselliğin ülkemiz turizminde yarattığı sonuçlar üzerinde durmak ve ortaya çıkan olumsuz etkilerin önlenebilmesi için alternatif turizm türlerinden faydalanarak Türkiye turizminin dünya piyasasında hak ettiği yere gelmesi ve ekonomik olarak payını alması açısından değerlendirmektir. 2

13 Araştırmanın Amacı, Kapsamı ve Yöntemi Amaç Ülkemizde son 20 yıl içinde farklı turizm türleri açısından yadsınamayacak bir gelişme yaşanmaktadır. Dünya turizminde meydana gelen yeni değişimler sonucu yaygın olarak yapılan kitle turizmi yerini kişisel özel istek ve ihtiyaçlara cevap veren alternatif turizm türlerine bırakmaya başlamıştır. Bunların öne çıkanı Kongre Turizmi, Sağlık ve Termal Turizmi, Yat ve Kruvaziyer Turizmi, Kış ve Dağ Turizmi türleridir. Bu çalışmada, gelişen Kongre Turizmi, Sağlık ve Termal Turizmi, Yat ve Kruvaziyer Turizmi ve Kış ve Dağ Turizminde dünyadaki ve ülkemizdeki başarılı örnek uygulamalar ele alınarak, Türkiye nin dünya turizm sektöründeki hak ettiği payı artırmak amaçlanmıştır. Ayrıca, alternatif turizm türleri Kongre Turizmi, Sağlık ve Termal Turizmi, Yat ve Kruvaziyer Turizmi, Kış ve Dağ Turizmi açısından Türkiye nin güçlü ve zayıf yönlerini fırsat ve tehditlerini (SWOT analizi) ortaya koyarak öneriler geliştirmektir. Zaman içinde turistin karar verdiği seyahat ve tercih ettiği alanlar değişmiştir. Günümüzde turist deniz, kum ve güneş turizmine bağlı olarak ziyaret ettiği ülkede sadece yüzmek ve güneşlenmek değil aynı zamanda yeni kültürlerle kaynaşmak, yeni turistik yerleri görerek farklı aktivitelere katılım ile turistik ziyaretini çeşitlendirmek istemektedir. Bu sebepten dolayı, ülkemize gelecek turistlere alternatif turizm türlerini tanıtmak için çalışmalar yapılması gerekmekte ve bu sayede ülkemizde turizmin tüm yıla yayılması ve bölgeler arası dengenin kurulması amaçlanmaktadır. Türkiye turizmi 12 ay boyunca turizm yapılabilecek olanaklar sunmaktadır. Bunun için yapılması gereken, alternatif turizme gereken önem verilerek yeni seçenekler yaratılmasıdır. Türkiye nin son yıllarda turizmde yapmış olduğu aşamalar turizmi monotonluktan çıkararak turizmin çeşitlenmesini sağlamıştır. Bu çeşitlenmenin sağlanması için yeterli alt yapıya, doğal ve kültürel değerlere sahiptir. Bu çeşitlilik 3

14 içinde kongre, sağlık, termal, yat, kruvaziyer, kış ve dağ turizmi gibi alternatif kaynaklar verilebilir. Alternatif turizm türlerine yönelmenin gerekliliği; Kitle turizminin yılın belli döneminde ve kıyı bölgelerinde yoğunlaşması, Belli bölgelerin yoğunlaşması sonucu ortaya çıkacak çevresel ve sosyal sorunlar, Kitle turizmine katılan turistlerin farklı de değişik turizm türlerine yönelmek istemesi, Deniz-kum-güneş turizmi dışında oluşan destinasyonların çeşitlenerek zenginlik kazandıracak olması, Alternatif turizm potansiyelinin Türkiye turizminde ortaya koyacağı çeşitlilik için sahip olunan potansiyelin sürdürülebilirliğinin sağlanması, Alternatif turizm türlerinin önem kazanması sonucu turizmde planlı ve hızlı bir şekilde konunun ele alınmasının, Türkiye de çalışmalarının yapılması zorunluluğunu ortaya koymaktadır. Kapsam ve Yöntem Başlangıç aşaması çalışma sahasına yönelik literatür derleme çalışmaları olarak düzenlenmiştir. Kültür ve Turizm Bakanlığı, Başbakanlık TUİK, YÖK Dokümantasyon Merkezi ve Kütüphaneler gibi kurum ve kuruluşlardan, konu ile ilgili kaynaklardan ayrıca TUİK ve Kültür ve Turizm Bakanlığında elde edilen araştırmaya yön verebilecek istatistiki veriler elde edilmeye çalışılmış ve Sosyal Bilimlerde, araştırma yöntemlerinin öncülüğünü yapmış Max Weber in anlamaya dayalı araştırma metoduna (Method Comprehensive) bağlı kalınarak ve araştırmanın her safhasında nesnel bir tutum korunmaya çalışılarak sonuca varılmaya çalışılmıştır. Anlamaya dayalı metot ile literatür taraması yapılarak genel durum tespiti yapılmış ve istatistiki veriler kullanılmıştır. Araştırmamızın, problem durumunu açıklamasında ve sonuca varmasında, anlamaya dayalı yönteme (anlamacı yönetme 4

15 olarak da ifade edilmektedir) başvurularak nesnelliğin korunmasına azami ölçüde itina gösterilmiştir. Sosyal Bilimlerde ortaya çıkan bilimsellik sorunu ve sorumluluğu da bu yöntemler izlenerek aşılmaya ve bilimsel bir araştırmanın kıstasları yerine getirilmeye çalışılmıştır. Tez üç bölümden oluşmaktadır: Birinci bölümde, turizm kavramının tanımlanması, turizmin dünyada ve Türkiye de ki durumu değerlendirilmiştir. İkinci bölümde turizmin gelişmesinde önemli bir engel olan mevsimselliğin; ekonomik, sosyal ve kültürel sonuçları ile bu sonuçların ortadan kaldırılması için yapılması gerekenlere ilişkin derin bir analiz yapılmıştır. Bu bölüm araştırma konusunun önemli bir bölümünü oluşturması nedeniyle daha detaylı üzerinde durulması gereken bölümdür. Üçüncü bölümde Alternatif turizmin tanımlanması ve ilgili kavramlar belirlenmiştir. Türkiye birçok turistik çekicilikleri aynı anda barındıran, dünya üzerinde bir eşi daha olmayan doğal ve beşeri güzelliklere sahiptir. Ancak üzerinde durulması gereken nokta; bu çekiciliklerin turizm sektörünün bir parçası haline dönüşmesi için turist kabul eden destinasyonlara ait alternatif kaynakların kullanılması gerektiğidir. Bu açıdan, Türkiye nin alternatif turizm kaynaklarının planlanması ele alınmıştır. Bu bölümde; Kongre, Sağlık, Termal, Yat, Kruvaziyer, Kış ve Dağ turizm türlerine ilişkin turizm alt yapısı ve özellikleri gibi konular irdelenmiş ve var olan durum tespiti yapılmasına çalışılmıştır. 5

16 BİRİNCİ BÖLÜM TURİZMİN TANIMI VE YAPISAL ÖZELLİKLERİ Bu bölümde; turizmin belli başlı yapısal özellikleri, dünyada ve Türkiye de turizm alanına yer verilecektir Turizm Olgusu Turizm, uluslar arası alanda hem ekonomik, hem de toplumsal açıdan en önemli faaliyetlerden biri durumundadır. Turizmin dünyada yıl içinde yapılan harcamalardan dolayı ülkeler açısından büyük bir öneme sahip olması, başta ekonomik olmak üzere çeşitli alanlarda yararlı bir araç olarak kullanılabileceği yönünde yaygın bir kanı oluşmasına yol açmıştır (Tolungüç, 1990: 3). Çünkü günümüzde ülkeler bu önemli hizmet sektöründen aldığı payı artırmak için yaptığı çalışmaları artırmakta, bu sayede ekonomik olumsuzlukların (işsizlik, ekonomik kriz, dış borçlar v.b.) giderilmesinde turizmin önemli katkıları bulunmaktadır. Turizm, ulusal ve uluslararası düzeyde kazandığı dev boyutla, yatırımları ve iş hacmini geliştiren, gelir yaratan, döviz getiren, istihdam alanları açan, sosyal ve kültürel hayatı etkileyen, önemli çevresel etkileri olan, özellikle gelişmekte olan ülkelerin kalkınma çabalarına yardımcı olan bir nitelik kazanmıştır (Sarkım, 2007: 13) Turizmin Tanımı Toplumların ekonomik, sosyal ve kültürel açıdan yaşadığı değişimin en önemli kriterlerinden birisi turizmdir. Çünkü turizm yılda yaklaşık 1 milyar kişinin katıldığı 1 trilyon dolarlık işlem hacmine sahip bir sektör olduğu kadar, ülkelerin ekonomilerinde denge sağlamalarına, toplumların birbirlerini tanımlarına ve kültürel, sosyal değerlerin değişmesine olanak sağlayan bir endüstridir (Olalı, 1990: 5). 6

17 Doğrudan ya da dolaylı olarak birçok sektörle ilişkisi olan turizmin tanımına ilişkin yazarlar tarafından yapılan yorumların ve yazarların bakış açılarının farklı olması turizmin çeşitli tanımlarının ortaya çıkmasına neden olmuştur. Turizm kavramının kökenini, Latince'de kelime anlamıyla dönme hareketini ifade eden "tornus" sözcüğü oluşturmaktadır. Ingilizce'deki "touring" deyimi ile "tour" deyimleri de bu sözcükten türemiştir. "Tour" dairesel bir hareketi, bazı şehir, yöre ve ülkelerin ziyaretini, iş ve eğlence amacıyla yapılan yer değiştirme hareketini ifade etmektedir. "Touring" deyimi ise, zevk için yapılan, eğitsel ve kültürel özellik gösteren seyahatler için kullanılmaktadır. Özetle "tour" hareket edilen yere dönmek şartıyla yapılan kısa ya da uzun süreli seyahatleri ifade etmektedir (Akat, 2000: 2). Turizm kavramı, eğer yalnızca seyahat olayı olarak kabul edilecek olursa, bu olayın geçmişinin belki de insanlığın geçmişi kadar eski dönemlere uzandığı söylenebilir. Bir endüstri ve toplumsal olay olarak kabul edildiğinde ise, turizm olgusunun 20. yüzyılın başlarında bugünkü anlamı ile ortaya çıkmış olduğunu belirtmek gerekmektedir (Içöz, 2002: 1). Uluslar Arası Turizm Uzmanları Birliği AIEST in yaptığı tanıma göre turizm, para kazanma amacı olmayan ve devamlı kalış şeklinde olmaması ile yabancıların sürekli yaşadıkları yer dışındaki bir yerde kalmalarından ve seyahatlerinden doğan olay ve ilgiler bütünüdür. (www.aiest.org) 6086 sayılı Turizm Endüstrisini Teşvik Kanununun 36. maddesi gereği, Bakanlar Kurulunun tarih 5643 sayılı kararıyla yürürlüğe konulan Turizm İşbirliği Tüzüğünün 3. maddesiyle yapılan tanıma göre turizm: "Yerleşmek niyeti olmaksızın hava tebdili yapmak, tedavi edilmek, eğlenip dinlenmek gibi maksatlarla kültür ya da sanat hareketleri nedeniyle toplu ya da tek olarak yapılan seyahatlerdir" şeklinde ifade edilmektedir. 7

18 Turizm Sektörünün Özellikleri Geçmişten günümüze; net bir turizm tanımı yapılamamasına karşın, turizm kavramının belirli bazı ortak özellikleri dikkat çekmektedir. Bu özelliklerin sıralanması; kavramı oluşturan unsurların daha net bir biçimde anlaşılmasını sağlamaktadır (Middleton, 1994: 8); Seyahatin sürekli ikamet edilen, çalışılan ve günlük ihtiyaçların sağlandığı yerler dışında yapılması, Aktivitenin seyahati ve de çoğunlukla ulaştırma araçlarından birinin kullanımını gerektirmesi, Gidilen yerin bir takım aktiviteleri ve bu aktivitelerin gerçekleşmesini sağlamak için gerekli tesisleri kapsaması, Turizme konu olan seyahatlerde ticari (gelir kazanma amacı) ya da siyasi bir amaç bulunmaması, turizmde seyahat amaçları; din, eğitim, spor, sağlık, kültürel, eğlenme, dinlenme, çevreden uzaklaşma, merak, moda, zevk ve alışkanlıklar gibi nedenleri kapsaması, Turizm, ekonomik ve toplumsal yönleri olan bir olgu olması ve bir yandan toplumsal etkileşim yaratması ile diğer yandan sağlanılan gelirlerle ülke ekonomisine olumlu ekonomik etkiler sağlaması, Turizm olayı yarattığı bu etkilerle sektör olarak değerlendirilmesi. Turizm kavramına ilişkin farklı tanımlar ve yukarıda bahsedilen özellikleri incelendiğinde turizm sektörünün genel bir tanımı yapılabilmektedir. Turizm sektörü kısaca; seyahat edenlerin; gezme, konaklama, yeme-içme, eğlenme ve benzeri ihtiyaçlarını karşılamak amacıyla üretilen ürün ve hizmetlerin gelişimi, üretimi ve pazarlanmasında rol alan, özel ya da kamuya ait işletmelerin birleşimi olarak tanımlanmaktadır (Goeldner and Ritchie, 2003: 5). 8

