1.5. Periyodik Özellikler

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "1.5. Periyodik Özellikler"

Transkript

1 1.5. Periyodik Özellikler 9. sınıfta öğrendiğiniz gibi Mendeleyev in (Mendeliiv) periyodik tablo ile ilgili çalışmalarını değerlendiren Henry Moseley (Henri Mozli), günümüzde kullanılan modern periyodik sistemi oluşturmuştu. Modern periyodik sistemde elementler periyotlara ve gruplara artan atom numaralarına göre yerleştirilmiştir. Elementlerin elektron dizilimleri, atom numaralarının artış ya da azalışına göre bazı fiziksel ve kimyasal özelliklerinin periyodik olarak değişimine neden olur. Şimdi bu periyodik özelliklerden kovalent yarıçapı, Van der Waals yarıçapını ve iyonik yarıçapı tanımlayarak aralarındaki farkları belirleyelim. a. Kovalent Yarıçap, Van der Waals Yarıçapı ve İyonik Yarıçap Kovalent Yarıçap kovalent yarıçap: 133 pm Kovalent bağ, bildiğiniz gibi ametal atomları arasında elektronların ortak kullanılmasıyla oluşan bağdır. Ametal atomlarının tek kovalent bağ ile bağlanmasıyla oluşan molekülde atomların çekirdekleri arasındaki uzaklığın yarısı kovalent yarıçap olarak tanımlanır. Şekil 1.29 incelendiğinde I 2 molekülünün oklarla gösterilen 133 pm (pikometre, 1pm = m) uzunluğu kovalent yarıçaptır. Van der Waals Yarıçapı 266 pm Şekil 1.29: I 2 molekülünde kovalent yarıçap van der Waals yarıçapı Şekil 1.30: Neon atomu için katı hâlde hesaplanan van der Waals yarıçapı 150 pm dir. Soy gaz atomları yüksek basınçlarda ve düşük sıcaklıklarda katı hâlde bulunabilir. Örneğin 3. periyot soy gazı argonun 1atm dış basınçta erime sıcaklığı 83,6 K dir. Argon erime sıcaklığının altındaki sıcaklıklarda katı hâldedir. Soy gaz atomlarını katı hâlde bir arada tutan kuvvetler Van der Waals kuvvetleridir. Soy gazlar için katı hâlde hesaplanan yarıçapa Van der Waals yarıçapı denir (Şekil 1.30). İyonik Yarıçap İyonik bağ daha önce de öğrendiğiniz gibi metal atomları ile ametal atomları arasında elektron alışverişi ile oluşan kimyasal bağdır. İyonik bağı oluşturan metal atomları elektron vererek katyon oluştururken ametal atomları da elektron alır ve anyon oluşturur. İyonik bağı oluşturan katyon ve anyonların çekirdekleri arasındaki uzaklık ölçülür. Bu iyonlar eşdeğer büyüklükte olmadığından, aralarındaki uzaklığın katyon ve anyon arasında uygun 62

2 şekilde bölüştürülmesiyle elde edilen yarıçapa iyonik yarıçap denir. Şekil 1.31 incelendiğinde NaCl iyonik bileşiğini oluşturan Na + katyonunun yarıçapı 98 pm dir. Bu durumda iki iyonun çekirdekleri arasındaki uzaklıktan Na + iyonunun yarıçapı çıkarıldığında Cl - iyonunun yarıçapı hesaplanır. b. Periyodik Özellikler Metalik / Ametalik Özellik Na + 98 pm CI 181 pm Metallerin elektron verme eğilimleri, ametallerin ise elektron alma eğilimleri yüksektir. Bir atomun elektron vermeye yatkınlığı metalik aktiflik olarak tanımlanır. Bir metalin aktifliği arttıkça tepkime verme etkinliği artar. Periyodik çizelgede metalik aktiflik, aynı periyotta bulunan metal atomlarının son katmanında içerdiği elektron sayısı azaldıkça artar. Şekil 1.31: NaCl bileşiğindeki iyonların yarıçapları Örnek olarak K ve Ca atomlarının elektron dizilimlerini inceleyelim K: 1s 2s 2p 3s 3p 4s Ca: 1s 2s 2p 3s 3p 4s K atomunun son katmanındaki elektron sayısı Ca atomununkinden az olduğu için metalik aktiflik K 2 Ca şeklindedir. Son katmanlarındaki elektron sayıları aynı olan metal atomlarında metalik aktifliğin belirlenmesinde elektronların atom çekirdeğine olan uzaklığı göz önünde bulundurulur. Katman sayısı fazla olan atom en dış katmanındaki elektronunu daha kolay verebileceği için metalik aktifliği daha fazladır. Örnek olarak Na ve K atomlarının aktifliklerini karşılaştıralım Na: 1s 2s 2p 3s K1 : s 2s 2p 3p 4s Elektron dizilimlerinden de anlaşılacağı gibi K atomu son katmanındaki elektronunu Na atomundan daha kolay vereceğinden metalik aktiflik K 2 Na şeklindedir. Örnekleri değerlendirdiğimizde, metalik aktifliğin periyodik cetvelde aynı periyotta sağdan sola, aynı grupta ise yukarıdan aşağıya doğru arttığı sonucuna ulaşırız. Bilgi Kutusu Metaller bileşik oluşturmaları sırasında elektron verir. Bu nedenle metalik özellik elektron verme özelliği olarak düşünülebilir. 63

