TÜRK DİLİ I Yrd. Doç. Dr. Mediha MANGIR

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "TÜRK DİLİ I Yrd. Doç. Dr. Mediha MANGIR"

Transkript

1 12 Biçim Bilgisi ORTAK DERSLER TÜRK DİLİ I Yrd. Doç. Dr. Mediha MANGIR 1

2 Ünite: 12 BİÇİM BİLGİSİ Yrd. Doç. Dr. Mediha MANGIR İçindekiler Çekim Ekleri İsim Çekim Ekleri FİİL ÇEKİM EKLERİ YAPIM EKLERİ KAYNAKLAR

3 12 Biçim Bilgisi Biçim bilgisi, bir dildeki kelimeleri, kök ve ekleri, bunların birleşme yollarını, dilin türetme ve çekim özelliklerini, eklerin anlam ve görevlerini ve şekille ilgili diğer konuları inceleyen dil bilgisi koludur. Kelimenin Tanımı Anlamı veya görevi bulunan ve tek başına kullanılabilen ses birliğine kelime denir. Kelimenin biçim yapısı kelimenin anlamlı ve anlamsız ögelerini içerir. Örneğin, kalemlikleri kelimesi, kalem kelimesine lik, -ler ve i ögeleri getirilmek suretiyle oluşturulmuştur. Bu ögeleri kelimeden çıkarabiliriz, ancak geriye kalan kalem kelimesinden anlam ve yapıyı bozmadan- hiçbir ses çıkaramayız. Bu durumda kalemlikleri kelimesi tek başına anlamı olan kalem kelimesi ile hiçbir anlamı bulunmayan lik, -ler, -i ögelerinden oluşmuştur. Kalem, anlamlı öge (kök); lik, -ler, -i ise anlamsız ya da görevli ögelerdir (ekler). Kök-Gövde Hiçbir yapım eki almamış, anlamlı daha küçük parçalara bölünemeyen kelimelere kök denir. Bu kök isim ya da fiil kökü olabilir. Türkçede kelime kökleri genellikle tek hecelidir. Bir kelime yapım ekiyle türemişse buna gövde denir: baş-la-, baş-la-n-gıç vb. baş kelimesi kök, başla- ve başlangıç gövdedir. İsim Kökleri Soyut veya somut, canlı veya cansız bütün varlık ve kavramlara karşılık olan kelimelerdir. İsimler; cümledeki görevlerine göre sıfat, zamir, zarf, edat olarak adlandırılsa da sonuçta isimdir ve isim kökü olarak kabul edilirler: taş, göz, üç, ben, güzel, kaç, kadar, hey, eyvah vb. Fiil Kökleri İsimlerin karşıladığı kavramların, nesnelerin ve varlıkların hareketini ifade ederler: git-, gel-, sev-, oku-, bak-, yaz- vb. NOT: İsim ve fiil kökünün aynı şekilde görüldüğü örnekler de vardır. Bunlara ortak kök denir. şiş-, şiş; göç-, göç; savaş-, savaş, güven-, güven vb. Ekler Tek başına anlamı olamayan, köklere eklenerek yeni anlamları ya da durumları karşılayan görevli ögelerdir. Eklendikleri köke göre ünlü ve ünsüz uyumlarına uyarlar. Türkçede genellikle eklerin birden fazla şekilleri vardır. Tek şekilli ekler de ses uyumlarına aykırı dururlar. Her ek, her kökle birleşmez. İsim kök veya gövdelerine gelen ekler ile fiil kök veya gövdelerine gelen ekler farklıdır. Görevleri bakımından ekler ikiye ayrılır: Çekim ekleri, yapım ekleri Çekim Ekleri Kelimeleri işleten, onların diğer kelimelerle olan anlam ilişkisini düzenleyen, kelimelerin yapılarını değiştirmeyen eklerdir. Çekim ekleri isimlere gelen ekler ve fiillere gelen ekler olmak üzere ikiye ayrılır: İsim Çekim Ekleri İsmin hal (durum) ekleri, iyelik ekleri, çokluk eki, soru eki, ekfiil eki isme gelen çekim ekleridir. 3

4 türk dili Hal (Durum) Ekleri Hal ekleri, isimlerin fiillerle ilişkisini yansıtırlar. Yalnızca ilgi eki (n)ın sadece isimler arasında ilgi kurar. Türkçede ilgi haliyle beraber isimlerin altı hali vardır. Yalın Hal: Ek almamış isimlerdir. İsim kökü aynı zamanda yalın hal olarak da kullanılır. Yalın haldeki isimler cümlede isim ve nesne olarak ortaya çıkarlar. İlgi Hali: Ünlü uyumlarına göre dört şekilli bir ektir: - (n)ın/-(n)in/-(n)un/-(n)ün. Bu ek isim soylu bir kelimeyi isim soylu başka bir kelimeye bağlayarak belirtili isim tamlaması kurmaya yarar. ev-in kapısı kapı-nın kolu üzüm-ün sapı yurd-un önü Belirtme (Yükleme) Hali: Dört şekillidir: -(y)ı/-(y)i/-(y)u/-(y)ü. Cümlede fiilin gösterdiği oluştan etkilenen isim ögesini gösterir. Bu eki almış olan isim, cümlede nesne olarak kullanılır. Bu eke nesne eki de denir. Kitab-ı okudu. Sen-i gördü. Odun-u kırdı. Üzüntüsü-n-ü unuttu. Yönelme (Yaklaşma) Hali: İki şekillidir: -(y)e/-(y)a. Bu çekim, fiilin gösterdiği oluşun yönünü, amacını, hedefini, sebebini vs. göstermek için kullanılır. Bu eki alan öge cümlede dolaylı tümleç olarak adlandırılır. Ev-e gitti. Görme-y-e geldi. İki milyon-a aldı. Akşam-a gelir. Bulunma (Kalma) Hali: Ünsüz ve ünlü uyumları gereği dört şekillidir: -de/-da/-te/-ta. Fiilin gösterdiği oluşun geçtiği yeri bildirir. Burada yerden anlaşılması gereken, oluşun geçtiği her türlü soyut ve somut kavramdır. evde, yolda, gecede, üzüntüde vb. Ayrılma (Çıkma) Hali Ünsüz ve ünlü uyumları gereği dört şekillidir: -den/-dan/-ten/-tan. Fiilin gösterdiği oluşun uzaklaştığı, çıktığı, başladığı noktayı, kaynağını göstermek, sebep ve miktar belirtmek gibi işlevleri vardır. evden, yoldan, açlıktan, üzüntüden vb İyelik Ekleri Nesne ya da kavramların bir başka nesne ya da kavrama ait olduğunu gösterirler. İyelik eki almış kelimeler, isim tamlamalarında tamlanan ögeyi oluştururlar: evin kapı-sı, sizin araba-nız vb. Teklik ve çokluk kişilere bağlı olarak altı iyelik eki vardır: 4

5 12 Biçim Bilgisi Teklik 1. kişi: -()m -()m()z 2. kişi: -()n -()n()z 3. kişi: -(s)ı -lar-ı Çokluk araba-m araba-mız kalem-im kalem-imiz araba-n araba-nız kalem-in kalem-iniz araba-sı araba-ları kalem-i kalem-leri İyelik ekleri, cümle içerisinde, çokluk eklerinden sonra, hal eklerinden önce gelir Çokluk Eki Kelimeler arasında ilişki kurmayıp, yalnız eklendiği kelimeyi etkiler. Bu yönüyle diğer çekim eklerinden ayrılır. Sayılabilen varlıkları gösteren isimlerden sonra çokluk anlamı kazandırır. Abartma, topluluk, aşama, saygı ve benzerlik gibi anlamları da vardır. evler, çocuklar, soğuklar, onlar, yüzler, Mustafa Kemaller, Ahmetler vb. NOT: Sayı sıfatlarıyla kurulan tamlamalarda nitelenen öge çokluk eki almaz: Beş kitap, üç kuş vb. Ancak, Yedi Cüceler, Kırk Haramiler, üç aylar özel kullanımlardır Soru Eki Soru eki, hem isimlere hem fiillere gelebilen bir çekim ekidir. Sorulmak istenen isim ögesinden hemen sonra gelir. Ekler gibi ünlü uyumlarına göre mı/mi/mu/mü şekilleri vardır. Ancak bitişik yazılmazlar. Bir cümlede birden fazla ögeye soru eki getirilemez. Ayşe bugün sinemaya gitti. gibi bir cümlede hangi öge soruya konu olacak sa ek ondan sonra gelir. Ayşe mi bugün sinemaya gitti? Ayşe bugün mü sinemaya gitti? Ayşe bugün sinemaya mı gitti? Ek-fiil Ek-fiil, eski Türkçede kullanılan er yardımcı fiilinin değişime uğramış biçimidir. Dilin tarihî devirlerinde fiilin önce r sesi düşmüş, daha sonra e sesi i ye dönmüş ve i- şeklini almıştır. i- fiilinin kök olarak kesin ve belirli bir anlamı yoktur. Ek-fiilin (i-) iki görevi vardır. Birincisi; isimlere eklenerek onları yüklemleştirir, bir başka deyişle isim cümleleri kurar. İkinci olarak basit çekimlenmiş fiillere eklenerek birleşik çekimli fiiller oluşturur. Ek-fiilin dört çekim şekli, dört kipi vardır: Ek-fiilin Şimdiki ya da Geniş Zamanı: İsim kök ya da gövdelerine ünlü uyumlarına göre- altı şahsı karşılayan -im, -sin, -dir, -iz, -siniz, -dirler eklerinden biri getirilerek yapılır. Ek-fiilin olumsuzu değil kelimesiyle yapılır. Ben öğrenciyim. Korkaksın. Hava sıcaktır. Biz kızgınız. Bu yıl çok çalışkansınız. Onlar uzundurlar (uzunlardır). Ben öğrenci değilim. Korkak değilsin. Hava sıcak değildir. Biz kızgın değiliz. Bu yıl çok çalışkan değilsiniz. Onlar uzun değildirler. 5