19 Dünya da Turizm Günümüzde dünyada söz sahibi olmak isteyen ülkeleri ilgilendiren bir olgu haline gelen turizm sektörünün yarattığı ekonomik, toplumsal, kültürel ve politik etkiler; ülkelerin hem kendileri hem de uluslararası ilişkilerini güçlendirmeleri açısından bir takım sonuçlar doğurmaktadır. Uluslararası turizm sektörünün farklı kesimleri birbirleriyle kaynaşmakta ve buna bağlı olarak sektörün sahiplik yapısı değişmektedir. (Gee, 1994: 6). Gelişmiş ve gelişmekte olan ülkelerde nüfusun artış göstermeye başlamasıyla turizm hareketlerinde artış olmuştur. Kişi başına düşen milli hasılada görülen artış, daha yüksek ücretler, yükselen hayat standartları, insanların tatil yapma imkanlarının iyileşmesi, uluslar arası turistik liberalizasyon, ülkelerin tanıtımı için reklama ayrılan bütçenin daha fazla olması turizmin arz ve talebine farklı bir ivme kazandırmıştır. Reklam ve pazarlama modellerine verilen önem; turizmin gelişmesinde, sahasını genişletmesinde, turizm talebini etkileyerek, büyük rol oynamaktadır. Ulaştırma turizm sektöründe önemli bir yere sahiptir. Günümüzde yoğun çalışma koşulları, zamana verilen değer, ulaşım konusunda insanları etkilemektedir. Teknolojide yaşanan hızlı gelişme uluslar arası mesafeyi kısaltmakta, rekabet sonucu maddi olarak da avantaja sebep olmaktadır (Akyüz, 2008: 16). Dünya turizmi eskiden olduğu gibi kitle turizminin yoğunlaşması yerine alışılmış turizm merkezlerinden uzaklaşma yönünde bir eğilim göstermektedir. Günümüzde alışılmış turizm merkezleri belirli bir yaşın ve gelir düzeyinin üstündeki insanlar için çekiciliğini yitirmiş ve doyum noktasına ulaşmıştır. Turistler artık gidilecek yeni destinasyonlar aramaktadırlar (Akyüz, 2008: 17). Turizm sosyoekonomik bir olgu olarak, günümüzde en hızlı gelişen sektör olma özelliğini korumaktadır. Ülkeler turizm piyasasının rekabet gücü içinden daha büyük bir pay alabilmek için turizm faaliyetlerini çeşitlendirerek alternatif turizm türlerine yönelerek turistik gelişme kutupları yaratmaktadırlar (www.cmyo.ankara.edu.tr Erişim Tarihi: ) 9

20 Gelecekte turizm, turistlerin farklı amaçlarla tatil ve seyahat faaliyetlerine katılacağı ve böylece yeni turizm türlerinin gelişerek ülke ekonomileri açısından vazgeçilmez bir sektör haline geleceği öngörülmektedir. Tablo1 e bakıldığında yıllar itibariyle turist sayısında yaşanan bu artış ve gelişmelerin diğer turizm türlerini de etkileyeceği düşünülmektedir. Bu çerçevede; turist taleplerinin artması sonucu gelecekte alternatif turizm türlerinin öne çıkarak ve çeşitlenerek devam edecek bir turizm faaliyeti olacağı aşikardır (www.sdu.edu.tr Erişim Tarihi: ) Tablo 1: Uluslararası Turizm Hareketlerinin Sayısal Gelişimi Yıllar Turist Sayısı (x 1.000) Turizm Geliri (x ) $ $ $ $ $ $ $ $ Kaynak: (www.baskent.edu.tr Erişim Tarihi: ) Dünya Turizmindeki Gelişmeler Teknolojik gelişmeler sonucunda insan gücünün yerini otomasyon alacak ve bireylerin çalışma süreleri kısalacaktır. Boş zamanı artan bireyler turizm etkinliklerine katılacaktır, Bireylerin eğitim ve kültür düzeyleri artacak, böylece turizm etkinliklerine daha yoğun olarak katılım sağlanacaktır, 10

21 Dünya nüfusunun daha da artacağı dikkate alındığında turizm hareketlerine katılacak potansiyel artacaktır, Ticaret ilişkilerinin de gelişeceği dikkate alındığında düzenlenecek kongre, fuar ve toplantıların turizm açısından önemi artıracaktır. Bu bağlamda; kongre turizmi payının 10 yılda % 5-7 büyümesi beklenmektedir. Harcanabilir gelir düzeyindeki artışlar, turizm faaliyetleri için ayrılan payın artacağını göstermektedir. Gelir, yaşam düzeyi, gelenekler ve aile yükümlülükleri gibi nedenlerle turizm hareketlerine katılamayanlar refah artışı ve teknolojik gelişmelerle tatil yapma imkanına kavuşacaklardır. Paket turlarla yapılan turizm etkinliklerinde artış gözlenecektir. (Ekonomik kolaylık, dil sorunu çözümü, daha fazla yer görme, bürokratik kolaylıklar) (www.baskent.edu.tr Erişim Tarihi: ) Türkiye de Turizm Türkiye turizm konusuna 1980 li yıllardan itibaren ciddi anlamda eğilim göstermeye başlamıştır. Son 20 yıldır üzerinde bulunduğu coğrafi ve stratejik konum ile her türlü turizme elverişli doğal kültürel yapısı sayesinde Türkiye bu sektörde yerini almaya başlamıştır. Globalleşen dünyada Türkiye ekonomik anlamda elde ettiği döviz getirisini artırmak ve kürselleşen ekonomide bütünleşmeyi sağlamak için sahip olduğu turistik kaynakları etkin bir biçimde koruyarak turizm ürünlerini çeşitlendirme çabasına girmiştir. Türkiye nin dışa dönük ekonomik girdisini artırabilmesi ve dünya turizm pazarında ulaşmak istediği yere gelebilmesi için temelde bazı şartları gerçekleştirmesi gerekmektedir. Bu şartlar şu şekilde sıralanmaktadır (Çeken, 2006: 136); Rekabete dayalı bir turizm piyasasının işlerlik kazanması, Yenileme yatırımlarının yapılması, Devletin birçok sektörde olduğu gibi, turizm sektöründe de yönlendirici, teşvik edici ve destekleyici fonksiyonları üstlenmesi, 11

22 Türk turizminin dışa dönük bir yapıya kavuşturulması, Türkiye açısından turizm endüstrisi, dünyada söz sahibi olan ülkelerde olduğu gibi ülke ekonomisinin giderek önemli bir sektörü haline gelmiştir. Turizm verileri incelendiğinde yıldan yıla artan turizm gelirleri, istihdam ve yatırım olanakları ile turizm sektörü, doğrudan ve dolaylı olarak Türkiye ekonomisine önemli katkılar sağladığı açıkça görülebilmektedir. Günümüzde, ülke ekonomilerinin karşılaştığı ulusal ve uluslararası ekonomik sorunların çözümünde ve darboğazların aşılmasında turizm, dinamik ekonomik özellikleri ile adeta bir çıkış noktası olmuştur. Dünya ekonomisinde, küreselleşmenin hız kazanmasıyla birlikte özellikle ulaştırma ve iletişim sektöründeki gelişmeler, turizm sektörünün ekonomik boyutunu ön plana çıkarmıştır. Son 15 yıl içinde, Türk turizm geliri %130 artmış ve Türkiye turizmi %12,4 oranında bir büyümeyi gerçekleştirmiştir (Birkan, 2006: 33). Dünyada hızla büyüyen turizm sektörü, gelişmekte olan ülkelerin ekonomilerini pozitif yönde etkilemesi, ülkelerin önünde bulunan birtakım politik ve siyasi engellerin aşılması açısından 21.yüzyılda dünyanın en büyük endüstrisi olma yolunda hızla ilerlemektedir. Uluslararası seyahatte politik engellerin kaldırılması ve gelişmekte olan ülkelerin ekonomilerinin güçlenmesi ise bu büyümeye daha da hız kazandırmaktadır. Uluslararası seyahat biçimlerinin değişmesi ile birlikte uluslararası turizme katılanların sayısı arttığı gibi, dünya turizminde talep yapısı da değişmektedir. Değişen talep yapısı, Türkiye deki turizmi giderek daha avantajlı konuma getirmektedir. Geleneksel, deniz-kum-güneş odaklı talep yapısından farklılaşan dünya turizmi, önümüzdeki 20 yılda, temel eğilimlerini değiştirecektir. Bu da Türk turizminin mevcut potansiyeli ve alternatif turizm çeşitliliği ile 2020 yılı hedefi olan 60 milyon turist, 50 milyar dolar gelir hedefine ulaşmasını olanaklı kılacaktır (Önal, Düzakın, Çiftçi, 2006: 41). 12

23 Türkiye Turizminde Geleceğe Yönelik Eğilimler Doğal, kültürel ve ekonomik değerler planlı ve verimli bir şekilde değerlendirmesi, turist profilinin belirlenmesi ve alternatif turizm türlerinin uygulamaya geçirilmesi sonucunda dünya turizminden aldığı pay artacaktır, Kıyı turizmi ile birlikte alternatif turizm temel unsur olması ile doğu bloğu ülkelerinden gelen turist sayılarında önemli artış devam edecektir, Orta doğuda barışın hakim olması, Türkiye-Mısır-Yunanistan-İsrail paket turlarına talebin artmasını sağlayacaktır lerde Türkiye nin hedefi 60 milyon turist, 50 milyar dolar gelir elde etmek olacaktır. (www.baskent.edu.tr Erişim Tairihi: ) Türk Turizmini Oluşturan Ana Etmenler Ülkemizde doğal ve beşeri olmak üzere turizmi etkileyen iki faktör vardır, bu özellikler aşağıdaki gibi sıralanabilir (www.cografyaxl.com Erişim Tarihi: ) Doğal Etmenler: İklim: Ülkemizdeki turizm faaliyetleri üzerinde en etkili doğal faktördür. Karadeniz kıyılarımız hariç yaz turizmi denize kıyısı olan bölgelerde oldukça önemli bir yere sahiptir. Bunun dışında özellikle Uludağ ve Palandöken de de kış turizmi için uygun şartlar vardır. Doğal Plajlar: Deniz kenarlarındaki doğal plajların çokluğu ve uzunluğu da turizme olumlu bir etki yapmaktadır, Ülkemizde 200 e yakın mavi bayraklı plaj bulunmaktadır. 13

24 Yer Şekilleri: Ülkemiz çeşitli devirler boyunca farklı iç ve dış kuvvetlerin etkisi altında kaldığı için birçok yeryüzü şekli vardır. Bunların çoğu turistik değerler taşımaktadır (Peribacaları, travertenler, şelaleler, yaylalar vb.). Su Kaynakları, Bitki ve Hayvan Çeşitliliği: Akarsularımız, göllerimiz ve kaplıcalarımız turizme cazibe olan yerlerimizdir.ülkemizin coğrafi konumu nedeniyle iklim çeşitliliğinin fazla olması beraberinde birçok bitki ve hayvan türünün doğal olarak yetişmesine olanak sağlamıştır.bu varlıkların önemli bir bölümü milli park haline getirilerek turizme açılmıştır. Beşeri Etmenler: Tarihi eserler: Binlerce yıldır çeşitli uygarlıklara yurt edinmiş olan Ülkemizde bulunan tarihi eserler yerli ve yabancı turistleri ilgi odağı olmuştur. Kültürel değerler: Folklorümüz, geleneksel el sanatlarımız ve zengin mutfağımız turizmi etkilemektedir. Ulaşım olanakları: Türkiye nin turizme cazibe olan turistik merkezlerimize kolaylıkla ulaşabilmeyi sağlamak için ulaşım olanaklarının gelişmesi şarttır. Doğal Etmenler İklim Plajlar Yer Şekilleri Su Kaynakları Bitki ve Hayvan Türleri Beşeri Etmenler Tarihi Eserler Kültürel Değerler Ulaşım Olanakları Kişisel Tercihler 14

25 İKİNCİ BÖLÜM TURİZM SEKTÖRÜNDE MEVSİMSELLİK SORUNU 2.1. Turizmde Mevsimselliğin Tanımı Turizm, bütün bir yıl süresince karşılaşılan bir faaliyet olmakla beraber, esasında, yılın belirli dönemlerinde yoğun özellik gösteren bir olgudur. Turizm faaliyetlerinin yoğunlaştığı bu döneme turizm mevsimi adı verilir (Olalı, 1968: 159). Genelde turizm mevsimi bir çok sebepten dolayı yıl içinde Haziran Temmuz Ağustos aylarını kapsayan yaz mevsimdir. Turizmde ortaya çıkan mevsimsellik, turizm talebinin belli bir zaman parçasında veya belli yörelerde yoğunlaşması anlamını taşımaktadır. Turistik talepte yoğunlaşmayı sağlayan başlıca nedenlerden biri turistin günlük yaşamının dışındaki yerleri, kendisine sunulan zaman parçasında araması olmaktadır. Bu aşamada mevsimlik faktör turistik yoğunlaşmasının temel öğelerinden biridir (Usta, 2001: 121). Turizm sektöründe mevsimsellik tanımı yapılırken bu konuda çalışma yapan yazar ve araştırmacıların hemen hepsi mevsimsellik olayını tanımlamalarında talebin mevsimselliğinden hareket etmektedirler. Turizmin mevsimsellik özelliğine ilişkin tanımların bazıları aşağıda belirtilmektedir. Turizm sektöründe mevsimsellik başka bir tanımda yılın farklı zamanlarında turizm talebindeki belirgin yükselmeler olarak ele alınmaktadır (Kennedy and Deegan, 2001: 52). Turizm sektörünün dikkat çeken bir özelliği olarak mevsimsellik kısaca, boş zaman etkinliği olan turizm talebinin her yıl benzer zamanda ve yoğunlukta mevsimsel dalgalanması olarak tanımlanabilmektedir. 15