3 Alıştırma Aşağıda verilen atomları metalik aktifliklerinin artışı yönünde sıralayınız. 13 Al, 20 Ca, 12Mg Bir atomun elektron almaya yatkınlığı ametalik aktiflik olarak tanımlanır. Aynı periyotta ametalik aktiflik, ametal atomunun en dış kabuğunda içerdiği elektron sayısı arttıkça artar P1 : s 2s 2p 3s 3p Cl: 1s 2s 2p 3s 3p Bilgi Kutusu Ametallerin elektron alma eğilimleri yüksektir. Bu nedenle ametallerin aktifliği elektron alma yeteneği ile doğru orantılıdır. Yukarıda verilen atomlardan Cl atomunun en dış kabuğunda içerdiği elektron sayısı toplamı P atomununkinden fazla olduğu için ametalik aktiflik Cl 2 P şeklindedir. Son katmanlarındaki elektron sayıları aynı olan ametal atomlarında, katman sayısı az olan atom daha kolay elektron alabileceği için ametalik aktifliği daha fazladır. Örneğin F ve Cl atomlarından hangisi daha fazla ametalik aktifliğe sahiptir? Bunu elektron dizilimlerini yaparak anlayabiliriz F1 : s 2s 2p 17 Cl: 1s 2s 2p 3s 3p Bu durumda katman sayısı az olduğu için F atomu Cl atomuna göre daha kolay elektron alabilir. Ametalik aktiflik F 2 Cl şeklindedir. Örnekleri incelediğimizde, ametalik aktifliğin periyodik cetvelde aynı periyotta soldan sağa, aynı grupta ise aşağıdan yukarıya doğru arttığı sonucuna ulaşırız. Alıştırma Aşağıda verilen atomları ametalik aktiflikleri artacak yönde sıralayınız. 17 Cl, 15 P, 9 F Atom / İyon Yarıçapı Atomun Kuantum Modeli ni hatırlarsak bir atomdaki elektron yoğunluğu çekirdekten dışarıya doğru azalır. Bu durumda 64

4 atomun hacmi, çekirdek çevresindeki elektron yoğunluğunun %90 ını içeren hacim olarak tanımlanabilir. Komşu iki metal atomunun çekirdekleri arasındaki uzaklığın yarısına atom yarıçapı denir (Şekil 1.32). Aynı tür atomların oluşturduğu iki atomlu bir molekülde, atomların yarıçapı, molekülü oluşturan iki atomun çekirdekleri arasındaki uzaklığın yarısına eşittir (Şekil 1.33). Atom yarıçapı r r a a = 2r Şekil 1.32: İki metal atomunun merkezleri arasındaki uzaklığın yarısı atom yarıçapıdır. H H Şekil 1.33: H 2 molekülünde iki atomun çekirdekleri arasındaki uzaklığın yarısı atom yarıçapıdır. Birçok elementin atom çapları, periyodik çizelgedeki yerlerine göre karşılaştırılabilir. Element atomlarının çekirdekleri ile dış kabuklarındaki elektronlar arasındaki çekim kuvvetinden yararlanılarak atom yarıçapları sıralanabilir (Şekil 1.34). Atom yarıçapı artar. 1A 2A 3A 4A 5A 6A 7A 8A H He Li Be B C N O F Ne Atom yarıçapı artar. Na 186 K 227 Mg 160 Ca 197 AI 143 Ga 135 Si 118 Ge 123 P 110 As 120 S 103 Se 117 CI 99 Br 114 Ar 98 Kr 112 Rb Sr In Sn Sb Te I Xe Cs Ba TI Pb Bi Po At Rn Şekil 1.34: Baş grup elementlerinin periyodik çizelgedeki yerlerine göre pikometre (pm) biriminde yarıçapları 65