6 türk dili 112 Ek-fiilin Görülen Geçmiş Zamanı: İsimlerden sonra gelen i- mastarına ünlü uyumlarına göre- -dı/-di/-du/-dü/-tı/-ti/- tu/-tü eklerinden biri getirilerek yapılır. Ben öğrenci idim (öğrenciydim). Korkak idin (korkaktın). Hava sıcak idi (sıcaktı). Biz kızgın idik (kızgındık). Bu yıl çok çalışkan idiniz (çalışkandınız). Onlar uzun idiler (uzundular). Olumsuzu, görülen geçmiş zamana göre çekimlenmiş i- fiilinin değil kelimesine eklenmesiyle yapılır: öğrenci değildim, korkak değildin vb. Ek-fiilin Öğrenilen Geçmiş Zamanı: İsimlerden sonra gelen i- mastarına ünlü uyumlarına göre- -mış/-miş/-muş/-müş eklerinden biri getirilerek yapılır. Ben öğrenci imişim (öğrenciymişim). Korkak imişsin (korkakmışsın). Hava sıcak imiş (sıcakmış). Biz kızgın imişiz (kızgınmışız). Bu yıl çok çalışkan imişsiniz (çalışkanmışsınız). Onlar uzun imişler (uzunmuşlar). Olumsuzu, öğrenilen geçmiş zamana göre çekimlenmiş i- fiilinin değil kelimesine eklenmesiyle yapılır: öğrenci değilmişim, korkak değilmişsin vb. Ek-fiilin Şart Çekimi: Başka bir eylemin oluşabilmesi için kendi eylemini ya da durumunu şart gösterir. İsimlerden sonra gelen i- mastarına ünlü uyumlarına göre- -se/-sa eklerinden biri getirilerek yapılır. Ben öğrenci isem (öğrenciysem) çok çalışmalıyım. Korkak isen (korkaksan) gelmeyeceksin. Hava sıcak ise (sıcaksa) denize gideriz. Biz kızgın isek (kızgınsak) bunu söyleme. Bu yıl çok çalışkan iseniz (çalışkansanız) iyi notlar alırsınız. Onlar uzun iseler (uzunsalar) her yere yetişebilirler FİİL ÇEKİM EKLERİ Fiillere gelen ekler isimlere gelenlerden oldukça farklıdır. İsimler aldıkları çekim ekleriyle fiile bağlanırken fiillere gelen eklerin böyle işlevleri yoktur. Fiil kök ya da gövdesine getirilen ekler sırasıyla zaman/kip, kişi, soru ekleridir. Ek-fiili de buraya almak gerekir. Kip (haber ve dilek) ekleri: Kip, fiil kök veya gövdesinin ifade ettiği hareketin nasıl yapıldığını veya olduğunu gösterir. Türkçede beş haber kipi ve dört tane de dilek kipi vardır. Bunlar fiil başlığı altında ayrıntısıyla incelenecektir. Kişi ekleri: Kişi ekleri, hareketin, eylemin kim ya da kimler tarafından yapıldığını gösteren eklerdir. Altı şahıs zamirini temsil ederler. Üç tip kişi eki vardır. Bunlar da fiil konusunda ayrıntılı biçimde ele alınacaktır. Soru eki: İsimlerden sonra gelerek onların soru biçimlerini oluşturan ektir. Aynı ek, fiil çekiminde de karşımıza çıkar. gel-ecek-sin: Haber kiplerinden gelecek zaman, 2. tekil kişi yap-malı-y-ız: Dilek kiplerinden gereklik kipi, 1.çoğul kişi 6

7 12 Biçim Bilgisi sev-di-ler: Haber kiplerinden görülen geçmiş zaman, 3.çoğul kişi koşsam mı?: Dilek kiplerinden şart kipi, 1. tekil kişi, soru şekli Ek-fiil: İsim çekim eklerinde ele alınan ek-fiil, basit çekimlenmiş fiillere de gelerek birleşik zamanlı fiiller oluşturur. Hikâye, rivayet ve şart çekimi vardır. Ekin bu ikinci işlevi de fiil konusunda ayrıntısıyla ele alınacaktır. oku-r-du: Geniş zamanın hikâyesi gül- (ü)-yor-muş: şimdiki zamanın rivayeti çözmüş-se: Geniş zamanın şartı YAPIM EKLERİ Dilin söz varlığı değişken bir yapıya sahiptir. Her dönemde çeşitli ihtiyaçlardan dolayı yeni kelimelere gereksinim duyulabileceği gibi bazı kelimeler çeşitli nedenlerden dolayı kullanımdan düşebilir. Yeni kelimelerin dilin kendi imkânlarıyla yapılması arzu edilen bir durumdur. Kelime yapımında türetme, birleştirme, kısaltma gibi yöntemler kullanılabilir. Türetme, Türkçede eskiden beri yaygın olan başlıca kelime yapma yollarından biridir. Türetim, isim ve fiil köklerine yapım ekleri getirilerek yapılır. Türkçede yapım ve çekim ekleri çoğu zaman kesin çizgilerle birbirlerinden ayrılırlar. Ancak bazı eklerin sınırı tam olarak belli değildir. Örneğin ca, eşitlik eki olarak anlamda belirgin bir değişiklik yapmazken, diğer durumlarda daha belirgin değişiklik ortaya koyabilir. Türk-çe kelimesinde yapım eki gibi davranan ek, ben-ce kelimesinde çekim eki olmaya daha yakındır. Aynı durum aitlik eki ki için de söz konusudur. Bu ek hem yapım hem çekim ekleri arasında görülmektedir. Bazı çekim eklerinin yapım ekleri işlevini üzerine aldığı, başka bir ifadeyle ek sınıfını değiştirdiği de görülmektedir: göz-de insanlar, söz-de kızlar, gel-ir, gider, yiyecek vb. Bir kelimede birden fazla yapım eki bulunabilir; başka bir deyişle türemiş olan kelimeden yeni kelimeler türetilebilir: göz-lük-çü-lük, al-dır-ıl-mak. Ancak aynı işvli iki çekim eki yan yana bulunamaz: ev-den-de, (onların) ev-ler-leri Yapım ekleri sınırlı sayıda kelimeye, hatta bazen birkaç kelimeye eklenirken, çekim ekleri ise ilgili türden her kelimeye eklenebilir. Yapım eklerini dört grupta incelemek mümkündür: 1. İsimden İsim Yapan Ekler -lı/-li/-lu/-lü: İşlek eklerden biridir. Hemen hemen bütün isim köklerine gelebilir. Sıfat yapar, mensupluk bildirir, ikileme oluşturur. tat-lı, saygı-lı, ün-lü, Samsun-lu, büyük-lü küçük-lü, ana-lı baba-lı vb. -sız/-siz/-suz/-süz: Olumsuzluk belirten isimler yapar. tat-sız, su-suz, ölçü-süz, gönül-süz vb. -lık/-lik/-luk/-lük: Çok kullanılan bir ektir. Aitlik bildiren sıfatlar, için anlamına gelen alet isimleri, yer isimleri, topluluk isimleri, soyut isimler, meslek ve makam isimleri yapar. pilav-lık, dolma-lık, göz-lük, baş-lık, zeytin-lik, çam-lık, ağaç-lık, iyi-lik, genç-lik, avukatlık, müdür-lük, bakan-lık vb. 7

8 türk dili 112 -ca/-ce/-ça/-çe: İşlek bir ektir. Farklı görevlerde isim yapar. Kanlı-ca, Düz-ce, Türk-çe, İngiliz-ce, kadın-ca, insan-ca, kara-ca, kaplı-ca vb. -cı/-ci/-cu/-cü: Meslek isimleri, alışkanlık, mizaç bildiren isimler, ilgi isimleri, taraftarlık belirten isimler yapar. av-cı, eski-ci, şaka-cı, yalan-cı, içki-ci, kumar-cı, Atatürk-çü, milliyet-çi vb. -cık/-cik/-cuk/-cük: Sevgi, acıma, küçültme anlamları katar, hastalık isimleri yapar, yer, bitki, alet isimleri yapar. yavru-cuk, mini-cik, dere-cik, arpa-cık, Göl-cük, gelin-cik, tomur-cuk, maymun-cuk, kulak-çık vb. -cak/-cek/-çak/-çek: Çok işlek değildir. Küçültme, acıma, sevgi anlamları katar. yavru-cak, büyü-cek, küçü-cek, çabu-cak vb. -daş/-taş: Birlik-beraberlik ve ortaklık bildirir. arka-daş, yol-daş, meslek-taş, vatan-daş vb. -()ncı/-()nci/-()ncu/-()ncü: Sayı isimlerinden sıra ve derece belirten isimler yapar. beş-i-nci, iki-nci, yüz-ü-ncü vb. -ar/-er/-şar/şer: Sayı isimlerinden üleştirme sayıları yapar. bir-er, iki-şer, beş-er, yüz-er vb. -cıl/-cil/-cul/-cül: Benzetme ve abartma anlamı katar. ben-cil, ölüm-cül, ot-çul vb. -aç/-eç: Benzetme anlamı vardır. İşlek değildir. kır-aç, top-aç, bakır-aç>bakraç vb. -ak/-ek: sol-ak,ben-ek, baş-ak vb. -sıl/-sil/-sul/-sül: yok-sul, var-sıl örneklerindeki gibi benzerlik anlamı katar. 2. İsimden Fiil Yapan Ekler İsim kök veya gövdelerinden fiil türeten eklerdir. Sayıları çok değildir. En çok kullanılanlar şunlardır: -la-/-le-: taş-la-, tuz-la-, bek-le-, temiz-le-, of-la-, gür-le- vb. -al-/-el-: dar-al-, az-al-, düz-el-, şen-el-, boş-al- vb. -l-: kısa-l-, duru-l-, küçü-l-, eğri-l-, doğru-l- vb. -a-/-e-: oyun-a>oyna-, ad-a-, boş-a-, bez-e- vb. -ı-/-i-/-u-/-ü-: taş-ı-, şak-ı vb. 8

9 12 Biçim Bilgisi -ar-,-er-: baş-ar-, ağ-ar-, yaş-ar-, sarı-ar->sarar- vb. -da-/-de-/-ta-/-te: horul-da-, patır-da-, cıvıl-da- vb. -k-: ac-ı-k-, gec-i-k-, göz-ü-k-, bir-i-k- vb. -r- Çağ-ı-r-, bağ-ı-r-, an-ı-r- vb. -sa-/-se-: su-sa-, önem-se-, garip-se- vb. -msa-/-mse-: Az-ı-msa-, küçü-mse-, ben-i-mse- vb. 3. Fiilden Fiil Yapan Ekler: Fiil kök ve gövdelerinden fiil yapan eklerdir. Sayıları azdır, ancak bu ekler çok işlektir. Fiilden fiil türetmenin yanında farklı görevleri de vardır. Cümledeki görevlerine göre, edilgenlik, dönüşlülük, işteşlik gibi adları vardır. -l-: Edilgen fiiller yapar. Cümlede bu fiiller yüklem olunca özne bilinemez. yaz-ı-l-, yap-ı-l-, sar-ı-l-, seç-i-l vb. -n-: Dönüşlülük yapar, kendi kendine olma ifade eder. Bazı durumlarda edilgenlik de belirtir. giy-i-n-, tara-n-, gez-in- bak-ı-n-, söy-le-n- vb. -ş-: Fiili ortaklaşa, karşılıklı yapmayı belirtir. bak-ı-ş-, gül-ü-ş-, sözle-ş-, bul-uş-, döv-ü-ş-, gör-ü-ş- vb. -r-: Geçişsiz fiillere geldiğinde onları geçişli yapar; oldurgan fiiller yapar. göç-ü-r-, aş-ı-r-, bat-ı-r-, doy-u-r- vb. -ar-/-er-: kop-ar-, çık-ar-, gid-er-, çök-er- vb. -t-: Geçişsiz fiillere geldiğinde onları geçişli hale getirir. Oldurgan fiiller yapar. Geçişli fiillere geldiğinde de ettirgen fiiller yapar. kork-u-t-, uyu-t-, uza-t, ağla-t-; yazdır-t-, çizdir-t-, oku-t-, ara-t- vb -dır-/-dir-/-dur-/-dür-: Genellikle ettirgenlik yapan ektir. al-dır-, ye-dir-, bil-dir-, sor-dur-, bul-dur- vb. -a-/-e-: kap-a-, tık-a-, dol-a- vb. -ı-/-i-/-u-/-ü-: kaz-ı-, sür-ü-, bür-ü- vb. -msa-/-mse-: gül-ü-mse-, bak-ı-msa- vb. 9