26 Bir diğer bir tanımda mevsimsellik; sistematik olan ancak tam anlamıyla düzenli olmayan ve iklim değişiklikleri, karar verme süreci, çalışma takvimi gibi bazı unsurlardan doğan; tercihler ve beklentiler, ekonomideki üretim ve tüketim düzeyi gibi bazı unsurlardan ise dolaylı etkilenen yıl içi (dönemsel) dalgalanmalar olarak ele alınmaktadır (Lim and McAleer, 2001: 69, Cunado, 2004: 79). Başka bir tanımda ise mevsimsellik turizm faaliyetlerinin gerçekleşmesinde yaşanan zamansal dengesizlikler olarak ele alınmaktadır (Jang, 2004: 819). Kennedy ise turizm sektöründe mevsimselliği yılın belli dönemlerinde turizm talebindeki belirgin yükselmeler olarak ele almaktadır (Kennedy and Deegan, 2001: 52). Daha detaylı bir şekilde düşünüldüğünde ise turizm sektöründe mevsimsellik kavramı turist sayısı, turist harcamaları, turist gecelemeleri, ulaştırma ve trafikteki yoğunluk gibi unsurlarda yılın belirli dönemlerinde görülen artış ve azalmalar (ya da bu unsurlardaki geçici dengesizlikler) olarak değerlendirilmektedir (Günel, 2009: 17). Turizmin bir diğer özelliği mevsimlik farklılıklar ve aylık artış-azalışlardır. Mevsimlik talep dalgalanmaları olarak adlandırılan bu hareketler kısaca; turizm talebinin genel özelliği değil, yılın belli bir bölümünde turist akımının yoğunluğu ya da yığılması olarak ifade edilmektedir (Witt v.d., 1995: 43). Turistik yoğunlaşmanın her yıl aynı zamanlarda oluşmasını sağlayan mevsimlik olayıdır. Mevsimlik yoğunlaşmanın bir arada yorumlanmasını sağlayan gelişme belirgin aylardaki turistik etkinliklerin artışı ve diğer aylarda azalması şeklinde oluşan yıl içindeki dönemselliktir. Ayrıca mevsimsellik, turistik etkinliklerin yüksek mevsimde belli bir yüzde oranında çoğalmasını ve uygun bir yüzde ile azaltılmasını sağlayan bir özelliğe sahiptir. (Çakılcıoğlu, 2002: 43). 16

27 2.2. Turizm Mevsimselliğinin Özelliği Turizm sektörüne doğrudan ya da dolaylı olarak bağlı olan etkinlikler, sektörel işletmeler ve turistler mevsimlik yoğunlaşmadan olumsuz yönde etkilenmektedirler. Bazı turistik bölgeler yılın belirli dönemlerinde gelen turist sayıları bakımından yüksek sezon yaşamakta, yılın geri kalan dönemlerinde ise düşük sezon da kalmaktadırlar. Bazı istisnai bölgelerde ise, birden fazla yüksek sezon, ara sezon ve ölü sezon görülmektedir. Bu olgu çerçevesinde turistik mevsimlik yoğunlaşmanın varlığına ve diğer saptanabilir faktörlere dayanarak; turistlerin geliş ve gidişleri, konakladıkları yatak sayısı ve yaptıkları geceleme miktarı, oteller ve turizm endüstrisinin diğer kollarındaki istihdam hacmi, ve bütün bu faktörlere bağlı yapılan harcamalar mevsimden mevsime, hatta aydan aya dalgalanmalar göstermektedir. Bu nedenle bu dalgalanmaları sonucunda oluşan turistik yoğunlaşma olayının bilinmesi ve ölçülmesi mevsimselliğin olumsuz sonuçlarının ortadan kaldırılması açısından zorunluluk arz etmektedir (Akat, 1997: 56) Sektör Açısından Mevsimsellik Özelliği Türkçe de bulunan mevsim sözcüğü İngilizce season sözcüğünün karşılığı olarak kullanılmaktadır. Season sözcüğünün temeli ise Fransızca saison sözcüğüne dayanmaktadır. Fransızcada saison; ideal ya da en çok tercih edilen zaman dilimi, yıl içindeki en önemli zaman dilimi ya da belli unsurların bulunduğu dönem anlamını taşımaktadır (Bender v.d., 2005: 303). Dünyadaki birçok ekonomik etkinliğin temelinde mevsim faktörünün küçümsenmeyecek bir etkisi vardır. Bu etkiyi turizm hareketlerinde de görmek mümkündür. Tur düzenleyicileri, oteller, hava, deniz, ve kara taşımacılığı gibi turistik işletmelerin işlevi ile turizm hareketleri aydan aya belirgin bir dalgalanma göstermektedir (Usta, 2001: 121). 17

28 Turizm olayı aslında, ekonomideki herhangi bir ürüne göre mevsimlik özelliği oldukça yüksek bir ürün / hizmet niteliği taşımaktadır. Ekonomide yer alan diğer ürün ve hizmetlerin sahip olduğu mevsimlik özellik, diğer kişisel tüketime yönelik ürünlere göre, turizmde daha ağır basmaktadır (İçöz, 2005: 156). Her sektörlerde var olan mevsimlik özellik çoğunlukla tek bir kritere sahipken, turizmde bu özelliği kazandıran birçok etken bulunmaktadır. Örneğin; yılbaşı kartları ya da air-condition talebinde yıl içinde belirli dönemlerde değişimler görülmektedir. Ancak, bu mevsimlik özellik diğer ürünlere göre turizmde daha etkin bir şekilde kendini hissettirmektedir. Turizm faaliyetlerinde mevsimlik özelliği oluşturan kriterler ise iklim koşullarından tatil dönemlerine kadar uzanan geniş bir yelpazeye yayılmaktadır. (Günel, 2009: 15) Seyahat Edenler Açısından Mevsimsellik Özelliği Seyahat eden turistin hayatını rutin olarak sürdürdüğü yerlerin dışındaki yerleri kendi imkanları dahilinde arayıp görmek istemesi turistik yoğunlaşmanın başlıca nedenlerinden biridir. Bu aşamada mevsimlik faktör, turistik yoğunlaşmasının temel öğelerinden biridir (Usta, 2001: 121). Turistlerin kişisel özellikleri çok uç sınırlara dayanmaktadır ve tabi ki turistik ziyaret amaçları tatilleri, iş gezilerini, arkadaş ve akraba ziyaretlerini ve muhtelif yani eğitim, din ve alışveriş gibi nedenleri içermektedir. Dünya çapındaki uluslar arası turistik aktiviteler dikkate alındığında, turistik seyahatlerin % 70 i yaz tatilini, yaklaşık %15 lik kısmı iş imkanlarını, geriye kalan %15 lik kısmı ise diğer sebepleri kapsamaktadır (Johnson ve Thomas, 1993: 1). Mevsimsellik, turizm talebinin belli bir zaman parçasında, belirli yörelerde zaman ve mekan içinde yoğunlaşma olmak üzere iki ana nedene sahiptir. 18

29 2.3. Turistik Yoğunlaşma Türleri Zaman İçinde Turistik Yoğunlaşma Turizm olayı, özellikle mevsimlik faktörden ileri gelen bir zamansal yoğunlaşmaya neden olmaktadır. Turizm mevsiminin, tatile çıkma dönemleri aynı zamanda kullanılması birçok ülkede gelenek haline gelmiştir. Tatil döneminin yaz aylarında yoğunlaşması zaman içinde turistik yoğunlaşma iki düzeyde kendini hissettirmektedir. Bunlar; zaman içinde ulaşım ve konaklama yoğunlaşması ve bunlara bağlı ortaya çıkan sonuçlardır (Usta, 2001: 124) Ulaşım Yoğunlaşması Belirli bölgelerde aşırı talep sonucu yetersiz kapasitede olan trafik noktaları ulaşımın zaman bakımından aksaması ve bu noktaların zaman içinde taşıdığı yük yansıtması bakımından incelenmesi gerekli bir husustur. Özellikle giriş kapılarındaki turistik yoğunlaşmanın yüksek düzeyde seyretmesi, yarattığı sorunlar açısından önem taşımaktadır. Yüksek yoğunlaşma olayı, alt yapı tesislerinin yetersizliği ve buna bağlı olarak beklenen hizmetlerin yerine getirilememesi gibi sorunları beraberinde getirmektedir. Herhangi bir karayolunun, yüksek mevsim karşısında uğradığı aşırı ulaşım yoğunlaşması, kaldıramayacağı yükü taşıması gibi, sonuçta giderilemeyen sorunlarla karşı karşıya kalmasına neden olmaktadır. Bu nokta veya güzergahlardaki ulaşım yoğunluğu, ticari yoğunlaşma ile birlikte ele alınabilir. (Kara, 2005: 35) Zaman içinde ulaşım yoğunlaşması sadece ulusal sınırlar içinde değil aynı zamanda uluslararası düzeyde de ortaya çıkan bir olgudur. Özellikle uluslararası havayolu ulaşımı bakımından da mevsimsel yoğunlaşma dikkat çekici bir nitelik taşımaktadır (Usta, 2001: 127). 19

30 Konaklama Yoğunlaşması Ulaşım yoğunlaşmasına bağlı olarak, konaklamanın da aynı zaman dilimlerinde yoğunlaşması turizm hareketlerinin ortaya çıkardığı kaçınılmaz sonuçlardan biridir. Konaklama yoğunlaşması, özellikle turistlerin yapmış olduğu gecelemeler ve tesislerin aylar itibariyle gösterdikleri doluluk oranları olarak önem taşımaktadır. Geceleme sayılarının, turistik tesislere olan toplam talebi belirlemek bakımından önemi vardır ve toplam yatak kapasitesinin yüksek mevsim boyunca sağladığı geceleme sayısı, diğer bir deyişle kullanılan yatak sayısı, en yüksek düzeydeki mevsim yoğunlaşmasını verecektir. Düşük sezon ve yüksek sezon arasındaki farkın büyüklüğü, yoğunlaşmanın şiddetini göstermektedir. (Usta, 2001: 127) Mekan İçinde Turistik Yoğunlaşma Mekan içinde yoğunlaşma turistin ülkenin doğal, tarihi, kültürelbeşeri kaynaklarının yoğun olduğu merkezlere yönelmesidir (İlkin ve Dinçer, 1991: 89). Genelde alan içindeki tatil amaçlı turistik yoğunlaşmanın, üç değişik alan türünde olduğu söylenebilir. Bunlar deniz, dağ ve kır yörelerindeki yoğunlaşmadır. Ancak bu genel sınıflamanın, zaman zaman yeterli olmadığı, tatillerde alansal yönden yaşanan yoğunlaşmanın, gidilen yerin niteliği açısından da incelenmesinin yapılabileceği bilinmektedir (Usta, 2001: 128). Tatiller genellikle kişilerin beklentilerini karşılama hedefi bakımından değer kazanırlar. Bu anlamda; güneş, deniz ve kumdan yararlanma amacına yönelik tatillerin tercih edilmesi mekan bakımdan yoğunlaşmanın denizlerde kıyısı olan bölgelerde ve merkezlerde oluşmasını sağlamaktadır. Denize yönelik turizm hareketlerinin ortaya çıkardığı ihtiyaçlar, bu amaçla tatile çıkanların konaklama ve gecelemelerindeki yoğunlaşmanın nedenini oluşturmaktadır (Usta, 2001: 129). 20

31 2.4. Turizmin Mevsimsellik Özelliğini Gösteren Veriler Buraya kadar yapılan açıklamalarda, mevsimselliğin gerek zaman içinde gerekse mekan içinde yılın belirli dönemlerinde yoğunlaşan bir kavram olduğu belirtilmektedir. Turizmin bu özelliğini gösteren verileri kısaca belirtmenin yararlı olacağı düşünülmektedir. Mevsimsellik yoğunlaşmanın belirlenmesi için İngiltere de British Travel and Holidays Association tarafından yapılan bir çalışmanın sonucu seyahatlerin aylara göre dağılımını aşağıdaki gibi gösterilmektedir (Olalı, 1968: 163). Aylar Seyahat Yüzdeleri Mayıs % 4,0 Haziran % 16,5 Temmuz % 32,0 Ağustos % 31,5 Eylül % 10,5 Ekim % 2,0 Diğer Aylar % 3,5 TOPLAM % 100,0 Bir diğer çalışma Fransa nın başlıca büyük şehirlerinde oturanların tatile çıkma gelenekleri üzerine Institut National de la Statistique et des Etudes Economiques tarafından yapılan bir anketten aşağıdaki sonuçlar alınmıştır (Olalı, 1968: 163) Seyahata Çıkanların Aylara Dağılımı Seyahat Yüzdeleri Haziran % 4,0 Temmuz birinci yarısı % 12,0 Temmuzun ikinci yarısı % 21,0 Ağustosun birinci yarısı % 40,0 Ağustosun ikini yarısı % 10,0 Eylül % 10,0 Diğer mevsimlerde % 3,0 TOPLAM % 100,0 21