5 Bilgi Kutusu Atom yarıçapı, atomun çekirdeği ile elektron bulutu arasındaki uzaklığı gösterir. Elementlerin atom yarıçapı taşıdığı enerji katmanı sayısı arttıkça büyür, çekirdek yükü arttığında ise küçülür. Atom yarıçapı (pm) Şekil 1.34 incelendiğinde baş grup elementlerinin aynı periyotta atom numaraları arttıkça çekirdek yükleri de arttığından atom yarıçaplarının genellikle azaldığı gözlenir. Aynı grupta ise baş kuantum sayısı ^nh arttıkça orbital hacimleri de artacağından atom yarıçapları artar (Grafik 1.4) Lİ H F 10 Na K CI 20 Rb Br Cs Atom numarası I Fr Po Grafik 1.4: Atom yarıçapının atom numarasına göre değişimi Örnek 12Mg, 17 Cl atomlarının yarıçaplarını karşılaştıralım. Çözüm Öncelikle atomların elektron dizilimlerini yazarak periyodik çizelgedeki yerlerini belirleyelim Mg: 1s 2s 2p 3s 3. periyot 2A grubu Cl: 1s 2s 2p 3s 3p 3. periyot 7A grubu A gruplarında aynı periyotta bulunan elementlerin atom yarıçapları sağdan sola doğru artar. Mg ve Cl atomları aynı periyotta bulunduklarına göre atom yarıçapları Mg 2 Cl şeklindedir. Örnek 19 K, 3Li, 8O atomlarının yarıçaplarını karşılaştıralım. 66

6 Çözüm Öncelikle atomların elektron dizilimlerini yazarak periyodik çizelgedeki yerlerini belirleyelim K1 : s 2s 2p 3s 3p 4s 4. periyot 1A grubu Li: 1s 2s O1 : s 2s 2p 2. periyot 1A grubu 2. periyot 6A grubu 1A 2A 2. periyot Li 3. periyot 4. periyot K 8A 3A 4A 5A 6A 7A O A gruplarında bulunan elementlerin atom yarıçapları aynı periyotta sağdan sola, aynı grupta yukarıdan aşağıya doğru artar. Li ve O atomları aynı periyotta, K ve Li atomları aynı gruptadır. K atomunun periyot numarası Li ve O atomlarınınkinden büyüktür. Buna göre atom yarıçapları K 2 Li 2 O olur. 9. sınıfta öğrendiğiniz gibi bir atom elektron verdiğinde katyon, elektron aldığında ise anyon oluşturur. Bir katyon ya da anyonun yarıçapı iyon yarıçapı olarak adlandırılır. İyonik bağ oluşturan iyonların yarıçapları bileşiğin fiziksel ve kimyasal özelliklerini etkiler. Nötr bir atomdan anyon oluşuyorsa yarıçap artar. Bunun nedeni çekirdek yükü aynı kalırken gelen elektronun oluşturduğu itme kuvveti ile elektron bulutunun hacminin artmasıdır. Nötr bir atomdan katyon oluşuyorsa yarıçap azalır. Bunun nedeni çekirdek yükü aynı kalırken atomdan uzaklaşan elektrondan dolayı elektron itme kuvvetinin azalması ve elektron bulutunun büzüşmesidir. Bu durumda nötr bir atomun yarıçapı, oluşturduğu anyonun yarıçapından küçük, katyonun yarıçapından büyüktür. Örnek 16 S atomu ile bu atomun - 2 ve + 6 yüklü iyonlarının yarıçaplarını karşılaştıralım. Çözüm S atomunun + 6 yüklü iyonunda elektron sayısı 10, - 2 yüklü iyonunda ise elektron sayısı 18 dir. Pozitif yüklü iyonun elektron sayısı nötr atomundan daha az, negatif yüklü iyonun elektron sayısı ise nötr atomundan daha fazladır. Bu durumda elektron sayısı fazla olan S 2- iyonunun yarıçapı S atomunun yarıçapından büyük, elektron sayısı az olan S 6+ iyonunun yarıçapı S atomunun yarıçapından küçüktür. İzoelektronik iyonlarda elektron sayısı ve dizilimi aynıdır. Bu durumda proton sayısı fazla olan iyonda çekirdeğin çekim kuvveti fazla olduğundan elektron bulutu çekirdeğe daha fazla çekilir ve yarıçap küçülür. 67