10 türk dili 112 -ala-/-ele-: ov-ala-, kov-ala-, silk-ele-, it-ele- vb. -ma-/-me-: Fiil kök ya da gövdelerine getirilerek fiillere olumsuzluk anlamı verir. Olumsuzluk eki fiilden fiil yapım eklerinin en sonda bulunanıdır. Kendisinden sonra başka bir fiilden fiil yapım eki getirilemez. gel-me-, aldırıl-ma- koş-ma-, gül-me- vb. 4. Fiilden İsim Yapan Ekler: Fiil kök ve gövdelerinden isim yapan eklerdir. Kullanım sahaları geniştir. Bunlardan birçoğu işlek, bir kısmı da çok az örneği olan eklerdir. Başlıca fiilden isim yapma ekleri şunlardır: -m: yap-ı-m, iç-i-m, doğ-u-m, öl-ü-m, kal-ı-m vb. -k: aç-ı-k, ışı-k, dile-k, yat-ı-k vb. -ak/-ek: at-ak, uç-ak, barın-ak, yum-ak, kay-ak vb. -n: ak-ı-n, gel-i-n, tüt-ü-n, ek-i-n vb. -gı/-gi/-gu/-gü/-kı/-ki/-ku/-kü: sar-gı, sev-gi, dol-gu, gör-gü, as-kı, kes-ki vb. -gın/-gin/-gun/-gün/-kın/-kin/-kun/-kün: dal-gın, ger-gin, sol-gun, süz-gün, bıç-kın, et-kin, coş-kun, küs-kün vb. -ga/-ge: yon-ga, bil-ge, dal-ga, böl-ge vb. -gan/-gen/-kan/-ken: alın-gan, çekin-gen, çalış-kan, girişken vb. -gıç/-giç/-guç/-güç: dal-gıç, başlan-gıç, bil-giç, sor-guç vb. -gaç/-geç/-kaç/-keç: yüz-geç, utan-gaç, kıs-kaç, süz-geç vb. -ağan/-eğen: ol-ağan, yat-ağan vb. -ıcı/-ici/-ucu/-ücü: yap-ıcı, bak-ıcı, al-ıcı, sat-ıcı, yüz-ücü, dik-ici vb. -ı/-i/-u/-ü: yaz-ı, ekil-i, bat-ı, kork-u, öl-ü, duy-u vb. -tı/-ti/-tu/-tü: karar-tı, üzün-tü, alın-tı, girin-ti, görün-tü, kızar-tı, ürper-ti vb. 10

11 12 Biçim Bilgisi -sı/-si/-su/-sü: yat-sı, tüt-sü, sin-si vb. -anak/-enek: sağ-anak, tut-anak, gel-enek, gör-enek, seç-enek, düz-enek vb. -al/-el: çat-al, doğ-al, kur-al vb. -sal/-sel: uy-sal, gör-sel, işit-sel, eğit-sel, biliş-sel vb. -man/-men: şiş-man, az-man, okut-man, gözet-men, öğret-men vb. -ca/-ce: sakın-ca, çekin-ce, eğlen-ce, güven-ce vb. Fiilden isim yapan ekler arasında isim-fiil (mastar), sıfat-fiil (ortaç), zarf-fiil (ulaç) eklerini de saymak gerekir. Bu ekler ayrıntılı bir biçimde fiilimsiler konusunda işleneceğinden burada yer verilmeyecektir. 11

12 türk dili KAYNAKLAR BANGUOĞLU, Tahsin Türkçenin Grameri. TDK Yay., Ankara. BEYRELİ, Latif vd Yazılı ve Sözlü Anlatım, Pegem A Yay., Ankara. DEMİR, Nurettin-YILMAZ, Emine. Türk Dili El Kitabı, Grafiker Yay., Ankara. Editörler: DEMİR, Nurettin-YILMAZ, Emine Türk Dili Yazılı ve Sözlü Anlatım, Nobel Yayın Dağıtım, Ankara. DOĞAN, Levent- KAYA, Nesrin vd Üniversiteler İçin Türk Dili Yazılı ve Sözlü Anlatım, Nobel Yayın Dağıtım, Ankara. EDİSKUN, Haydar Türk Dilbilgisi, Remzi Kitabevi, İstanbul. ERGİN, Muharrem Türk Dil Bilgisi, Bayrak Basım/Yayın/Tanıtım, İstanbul Üniversiteler İçin Türk Dili, Bayrak Basım/Yayın/Tanıtım, İstanbul. KORKMAZ, Zeynep Türkiye Türkçesi Grameri (Şekil Bilgisi), TDK Yay. Ankara, 12

TÜRK DİLİ I DERSİ UZAKTAN EĞİTİM DERS SUNULARI. 11.Hafta

TÜRK DİLİ I DERSİ UZAKTAN EĞİTİM DERS SUNULARI. 11.Hafta TÜRK DİLİ I DERSİ UZAKTAN EĞİTİM DERS SUNULARI 11.Hafta Yapım Ekleri ve Uygulaması Fiilden İsim Yapma Ekleri Sıfat Fiil Ekleri Fiilden Fiil Yapma Ekleri Zarf Fiil Ekleri Fiilden İsim Yapma Ekleri Fiil

Detaylı

c. Yönelme Hâli: -e ekiyle yapılır. Yüklemin yöneldiği yeri, nesneyi ya da kavramı gösterir.

c. Yönelme Hâli: -e ekiyle yapılır. Yüklemin yöneldiği yeri, nesneyi ya da kavramı gösterir. ÇEKİM EKLERİ: Çekim ekleri, kelimelerin diğer kelimelerle bağ kurmasını, kelimelerin cümlede görev almasını sağlar, hâlini, sayısını, zamanını, şahsını belirler. Çekim ekleri eklendiği sözcüğün anlamında

Detaylı

TÜRKÇE BİÇİM KISA ÖZET. www.kolayaof.com

TÜRKÇE BİÇİM KISA ÖZET. www.kolayaof.com DİKKATİNİZE: BURADA SADECE ÖZETİN İLK ÜNİTESİ SİZE ÖRNEK OLARAK GÖSTERİLMİŞTİR. ÖZETİN TAMAMININ KAÇ SAYFA OLDUĞUNU ÜNİTELERİ İÇİNDEKİLER BÖLÜMÜNDEN GÖREBİLİRSİNİZ. TÜRKÇE BİÇİM BİLGİSİ KISA ÖZET www.kolayaof.com

Detaylı

EKLER VE SÖZCÜĞÜN YAPISI

EKLER VE SÖZCÜĞÜN YAPISI EKLER VE SÖZCÜĞÜN YAPISI *KÖK * YAPIM EKLERİ * ÇEKİM EKLERİ * YAPILARINA GÖRE SÖZCÜKLER K Ö K Sözcüğü oluşturan en küçük anlamlı dil birimine kök denir. Kök halinde bulunan sözcükler yapım eki almamıştır

Detaylı

Dal - mış - ım. Dal - mış - sın. Dal - mış. Dal - mış - ız. Dal - mış - sınız. Dal - mış - lar. Alış - (ı)yor - um. Alış - (ı)yor - sun.

Dal - mış - ım. Dal - mış - sın. Dal - mış. Dal - mış - ız. Dal - mış - sınız. Dal - mış - lar. Alış - (ı)yor - um. Alış - (ı)yor - sun. EYLEM ve EYLEMSİ FİİL (EYLEM) İsimler varlıkları, kavramları karşılayan sözcüklerdir. Fiiller ise hareketleri, oluşları, durumları karşılar. Fiiller genel olarak mastar hâlinde ifade edilir. Mastar hâlinde

Detaylı

*Bu, şu, o, bunlar, şunlar, onlar, buraya, şuraya, oraya, burası, şurası, orası,

*Bu, şu, o, bunlar, şunlar, onlar, buraya, şuraya, oraya, burası, şurası, orası, ZAMİRLER Kişi (Şahıs) Zamirleri *ben, sen, o,biz, siz, onlar Not: Ek alabilirler: bana, sana, bize, ondan, onları İşaret Zamirleri *Bu, şu, o, bunlar, şunlar, onlar, buraya, şuraya, oraya, burası, şurası,

Detaylı

Kelimelerin çekimlenerek değişik yerlerde ve görevlerde kullanılmasını sağlayan eklere çekim eki denir.

Kelimelerin çekimlenerek değişik yerlerde ve görevlerde kullanılmasını sağlayan eklere çekim eki denir. I. ÇEKİM EKLERİ Kelimelerin çekimlenerek değişik yerlerde ve görevlerde kullanılmasını sağlayan eklere çekim eki denir. Çekim ekleri, kelimelerin diğer kelimelerle bağ kurmasını, kelimelerin cümlede görev

Detaylı

ZAMİR Varlıkların veya onların isimlerinin yerini geçici veya kalıcı olarak tutabilen, isim gibi kullanılabilen, isim soylu kelimelerle, bazı eklere zamir denir. Zamirlerin Özellikleri: İsim soyludur.

Detaylı

» Ben işlerimi zamanında yaparım. cümlesinde yapmak sözcüğü, bir yargı taşıdığı için yüklemdir.

» Ben işlerimi zamanında yaparım. cümlesinde yapmak sözcüğü, bir yargı taşıdığı için yüklemdir. CÜMLENİN ÖĞELERİ TEMEL ÖĞELER Yüklem (Fiil, Eylem) Cümledeki işi, hareketi, yargıyı bildiren çekimli unsura yüklem denir. Yükleme, cümlede yargı bildiren çekimli öge de diyebiliriz. Yüklem, yukarıda belirttiğimiz

Detaylı

ÜNİTE 14 ŞEKİL BİLGİSİ-II YAPIM EKLERİ. TÜRK DİLİ Okt. Aslıhan AYTAÇ İÇİNDEKİLER HEDEFLER. Çekim Ekleri İsim Çekim Ekleri Fiil Çekim Ekleri

ÜNİTE 14 ŞEKİL BİLGİSİ-II YAPIM EKLERİ. TÜRK DİLİ Okt. Aslıhan AYTAÇ İÇİNDEKİLER HEDEFLER. Çekim Ekleri İsim Çekim Ekleri Fiil Çekim Ekleri ŞEKİL BİLGİSİ-II YAPIM EKLERİ İÇİNDEKİLER BAYBURT ÜNİVERSİTESİ UZAKTAN EĞİTİM MERKEZİ Çekim Ekleri İsim Çekim Ekleri Fiil Çekim Ekleri HEDEFLER TÜRK DİLİ Okt. Aslıhan AYTAÇ Bu üniteyi çalıştıktan sonra;

Detaylı

Canlı ve cansız varlıklara, çeşitli somut ve soyut kavramlara ad olan sözcük türüdür.