32 Fransa ve İngiltere gibi ülkelerde turizm mevsimi dönemleri kapsamaktadır. Ancak turizm mevsimi aynı memleketin diğer bölgelerine göre de değişebilir Türkiye Açısından Mevsimsellik Göstergesi Turizm sektöründe ortaya çıkan mevsimsellik hakkında yapılan anket ve istatistiksel çalışmalar incelendiğinde göze çarpan ortak nokta yılın belli zamanlarında talep miktarlarındaki artış ve azalmalardır. Buna bağlı olarak bir ülkedeki turizm faaliyeti ve buna bağlı olarak ortaya çıkan talep artış ve azalmaları ile doğrudan ilişkili mevsimsellik Tablo 2 den de anlaşılacağı üzere Türkiye turizmi açısından da aşılması gereken bir engel olarak görülmektedir. Bu durum, turizm sektörünün sürekliliği göz önüne alındığında yılın belirli zamanlarında Ülkemize gelen yabancı turistlerin o yıla ilişkin sadece belli aylarında yoğunlaşması ve diğer aylarında azalması olarak görülmektedir. Türkiye turizminde ortaya çıkan söz konusu mevsimsellik turizm istatistikleri incelenerek açıklanabilmektedir. Tablo 2 de yıllar itibariyle ülkemize gelen turist sayıları incelendiğinde Türkiye turizminde üç ana mevsim olduğu ortaya çıkmaktadır. Bu mevsimlerden birincisi; Aralık, Ocak, Şubat ve Mart aylarını içeren düşük tempolu mevsim, ikincisi yüksek tempolu turizm mevsimi öncesi ve sonrası ayları Nisan, Mayıs ve Kasım olan yükselmeye başlama ve yükseldikten sonra azalma temposuna giren mevsim, üçüncüsü ise turizm hareketlerinde temponun yükseldiği turist sayılarında ve turizm gelirlerinde en yüksek akışın sağlandığı beş ay Haziran Ekim arası aylarını kapsayan yüksek tempolu mevsim olarak karşımıza çıkmaktadır. Tablo 2 de yılları arasında Türkiye ye gelen yabancı turistlerin aylara göre dağılımı gösterilmektedir. Tablo 2 incelendiğinde birkaç yıl dışında genel olarak ülkemize gelen yıllara göre toplam turist sayısında sürekli bir artış gözlenmektedir. 22

33 Tablo 2: Türkiye ye Gelen Yabancı Turistlerin Aylara Göre Dağılımı ( Bin Kişi) Yıllar Top (Kaynak:www.kultur.gov.tr Erişim Tarihi: ) 23

34 Tablo 2 de yıllara göre yabancı turist sayısının incelenmesinin yanı sıra, aylara göre gelen yabancı turist sayısının da ele alınması turizmin mevsimsellik özelliğini vurgulamak açısından önemlidir. Tabloda; Türkiye ye gelen yabancı turistlerin aylara göre dağılımına bakıldığında, turist sayılarındaki artış dikkate alınarak, Türkiye turizmi açısından Mayıs Ekim ayları arasındaki dönemin yüksek dönem ya da turizm mevsimi olarak nitelendirilebileceği; buna karşın, Kasım Nisan ayları arasındaki dönemin ise düşük dönem ya da turizm mevsimi dışı olarak belirtileceği görülmektedir. Yılın değişik aylarında farklılık gösteren turist sayısı bu nedenle turizmin mevsimlik karakterini ortaya koymaktadır. Tablo 2 ye göre ülkemize gelen turistlerin mevsimsel dağılımına bakıldığında, 1990 yılında yoğunluk sırasıyla %37,9 ile Yaz, %28,96 ile Sonbahar, %22,31 ile İlkbahar ve %10,79 ile Kıs mevsimleri seklindedir yılına gelindiğinde, Yaz mevsiminin yoğunluğu %41,91 e yükselirken, Sonbahar %26,26 ya, İlkbahar %21,03 e düşmüş, Kış mevsimi %10,80 lik bir yoğunluk yaşamıştır. Mevsimlik yoğunlaşmanın azaltılması ve turizmin tüm yıla yayılması ile ilgili çalışmalara rağmen, bu konularda henüz basarı sağlanamadığı görülmektedir yılları için hazırlanan Dokuzuncu Plan da da, Beşinci Plandan itibaren sözü edilen alternatif turizm türlerinin özendirilmesine devam edilmesi, ayrıca ülkenin rekabet üstünlüğü bulunan sağlık hizmetleri turizminin geliştirilmesi yer almaktadır. Dokuzuncu Plan ın Turizm Özel İhtisas Komisyonu Raporu nda sektörle ilgili hedefler ayrıntılı olarak ele alınmaktadır. Buna göre (www.ekutup.dpt.gov.tr Erişim Tarihi: ); Turizmde çeşitliliğin artırılması, turizmin tüm bölgelere ve tüm yıla yayılmasının sağlanması, Turizm ürününü çeşitlendirmek amacıyla kongre turizmi, yat turizmi, sağlık turizm, dağ ve kıs turizmi vb. faaliyetlerin teşvik edilmesi ve bölgelere göre geliştirilmesi, 24

35 Tarihi ve kültürel turizmin canlandırılması, yatak kapasitesinin büyük çoğunluğunun kıyı turizmine yönelik olması nedeniyle, yukarıda sayılan turizm türleri ile sağlık turizmi, üçüncü yaş ve gençlik turizmine dönük yatırımlara öncelik verilmesi, Avrupa ülkelerine yönelik pazar payının artırılarak sürdürülmesi yanında, turistik potansiyele sahip olan Çin basta olmak üzere Doğu Asya Pasifik Bölgesi ve İran gibi Ortadoğu ülkelerinde pazar payının artırılması hedeflenmektedir. Türkiye turizmde taşıdığı çeşitlilik potansiyelini yeterince değerlendiremediği için esas olarak kitle turizmi olan deniz-kum-güneş turizmine dayandırmaktadır. Bu nedenle kış ayları, düşük tempolu turizm hareketlerinin yaşandığı aylardır. Aralık ve Mart ayları arası dönem verileri, bu aylarda toplam turizm gelirlerinin ancak yüzde sinin bu mevsimde gerçekleştiği, gelen turistlerin yüzde ü bu dönemi seçtiğini göstermektedir. Yoğunlaşan tempolu Haziran-Ekim ayları yüksek mevsimi ve yükselişe geçişin sağlandığı Nisan, Mayıs ile Kasım ayları ise ara mevsim i oluşturmaktadır (www.turizmdebusabah.com Erişim Tarihi: ). Türkiye de ortaya çıkan mevsimselliğin daha belirgin bir şekilde görülebilmesi için 2008 ve 1990 yıllarının ortalaması alınması yeterlidir. Grafik 1 de Türkiye ye gelen turist sayılarının ortalaması yer almaktadır. 25

36 Yılları Arası Turist Sayısı Ortalaması (Bin Kişi) Turist Sayısı OCAK ŞUBAT MART NİSAN MAYIS HAZİRAN TEMMUZ AĞUSTOS EYLÜL EKİM KASIM ARALIK Grafik 1: Türkiye de Aylar İtibariyle Turistik Yoğunlaşma (Kaynak: Erişim Tarihi: ) Yukarıda yer verilen grafiğe bakıldığında, turizm faaliyetleri yılın 5 ayı için yoğun bir talep ile karşı karşıyayken, turizm mevsimi dışında kalan aylarda turist sayısında gözle görülür bir azalma olduğu anlaşılmaktadır. Bu azalmaya bağlı olarak turizmde ortaya çıkan mevsimselliğin olumsuz nedenleri detaylı bir şekilde incelenmelidir Turizm Sektöründe Mevsimselliği Oluşturan Ana Etmenler Doğal ve Kurumsal Mevsimsellik Turizm sektöründe mevsimsellik bireysel kararlara bağlı olduğu için oldukça fazla sayıda etkene bağlı olarak ortaya çıkmaktadır. Turizm sektöründe mevsimselliğe neden olan etkenler turizm talebinde ortaya çıkan dalgalanmalara paralel özellik göstermektedir. Turizm sektöründe mevsimsel talep dalgalanmalarının önlenemediği bazı turistik yörelerde yüksek tempodan sonraki yılın geri kalan dönemlerinde düşük sezon yaşanmaktadır. Bu nedenle mevsimselliğin ortaya 26

DÜNYA TURİZMİNDE GELECEĞE YÖNELİK EĞİLİMLER

DÜNYA TURİZMİNDE GELECEĞE YÖNELİK EĞİLİMLER DÜNYA TURİZMİNDE GELECEĞE YÖNELİK EĞİLİMLER İnsanoğlunun farklı amaçlarla turizm hareketlerine katılacağı ve yeni turizm türlerinin gelişeceğini söylemek mümkündür. Turizm hareketleri artarak ve çeşitlenerek

Detaylı

Turistik Ürün, Turistik Ürün Çeşitlendirmesi ve Alternatif Turizm 1.Hafta Öğr. Gör. Özer Yılmaz

Turistik Ürün, Turistik Ürün Çeşitlendirmesi ve Alternatif Turizm 1.Hafta Öğr. Gör. Özer Yılmaz Turistik Ürün, Turistik Ürün Çeşitlendirmesi ve Alternatif Turizm 1.Hafta Öğr. Gör. Özer Yılmaz Turistik Ürün; turistin seyahati boyunca yararlandığı konaklama, yeme-içme, ulaştırma, eğlence ve diğer birçok

Detaylı

İKLİM DEĞİŞİKLİĞİ ULUSAL BİLDİRİMLERİNİN HAZIRLANMASI PROJESİ 6. ULUSAL BİLDİRİM TURİZM BÖLÜMÜ

İKLİM DEĞİŞİKLİĞİ ULUSAL BİLDİRİMLERİNİN HAZIRLANMASI PROJESİ 6. ULUSAL BİLDİRİM TURİZM BÖLÜMÜ İKLİM DEĞİŞİKLİĞİ ULUSAL BİLDİRİMLERİNİN HAZIRLANMASI PROJESİ 6. ULUSAL BİLDİRİM TURİZM BÖLÜMÜ Özgür ZEYDAN Öğr. Gör. Dr. Kasım 2014 Ankara Sunum Planı Önceki bildirimlerde Turizm bölümleri İklim Değişikliği

Detaylı

2014-2023 BÖLGE PLANI SÜRECİ Bursa Turizm İhtisas Komisyonu Toplantısı 29.05.2013

2014-2023 BÖLGE PLANI SÜRECİ Bursa Turizm İhtisas Komisyonu Toplantısı 29.05.2013 2014-2023 BÖLGE PLANI SÜRECİ Bursa Turizm İhtisas Komisyonu Toplantısı 29.05.2013 Küresel Turizm Sektörü Dünya daki turist sayısı 2011 yılında bir önceki yıla göre % 4,6 ve 2012 de %4 artışla 1,035 milyar

Detaylı

DTO TURİZM VE ÇEVRE DERS NOTLARI ÖĞR.GÖR. ŞULE KIYCI

DTO TURİZM VE ÇEVRE DERS NOTLARI ÖĞR.GÖR. ŞULE KIYCI DTO TURİZM VE ÇEVRE DERS NOTLARI ÖĞR.GÖR. ŞULE KIYCI BİRİNCİ HAFTA 2 TURİZM OLAYI VE GELİŞİMİ Turizm kelimesinin Latincede dönmek, etrafını dolaşmak, geri dönmek anlamına gelen tornus kökünden türetildiği

Detaylı

TORBALI TİCARET ODASI MOBİLYA SEKTÖR ANALİZİ

TORBALI TİCARET ODASI MOBİLYA SEKTÖR ANALİZİ TORBALI TİCARET ODASI MOBİLYA SEKTÖR ANALİZİ a. Sektörün Dünya Ekonomisi ve AB Ülkelerindeki Durumu Dünya mobilya üretimi 2010 yılında yaklaşık 376 milyar dolar olurken, 200 milyar dolar olan bölümü üretim

Detaylı

BURSA ESKİŞEHİR BİLECİK KALKINMA AJANSI 2014-2023 TR41 BÖLGE PLANI BURSA TURİZM ÖZEL İHTİSAS KOMİSYONU TOPLANTISI BİLGİ NOTU

BURSA ESKİŞEHİR BİLECİK KALKINMA AJANSI 2014-2023 TR41 BÖLGE PLANI BURSA TURİZM ÖZEL İHTİSAS KOMİSYONU TOPLANTISI BİLGİ NOTU BURSA ESKİŞEHİR BİLECİK KALKINMA AJANSI 24-223 TR4 BÖLGE PLANI BURSA TURİZM ÖZEL İHTİSAS KOMİSYONU TOPLANTISI BİLGİ NOTU , bin Türkiye, milyon Turizm Sektörü Türkiye 223 Turizm Stratejisi nde illerimizin

Detaylı

Maliye Bakanı Sayın Mehmet Şimşek in Konuşma Metni

Maliye Bakanı Sayın Mehmet Şimşek in Konuşma Metni GSO-TOBB-TEPAV Girişimcilik Merkezinin Açılışı Kredi Garanti Fonu Gaziantep Şubesi nin Açılışı Proje Değerlendirme ve Eğitim Merkezi nin Açılışı Dünya Bankası Gaziantep Bilgi Merkezi Açılışı 23 Temmuz

Detaylı

Hizmet Sektörü Olarak Sağlık Turizminin Ülke Ekonomisindeki Rolü. Dr. Seyit KARACA TOBB Türkiye Sağlık Kurumları Meclis Başkanı

Hizmet Sektörü Olarak Sağlık Turizminin Ülke Ekonomisindeki Rolü. Dr. Seyit KARACA TOBB Türkiye Sağlık Kurumları Meclis Başkanı Hizmet Sektörü Olarak Sağlık Turizminin Ülke Ekonomisindeki Rolü Dr. Seyit KARACA TOBB Türkiye Sağlık Kurumları Meclis Başkanı Türkiye Ekonomisi Ülkemiz 2011 yılında yapmış olduğu büyüme trendiyle, dünya

Detaylı

Serbest zaman etkinlikleri. Alternatif serbest zaman etkinlikleri. Alternatif Sporlar. Alternatif Turizm... Ekstrem sporlar Yaşam tarzı sporları

Serbest zaman etkinlikleri. Alternatif serbest zaman etkinlikleri. Alternatif Sporlar. Alternatif Turizm... Ekstrem sporlar Yaşam tarzı sporları Serbest zaman etkinlikleri Alternatif serbest zaman etkinlikleri 1 2 Alternatif Sporlar Geleneksel sporlardan farklı olma, onları farklılaştırma Futbol, basketbol, voleybol. Geleneksel sporlara meydan

Detaylı

2023 E DOĞRU TÜRKİYE TURİZMİNDE YATIRIM HAMLESİ RAPORU

2023 E DOĞRU TÜRKİYE TURİZMİNDE YATIRIM HAMLESİ RAPORU 2023 E DOĞRU TÜRKİYE TURİZMİNDE YATIRIM HAMLESİ RAPORU Dr.Turgut Gür Yönetim Kurulu Başkanı ÖNSÖZ 25 yıl önce başlayan Turizm Yatırım Hamlesi sonucunda, Türkiye Dünyanın 7.Büyük Turizm Ülkesi olmuştur.