7 Örnek O, 12Mg, 10 Ne taneciklerinin yarıçaplarını karşılaştıralım. Çözüm Öncelikle taneciklerin elektron dizilimlerini yazarak elektron sayılarını belirleyelim. 8 O : 1s 2s 2p Mg : 1s 2s 2p Ne: 1s 2s 2p Taneciklerin elektron dizilimleri dolayısıyla elektron sayıları aynıdır. Bu durumda proton sayısı az olan taneciğin yarıçapı en büyük, proton sayısı fazla olan taneciğin yarıçapı en küçüktür. Taneciklerin 2-2 yarıçapları O 2 Ne 2 Mg + şeklinde sıralanır. Alıştırma Aşağıda verilen taneciklerin yarıçaplarını karşılaştırınız Ca, 9F, 16 S 2. 15P, 18 Ar, 17Cl 3. P, P, P Bilgi Kutusu Birinci iyonlaşma enerjisi, gaz hâlindeki bir atomun son temel enerji seviyesindeki, çekirdek tarafından en az kuvvetle çekilen ilk elektronunun koparılması için gerekli olan minimum enerji miktarıdır. Birinci iyonlaşma enerjisi, genellikle periyot numarası arttıkça artar. İyonlaşma Enerjisi Atomların en dış kabuklarındaki elektronların kararlılığı doğrudan iyonlaşma enerjileri ile bağlantılıdır. Atomlar gaz hâlindeyken çevrelerinde bulunan moleküllerden ve komşu atomlardan pek fazla etkilenmez. Bu nedenle iyonlaşma enerjisi gaz hâlindeki atomlar üzerinde ölçülür. Gaz hâlindeki bir atomun temel hâlinden bir elektronu uzaklaştırmak için gerekli olan minimum enerjiye iyonlaşma enerjisi denir. İyonlaşma enerjisi değerinin yüksek olması, atomdaki elektronun ne kadar sıkı bağlandığının göstergesidir. Çok elektronlu gaz hâlindeki bir atomda, atomun temel hâlinden ilk elektronu uzaklaştırmak için gerekli olan enerji miktarına birinci iyonlaşma enerjisi denir. İyonlaşma ısı alan (endotermik) bir tepkimedir. Herhangi bir X atomu için birinci iyonlaşma enerjisini İE 1 olarak gösterirsek iyonlaşma tepkimesi aşağıdaki gibi olur. X + ie X + 1e ^gh 1 " + - ^gh Gaz hâlindeki X + iyonundan bir elektronu uzaklaştırmak için gerekli olan minimum enerjiye ikinci iyonlaşma enerjisi denir. 68

8 İkinci iyonlaşma enerjisini İE 2 olarak gösterirsek ikinci iyonlaşma tepkimesi aşağıdaki gibi olur. 2 ^ + gh 2 ^g + h - X + E " X + 1e Bir atomdan ilk iyonlaşmada bir elektron uzaklaştığında, elektronlar arası itme kuvveti azalır ve çap küçülür. Bu durumda bir sonraki elektronu koparmak için gerekli enerji artar. Bir atoma ait iyonlaşma enerjileri arasındaki ilişki aşağıdaki gibidir. İE 1 1 İE 2 1 İE 3... Periyodik cetvelde aynı grupta yukarıdan aşağıya doğru inildikçe atom yarıçapı dolayısıyla son kabuktaki elektronların çekirdeğe uzaklığı artar. Bu elektronların koparılması daha az enerji gerektirir. Bu durumda iyonlaşma enerjisi azalır. Periyodik cetvelde periyot boyunca soldan sağa doğru gidildikçe atom hacmi azaldığından birinci iyonlaşma enerjisi artmalıdır. Ancak baş gruplarda soldan sağa iyonlaşma enerjisi artışı düzenli değildir. Bunun nedeni küresel simetrik elektron dağılımına sahip atomların elektronlarını koparmak için daha fazla enerji harcanması gerekliliğidir. Bir atomun elektron dizilişindeki en son orbital türünün tam ya da yarı dolu olması hâline küresel simetri denir. Aynı periyotta bulunan 2A ve 5A grupları küresel simetri özelliğinden dolayı kendilerinden bir sonra gelen 3A ve 6A gruplarından daha büyük iyonlaşma enerjisine sahiptir. (Grafik 1.5). Baş gruplarda periyot boyunca iyonlaşma enerjileri arasındaki ilişki aşağıdaki gibidir. 1A13A12A14A16A15A17A18A İyonlaşma enerjisi (kj/mol) H 2 He Li Be B C N O F Ne Na Mg Atom numarası Grafik 1.5: Baş grup elementlerinin iyonlaşma enerjilerinin atom numarası ile değişimi Al Sl P S Cl Ar K 69