Canlı ve cansız varlıklara, çeşitli somut ve soyut kavramlara ad olan sözcük türüdür. SÖZCÜK TÜRLERİ İsimler (Adlar) Canlı ve cansız varlıklara, çeşitli somut ve soyut kavramlara ad olan sözcük türüdür. Özel İsimler Özel adlar, benzerleri bulunmayan, yaratılışta tek olan varlıklara verilen

Detaylı

ÜNİTE NO: VII YAPI BAKIMINDAN SÖZCÜKLER

ÜNİTE NO: VII YAPI BAKIMINDAN SÖZCÜKLER ÜNİTE NO: VII YAPI BAKIMINDAN SÖZCÜKLER (Bu ünite 10. Hafta nın devamı niteliğindedir. 10. Hafta nın ders notlarını almayı unutmayınız.) AMAÇLAR: 1. Dilimizin yapısını tanıtmak 2. Dilimizin sözcük türetme

Detaylı

EK FİİLLER VE FİİLİMSİLER

EK FİİLLER VE FİİLİMSİLER 2012 EK FİİLLER VE FİİLİMSİLER Zafer KARAKABAK TÜRKÇE DERSİ 10.12.2012 İçindekiler EK FİİLLER... 1 2.3.2 Ek Fiiller Genel Olarak Dört Bölümde İncelenir:... 1 FİİLİMSİLER... 5 EK FİİLLER İsim soylu kelimelerin

Detaylı

Konumuz CÜMLENİN ÖĞELERİ çocuklar.

Konumuz CÜMLENİN ÖĞELERİ çocuklar. Konumuz CÜMLENİN ÖĞELERİ çocuklar. Mustafa Öğretmenim, cümlenin asıl öğeleri Yüklem ve Özne dir. Öğretmenim, Zarf Tümleci, Dolaylı Tümleç ve Nesne (Belirtili Nesne Belirtisiz Nesne) de yardımcı öğeleridir.

Detaylı

TÜRKÇE DİL BİLGİSİ KURALLARI-Dil Yapısı

TÜRKÇE DİL BİLGİSİ KURALLARI-Dil Yapısı Pazar, 27 Eylül 2009 0949 - Son Güncelleme Pazar, 27 Eylül 2009 0950 TÜRKÇE DİL BİLGİSİ KURALLARI-Dil Yapısı Dil İnsanların duygu, düşünce ve isteklerini anlatmak için kullandıkları ses ya da işaretler

Detaylı

-DE, -DA VE -Kİ NİN YAZIMI

-DE, -DA VE -Kİ NİN YAZIMI 2012 -DE, -DA VE -Kİ NİN YAZIMI AYDIN ARIDURU BİLGİSAYAR 1 ÖĞRETİM GÖREVLİSİNİN ADI: YRD. DOÇ. NURAY GEDİK 05.12.2012 İÇİNDEKİLER İçindekiler... 1 -de da ve ki nin yazımı konu anlatımı... 2-6 -de da ve

Detaylı

BAĞLAÇ. Eş görevli sözcük ve sözcük gruplarını, anlamca ilgili cümleleri birbirine bağlayan sözcüklere "bağlaç" denir.

BAĞLAÇ. Eş görevli sözcük ve sözcük gruplarını, anlamca ilgili cümleleri birbirine bağlayan sözcüklere bağlaç denir. BAĞLAÇ Eş görevli sözcük ve sözcük gruplarını, anlamca ilgili cümleleri birbirine bağlayan sözcüklere "bağlaç" denir. Bağlaçlar da edatlar gibi tek başlarına anlamı olmayan sözcüklerdir. Bağlaçlar her

Detaylı

sesler ise küçük harfle gösterilir. Örn: -ma 2 olumsuzluk eki -ma ve -me şekillerinde gösterilebilir. değişebileceğini gösterir.

sesler ise küçük harfle gösterilir. Örn: -ma 2 olumsuzluk eki -ma ve -me şekillerinde gösterilebilir. değişebileceğini gösterir. TÜRK DİLİ VE EDEBİYATI BÖLÜMÜ TÜRKİYE TÜRKÇESİ - II DERS NOTLARI 1. Sınıf - 2. Dönem İsa SARI www.isa-sari.com BİÇİM BİLGİSİ BİÇİMBİRİM (MORFEM) Biçim bilgisinde temel birim, biçimbirim (morfem)dir. Biçimbirim,

Detaylı

FİİLİMSİLER. a)isim FİİL(MASTARLAR):Fiillere getirilen (MA y IŞ MAK) ekleriyle türetilen sözcüklere isim fiil denir.

FİİLİMSİLER. a)isim FİİL(MASTARLAR):Fiillere getirilen (MA y IŞ MAK) ekleriyle türetilen sözcüklere isim fiil denir. FİİLİMSİLER Fiillere getirilen, özel eklerle türetilen cümlede isim, sıfat, zarf görevinde kullanılan sözcüklere fiilimsi denir. Fiilimsiler üçe ayrılır. a)isim FİİL(MASTARLAR):Fiillere getirilen (MA y

Detaylı

Baleybelen Müfredatı

Baleybelen Müfredatı Baleybelen Müfredatı Dil veya Lisan, İnsanlar arasında anlaşmayı sağlayan doğal veya yapay bir araç, kendisine özgü kuralları olan ve ancak bu kurallar içerisinde gelişen canlı bir varlık, temeli tarihin

Detaylı

YEDİTEPE ÜNİVERSİTESİ YABANCI DİLLER YÜKSEK OKULU

YEDİTEPE ÜNİVERSİTESİ YABANCI DİLLER YÜKSEK OKULU YEDİTEPE ÜNİVERSİTESİ YABANCI DİLLER YÜKSEK OKULU Dersin Kodu : AFYA 101 Dersin Adı : Yabancılar için Türk Dili ve Kültürü I Okutman : E-posta : Telefon : 0.216.578 00 00 (Dahili: 2178) Ders Amacı Yabancılar

Detaylı

ÜNİTE. TÜRK DİLİ I Yrd. Doç. Dr. Nurşat BİÇER İÇİNDEKİLER HEDEFLER TÜRKÇE ŞEKİL BİLGİSİ II

ÜNİTE. TÜRK DİLİ I Yrd. Doç. Dr. Nurşat BİÇER İÇİNDEKİLER HEDEFLER TÜRKÇE ŞEKİL BİLGİSİ II HEDEFLER İÇİNDEKİLER TÜRKÇE ŞEKİL BİLGİSİ II Çekim Ekleri Ad Çekim Ekleri Durum (hâl) ekleri İyelik ekleri Çoğul ekleri Soru eki Fiil Çekim Ekleri Haber (bildirme) kipleri Tasarlama (istek) kipleri Kişi

Detaylı

CÜMLE ÇEŞİTLERİ. Buna yükleminin türüne göre de denebilir. Çünkü cümleyi yüklemine göre incelerken yüklemi oluşturan sözcüklerin türüne bakılır.

CÜMLE ÇEŞİTLERİ. Buna yükleminin türüne göre de denebilir. Çünkü cümleyi yüklemine göre incelerken yüklemi oluşturan sözcüklerin türüne bakılır. CÜMLE ÇEŞİTLERİ Cümleler, kendini oluşturan sözcüklerin anlamlarına, cümlede bulundukları yerlere, türlerine göre değişik özellikler gösterir. İşte bu özelliklere göre cümleler değişik gruplar altında

Detaylı

ÄEKİM EKLERİ. Kardeşine kitabın yerini sor. (Senin) kardeşin: Tamlama (iyelik) eki. Kardeşin-e: Kime?: YÅnelme durum eki

ÄEKİM EKLERİ. Kardeşine kitabın yerini sor. (Senin) kardeşin: Tamlama (iyelik) eki. Kardeşin-e: Kime?: YÅnelme durum eki ÄEKİM EKLERİ Kardeşine kitabın yerini sor. (Senin) kardeşin: Tamlama (iyelik) eki Kardeşin-e: Kime?: YÅnelme durum eki Kitab-ın yer-i: Tamlama ekleri Yeri-n-i: Neyi?: Belirtme durum eki Kardeşimden kitapların

Detaylı

Gök ler. Uçak lar la gi di lir an cak ora la ra. İn san gök ler de do la şa bil se. Bir ak şa müs tü, ar ka daş la rıyla. Bel ki ora la ra uçak lar

Gök ler. Uçak lar la gi di lir an cak ora la ra. İn san gök ler de do la şa bil se. Bir ak şa müs tü, ar ka daş la rıyla. Bel ki ora la ra uçak lar Gök ler. Uçak lar la gi di lir an cak ora la ra. İn san gök ler de do la şa bil se. Bir ak şa müs tü, ar ka daş la rıyla. Bel ki ora la ra uçak lar la da gi di le mez. Çün kü uçak lar çok ya kın dan geçi

Detaylı

5. SINIF TÜRKÇE KELİME TÜRLERİ TESTİ. A) Ben ise yağmur yağmasını bekliyordum. Cümlesindeki isimlerin hepsi tekildir.

5. SINIF TÜRKÇE KELİME TÜRLERİ TESTİ. A) Ben ise yağmur yağmasını bekliyordum. Cümlesindeki isimlerin hepsi tekildir. 1- Aşağıdaki cümlelerin hangisinde bilgi yanlışlığı vardır? A) Ben ise yağmur yağmasını bekliyordum. Cümlesindeki isimlerin hepsi tekildir. B) İyi bir aşçıydı. Cümlesinde özel isim kullanılmıştır. C) Tavuklar

Detaylı

ZAMİRLER(ADILLAR) Zamir sözcük türlerinden biridir. Zamiri yapmak için cümleyi çok çok iyi anlamak gerekir

ZAMİRLER(ADILLAR) Zamir sözcük türlerinden biridir. Zamiri yapmak için cümleyi çok çok iyi anlamak gerekir ZAMİRLER(ADILLAR) Zamir sözcük türlerinden biridir. Zamiri yapmak için cümleyi çok çok iyi anlamak gerekir çünkü zamirler isimlerin yerine geçen sözcüklerdir sözcüğün neyin yerine, nasıl geçtiğini kavramak

Detaylı

Canlı ve cansız varlıklara, çeşitli somut ve soyut kavramlara ad olan sözcük türüdür.