Detaylı

2014-2023 BÖLGE PLANI SÜRECİ Eskişehir Turizm İhtisas Komisyonu Toplantısı. 10.04.2013 Anadolu Üniversitesi

2014-2023 BÖLGE PLANI SÜRECİ Eskişehir Turizm İhtisas Komisyonu Toplantısı. 10.04.2013 Anadolu Üniversitesi 2014-2023 BÖLGE PLANI SÜRECİ Eskişehir Turizm İhtisas Komisyonu Toplantısı 10.04.2013 Anadolu Üniversitesi Küresel Turizm Sektörü Dünya daki turist sayısı 2011 yılında bir önceki yıla göre % 4,6 ve 2012

Detaylı

TÜRK PERAKENDE SEKTÖRÜ VE BEKLENTİLERİMİZ

TÜRK PERAKENDE SEKTÖRÜ VE BEKLENTİLERİMİZ TÜRK PERAKENDE SEKTÖRÜ VE BEKLENTİLERİMİZ Türkiye de perakende sektörü, 300 milyar dolara ulaşan büyüklüğü, 365 bin mağaza sayısı ve 2009-2013 yılları arasında yıllık bileşik %7 büyüme ile öne çıkan sektörler

Detaylı

TURİZMİ ÇEŞİTLENDİRMEK. Turizmde ilkeli ve planlı bir gelişme için Türkiye nin turizmini planlı ve sürdürülebilir biçimde çeşitlendirmesi şart.

TURİZMİ ÇEŞİTLENDİRMEK. Turizmde ilkeli ve planlı bir gelişme için Türkiye nin turizmini planlı ve sürdürülebilir biçimde çeşitlendirmesi şart. TURİZMİ ÇEŞİTLENDİRMEK Turizm gelişiminde son 20 yıldır büyük başarılara imza atmış Türkiye, son yıllarda sürdürülebilir turizm gelişiminde olumsuz bir trende girmiş bulunuyor. Turizmde ilkeli ve planlı

Detaylı

KRUVAZİYER TURİZMİ ve DESTİNASYONA KATKISI. Erkunt Öner 2012

KRUVAZİYER TURİZMİ ve DESTİNASYONA KATKISI. Erkunt Öner 2012 KRUVAZİYER TURİZMİ ve DESTİNASYONA KATKISI Erkunt Öner 2012 1 1. Kruvaziyer Endüstrisinin Gelişimi Global olarak kruvaziyer endüstrisi, son 5 yılda turizmin en fazla büyüme gösteren alanı olmuştur. Yapılan

Detaylı

Lojistik. Lojistik Sektörü

Lojistik. Lojistik Sektörü Lojistik Sektörü Gülay Dincel TSKB Ekonomik Araştırmalar dincelg@tskb.com.tr Kasım 014 1 Ulaştırma ve depolama faaliyetlerinin entegre lojistik hizmeti olarak organize edilmesi ihtiyacı, imalat sanayi

Detaylı

2002 HANEHALKI BÜTÇE ANKETİ: GELİR DAĞILIMI VE TÜKETİM HARCAMALARINA İLİŞKİN SONUÇLARIN DEĞERLENDİRİLMESİ

2002 HANEHALKI BÜTÇE ANKETİ: GELİR DAĞILIMI VE TÜKETİM HARCAMALARINA İLİŞKİN SONUÇLARIN DEĞERLENDİRİLMESİ TÜRKİYE EKONOMİ KURUMU TARTIŞMA METNİ 2003/6 http://www.tek.org.tr 2002 HANEHALKI BÜTÇE ANKETİ: GELİR DAĞILIMI VE TÜKETİM HARCAMALARINA İLİŞKİN SONUÇLARIN DEĞERLENDİRİLMESİ Zafer Yükseler Aralık, 2003

Detaylı

Tablo 1. Seçilen Ülkeler için Yıllar İtibariyle Hizmetler Sektörü İthalat ve İhracatı (cari fiyatlarla Toplam Hizmetler, cari döviz kuru milyon $)

Tablo 1. Seçilen Ülkeler için Yıllar İtibariyle Hizmetler Sektörü İthalat ve İhracatı (cari fiyatlarla Toplam Hizmetler, cari döviz kuru milyon $) 4.2. HİZMETLER 1. Hizmetler sektörünün ekonomideki ağırlığı bir refah kriteri olarak değerlendirilmektedir (1). (2) tarafından bildirildiği üzere, sanayileşmeyle birlikte, ulaştırma hizmetleri ve belirli

Detaylı

GRAFİKLERLE FEDERAL ALMANYA EKONOMİSİNİN GÖRÜNÜMÜ

GRAFİKLERLE FEDERAL ALMANYA EKONOMİSİNİN GÖRÜNÜMÜ GRAFİKLERLE FEDERAL ALMANYA EKONOMİSİNİN GÖRÜNÜMÜ Hazırlayan: Fethi SAYGIN Mart 2014 Kaynak :DESTATIS (Alman İstatistik Enstitüsü) GENEL DEĞERLENDİRME Ekonomi piyasalarındaki durgunluk ve sorunlara rağmen,

Detaylı

TÜRK KONSEYİ EKONOMİK İLİŞKİLERİ YETERLİ Mİ?

TÜRK KONSEYİ EKONOMİK İLİŞKİLERİ YETERLİ Mİ? TÜRK KONSEYİ EKONOMİK İLİŞKİLERİ YETERLİ Mİ? Dr. Fatih Macit, Süleyman Şah Üniversitesi Öğretim Üyesi, HASEN Bilim ve Uzmanlar Kurulu Üyesi Giriş Türk Konseyi nin temelleri 3 Ekim 2009 da imzalanan Nahçivan

Detaylı

TÜRKİYE TURİZM STRATEJİSİ 2023 VE MALATYA İLİ TURİZMİ

TÜRKİYE TURİZM STRATEJİSİ 2023 VE MALATYA İLİ TURİZMİ TÜRKİYE TURİZM STRATEJİSİ 2023 VE MALATYA İLİ TURİZMİ Dr. ADNAN ASLAN 27 MART 2013 ANKARA KÜLTÜR ve TURİZM BAKANLIĞI YATIRIM ve İŞLETMELER GENEL MÜDÜRLÜĞÜ İÇERİK 1.Dünyada ve Türkiye de Turizm 2. Türkiye

Detaylı

Turizm Ekim 2014. Özge YALÇIN - Mali Analiz. TSKB Araştırma

Turizm Ekim 2014. Özge YALÇIN - Mali Analiz. TSKB Araştırma Ekim 2014 Özge YALÇIN - Mali Analiz TSKB Araştırma Turizm sektörünün analizi amacıyla hazırlanmış olan bu rapor, Türkiye Sınai Kalkınma Bankası A.Ş. nin uzman kadrosunca güvenilir ola rak kabul edilen

Detaylı

Ege Turistik İşletmeler ve Konaklamalar Birliği (ETİK) Turİzm sektörünün. İzmİr ekonomisindeki büyüklüğü,yeri ve önemi

Ege Turistik İşletmeler ve Konaklamalar Birliği (ETİK) Turİzm sektörünün. İzmİr ekonomisindeki büyüklüğü,yeri ve önemi Ege Turistik İşletmeler ve Konaklamalar Birliği (ETİK) Turİzm sektörünün İzmİr ekonomisindeki büyüklüğü,yeri ve önemi Editör/Araştırma: Erol Karabulut Genel çerçeve / özet - 1,5 milyon turist ağırlayan

Detaylı

BÖLGESEL TURİZM GELİŞTİRME KOMİTELERİ BİLGİ NOTU

BÖLGESEL TURİZM GELİŞTİRME KOMİTELERİ BİLGİ NOTU Kuzeydoğu Anadolu Bölgesi İnovasyona Dayali Turizm Stratejisi ve Eylem Planı BÖLGESEL TURİZM GELİŞTİRME KOMİTELERİ BİLGİ NOTU TRA1 / 2012 Her hakkı saklıdır. ÖNSÖZ Bu doküman, Kuzeydoğu Anadolu Kalkınma

Detaylı

türkiye talep profili 2014

türkiye talep profili 2014 1 AKDENİZ TURİSTİK OTELCİLERİ VE İŞLETMECİLER BİRLİĞİ türkiye talep profili 2014 ilk yarı Sonuçları (özet değerlendirme) 30 YIL 1984-2014 AKTOB ARAŞTIRMA /EROL KARABULUT GECELEMELER % 10, GELİR % 6 ARTTI

Detaylı

BÖLÜM 1... 1 EKONOMİ İLE İLGİLİ TEMEL KAVRAMLAR...

BÖLÜM 1... 1 EKONOMİ İLE İLGİLİ TEMEL KAVRAMLAR... İÇİNDEKİLER BÖLÜM 1... 1 EKONOMİ İLE İLGİLİ TEMEL KAVRAMLAR... 2 1.1. Ekonominin Tanımı... 2 1.2. Kıtlık Kavramı ve Alternatif Maliyet... 3 1.3. İhtiyaç Kavramı... 4 1.4. Mal ve Hizmet... 5 1.5. Fayda...

Detaylı

AYDIN TURİZM ÇALIŞTAYI RAPORU

AYDIN TURİZM ÇALIŞTAYI RAPORU AYDIN TURİZM ÇALIŞTAYI RAPORU 2 Mayıs 2013 tarihli Perşembe günü Kuşadası Korumar Otel de gerçekleştirilen çalıştay saat 10:00 da başlamıştır. Toplantıya Aydın İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü, ADÜ Turizm

Detaylı

KRUVAZİYER TURİZMİNDE DÜNYA VE İZMİR, TÜRKİYE KRUVAZİYER PLATFORMU NUN ÇALIŞMALARI

KRUVAZİYER TURİZMİNDE DÜNYA VE İZMİR, TÜRKİYE KRUVAZİYER PLATFORMU NUN ÇALIŞMALARI KRUVAZİYER TURİZMİNDE DÜNYA VE İZMİR, TÜRKİYE KRUVAZİYER PLATFORMU NUN ÇALIŞMALARI DÜNYA KRUVAZİYER PAZARI NEREYE GİDİYOR? Hazırlayan: Mine Güneş Kruvaziyer destinasyonlar içerisinde, son yıllara kadar

Detaylı

TR41 Bursa Eskişehir Bilecik Bölge Planı Hazırlık Çalışmaları. Bilecik Turizm Sektörü Bilgi Notu

TR41 Bursa Eskişehir Bilecik Bölge Planı Hazırlık Çalışmaları. Bilecik Turizm Sektörü Bilgi Notu TR41 Bursa Eskişehir Bölge Planı Hazırlık Çalışmaları Turizm Sektörü Bilgi Notu Türkiye (bin) Turizm Sektörü Türkiye 2012 yılı turizm geliri 29.351 milyon $ (revize edilmiş), kişi başına ortalama harcama

Detaylı

Birinci Bölüm: Yatırım ve Proje Kavramları Turizm Yatırımlarının Türleri

Birinci Bölüm: Yatırım ve Proje Kavramları Turizm Yatırımlarının Türleri Birinci Bölüm: Yatırım ve Proje Kavramları Turizm Yatırımlarının Türleri Y. Doç. Dr. Şevki ULAMA 1 Yatırım: Şans oyunları oynamak Eldeki fonları uzun bir süre kullanmak Fonların yatırıldığı ve kullanıldığı

Detaylı

TÜRK SANAYİCİLERİ VE İŞADAMLARI DERNEĞİ

TÜRK SANAYİCİLERİ VE İŞADAMLARI DERNEĞİ TÜRK SANAYİCİLERİ VE İŞADAMLARI DERNEĞİ TÜSİAD YÖNETİM KURULU ÜYESİ OKTAY VARLIER'İN, TÜSİAD - KKTC İŞAD KIBRIS EKONOMİSİ VE YATIRIM OLANAKLARI SEMİNERİ'NDE YAPTIĞI, "SANAYİ VE HİZMETLER SEKTÖRÜNDE BEKLENTİLER

Detaylı

ĐSTĐHDAM AÇISINDAN ĐLK 250 Prof. Dr. Şükrü Kızılot Gazi Üniversitesi Arş.Gör.Özgür Şahan Gazi Üniversitesi

ĐSTĐHDAM AÇISINDAN ĐLK 250 Prof. Dr. Şükrü Kızılot Gazi Üniversitesi Arş.Gör.Özgür Şahan Gazi Üniversitesi 1 ĐSTĐHDAM AÇISINDAN ĐLK 250 Prof. Dr. Şükrü Kızılot Gazi Üniversitesi Arş.Gör.Özgür Şahan Gazi Üniversitesi 1- Genel Olarak Bir ekonominin başarı ölçütlerinden birisi de istihdam yaratma kapasitesidir.