9 Örnek 12Mg, 13Al, 15P, 16 S atomlarının 1. iyonlaşma enerjilerini karşılaştıralım. Çözüm Öncelikle atomların elektron dizilimlerini yazarak periyodik çizelgedeki yerlerini belirleyelim Mg: 1s 2s 2p 3s Al: 1s 2s 2p 3s 3p P1 : s 2s 2p 3s 3p S: 1s 2s 2p 3s 3p 3 3. periyot 2A grubu 3. periyot 3A grubu 3. periyot 5A grubu 3. periyot 6A grubu Atomlar aynı periyottadır. Periyot boyunca soldan sağa doğru atom yarıçapı azalırken 1. iyonlaşma enerjisi değerleri artar. Ancak 2A ve 5A grubu küresel simetriye sahip olduğu için 2A nın iyonlaşma enerjisi 3A nınkinden, 5A nın iyonlaşma enerjisi de 6A nınkinden büyüktür. Bu durumda 1. iyonlaşma enerjileri P 2 S 2 Mg 2 Al şeklindedir. 3. periyot 4. periyot 1A 2A 8A 3A 4A 5A 6A 7A Mg AI P S Elektron İlgisi Atomlara ait kimyasal özellikleri büyük oranda etkileyen diğer bir ölçülebilir özellik elektron ilgisidir. Gaz hâlindeki bir atom, bir elektron alarak anyonuna dönüştüğünde açığa çıkan enerji elektron ilgisi olarak tanımlanır. Gaz hâlindeki bir X atomunun bir elektron almasıyla gerçekleşen tepkimede açığa çıkan enerjiyi E ile gösterirsek tepkime aşağıdaki gibi gerçekleşir. X + 1e " X + E _ gi - - _ gi Tepkimede elektron ilgisi değeri negatiftir yani tepkime ekzotermik (ısı veren) tir. Elektron ilgisi bir anyondan bir elektron koparmak için gerekli olan enerji miktarı olarak da tanımlanabilir. X - iyonu için elektron ilgisi enerjisini E ile gösterirsek tepkime aşağıdaki gibi gerçekleşir. - - _ gi _ gi X + E " X + 1e Tepkimede elektron ilgisi değeri pozitiftir yani tepkime endotermik (ısı alan)tir. Tepkimede elektron ilgisinin pozitif olması, negatif iyonun çok kararlı olduğunu başka bir deyişle atomun elektron almaya çok istekli olduğunu gösterir. Şekil 1.35 teki periyodik çizelgede bazı elementlerin deneysel olarak saptanmış elektron 70