Canlı ve cansız varlıklara, çeşitli somut ve soyut kavramlara ad olan sözcük türüdür. İsimler (Adlar) Canlı ve cansız varlıklara, çeşitli somut ve soyut kavramlara ad olan sözcük türüdür. Özel İsimler Özel adlar, benzerleri bulunmayan, yaratılışta tek olan varlıklara verilen adlardır. Kişi

Detaylı

Konu: Zamirler Ders: Bilgisayar I Akdeniz Üniversitesi İsmail Kepek

Konu: Zamirler Ders: Bilgisayar I Akdeniz Üniversitesi İsmail Kepek Konu: Zamirler Ders: Bilgisayar I 11.12.2012 Akdeniz Üniversitesi İsmail Kepek İçindekiler 1. Ünite Hakkında Genel Bilgi... 2 2. ZAMİRLER... 2 2.1. Zamir Çeşitleri... 2 2.1.1. Şahıs Zamirleri... 3 2.1.2.

Detaylı

SBS İlköğretim 6 Türkçe Müfredatı

SBS İlköğretim 6 Türkçe Müfredatı SBS İlköğretim 6 Türkçe Müfredatı TÜR VE ŞEKİL BİLGİSİ Düz Yazı Bilgisi Efsane Destan Masal Hikâye Tiyatro Gezi Yazısı Anı (Hatıra) Günlük (Günce) Deneme Biyografi Otobiyografi Mektup Münazara Şiir Bilgisi

Detaylı

-gi de ra yak- se ve bi lir sin... Öl mek öz gür lü ğü de ya şa mak öz gür lü ğü de önem li dir. Be yoğ lu nda ge zer sin... Şöy le di yor du ken di

-gi de ra yak- se ve bi lir sin... Öl mek öz gür lü ğü de ya şa mak öz gür lü ğü de önem li dir. Be yoğ lu nda ge zer sin... Şöy le di yor du ken di -gi de ra yak- se ve bi lir sin... Öl mek öz gür lü ğü de ya şa mak öz gür lü ğü de önem li dir. Be yoğ lu nda ge zer sin... Şöy le di yor du ken di ne: Sen gü neş li so kak lar da do laşı yor sun, is

Detaylı

Cümle, bir düşünceyi, bir dileği, bir haberi ya da duyguyu tam olarak anlatan, bir veya birden çok sözcükten oluşmuş anlatım birimidir.

Cümle, bir düşünceyi, bir dileği, bir haberi ya da duyguyu tam olarak anlatan, bir veya birden çok sözcükten oluşmuş anlatım birimidir. CÜMLENİN ÖĞELERİ Cümle, bir düşünceyi, bir dileği, bir haberi ya da duyguyu tam olarak anlatan, bir veya birden çok sözcükten oluşmuş anlatım birimidir. Cümle içindeki sözcüklerin tek başlarına ya da

Detaylı

İÇİNDEKİLER BÖLÜM 1 BÖLÜM 2

İÇİNDEKİLER BÖLÜM 1 BÖLÜM 2 İÇİNDEKİLER BÖLÜM 1 ÖNSÖZ DİL NEDİR? / İsmet EMRE 1.Dil Nedir?... 1 2.Dilin Özellikleri.... 4 3.Günlük Dil ile Edebî Dil Arasındaki Benzerlik ve Farklılıklar... 5 3.1. Benzerlikler... 5 3.2. Farklılıklar...

Detaylı

Büyük Ünlü Uyumu (Kalınlık-İncelik Uyumu)

Büyük Ünlü Uyumu (Kalınlık-İncelik Uyumu) Büyük Ünlü Uyumu (Kalınlık-İncelik Uyumu) Türkçede 8 tane ünlü harfin 4 tanesi kalın, 4 tanesi ince ünlüdür. Büyük ünlü uyumu bir kelimedeki ünlü harflerin ince veya kalın olmasıyla ilgilidir. Kalın Ünlüler:

Detaylı

Balıkesir Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi Cilt 3 Sayı:4 Yıl:2000

Balıkesir Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi Cilt 3 Sayı:4 Yıl:2000 TÜRKÇE SÖZLÜKTEKİ ÖRNEKLERDEN HAREKETLE DÖNÜŞLÜ VE İŞTEŞ FİİLLERİN GEÇİŞLİLİK DURUMLARI ÖZET Yrd. Doç. Dr. HÜLYA SAVRAN* Dönüşlü fiillerle işteş fiillerin çok azının nesne aldığı bilinmektedir. Bu makalede,

Detaylı

ISBN NUMARASI: ISBN NUMARASI: ISBN NUMARASI: ISBN NUMARASI:

ISBN NUMARASI: ISBN NUMARASI: ISBN NUMARASI: ISBN NUMARASI: Bu formun ç kt s n al p ço altarak ö rencilerinizin ücretsiz Morpa Kampüs yarıyıl tatili üyeli inden yararlanmalar n sa layabilirsiniz.! ISBN NUMARASI: 65482464 ISBN NUMARASI: 65482464! ISBN NUMARASI:

Detaylı

ÖZNE YÜKLEM UYUMU BAKIMINDAN FARKLI BĐR CÜMLE TĐPĐ

ÖZNE YÜKLEM UYUMU BAKIMINDAN FARKLI BĐR CÜMLE TĐPĐ ÖZNE YÜKLEM UYUMU BAKIMINDAN FARKLI BĐR CÜMLE TĐPĐ Caner KERĐMOĞLU ÖZET Bu çalışmada Türkiye Türkçesinin söz dizimiyle ilgili olarak özne-yüklem uyumu konusu ele alınmıştır. Yüklemi 1. ve 2. kişi zamiri

Detaylı

Bu gerçeği bilen Atatürk, Türk Dil Kurumunu kurdu. ( Aşağıdaki ilk üç soruyu parçaya göre cevaplayın.)

Bu gerçeği bilen Atatürk, Türk Dil Kurumunu kurdu. ( Aşağıdaki ilk üç soruyu parçaya göre cevaplayın.) Dil ve kültür birbirini tamamlar. Biri olmadan diğeri olmaz. Dil, ulusal olduğu ölçüde ulusal kültür oluşur. Biraz Fransızca, biraz İngilizce çokça Arapça sözcüklerle dolu bir dil ile ulusal kültür oluşmaz.

Detaylı

mer can or ma nı için de do laş mak tay dı. Ka ya la rın ara sın da ki ya rık lar da on la rın yu va la rıy dı. Ha nos de lik ler den bi ri ne bil gi

mer can or ma nı için de do laş mak tay dı. Ka ya la rın ara sın da ki ya rık lar da on la rın yu va la rıy dı. Ha nos de lik ler den bi ri ne bil gi mer can or ma nı için de do laş mak tay dı. Ka ya la rın ara sın da ki ya rık lar da on la rın yu va la rıy dı. Ha nos de lik ler den bi ri ne bil gi al mak için ka fası nı sok tu. Ama içer de ki za rif

Detaylı

karşılayan ögeler ekleşirken de 3. şahıs işaretsiz kalmaktadır. (örn.: sen çalışkan+//+sın Ali çalışkan+//+ø).

karşılayan ögeler ekleşirken de 3. şahıs işaretsiz kalmaktadır. (örn.: sen çalışkan+//+sın Ali çalışkan+//+ø). STT NDE İŞARETSİZ (/ Ø /) GÖREV ÖGELERİ ÜZERİNE Prof. Dr. Efrasiyap GEMALMAZ * Bireşimli (synthétique) bir dil olan Türkçe anlam ögelerine yükleyecegi hemen her görev için ayrı bir görev ögesi geliştirmiştir.

Detaylı

TÜRKÇEDE BAGLAYICI (YARDIMCI) SES KONUSU ÜZERİNE

TÜRKÇEDE BAGLAYICI (YARDIMCI) SES KONUSU ÜZERİNE TÜRKÇEDE BAGLAYICI (YARDIMCI) SES KONUSU ÜZERİNE Prof. Dr. Efrasiyap GEMALMAZ * Bilindigi gibi Türkçe sondan eklemeli bir dildir. Yani bu dildeki görev ögeleri dizim (syntaxe) içerisinde görevlerini belirleyecekleri

Detaylı

1.1. CÜMLENĐN ÖGELERĐ

1.1. CÜMLENĐN ÖGELERĐ CÜMLE BĐLGĐSĐ 1. CÜMLE Duygu, düşünce ve durumları belli bir yargıya bağlı olarak bildiren kelime veya kelime grubuna cümle adı verilir. 1.1. CÜMLENĐN ÖGELERĐ Cümle içerisinde yer alan ve farklı görev

Detaylı

1. Hangisinin zıt anlamlısı yoktur? A) iyi B) savaş C) ağaç D) yoksul

1. Hangisinin zıt anlamlısı yoktur? A) iyi B) savaş C) ağaç D) yoksul 1. Hangisinin zıt anlamlısı yoktur? A) iyi B) savaş C) ağaç D) yoksul 2. Hangi seçenekte deyim yoktur? A) Boyu uzun aklı kısa olmak B) Boy fukarası olma C) Boyu posu yerinde olma D) Boyu uzasın diye süt

Detaylı

qwertyuiopgüasdfghjklsizxcvbnmöçq wertyuiopgüasdfghjklsizxcvbnmöçq wertyuiopgüasdfghjklsizxcvbnmöçq

qwertyuiopgüasdfghjklsizxcvbnmöçq wertyuiopgüasdfghjklsizxcvbnmöçq wertyuiopgüasdfghjklsizxcvbnmöçq q Sıfatlar Bilgisayar I 10.12. Salim Erer 0 1. Ünite Hakkında Genel Bilgi Sözcükler tür bakımından üç ana gruba ve sekiz ayrı türe ayrılır. A. AD SOYLU SÖZCÜKLER 1. İsim (Ad) - İsim Çekim Ekleri 2. Sıfat

Detaylı

Ders Adı : TÜRK DİLİ II: CÜMLE VE METİN BİLGİSİ Ders No : Teorik : 2 Pratik : 0 Kredi : 2 ECTS : 3. Ders Bilgileri.