Detaylı

TEB KOBİ AKADEMİ İLLER GELECEKLERİNİŞEKİLLENDİRİYOR: ADANA GELECEK STRATEJİSİ KONFERANSI 5 ARALIK 2007

TEB KOBİ AKADEMİ İLLER GELECEKLERİNİŞEKİLLENDİRİYOR: ADANA GELECEK STRATEJİSİ KONFERANSI 5 ARALIK 2007 TEB KOBİ AKADEMİ İLLER GELECEKLERİNİŞEKİLLENDİRİYOR: ADANA GELECEK STRATEJİSİ KONFERANSI 5 ARALIK 2007 1 Adana Gelecek Stratejisi Konferansı Çalışmanın amacı: Adana ilinin ekonomik, ticari ve sosyal gelişmelerinde

Detaylı

TÜRKİYE TURİZM PİYASALARI 2010-(Balıkesir)

TÜRKİYE TURİZM PİYASALARI 2010-(Balıkesir) TÜRKİYE TURİZM PİYASALARI 2010-(Balıkesir) Gayrimenkul değerlemesi ve gayrimenkul danışmanlığı hizmeti vermekte olan İstanbul Gayrimenkul Değerleme ve Danışmanlık A.Ş. nin Haziran-2011 de yayınladığı raporun

Detaylı

SAĞLIK TURİZMİNİN GELİŞTİRİLMESİ PROGRAMI VE POLİTİKALAR. Dr. H. Ömer Tontuş Sağlığın Geliştirilmesi Genel Müdürlüğü

SAĞLIK TURİZMİNİN GELİŞTİRİLMESİ PROGRAMI VE POLİTİKALAR. Dr. H. Ömer Tontuş Sağlığın Geliştirilmesi Genel Müdürlüğü SAĞLIK TURİZMİNİN GELİŞTİRİLMESİ PROGRAMI VE POLİTİKALAR Dr. H. Ömer Tontuş Sağlığın Geliştirilmesi Genel Müdürlüğü Programın Amacı ve Kapsamı-1 2 Tıbbi tedavinin alınması, termal kaynakların kullanılması,

Detaylı

INTERNATIONAL MONETARY FUND IMF (ULUSLARARASI PARA FONU) KÜRESEL EKONOMİK GÖRÜNÜM OCAK 2015

INTERNATIONAL MONETARY FUND IMF (ULUSLARARASI PARA FONU) KÜRESEL EKONOMİK GÖRÜNÜM OCAK 2015 INTERNATIONAL MONETARY FUND IMF (ULUSLARARASI PARA FONU) KÜRESEL EKONOMİK GÖRÜNÜM OCAK 2015 Hazırlayan: Ekin Sıla Özsümer AB ve Uluslararası Organizasyonlar Şefliği Uzman Yardımcısı IMF Küresel Ekonomik

Detaylı

BÜRO, MUHASEBE VE BİLGİ İŞLEM MAKİNELERİ İMALATI Hazırlayan M. Emin KARACA Kıdemli Uzman

BÜRO, MUHASEBE VE BİLGİ İŞLEM MAKİNELERİ İMALATI Hazırlayan M. Emin KARACA Kıdemli Uzman BÜRO, MUHASEBE VE BİLGİ İŞLEM MAKİNELERİ İMALATI Hazırlayan M. Emin KARACA Kıdemli Uzman 516 1. SEKTÖRÜN TANIMI Büro, muhasebe ve bilgi işlem makineleri imalatı ISIC Revize 3 ve NACE Revize 1 sınıflandırmasına

Detaylı

Sürdürülebilir turizmin uygulanmasında Türk turizminin avantajları olarak nitelendirilen unsuları şu şekilde sıralayabiliriz.

Sürdürülebilir turizmin uygulanmasında Türk turizminin avantajları olarak nitelendirilen unsuları şu şekilde sıralayabiliriz. TÜRKİYE DE EKOTURİZM UYGULAMALARI VE EKONOMİYE KATKILARI Kalkınma, gelişme ve kentleşme kavramları sürdürülebilirlikle beraber kullanılarak; kavramsal ve anlamsal olarak birbirini bütünlemektedir. Sürdürülebilir

Detaylı

Cari işlemler açığında neler oluyor? Bu defa farklı mı, yoksa aynı mı? Sarp Kalkan Ekonomi Politikaları Analisti

Cari işlemler açığında neler oluyor? Bu defa farklı mı, yoksa aynı mı? Sarp Kalkan Ekonomi Politikaları Analisti Cari işlemler açığında neler oluyor? Bu defa farklı mı, yoksa aynı mı? Sarp Kalkan Ekonomi Politikaları Analisti TEPAV Değerlendirme Notu Şubat 2011 Cari işlemler açığında neler oluyor? Ekonomide gözlemlenen

Detaylı

SAĞLIK TURİZMİNİN YENİ YILDIZI; TÜRKİYE. Dünyada sağlık turizminin gelişmesine sebep olan faktörler şu şekilde sıralanabilir;

SAĞLIK TURİZMİNİN YENİ YILDIZI; TÜRKİYE. Dünyada sağlık turizminin gelişmesine sebep olan faktörler şu şekilde sıralanabilir; Yrd. Doç Dr. Gonca Güzel Şahin SAĞLIK TURİZMİNİN YENİ YILDIZI; TÜRKİYE Sağlık Turizmi; insanların tedavi olmak amacıyla yaşadıkları ülkeden, kaliteli ve görece daha ucuz hizmet alabilecekleri başka ülkelere

Detaylı

Kaynak: KGM, Tesisler ve Bakım Dairesi, 2023 Yılı Bölünmüş Yol Hedefi. Harita 16 - Türkiye 2023 Yılı Bölünmüş Yol Hedefi

Kaynak: KGM, Tesisler ve Bakım Dairesi, 2023 Yılı Bölünmüş Yol Hedefi. Harita 16 - Türkiye 2023 Yılı Bölünmüş Yol Hedefi ULAŞIM Kara taşımacılığı 2023 hedeflerinde büyük merkezler otoyollarla bağlanırken, nüfusu nispeten küçük merkezlerin bu otoyollara bölünmüş yollarla entegre edilmesi hedeflenmektedir. Harita 16 ve Harita

Detaylı

Stratejik Düşünce Enstitüsü Ekonomi Koordinatörlüğü

Stratejik Düşünce Enstitüsü Ekonomi Koordinatörlüğü Stratejik Düşünce Enstitüsü Ekonomi Koordinatörlüğü www.sde.org.tr ANALİZ 2014/2 2013 YILI ALTIN ANALİZİ Dr. M. Levent YILMAZ Ekonomistlerin çoğu zaman yanıldığı ve nedenini tahmin etmekte zorlandığı bir

Detaylı

RAKAMLARLA DÜNYA, TÜRKİYE VE İZMİR KRUVAZİYER TURİZMİ

RAKAMLARLA DÜNYA, TÜRKİYE VE İZMİR KRUVAZİYER TURİZMİ DÜNYA KRUVAZİYER PAZARI NEREYE GİDİYOR? Hazırlayan: Mine Güneş / İzmir Ticaret Odası Kruvaziyer Sorumlusu Uzman RAKAMLARLA DÜNYA, VE İZMİR KRUVAZİYER TURİZMİ Kruvaziyer destinasyonlar içerisinde, Büyüme

Detaylı

6.15 TURİZM. 6.15.1 Ana Konular

6.15 TURİZM. 6.15.1 Ana Konular 6.15 TURİZM 6.15 TURİZM 334 6.15 TURİZM Başkent Lefkoşa çeşitli dönemlere ait tarihi, mimari, ve kültürel değerler açısından oldukça zengindir. Ayrıca Başkent olması nedeniyle ülkenin yönetsel, iş ve alışveriş

Detaylı

ALAN ARAŞTIRMASI II. Oda Raporu

ALAN ARAŞTIRMASI II. Oda Raporu tmmob makina mühendisleri odası TMMOB SANAYİ KONGRESİ 2009 11 12 ARALIK 2009 / ANKARA ALAN ARAŞTIRMASI II Türkiye de Kalkınma ve İstihdam Odaklı Sanayileşme İçin Planlama Önerileri Oda Raporu Hazırlayanlar

Detaylı

5.1. Ulusal Yenilik Sistemi 2023 Yılı Hedefleri [2011/101]

5.1. Ulusal Yenilik Sistemi 2023 Yılı Hedefleri [2011/101] 5.1. Ulusal Yenilik Sistemi 2023 Yılı Hedefleri [2011/101] KARAR ADI NO E 2011/101 Ulusal Yenilik Sistemi 2023 Yılı Hedefleri ĠLGĠLĠ DĠĞER KARARLA R T...... 2005/201 Ulusal Bilim ve Teknoloji Sisteminin

Detaylı

MAVİ BAYRAK ARAŞTIRMA SONUÇLARI

MAVİ BAYRAK ARAŞTIRMA SONUÇLARI MAVİ BAYRAK ARAŞTIRMA SONUÇLARI FEE nin 2011 yılında Mavi Bayraklı plaj ve marina yöneticilerine yönelik olarak düzenlenen anket sonuçları açıklandı. Toplamda 33 ülkeden 1151 plaj ve marina yöneticisinin

Detaylı

Türkiye 2009 2010 2011 2012 2013 Pazar Payı % 3,7 % 4,4 % 4,5 % 4,25 % 4,1

Türkiye 2009 2010 2011 2012 2013 Pazar Payı % 3,7 % 4,4 % 4,5 % 4,25 % 4,1 TÜRKİYE NİN HOLLANDA TURİZM PAZAR PAYI 16.8 milyon kişilik bir nüfusa sahip olan Hollanda, nüfusuna oranla en çok tatile çıkan Avrupa ülkeleri arasında yer almaktadır. Avrupa Konseyi Resmi İstatistik Dairesi

Detaylı

İŞBİRLİĞİ YAPILACAK KURUM/KURULUŞ. Hazine Müstaşarlığı Kalkınma Bakanlığı Maliye Bakanlığı Sosyal Taraflar

İŞBİRLİĞİ YAPILACAK KURUM/KURULUŞ. Hazine Müstaşarlığı Kalkınma Bakanlığı Maliye Bakanlığı Sosyal Taraflar TARIM SEKTÖRÜ 1. Tarım sektöründe istihdam şartları iyileştirilecektir. 1.1 Tarıma yönelik destekler ihtisaslaşmayı ve istihdamı korumayı teşvik edecek biçimde tasarlanacaktır. Hayvancılık Hazine Müstaşarlığı

Detaylı

Sermaye Piyasası Kurulu Başkanı. Dr. Vahdettin Ertaş. Finansal Erişim Konferansı. Açılış Konuşması. 3 Haziran 2014

Sermaye Piyasası Kurulu Başkanı. Dr. Vahdettin Ertaş. Finansal Erişim Konferansı. Açılış Konuşması. 3 Haziran 2014 Sermaye Piyasası Kurulu Başkanı Dr. Vahdettin Ertaş Finansal Erişim Konferansı Açılış Konuşması 3 Haziran 2014 Sn. Hazine Müsteşarım, Sn. BDDK Başkanım, Dünya Bankasının ülke direktörü Sn. Raiser, yurtiçinden

Detaylı

GÜNEY EGE BÖLGE PLANI 2010-2013

GÜNEY EGE BÖLGE PLANI 2010-2013 GÜNEY EGE BÖLGE PLANI 2010-2013 SUNUM AKIŞI Bölge Planı Hazırlık Süreci Paydaş Analizi Atölye Çalışmalarının Gerçekleştirilmesi Mevcut Durum Analizi Yerleşim Yapısı ve Yerleşmeler Arası İlişki Analizi

Detaylı

İŞBİRLİĞİ YAPILACAK KURUM/KURULUŞ. Hazine Müstaşarlığı Kalkınma Bakanlığı Maliye Bakanlığı Sosyal Taraflar

İŞBİRLİĞİ YAPILACAK KURUM/KURULUŞ. Hazine Müstaşarlığı Kalkınma Bakanlığı Maliye Bakanlığı Sosyal Taraflar TARIM SEKTÖRÜ 1. Tarım sektöründe istihdam şartları iyileştirilecektir. 1.1 Tarıma yönelik destekler ihtisaslaşmayı ve istihdamı korumayı teşvik edecek biçimde tasarlanacaktır. Hayvancılık (Tarım Reformu

Detaylı

ÇALIŞMA EKONOMİSİ II

ÇALIŞMA EKONOMİSİ II ÇALIŞMA EKONOMİSİ II KISA ÖZET KOLAYAOF DİKKATİNİZE: BURADA SADECE ÖZETİN İLK ÜNİTESİ SİZE ÖRNEK OLARAK GÖSTERİLMİŞTİR. ÖZETİN TAMAMININ KAÇ SAYFA OLDUĞUNU ÜNİTELERİ İÇİNDEKİLER BÖLÜMÜNDEN GÖREBİLİRSİNİZ.

Detaylı

BANKACILIK SEKTÖRÜ YÖNETİCİ KESİMİ BEKLENTİ ANKETİ

BANKACILIK SEKTÖRÜ YÖNETİCİ KESİMİ BEKLENTİ ANKETİ BANKACILIK DÜZENLEME VE DENETLEME KURUMU BANKACILIK SEKTÖRÜ YÖNETİCİ KESİMİ BEKLENTİ ANKETİ BİLGİ YÖNETİMİ DAİRESİ EKİM 2011 25 Görüş ve Önerileriniz İçin: E-posta: beklentianketi@bddk.org.tr Tel: (312)

Detaylı

Tarım & gıda alanlarında küreselleşme düzeyi. Hareket planları / çözüm önerileri. Uluslararası yatırımlar ve Türkiye

Tarım & gıda alanlarında küreselleşme düzeyi. Hareket planları / çözüm önerileri. Uluslararası yatırımlar ve Türkiye Fırsatlar Ülkesi Türkiye Yatırımcılar için Güvenli bir Liman Tarım ve Gıda Sektöründe Uluslararası Yatırımlar Dr Mehmet AKTAŞ Yaşar Holding A.Ş. 11-12 Şubat 2009, İstanbul sunuş planı... I. Küresel gerçekler,

Detaylı

REHBERLİK VE PSİKOLOJİK DANIŞMANLIK BÖLÜMÜ

REHBERLİK VE PSİKOLOJİK DANIŞMANLIK BÖLÜMÜ REHBERLİK VE PSİKOLOJİK DANIŞMANLIK BÖLÜMÜ Psikolojik Danışma ve Rehberlik RPD 201 Not II Uz. Gizem ÖNERİ UZUN Eğitimde Rehberlik *Rehberlik, bireyin en verimli bir şekilde gelişmesini ve doyum verici

Detaylı

KONAKLAMA VE SEYAHAT HİZMETLERİ ALANI

KONAKLAMA VE SEYAHAT HİZMETLERİ ALANI AMAÇ KONAKLAMA VE SEYAHAT HİZMETLERİ ALANI Bu öğrenme faaliyeti ile konaklama ve seyahat hizmetleri alanındaki meslekleri tanıyabileceksiniz. A. ALANIN MEVCUT DURUMU VE GELECEĞİ Günümüzde turizm sektörünün

Detaylı

Değişiklik Paketi : 6

Değişiklik Paketi : 6 Değişiklik Paketi : 6 10 Kasım 2014 Tarihinde Bakanlar Kuruluna Sunulan, 12 Kasım 2014 tarihindeki Bakanlar Kurulu Toplantısında İlk Görüşmesi Yapılan ve 11 Aralık 2014 Tarihinde Planlama Makamına Geri

Detaylı

tepav Mart2011 N201139 POLİTİKANOTU Cari Açığın Sebebini Merak Eden Bütçeye Baksın Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı

tepav Mart2011 N201139 POLİTİKANOTU Cari Açığın Sebebini Merak Eden Bütçeye Baksın Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı POLİTİKANOTU Mart2011 N201139 tepav Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı Sarp Kalkan 1 Politika Analisti, Ekonomi Etütleri Cari Açığın Sebebini Merak Eden Bütçeye Baksın Cari açık, uzun yıllardan

Detaylı

Sn. M. Cüneyd DÜZYOL, Kalkınma Bakanlığı Müsteşarı Açılış Konuşması, 13 Mayıs 2015

Sn. M. Cüneyd DÜZYOL, Kalkınma Bakanlığı Müsteşarı Açılış Konuşması, 13 Mayıs 2015 Sayın YÖK Başkanı, Üniversitelerimizin Saygıdeğer Rektörleri, Kıymetli Bürokratlar ve Değerli Konuklar, Kalkınma Araştırmaları Merkezi tarafından hazırlanan Yükseköğretimin Uluslararasılaşması Çerçevesinde

Detaylı

YENİ TEŞVİK SİSTEMİ VE DİYARBAKIR

YENİ TEŞVİK SİSTEMİ VE DİYARBAKIR YENİ TEŞVİK SİSTEMİ VE DİYARBAKIR Mart 215 Hikmet DENİZ i İçindekiler Tablo Listesi... iii Grafik Listesi... iii 1. Giriş... 1 2. Türkiye'de Teşvik Belgesine Bağlı Yatırımlar... 1 3. Yatırımların Bölgesel

Detaylı

Türk Bankacılık ve Banka Dışı Finans Sektörlerinde Yeni Yönelimler ve Yaklaşımlar İslami Bankacılık

Türk Bankacılık ve Banka Dışı Finans Sektörlerinde Yeni Yönelimler ve Yaklaşımlar İslami Bankacılık İÇİNDEKİLER FİNANS, BANKACILIK VE KALKINMA 2023 ANA TEMA SÜRDÜRÜLEBİLİR KALKINMA: FİNANS VE BANKACILIK ALT TEMALAR Türkiye Ekonomisinde Kalkınma ve Finans Sektörü İlişkisi AB Uyum Sürecinde Finans ve Bankacılık

Detaylı

Azerbaycan Enerji Görünümü GÖRÜNÜMÜ. Hazar Strateji Enstitüsü Enerji ve Ekonomi Araştırmaları Merkezi. www.hazar.org

Azerbaycan Enerji Görünümü GÖRÜNÜMÜ. Hazar Strateji Enstitüsü Enerji ve Ekonomi Araştırmaları Merkezi. www.hazar.org Azerbaycan Enerji GÖRÜNÜMÜ Hazar Strateji Enstitüsü Enerji ve Ekonomi Araştırmaları Merkezi EKİM 214 www.hazar.org 1 HASEN Enerji ve Ekonomi Araştırmaları Merkezi, Geniş Hazar Bölgesi ne yönelik enerji,

Detaylı

Editörler Doç.Dr.N.Selma Özdipçiner & Yrd.Doç.Dr.Gökhan Ayazlar GENEL TURİZM

Editörler Doç.Dr.N.Selma Özdipçiner & Yrd.Doç.Dr.Gökhan Ayazlar GENEL TURİZM Editörler Doç.Dr.N.Selma Özdipçiner & Yrd.Doç.Dr.Gökhan Ayazlar GENEL TURİZM Yazarlar Dr. Murat Aksu Yrd.Doç.Dr. Evrim Çeltek Yrd.Doç.Dr. Abdulkadir Koşan Doç.Dr. Emel Gönenç Güler Yrd. Doç. Dr. Nuran

Detaylı

Çalışma Hayatının İki Büyük Korkusu: İşsizlik ve İş Güvencesizliği Two Big Fear of Working Life: Unemployment and Job Insecurity

Çalışma Hayatının İki Büyük Korkusu: İşsizlik ve İş Güvencesizliği Two Big Fear of Working Life: Unemployment and Job Insecurity Çalışma Hayatının İki Büyük Korkusu: İşsizlik ve İş Güvencesizliği Two Big Fear of Working Life: Unemployment and Job Insecurity İskender GÜMÜŞ* Nebi Sümer, Nevin Solak, Mehmet Harma İşsiz Yaşam: İşsizliğin

Detaylı

Merkez Bankası 1998 Yılı İlk Üç Aylık Para Programı Gerçekleşmesi ve İkinci Üç Aylık Para Programı Uygulaması

Merkez Bankası 1998 Yılı İlk Üç Aylık Para Programı Gerçekleşmesi ve İkinci Üç Aylık Para Programı Uygulaması Merkez Bankası 1998 Yılı İlk Üç Aylık Para Programı Gerçekleşmesi ve İkinci Üç Aylık Para Programı Uygulaması Gazi Erçel Başkan Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası 1 Nisan 1998 Ankara I. Giriş Ocak ayı başında

Detaylı

Eylül 2013 B.H. AB VE ULUSLARARASI İŞBİRLİĞİ ŞUBESİ

Eylül 2013 B.H. AB VE ULUSLARARASI İŞBİRLİĞİ ŞUBESİ KIBRIS RUM KESİMİ ÜLKE RAPORU Eylül 2013 B.H. AB VE ULUSLARARASI İŞBİRLİĞİ ŞUBESİ I.GENEL BİLGİLER Resmi Adı : Kıbrıs Cumhuriyeti Yönetim Şekli : Cumhuriyet Coğrafi Konumu : Akdeniz deki beş büyük adadan

Detaylı

ATM Dubai Turizm Fuarı

ATM Dubai Turizm Fuarı ATM Dubai Turizm Fuarı Ortadoğu da gerçekleştirilen en önemli fuarlar arasında gösterilen ATM Turizm Fuarı Birleşik Arap Emirlikleri nin Dubai şehrinde 30 Nisan-3 Mayıs 2012 tarihleri arasında kapılarını

Detaylı

BURSA DA İLK 250 ŞİRKET VE İSTİHDAM

BURSA DA İLK 250 ŞİRKET VE İSTİHDAM BURSA DA İLK 250 ŞİRKET VE İSTİHDAM Prof. Dr. Yusuf ALPER 1. GENEL OLARAK İSTİHDAM Ekonomik faaliyetin toplumsal açıdan en önemli ve anlamlı sonuçlarından birini, yarattığı istihdam kapasitesi oluşturur.

Detaylı

3 Temmuz 2009 İngiltere Büyükelçiliği Konutu, Ankara Saat: 16:00. Çevre ve Orman Bakanlığı nın Saygıdeğer Müsteşar Yardımcısı,

3 Temmuz 2009 İngiltere Büyükelçiliği Konutu, Ankara Saat: 16:00. Çevre ve Orman Bakanlığı nın Saygıdeğer Müsteşar Yardımcısı, Türkiye nin İklim Değişikliği Ulusal Eylem Planı nın Geliştirilmesi Projesi nin Açılış Toplantısında Ulrika Richardson-Golinski a.i. Tarafından Yapılan Açılış Konuşması 3 Temmuz 2009 İngiltere Büyükelçiliği

Detaylı

BU YIL ULUSLARARASI KOOPERATİFLER YILI!

BU YIL ULUSLARARASI KOOPERATİFLER YILI! BU YIL ULUSLARARASI KOOPERATİFLER YILI! Birleşmiş Milletler Genel Kurulu; kooperatiflerin sosyo-ekonomik kalkınmaya, özellikle yoksulluğun azaltılmasına, istihdam yaratılmasına ve sosyal bütünleşmeye olan

Detaylı

DESTİNASYON YÖNETİMİ

DESTİNASYON YÖNETİMİ DESTİNASYON YÖNETİMİ KISA ÖZET KOLAYAOF DİKKATİNİZE: BURADA SADECE ÖZETİN İLK ÜNİTESİ SİZE ÖRNEK OLARAK GÖSTERİLMİŞTİR. ÖZETİN TAMAMININ KAÇ SAYFA OLDUĞUNU ÜNİTELERİ İÇİNDEKİLER BÖLÜMÜNDEN GÖREBİLİRSİNİZ.

Detaylı

ATM DUBAI 2015 ULUSLARARASI TURİZM FUARI DEĞERLENDİRME RAPORU

ATM DUBAI 2015 ULUSLARARASI TURİZM FUARI DEĞERLENDİRME RAPORU ATM DUBAI 2015 ULUSLARARASI TURİZM FUARI DEĞERLENDİRME RAPORU ATM DUBAI 2015 ULUSLARARASI TURİZM FUAR RAPORU Türkiye Seyahat Acentaları Birliği (TÜRSAB) bu yıl 22 inci kez gerçekleştirilen ATM Dubai 2015

Detaylı

1. BİLİŞİM. 1.1. Dünya da Bilişim Altyapısı

1. BİLİŞİM. 1.1. Dünya da Bilişim Altyapısı 1. BİLİŞİM 1. Bilişim teknolojilerinin ülke kalkınmasında hızlandırıcı rolünden daha çok yararlanılması, bilgiye dayalı ekonomiye dönüşümler rekabet gücünün kazanılması, eğitim yoluyla insan gücü yaratılması

Detaylı

AB Ülkelerinin Temel Ekonomik Göstergeleri Üye ve Aday Ülkeler

AB Ülkelerinin Temel Ekonomik Göstergeleri Üye ve Aday Ülkeler AB inin Temel Ekonomik Göstergeleri Üye ve Sayfa No Nüfus (Bin Kişi) 1 Nüfus Artış Hızı (%) 2 Cari Fiyatlarla GSYİH (Milyar $) 3 Kişi Başına GSYİH ($) 4 Satınalma Gücü Paritesine Göre Kişi Başına GSYİH

Detaylı

TÜRKİYE DIŞ TİCARETİNDEN İZMİR İN ALDIĞI PAYIN ANALİZİ

TÜRKİYE DIŞ TİCARETİNDEN İZMİR İN ALDIĞI PAYIN ANALİZİ 2013 ARALIK EKONOMİ TÜRKİYE DIŞ TİCARETİNDEN İZMİR İN ALDIĞI PAYIN ANALİZİ Erdem ALPTEKİN Giriş İzmir, 8.500 yıllık tarihsel geçmişe sahip, birçok medeniyetin birlikte hoşgörüyle yaşadığı, oldukça zengin

Detaylı

DÜNYA BANKASI TÜRKİYE DÜZENLİ EKONOMİ NOTU TEMMUZ 2015. Hazırlayan: Ekin Sıla Özsümer. Uluslararası İlişkiler Müdürlüğü