Ders Adı : TÜRK DİLİ II: CÜMLE VE METİN BİLGİSİ Ders No : Teorik : 2 Pratik : 0 Kredi : 2 ECTS : 3. Ders Bilgileri. Image not found http://bologna.konya.edu.tr/panel/images/pdflogo.png Ders Adı : TÜRK DİLİ II: CÜMLE VE METİN BİLGİSİ Ders No : 3464 Teorik : Pratik : Kredi : ECTS : 3 Ders Bilgileri Ders Türü Öğretim Dili

Detaylı

10. SINIF KONU ANLATIMLI. 2. ÜNİTE: ELEKTRİK VE MANYETİZMA 4. Konu MANYETİZMA ETKİNLİK ve TEST ÇÖZÜMLERİ

10. SINIF KONU ANLATIMLI. 2. ÜNİTE: ELEKTRİK VE MANYETİZMA 4. Konu MANYETİZMA ETKİNLİK ve TEST ÇÖZÜMLERİ 10. IIF KOU ALATIMLI 2. ÜİTE: ELEKTRİK VE MAYETİZMA 4. Konu MAYETİZMA ETKİLİK ve TET ÇÖZÜMLERİ 2 Ünite 2 Elektrik ve Manyetizma 2. Ünite 4. Konu (Manyetizma) A nın Çözümleri 3. 1. Man ye tik kuv vet ler,

Detaylı

GEÇİŞLİ FİLLERLE KURULMUŞ DEYİMLEŞMİŞ BİRLEŞİK FİLLER İN YÜKLEM OLDUĞU CÜMLELERDE NESNE MESELESİ Selma GÜLSEVİN

GEÇİŞLİ FİLLERLE KURULMUŞ DEYİMLEŞMİŞ BİRLEŞİK FİLLER İN YÜKLEM OLDUĞU CÜMLELERDE NESNE MESELESİ Selma GÜLSEVİN - International Periodical For The Languages, Literature, p. 1150-1154, TURKEY GEÇİŞLİ FİLLERLE KURULMUŞ DEYİMLEŞMİŞ BİRLEŞİK FİLLER İN YÜKLEM OLDUĞU CÜMLELERDE NESNE MESELESİ Selma GÜLSEVİN ÖZET Bir cümlede

Detaylı

Kök, Gövde ve Kelime

Kök, Gövde ve Kelime Latincede çekimli kelime türleri olan fiillerin, isimlerin ve isim soyundan kelimelerin (sıfat ve zamirler) kuruluşunda aşağıdaki morfemlerin tümü ya da bazıları bulunur: Kök (rādix): Bir kelimedeki en

Detaylı

TÜRKÇEDE ÜÇÜNCÜ GRUP (ARA) EKLER

TÜRKÇEDE ÜÇÜNCÜ GRUP (ARA) EKLER 1 TÜRKÇEDE ÜÇÜNCÜ GRUP (ARA) EKLER Cahit BAŞDAŞ * Türkçede anlamlı kelimelerin yanında, doğrudan kavram karşılığı bulunmayan pek çok görevli ses veya ses birliği kullanılmaktadır. Evrendeki nesne, kavram,

Detaylı

Bir duygu, düşünce veya durumu tam olarak anlatan sözcük ya da söz öbeklerine cümle denir. Şimdi birbirini tamamlayan öğeleri inceleyeceğiz.

Bir duygu, düşünce veya durumu tam olarak anlatan sözcük ya da söz öbeklerine cümle denir. Şimdi birbirini tamamlayan öğeleri inceleyeceğiz. CÜMLENİN ÖĞELERİ Bir duygu, düşünce veya durumu tam olarak anlatan sözcük ya da söz öbeklerine cümle denir. Şimdi birbirini tamamlayan öğeleri inceleyeceğiz. Bir cümlenin oluşması için en önemli şart,

Detaylı

ÖZNESİ GÖSTERİLMEYEN BİR CÜMLE TİPİ DAHA. Selma GÜLSEVİN

ÖZNESİ GÖSTERİLMEYEN BİR CÜMLE TİPİ DAHA. Selma GÜLSEVİN ÖZNESİ GÖSTERİLMEYEN BİR CÜMLE TİPİ DAHA Selma GÜLSEVİN I. GİRİŞ Bir düşünceyi, bir duyguyu, bir hareketi, bir hadiseyi, bir durumu tam olarak bir hüküm halinde ifade eden kelime veya kelime dizisine cümle

Detaylı

6. SINIF TÜRKÇE DERSİ KURS KAZANIMLARI VE TESTLERİ

6. SINIF TÜRKÇE DERSİ KURS KAZANIMLARI VE TESTLERİ EKİM 6. SINIF TÜRKÇE İ KURS I VE LERİ AY 1 Biçim Bilgisi Biçim Bilgisi Biçim Bilgisi 4 5 Çok anlamlılık (temel, yan, mecaz ve terim anlam) Çok anlamlılık (temel, yan, mecaz ve terim anlam) Kök ve eki kavrar.

Detaylı

CÜMLENİN ÖGELERİ YÜKLEM / ÖZNE

CÜMLENİN ÖGELERİ YÜKLEM / ÖZNE CÜMLENİN ÖGELERİ YÜKLEM / ÖZNE YÜKLEM Cümlede işi, oluşu, durumu bildiren öğeye yüklem denir. Diğer öğeleri bulmak için bütün sorular yükleme yöneltilir. Dilimizde her türlü sözcük ve söz öbeği yüklem

Detaylı

1 2 3 4 5 TÜRÇEDE AD DURUMLARI Mariya LEONTİÇ 1 Özet Türkçeyi bilen veya öğrenen kişi Türkçenin ad durumlarına önem vermeli. Ad durumları dile ayırt edici özellik katar. Türkçeyi konuşan kişi Türkçenin

Detaylı

BİÇİMBİRİMLER. Türetim ve İşletim Ardıllarının Sözlü Dildeki Kullanım Sıklığı. İslam YILDIZ Funda Uzdu YILDIZ V. Doğan GÜNAY

BİÇİMBİRİMLER. Türetim ve İşletim Ardıllarının Sözlü Dildeki Kullanım Sıklığı. İslam YILDIZ Funda Uzdu YILDIZ V. Doğan GÜNAY BİÇİMBİRİMLER Türetim ve İşletim Ardıllarının Sözlü Dildeki Kullanım Sıklığı İslam YILDIZ Funda Uzdu YILDIZ V. Doğan GÜNAY BİÇİMBİRİMLER Türetim ve İşletim Ardıllarının Sözlü Dildeki Kullanım Sıklığı

Detaylı

ÖZET ON MORPHOLOGIC STRUCTURE KAŞ DIALECT ABSTRACT

ÖZET ON MORPHOLOGIC STRUCTURE KAŞ DIALECT ABSTRACT YAZ SUMMER 2011 SAYI NUMBER 2 SAYFA PAGE 29-40 KAŞ (ANTALYA) AĞZI ŞEKİL ÖZELLİKLERİ ÜZERİNE Mehmet Dursun ERDEM * Ramazan BÖLÜK ÖZET Türk dilinin ses yapısını anlamak, sadece yazı dilini incelemekle mümkün

Detaylı

Dilimizde fiiller çekimli hâlde kullanılır. İkinci tekil şahıs emir çekimi hariç bütün fiiller çekim eki alarak kullanılır.

Dilimizde fiiller çekimli hâlde kullanılır. İkinci tekil şahıs emir çekimi hariç bütün fiiller çekim eki alarak kullanılır. FİİL ÇEKİM EKLERİ Dilimizde fiiller çekimli hâlde kullanılır. İkinci tekil şahıs emir çekimi hariç bütün fiiller çekim eki alarak kullanılır. Fiil çekim ekleri, fiil kök veya gövdelerine eklenerek, fiillerin

Detaylı

ya kın ol ma yı is ter dim. Gü neş le ısı nan top rak üze rinde ki çat lak la rı da ha net gö rür düm o za man. Bel ki de ka rın ca la rı hat ta yağ

ya kın ol ma yı is ter dim. Gü neş le ısı nan top rak üze rinde ki çat lak la rı da ha net gö rür düm o za man. Bel ki de ka rın ca la rı hat ta yağ SAKARKÖY Uzun boy lu bir can lı ol ma yı ben is te me dim. Ben, doğ du ğum da da böy ley dim. Za man la da ha da uzadım üs te lik. Bü yü düm. Ben bü yü dük çe di ğer can lılar kı sal dı lar, kü çül dü

Detaylı

Kelime ORTAK DERSLER TÜRK DİLİ I. Okutman Mediha MANGIR

Kelime ORTAK DERSLER TÜRK DİLİ I. Okutman Mediha MANGIR ORTAK DERSLER TÜRK DİLİ I Okutman Mediha MANGIR 1 Ünite: 13 KELİME Okutman Mediha MANGIR İçindekiler 13.1. nin Tanımı... 3 13.2. KELİME TÜRLERİ... 3 13.2.1. İSİMLER (ADLAR)... 3 13.2.2. SIFATLAR (ÖNADLAR)...

Detaylı

Cümle Bilgisi (Söz Dizimi) 5İ Ortak Dersler TÜRK DİLİ II. Yrd. Doç. Dr. Mediha MANGIR

Cümle Bilgisi (Söz Dizimi) 5İ Ortak Dersler TÜRK DİLİ II. Yrd. Doç. Dr. Mediha MANGIR Cümle Bilgisi (Söz Dizimi) Ünite 1 5İ Ortak Dersler TÜRK DİLİ II Yrd. Doç. Dr. Mediha MANGIR 1 Ünite 1 CÜMLE BİLGİSİ (SÖZ DİZİMİ) Yrd. Doç. Dr. Mediha MANGIR İçindekiler 1.1. CÜMLE... 3 1.2. CÜMLENİN ÖGELERİ...

Detaylı

PENTRU DISCIPLINA LIMBA ŞI LITERATURA TURCĂ MATERNĂ

PENTRU DISCIPLINA LIMBA ŞI LITERATURA TURCĂ MATERNĂ C E N T R U L NAŢIONAL DE EVALUARE ŞI E X A M I N A R E PROGRAMA DE EXAMEN PENTRU DISCIPLINA LIMBA ŞI LITERATURA TURCĂ MATERNĂ BACALAUREAT 2011 TIP PROGRAMĂ: PROFIL TEOLOGIC ŞI PEDAGOGIC Pagina 1 din 5

Detaylı

TORK. τ = 2.6 4.sin30.2 + 2.cos60.4 = 12 4 + 4 = 12 N.m Çubuk ( ) yönde dönme hareketi yapar. τ K. τ = F 1. τ 1. τ 2. τ 3. τ 4. 1. 2.

TORK. τ = 2.6 4.sin30.2 + 2.cos60.4 = 12 4 + 4 = 12 N.m Çubuk ( ) yönde dönme hareketi yapar. τ K. τ = F 1. τ 1. τ 2. τ 3. τ 4. 1. 2. AIŞIRMAAR 8 BÖÜM R ÇÖZÜMER R cos N 4N 0 4sin0 N M 5d d N ve 4N luk kuv vet lein çu bu ğa dik bi le şen le i şekil de ki gi bi olu nok ta sı na gö e top lam tok; τ = 6 4sin0 + cos4 = 4 + 4 = Nm Çubuk yönde

Detaylı

Ölçme Yöntemleri 1) Dilbilgisi ve dil bilimin temel kavramlarını tanır. 1,2 1,2

Ölçme Yöntemleri 1) Dilbilgisi ve dil bilimin temel kavramlarını tanır. 1,2 1,2 DERS BİLGİLERİ Ders Adı Kodu Yarıyılı T+U Saati Ulusal Kredisi AKTS TÜRK DİLİ II TRK112 2 2+0 2 2 Ön Koşul Dersleri Dersin Dili Dersin Seviyesi Dersin Türü Türkçe Lisans Yüz Yüze / Zorunlu Dersin Koordinatörü

Detaylı

VI. ULUSLARARASI TÜRK DİLİ KURULTAYI BiLDİRİLERi

VI. ULUSLARARASI TÜRK DİLİ KURULTAYI BiLDİRİLERi Türk Dil Kurumu Yayınları VI. ULUSLARARASI TÜRK DİLİ KURULTAYI BiLDİRİLERi 20-25 Ekim 2008 IV. CİLT Ankara, 2013 iyelik EKİNİN "DÖNÜŞTÜRÜCÜ" İŞLEVİ ÜZERİNE Halil ihrahim USTA * Biçim (=Şekil), Yapı, Kuruluş

Detaylı

Güner, Galip, Kıpçak Türkçesi Grameri, Kesit Yayınları, İstanbul, 2013, 371 S.

Güner, Galip, Kıpçak Türkçesi Grameri, Kesit Yayınları, İstanbul, 2013, 371 S. Dil Araştırmaları Sayı: 12 Bahar 2013, 297-301 ss. Güner, Galip, Kıpçak Türkçesi Grameri, Kesit Yayınları, İstanbul, 2013, 371 S. Melike Uçar * 1 Kıpçak Türkçesi, XIX. yüzyıldan bu yana bilim adamları

Detaylı

Selahittin Tolkun, Özbekçede Fiilimsiler, Dijital Sanat Yayıncılık, Kadıköy, İstanbul, 2009, s. 269.

Selahittin Tolkun, Özbekçede Fiilimsiler, Dijital Sanat Yayıncılık, Kadıköy, İstanbul, 2009, s. 269. Selahittin Tolkun, Özbekçede Fiilimsiler, Dijital Sanat Yayıncılık, Kadıköy, İstanbul, 2009, s. 269. Birçok dilde olduğu gibi Türkçede de kelimeler isim ve fiil olarak iki temel gruba ayrılır. Diğer kelime

Detaylı

Eylemlerin öznelerine ve nesnelerine göre gösterdikleri özelliklere, girdikleri biçime çatı

Eylemlerin öznelerine ve nesnelerine göre gösterdikleri özelliklere, girdikleri biçime çatı Çatılarına Göre Eylemler : denir. Eylemlerin öznelerine ve nesnelerine göre gösterdikleri özelliklere, girdikleri biçime çatı Çatı, eylem kök ya da gövdelerine getirilen çatı ekleri dediğimiz eylemden

Detaylı

EDATLAR(İLGEÇ) Tek başlarına anlamları olmayan, kendisinden önce ve sonra gelen kelimeler arasında değişik anlam ilgileri kuran kelimelere edat denir. Edatlar çekim eki alırsa adlaşır. Başlıca Edatlar:

Detaylı

FİİLDE ÇATI (EYLEMDE ÇATI) Fiilin nesne alabilip alamamasına ya da öznenin, fiilde bildirilen işle ilgili olarak gösterdiği

FİİLDE ÇATI (EYLEMDE ÇATI) Fiilin nesne alabilip alamamasına ya da öznenin, fiilde bildirilen işle ilgili olarak gösterdiği FİİLDE ÇATI (EYLEMDE ÇATI) Fiilin nesne alabilip alamamasına ya da öznenin, fiilde bildirilen işle ilgili olarak gösterdiği özelliğe eylem çatısı denir. Bu konunun en iyi şekilde yapılması için cümlenin

Detaylı

Seminerler/Muğla

Seminerler/Muğla TÜRKÇEDE EKLERİN HİYERARŞİSİ VE ARA EKLER Cahit BAŞDAŞ Yapı bakımından eklemeli diller arasında yer alan Türkçe, sistemli bir ek düzenine sahiptir. Çuvaşçadaki olumsuz emir eki an hariç tutulursa, Türkçede

Detaylı

Türkçede sözcükler görevleri bakımından iki ana gruba ayrılır:

Türkçede sözcükler görevleri bakımından iki ana gruba ayrılır: SÖZCÜK TÜRLERİ Türkçede sözcükler görevleri bakımından iki ana gruba ayrılır: Ad soylu sözcükler (Ad, Sıfat, Zamir, Zarf, Bağlaç, Edat, Ünlem) Eylem soylu sözcükler (Eylemler) ADLAR Canlı ve cansız varlıklara,

Detaylı

(16 Hafta 368 Saat) Güz Dönemi

(16 Hafta 368 Saat) Güz Dönemi (16 Hafta 368 Saat) -2017 Güz Dönemi Selamlama ve - Tanışma diyalogları vedalaşma ifedeleri Selamlama biçimleri Kişi zamirleri 1 - Alfabe 3-7 Ekim, - İsimierde eril/dişil ayrımı İsimlerin çoğul yapımı

Detaylı

7. Sınıf MATEMATİK TAM SAYILARLA ÇARPMA VE BÖLME İŞLEMLERİ 1. I. ( 15) ( 1) 5. ( 125) : ( 25) 5 6. (+ 9) = (+ 14)

7. Sınıf MATEMATİK TAM SAYILARLA ÇARPMA VE BÖLME İŞLEMLERİ 1. I. ( 15) ( 1) 5. ( 125) : ( 25) 5 6. (+ 9) = (+ 14) 7. Sınıf MATEMATİK TAM SAYILARLA ÇARPMA VE BÖLME İŞLEMLERİ TEST 1 1. I. (15) (1) II. (1) (6) III. (+8) (1) IV. (10) (1) Yukarıda verilen işlemlerden kaç tanesinin sonucu pozitiftir? A) 4 B) 3 C) 2 D) 1

Detaylı

International Journal of Languages Education and Teaching

International Journal of Languages Education and Teaching ISSN: 2198 4999, Doi Number: 10.18298/ijlet.1649 THE INTERPLAY LEVELS BETWEEN SUFFIXES THAT STUDENTS COULD USE AND THAT USED AT TEXTS IN TEXTBOOKS Kadir DURU 1 & Zekerya BATUR 2 ABSTRACT The purpose of

Detaylı

EĞİTİM-ÖĞRETİM YILI 6. SINIF TÜRKÇE DERSİ DESTEKLEME VE YETİŞTİRME KURSU KAZANIMLARI VE TESTLERİ

EĞİTİM-ÖĞRETİM YILI 6. SINIF TÜRKÇE DERSİ DESTEKLEME VE YETİŞTİRME KURSU KAZANIMLARI VE TESTLERİ KASIM EKİM 2017-2018 EĞİTİM-ÖĞRETİM YILI 6. SINIF TÜRKÇE DERSİ DESTEKLEME VE YETİŞTİRME KURSU KAZANIMLARI VE TESTLERİ Ay Hafta Ders Saati Konu Adı Kazanımlar Test No Test Adı BİÇİM BİLGİSİ (Kök, Ek ve

Detaylı

SIFATLAR (ÖN ADLAR) İSİM ARAYIN!!! Varlıkların rengini, biçimini, büyüklüğünü, durumunu bildiren ya da onları sayı, soru, işaret

SIFATLAR (ÖN ADLAR) İSİM ARAYIN!!! Varlıkların rengini, biçimini, büyüklüğünü, durumunu bildiren ya da onları sayı, soru, işaret SIFATLAR (ÖN ADLAR) İSİM ARAYIN!!! Sıfat, sözcük türlerinden önemli bir sözcük türüdür ve genelde soru hep çıkmaktadır. Varlıkların rengini, biçimini, büyüklüğünü, durumunu bildiren ya da onları sayı,

Detaylı

Cümle Bilgisi I (Söz Dizimi I)

Cümle Bilgisi I (Söz Dizimi I) Cümle Bilgisi I (Söz Dizimi I) 2 Cümlenin Ögeleri 2. Yardımcı Ögeler Nesne(Belirtili/Belirtisiz) Dolaylı Tümleç Zarf Tümleci 1. Asıl Ögeler Yüklem Özne 1 CÜMLE BİLGİSİ I (SÖZ DİZİMİ I) 3 Cümle Türleri

Detaylı

Tek başına anlamı ve görevi olmayan ancak kendinden önce gelen sözcükle öbekleşerek anlam ve görev kazanan sözcüklerdir. Edatlar şunlardır:

Tek başına anlamı ve görevi olmayan ancak kendinden önce gelen sözcükle öbekleşerek anlam ve görev kazanan sözcüklerdir. Edatlar şunlardır: EDAT-BAĞLAÇ-ÜNLEM EDATLAR Tek başına anlamı ve görevi olmayan ancak kendinden önce gelen sözcükle öbekleşerek anlam ve görev kazanan sözcüklerdir. Edatlar şunlardır: 1-GİBİ Cümleye benzerlik, eşitlik,

Detaylı

Türkçe Eğitimi Anabilim Dalı- Tezli Yüksek Lisans Programı Ders İçerikleri

Türkçe Eğitimi Anabilim Dalı- Tezli Yüksek Lisans Programı Ders İçerikleri Türkçe Eğitimi Anabilim Dalı- Tezli Yüksek Lisans Programı Ders İçerikleri 1. Yıl Ders Planı 1. Yarıyıl Türkçe Öğretiminde Çağdaş Yaklaşımlar ETO701 1 2 + 1 7 Türkçe öğretiminde geleneksel uygulamalardan

Detaylı

Türkçe Eğitimi Anabilim Dalı- Tezli Ortak Yüksek Lisans Programı Ders İçerikleri

Türkçe Eğitimi Anabilim Dalı- Tezli Ortak Yüksek Lisans Programı Ders İçerikleri Türkçe Eğitimi Anabilim Dalı- Tezli Ortak Yüksek Lisans Programı Ders İçerikleri 1. Yıl Ders Planı Türkiye Türkçesi ETO703 1 2 + 1 8 Türk dilinin kaynağı, gelişimi; Türkiye Türkçesinin diğer dil ve lehçelerle

Detaylı

SIFATLAR (ÖNADLAR) İsimlerden önce gelerek onların anlamlarını sayı, renk, durum, hareket, biçim, yer, işaret ve soru yönlerinden tamamlayan; onları niteleyen ve belirten kelimelere sıfat denir. Bu iki

Detaylı

EBRU GÜNAY

EBRU GÜNAY NURAY GEDİK BILGISAYAR DERSI 1 10.12.2012 FİİLİMSİLER 8.SINIF EBRU GÜNAY Türkçe Öğretmenliği 2. SINIF(İ.Ö) 10.12.2012 ÜNİTE HAKKINDA BİLGİ: 8.sınıfta ve lise3. sınıfta okutulmaktadır ve Yapım ve Çekim