DÜNYA BANKASI TÜRKİYE DÜZENLİ EKONOMİ NOTU TEMMUZ 2015. Hazırlayan: Ekin Sıla Özsümer. Uluslararası İlişkiler Müdürlüğü DÜNYA BANKASI TÜRKİYE DÜZENLİ EKONOMİ NOTU TEMMUZ 2015 Hazırlayan: Ekin Sıla Özsümer Uluslararası İlişkiler Müdürlüğü DÜNYA BANKASI TÜRKİYE DÜZENLİ EKONOMİ NOTU Temmuz ayı içerisinde Dünya Bankası Türkiye

Detaylı

FİNANSAL SERBESTLEŞME VE FİNANSAL KRİZLER 4

FİNANSAL SERBESTLEŞME VE FİNANSAL KRİZLER 4 FİNANSAL SERBESTLEŞME VE FİNANSAL KRİZLER 4 Prof. Dr. Yıldırım Beyazıt ÖNAL 6. HAFTA 4. GELİŞMEKTE OLAN ÜLKELERE ULUSLAR ARASI FON HAREKETLERİ Gelişmekte olan ülkeler, son 25 yılda ekonomik olarak oldukça

Detaylı

Sürdürülebilir Kırsal Planlamada Doğa Turizmi ve Yerellik

Sürdürülebilir Kırsal Planlamada Doğa Turizmi ve Yerellik Sürdürülebilir Kırsal Planlamada Doğa Turizmi ve Yerellik Yrd.Doç.Dr. Gül GÜNEŞ Atılım Üniversitesi Meslek Yüksekokulu Müdürü Turizm ve Otel İşletmeciliği Bölümü İşletme Fakültesi ggunes@atilim.edu.tr

Detaylı

Cam Sektörü 2013 Yılı Değerlendirmesi

Cam Sektörü 2013 Yılı Değerlendirmesi Cam Sektörü 2013 Yılı Değerlendirmesi Temmuz 2014 1 Milyar $ I. Cam Sektörü Hakkında 80 yıllık bir geçmişe sahip olan Türk Cam Sanayii, bugün camın ana gruplarını oluşturan düzcam (işlenmiş camlar dahil),

Detaylı

HALKLA İLİŞKİLER (HİT102U)

HALKLA İLİŞKİLER (HİT102U) DİKKATİNİZE: BURADA SADECE ÖZETİN İLK ÜNİTESİ SİZE ÖRNEK OLARAK GÖSTERİLMİŞTİR. ÖZETİN TAMAMININ KAÇ SAYFA OLDUĞUNU ÜNİTELERİ İÇİNDEKİLER BÖLÜMÜNDEN GÖREBİLİRSİNİZ. HALKLA İLİŞKİLER (HİT102U) KISA ÖZET

Detaylı

T.C. Doğu Marmara Kalkınma Ajansı Düzce Yatırım Destek Ofisi Yatırıma Uygun Turizm Alanları Raporu Sektörel Raporlar Serisi IX

T.C. Doğu Marmara Kalkınma Ajansı Düzce Yatırım Destek Ofisi Yatırıma Uygun Turizm Alanları Raporu Sektörel Raporlar Serisi IX T.C. Doğu Marmara Kalkınma Ajansı Düzce Yatırım Destek Ofisi Yatırıma Uygun Turizm Alanları Raporu Sektörel Raporlar Serisi IX AĞUSTOS 2014 DÜZCE TURİZM YATIRIM ALANLARI T.C. DOĞU MARMARA KALKINMA AJANSI

Detaylı

YURTDIŞINA SEYAHAT AMAÇLI GİDEN VATANDAŞLARIMIZ VE TURİZM GİDERLERİ

YURTDIŞINA SEYAHAT AMAÇLI GİDEN VATANDAŞLARIMIZ VE TURİZM GİDERLERİ YURTDIŞINA SEYAHAT AMAÇLI GİDEN VATANDAŞLARIMIZ VE TURİZM GİDERLERİ ARAŞTIRMA SONUÇLARI 2013 Sosyal Sektör İstatistikleri Daire Başkanlığı Turizm İstatistikleri Grubu Kasım 2014 İÇİNDEKİLER 1. Giriş...

Detaylı

TUROB ITTFA / Belgrad - SIRBİSTAN 2014 Turizm Fuarı Sonuç Raporu

TUROB ITTFA / Belgrad - SIRBİSTAN 2014 Turizm Fuarı Sonuç Raporu TUROB ITTFA / Belgrad - SIRBİSTAN 2014 Turizm Fuarı Sonuç Raporu Fuar Tarihleri 27.02-02.03.2014 Fuarın Açık Olduğu saatler 10:00-19:00 Ziyaretçi Sayısı 62.500 Dağıtılan Malzemeler 1. İstanbul Guide 2014

Detaylı

EKONOMİK GELİŞMELER Mart - 2011

EKONOMİK GELİŞMELER Mart - 2011 EKONOMİK GELİŞMELER Mart - 2011 AR-GE MÜDÜRLÜĞÜ TÜRKİYE ESNAF VE SANATKARLARI KONFEDERASYONU EKONOMİK RAPOR - MART 2011 İÇİNDEKİLER... 1 GAYRİ SAFİ YURTİÇİ HASILA (GSYH)... 2 İSTİHDAM - İŞSİZLİK VE İŞGÜCÜ

Detaylı

TÜRSAB UITT KİEV 2016 ULUSLARARASI TURİZM FUAR RAPORU

TÜRSAB UITT KİEV 2016 ULUSLARARASI TURİZM FUAR RAPORU TÜRSAB UITT KİEV 2016 ULUSLARARASI TURİZM FUAR RAPORU Türkiye Seyahat Acentaları Birliği (TÜRSAB) bu yıl 30 Mart 1 Nisan tarihleri arasında Ukrayna nın başkenti Kiev de 22 inci kez gerçekleştirilen UITT

Detaylı

SU ÜRÜNLERİ SEKTÖRÜ TÜRK EKONOMİSİNİN NERESİNDE

SU ÜRÜNLERİ SEKTÖRÜ TÜRK EKONOMİSİNİN NERESİNDE Su Ürünleri Mühendisleri Derneği Yayın Organı SU ÜRÜNLERİ SEKTÖRÜ TÜRK EKONOMİSİNİN NERESİNDE Kadir DOĞAN İstanbul Üniversitesi Su Ürünleri Fakültesi Laleli /İST. ÖZET Ülkemizde sahip olan geniş doğal

Detaylı

4. TÜRKİYE - AVRUPA FORUMU

4. TÜRKİYE - AVRUPA FORUMU 4. TÜRKİYE - AVRUPA FORUMU Yeni Dönem Türkiye - AB Perspektifi Transatlantik Ticaret ve Yatırım Ortaklığı: Fırsatlar ve Riskler ( 21-22 Kasım 2013, İstanbul ) SONUÇ DEKLARASYONU ( GEÇİCİ ) 1-4. Türkiye

Detaylı

1) 3.Yaş turizmi nedir? 2)3.Yaş turizmi nasıl yapılır? 3)Türkiye 3.Yaş turist sayıları (Vasco Turizm) 4) 3.Yaş Turizmi davranışsal özellikleri

1) 3.Yaş turizmi nedir? 2)3.Yaş turizmi nasıl yapılır? 3)Türkiye 3.Yaş turist sayıları (Vasco Turizm) 4) 3.Yaş Turizmi davranışsal özellikleri İÇİNDEKİLER 1) 3.Yaş turizmi nedir? 2)3.Yaş turizmi nasıl yapılır? 3)Türkiye 3.Yaş turist sayıları (Vasco Turizm) 4) 3.Yaş Turizmi davranışsal özellikleri 5)Birleşmiş Milletler ve Dünya Yaşlanma Örgütü

Detaylı

KONGRE VE FUAR YÖNETY NETİMİ. r.afitap BULUT

KONGRE VE FUAR YÖNETY NETİMİ. r.afitap BULUT KONGRE VE FUAR YÖNETY NETİMİ Öğr.Gör. r.afitap BULUT 2012 3.Hafta 1-Kongre turizminin gelişme nedenleri a)arz açısındana b)talep açısındana 2-Kongre turizminin etkileri a)ekonomik etkiler b)sosyo Sosyo-kültürel

Detaylı

* 2012 yılında stabil kalan küresel ekonominin, 2013 yılında yüzde 3,1 lik bir büyümeye ulaşması bekleniyor.

* 2012 yılında stabil kalan küresel ekonominin, 2013 yılında yüzde 3,1 lik bir büyümeye ulaşması bekleniyor. Turizmcilere yol gösteren 'Global Trendler Raporu 2013' yayımlandı 6.11.2013-16:03:02 WTM'de açıklanan "Global Trends Report 2013"de, bir yandan küresel ekonominin durumuna ve küresel turizme dair bir

Detaylı

TÜRKİYE - ARJANTİN YUVARLAK MASA TOPLANTISI - 1

TÜRKİYE - ARJANTİN YUVARLAK MASA TOPLANTISI - 1 STRATEJİK VİZYON BELGESİ ( TASLAK ) TÜRKİYE - ARJANTİN YUVARLAK MASA TOPLANTISI - 1 Yeni Dönem Türkiye - Arjantin İlişkileri: Fırsatlar ve Riskler ( 2014 Buenos Aires - İstanbul ) Türkiye; 75 milyonluk

Detaylı

KÜLTÜR VE TURİZM BAKANLIĞI. 2008 Yılı Kurumsal Mali Durum Ve Beklentiler Raporu

KÜLTÜR VE TURİZM BAKANLIĞI. 2008 Yılı Kurumsal Mali Durum Ve Beklentiler Raporu KÜLTÜR VE TURİZM BAKANLIĞI 2008 Yılı Kurumsal Mali Durum Ve Beklentiler Raporu Temmuz 2008 GİRİŞ 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanununun 30 uncu maddesinde, genel yönetim kapsamındaki idarelerin,

Detaylı

2015 MAYIS ÖZEL SEKTÖRÜN YURT DIŞINDAN SAĞLADIĞI KREDİ BORCU GELİŞMELERİ

2015 MAYIS ÖZEL SEKTÖRÜN YURT DIŞINDAN SAĞLADIĞI KREDİ BORCU GELİŞMELERİ MAYIS ÖZEL SEKTÖRÜN YURT DIŞINDAN SAĞLADIĞI KREDİ BORCU GELİŞMELERİ 14 Temmuz Özel Sektörün Yurt Dışından Sağladığı Kredi Borcuna ilişkin yılı Mayıs verileri, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) tarafından

Detaylı

TÜBİSAD Bilişim Çözümleri Platformu

TÜBİSAD Bilişim Çözümleri Platformu TÜBİSAD Bilişim Çözümleri Platformu Bilgi ve iletişim teknolojilerinde yaşanan hızlı gelişmeler sektörde üretilen mal ve hizmetlerin hedef kitleye yeterli düzeyde ulaşmasını da zorlaştırıyor. Artık sadece

Detaylı

İÇİNDEKİLER. Önsöz... BİRİNCİ BÖLÜM TURİZM ENDÜSTRİSİ

İÇİNDEKİLER. Önsöz... BİRİNCİ BÖLÜM TURİZM ENDÜSTRİSİ İÇİNDEKİLER Önsöz... v BİRİNCİ BÖLÜM TURİZM ENDÜSTRİSİ 1. Turizm Endüstrisi... 1 1.1. Turizm Olayı ve Kavramı... 1 1.2. Turizm Endüstrisi Tanımı ve Temel Özellikleri... 5 1.3. Turizm Endüstrisinin Dünya

Detaylı

IFLA/UNESCO Çok Kültürlü Kütüphane Bildirisi

IFLA/UNESCO Çok Kültürlü Kütüphane Bildirisi Bu bildiri UNESCO Genel Konferansı nın 35. oturumunda onaylanmıştır. IFLA/UNESCO Çok Kültürlü Kütüphane Bildirisi Çok Kültürlü Kütüphane Hizmetleri: Kültürler Arasında İletişime Açılan Kapı İçinde yaşadığımız

Detaylı

TÜRKİYE DE İNŞAAT SEKTÖRÜ ÜZERİNE BİR DEĞERLENDİRME

TÜRKİYE DE İNŞAAT SEKTÖRÜ ÜZERİNE BİR DEĞERLENDİRME TÜRKİYE DE İNŞAAT SEKTÖRÜ ÜZERİNE BİR DEĞERLENDİRME TÜRKİYE KALKINMA BANKASI A.Ş. EKONOMİK VE SOSYAL ARAŞTIRMALAR MÜDÜRLÜĞÜ Ağustos 2008 ANKARA TÜRKİYE KALKINMA BANKASI A.Ş. TÜRKİYE DE İNŞAAT SEKTÖRÜ ÜZERİNE

Detaylı

SGSCC WP 2: Türkçe Ulusal Raporu. 1.Projenin tanıtımı

SGSCC WP 2: Türkçe Ulusal Raporu. 1.Projenin tanıtımı SGSCC WP 2: Türkçe Ulusal Raporu 1.Projenin tanıtımı SGSCC projesi Avrupa Birliği Hayat Boyu Öğrenme Projesi olup, 7 farklı Avrupa Birliği Ülkesinin katılımı ile yürütülmektedir. Bu ülkeler Belçika, Bulgaristan,

Detaylı

TÜRK DERİ VE DERİ MAMÜLLERİ SEKTÖRÜ

TÜRK DERİ VE DERİ MAMÜLLERİ SEKTÖRÜ TÜRK DERİ VE DERİ MAMÜLLERİ SEKTÖRÜ Türklerin dericiliğe başlamaları kaynaklara göre, 12. yüzyıla kadar gitmektedir. Köklü bir tarihsel geçmişe sahip olan deri ve deri sanayinin 1970 lerden itibaren ülkemizde

Detaylı