Detaylı

FİİLDE YAPI. Basit Fiil Türe iş Fiil Birleşik Fiil. Yardı ı Fiille Kurulanlar. Anlamca. Kurallı Birleşikler

FİİLDE YAPI. Basit Fiil Türe iş Fiil Birleşik Fiil. Yardı ı Fiille Kurulanlar. Anlamca. Kurallı Birleşikler FİİLDE EYLEMDE YAPI FİİLDE YAPI Basit Fiil Türe iş Fiil Birleşik Fiil Yardı ı Fiille Kurulanlar Anlamca Kay aşa lar Deyi leşe ler Kurallı Birleşikler BA İT FİİL Basit eyle, yapı eki al a ış, kök duru u

Detaylı

Örn: İddiamı ispat için, bu odanın duvarlarına gül. yazdırdım. Yüklem

Örn: İddiamı ispat için, bu odanın duvarlarına gül. yazdırdım. Yüklem TÜRK DİLİ VE EDEBİYATI BÖLÜMÜ TÜRKİYE TÜRKÇESİ - IV DERS NOTLARI 2. Sınıf - 2. Dönem İsa SARI www.isa-sari.com KISALTMA GRUPLARI Türkçede kısaltma grupları, çeşitli kelime gruplarının (sıfat-fiil grubu,

Detaylı

GÖKTÜRK HARFLİ YAZITLARDA gali EKİ ÜZERİNE

GÖKTÜRK HARFLİ YAZITLARDA gali EKİ ÜZERİNE GÖKTÜRK HARFLİ YAZITLARDA gali EKİ ÜZERİNE Özcan TABAKLAR* ÖZET Bugün Türkiye Türkçesinde -dan beri anlamıyla kullanılan Alı zarf-fiil eki, Eski Türkçede gali şeklinde karşımıza çıkar. Göktürk harfli yazıtlarda

Detaylı

İSİM (AD) Canlı ve cansız varlıkların, kavramların, duyguların dilimizdeki karşılığı olan sözcüklere isim (ad) denir.

İSİM (AD) Canlı ve cansız varlıkların, kavramların, duyguların dilimizdeki karşılığı olan sözcüklere isim (ad) denir. İSİM (AD) Canlı ve cansız varlıkların, kavramların, duyguların dilimizdeki karşılığı olan sözcüklere isim (ad) denir. İSİMLER İKİ TÜRLÜ İNCELENİR: I. Anlamlarına Göre İsimler 1. Varlıkların Oluşlarına

Detaylı

Sessiz değişimi" ya da "sessiz yumuşaması" olarak da bilinir. Türkçede sözcük sonlarında süreksiz yumuşak harfler (b, c, d, g) bulunmaz; bu

Sessiz değişimi ya da sessiz yumuşaması olarak da bilinir. Türkçede sözcük sonlarında süreksiz yumuşak harfler (b, c, d, g) bulunmaz; bu SELMA ÇİMEN 20110904055 Altıncı sınıf Ses bilgisi ünitesi içinde yer alan Ünsüz yumuşaması konusunu ve bu konu hakkındaki testleri içeren bir sunumdur. 1 Sessiz değişimi" ya da "sessiz yumuşaması" olarak

Detaylı

DÜZLEM AYNALAR BÖLÜM 25

DÜZLEM AYNALAR BÖLÜM 25 DÜZE AAAR BÖÜ 5 DE SRU 1 DE SRUAR ÇÖZÜER 4 1 A B C D E F ışık ışını B noktasından geçer ışık ışını E noktasından geçer 5 ESE AAR ışını ve düzlem aynalarında yansıdığında, n = 3 ve n = 1 olur Bu durumda

Detaylı

Fiilde Çatı (Eylemde Çatı)

Fiilde Çatı (Eylemde Çatı) Fiilde Çatı (Eylemde Çatı) Cümlede, eylemin nesne alabilip alamamasına ya da öznenin, eylemde bildirilen işle ilgili olarak gösterdiği özelliğe eylem çatısı denir. Not: Yüklemi isim olan cümlelerde fiil

Detaylı

Karay The Trakai Dialect, Timur Kocaoğlu-Mykolas Firkovičius, Lincom Europa, 2006, 242 P.

Karay The Trakai Dialect, Timur Kocaoğlu-Mykolas Firkovičius, Lincom Europa, 2006, 242 P. TÜRKİYAT ARAŞTIRMALARI DERGİSİ 273 Karay The Trakai Dialect, Timur Kocaoğlu-Mykolas Firkovičius, Lincom Europa, 2006, 242 P. Karay The Trakai Dialect, Timur Kocaoğlu-Mykolas Firkovičius, Lincom Europa,

Detaylı

ÜNLÜLER BÜYÜK ÜNLÜ UYUMU. Türkçe bir sözcükte kalın ünlülerden sonra kalın, ince ünlülerden sonra ince ünlülerin gelmesine büyük ünlü uyumu denir.

ÜNLÜLER BÜYÜK ÜNLÜ UYUMU. Türkçe bir sözcükte kalın ünlülerden sonra kalın, ince ünlülerden sonra ince ünlülerin gelmesine büyük ünlü uyumu denir. ÜNLÜLER 1 Türkçe de sekiz ünlü harf vardır: A, E, I, Í, O, Ö, U, Ü DÜZ GENÍŞ Geniş dar geniş dar KALIN A I O U ÍNCE E Í Ö Ü BÜYÜK ÜNLÜ UYUMU Türkçe bir sözcükte kalın ünlülerden sonra kalın, ince ünlülerden

Detaylı

YÜKLEM, YALNIZ ÖZNEYİ Mİ İÇİNDE TAŞIR?

YÜKLEM, YALNIZ ÖZNEYİ Mİ İÇİNDE TAŞIR? YÜKLEM, YALNIZ ÖZNEYİ Mİ İÇİNDE TAŞIR? Doç. Dr. Kerime ÜSTÜNOVA Özet Türkçede, Sözlüksel özne, yüzey yapıda olsa da olmasa da, yüklemde yer alan kişi ekleri, bize özneyi verir. söylemi yaygındır. Aldım,

Detaylı

EDAT BAĞLAÇ ÜNLEM EDATLAR

EDAT BAĞLAÇ ÜNLEM EDATLAR EDAT BAĞLAÇ ÜNLEM EDATLAR Tek başlarına anlamları olmayan, başka kelimelerle öbekleşerek değişik ve yeni anlam ilgileri kuran, birlikte kullanıldıkları kelimelere cümlede anlam ve görev kazandıran kelimelere

Detaylı

RİSÂLE-İ MÛZE-DÛZLUK ÜZERİNE

RİSÂLE-İ MÛZE-DÛZLUK ÜZERİNE A. Ü. Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü Dergisi [TAED] 51, ERZURUM 2014, 471-475 RİSÂLE-İ MÛZE-DÛZLUK ÜZERİNE ABOUT RİSÂLE-İ MÛZE-DÛZLUK Ahmet DEMİRTAŞ * Resim 1: Kitaba ait kapak görüntüsü Çizmecilik /

Detaylı

Test 6 TÜRKÇE. İSİMLER-İSİM TAMLAMALARI 1. Aşağıdaki cümlelerden hangisinde topluluk adı yoktur?

Test 6 TÜRKÇE. İSİMLER-İSİM TAMLAMALARI 1. Aşağıdaki cümlelerden hangisinde topluluk adı yoktur? İSİMLER-İSİM TAMLAMALARI 1. Aşağıdaki cümlelerden hangisinde topluluk adı yoktur? A) Misafirlerimizi bahçe kapısına kadar uğurladık. B) Bu kümenin elemanları sembollerden oluşuyor. C) Komutan, taburu toplayıp

Detaylı

KELİME TÜRLERİ İSİMLER

KELİME TÜRLERİ İSİMLER KELİME TÜRLERİ İSİMLER Canlı cansız varlıkları, kavramları, duygu ve düşünceleri karşılayan sözcüklere isim denir. İsimler özellikleri bakımından üç gruba ayrılır: Varlıklara Verilişlerine Göre İsimler

Detaylı

TÜRKÇE SORU BANKAM İLKÖĞRETİM. OKUL istik ( 1.KİTAP ) Genel Koordinatör. Osman BULKAN. Yazarlar. Ülkü KINA. Selda TURAN

TÜRKÇE SORU BANKAM İLKÖĞRETİM. OKUL istik ( 1.KİTAP ) Genel Koordinatör. Osman BULKAN. Yazarlar. Ülkü KINA. Selda TURAN TÜRKÇE SORU BANKAM İLKÖĞRETİM 8 ( 1.KİTAP ) Genel Koordinatör Osman BULKAN Yazarlar Ülkü KINA Selda TURAN OKUL istik Dizgi ve Grafik Gülçin KAYTAN Caner ÇAVUŞ Baskı Cilt : Umut Matbaacılık İstanbul, 2005

Detaylı

ç- Karşıt (Zıt) Anlamlı Sözcükler: İçerdikleri anlamlar açısından tezat içeren sözcüklerdir. Örnek: ileri geri, sık seyrek, iyimser kötümser

ç- Karşıt (Zıt) Anlamlı Sözcükler: İçerdikleri anlamlar açısından tezat içeren sözcüklerdir. Örnek: ileri geri, sık seyrek, iyimser kötümser Sözcükte Anlam a- Gerçek (Temel) Anlamlı Sözcükler: Sözcüklerin herkes tarafından bilinen ortak anlamıdır. Bir sözcüğün söylendiği anda ilk akla gelen anlamı o sözcüğün gerçek (temel) anlamıdır. Örnek:

Detaylı

TÜRK DİLİ I Yrd. Doç. Dr. Mediha MANGIR

TÜRK DİLİ I Yrd. Doç. Dr. Mediha MANGIR 6 Dilbilgisinin Tanımı, Bölümleri, Türk Dilinin Özellikleri ORTAK DERSLER TÜRK DİLİ I Yrd. Doç. Dr. Mediha MANGIR 1 Ünite: 6 DİLBİLGİSİNİN TANIMI, BÖLÜMLERİ, TÜRK DİLİNİN ÖZELLİKLERİ Yrd. Doç. Dr. Mediha

Detaylı

AÖF İLAHİYAT ÖNLİSANS PROGRAMI 1. KİTAP ÜNİTE 1. Okuma Parçası. Tercüme

AÖF İLAHİYAT ÖNLİSANS PROGRAMI 1. KİTAP ÜNİTE 1. Okuma Parçası. Tercüme AÖF İLAHİYAT ÖNLİSANS PROGRAMI 1. KİTAP ÜNİTE 1 الجملة CÜMLE Okuma Parçası :.... Tercüme Okul Okul büyüktür. Bahçesi geniştir. Okulun kapıları yüksektir. Sınıfları çoktur. Öğrenciler okula sabah girerler

Detaylı