10 ilgisi değerleri verilmiştir. Bazı elementler elektron almaya isteksiz olduğundan elektron ilgisi değerleri negatif olarak belirtilmiştir. IA 1 H 73 Li 60 Na 53 K 48 Cs 47 Rb 45 IIA 2 Be G0 Mg G0 Ca 2,4 Sr 4,7 Ba 14 IIIB 3 Sc 18 Y 30 IVB 4 Ti 8 Zr 41 VB 5 V 51 Nb 86 La Hf Ta 31 VIB 6 Cr 64 Mo 72 W 79 VIIIB VIIB Mn Tc 53 Re 14 Fe 16 Ru 101 Os 106 Co 64 Rh 110 Ir 101 Fr Ra Ac Db JI Rf Bh Hn Mt Ni 112 Pd 54 Pt 205 IB 11 Cu 118 Ag 126 Au 223 IIB 12 Zn 47 Cd 32 Hg 61 IIIA 13 B 27 Al 44 Ga 29 In 29 Tl 30 IVA 14 C 122 Si 134 Ge 118 Sn 121 Pb 110 VA 15 N 0 P 72 As 77 Sb 101 Bi 110 VIA 16 O 141 S 200 Se 195 Te 190 VIIA 17 F 328 Cl 349 Br 325 I 295 VIIIA 18 He 10 Ne 10 Ar 10 Kr 10 Xe 10 Po At Rn 10 Şekil 1.35: Periyodik çizelgede bazı elementlerin elektron ilgisi değerleri kj/mol cinsinden verilmiştir. Soy gazların, Be ve Mg un elektron ilgileri deneysel olarak belirlenmemiştir. Fakat sıfıra yakın ya da negatif oldukları düşünülmektedir. Bu değerler CHANG, Raymond, Genel Kimya Temel Kavramlar, çev.: Tahsin Uyar, Serpil Aksoy, Recai İnam, Palme Yayınları, Ankara, 2011, sayfa 254 ten alınmıştır. Şekil 1.35 incelendiğinde VIIA grubundaki elementlerin elektron ilgilerinin büyük olduğu gözlenir. Aynı grupta aşağıya doğru inildikçe elektron ilgisinin küçülmesi gerekir. Ancak ikinci periyot elementleri genel olarak bu eğilime uymaz. Klor atomunun elektron ilgisinin flordan, kükürt atomunun elektron ilgisinin oksijenden büyük olması bu durumun en belirgin örnekleridir. Genel olarak periyodik çizelgede elektron ilgisinin soldan sağa, aşağıdan yukarıya doğru arttığı söylenebilir. Elektronegatiflik Kimyasal bir bağı oluşturan atomların bağdaki elektronları kendine çekme yeteneğinin ölçüsüne elektronegatiflik denir. Elektronegatifliği yüksek olan elementler elektronları daha fazla çekme eğilimindedir. Bu durumda elektronegatiflik, elektron ilgisi ve iyonlaşma enerjisi birbiriyle bağlantılı niceliklerdir. Elektron ilgisi yüksek olan elementlerin, iyonlaşma enerjileri ve elektronegatiflikleri de yüksektir. Elementlerin elektronegatiflik değerleri birbirine bağlı olarak ölçülebilir. Elektronegatiflik değerlerinin bir birimi yoktur. 71

11 1A H 2,1 2A 3A 4A 5A 6A 7A Li 1,0 Na 0,9 K 0,8 Cs 0,7 Rb 0,7 Fr 0,7 Be 1,5 Mg 1,2 3B 4B 5B 6B 7B 8B 1B 2B Ca 1,0 Sr 1,0 Ba 0,9 Ra 0,9 Sc 1,3 Y 1,2 La-Lu 1,0 1,2 Ti 1,5 Zr 1,4 Hf 1,3 V 1,6 Nb 1,6 Ta 1,5 Cr 1,6 Mo 1,8 W 1,7 Mn 1,5 Tc Re Fe 1,8 Ru 2,2 Os 2,2 Co Rh 2,2 IR 2,2 Ni Pd 2,2 Pt 2,2 Cu Ag Au 2,4 Zn 1,6 Cd 1,7 Hg B 2,0 Al 1,5 Ga 1,6 In 1,7 Tl 1,8 C 2,5 Si 1,8 Ge 1,8 Sn 1,8 Pb N 3,0 P 2,1 As 2,0 Sb Bi O 3,5 S 2,5 Se 2,4 Te 2,1 Po 2,0 F 4,0 Cl 3,0 Br 2,8 I 2,5 At 2,2 8A He Ne Ar Kr Xe Rn Şekil 1.36: Elementlerin elektronegatiflik değerleri verilmiştir. Bu değerler CHANG, Raymond, Genel Kimya Temel Kavramlar, çev.: Tahsin Uyar, Serpil Aksoy, Recai İnam, Palme Yayınları, Ankara, 2011, sayfa 276 dan alınmıştır. Şekil 1.36 incelendiğinde baş grup elementlerinin elektronegatiflik değerlerinin düzenli olarak değiştiği ancak geçiş metallerinin elektronegatiflik değerlerinde belirgin bir düzen olmadığı gözlenir. Baş grup elementlerinin elektronegatiflikleri genellikle periyot boyunca soldan sağa doğru artarken grup boyunca yukarıdan aşağıya doğru azalır. Oksit ve Hidroksit Bileşiklerinin Özellikleri Bilgi Kutusu Metal oksitleri suda çözündüğünde baz özelliği gösteren oksit bileşikleridir. Metal oksitlerin su ile tepkimelerinde bazlar, asitlerle tepkimelerinde tuz ve su oluşur. Bilgi Kutusu Al 2 O 3, ZnO, BeO, Bi 2 O 3 gibi oksitler amfoter oksittir. Sulu çözeltileri hem asitlerle hem de bazlarla tepkimeye girer. Baş grup elementlerinin özelliklerini karşılaştırmanın bir diğer yolu da bu elementlerin oluşturduğu oksit ve hidroksit bileşiklerinin özelliklerini incelemektir. Oksijen elementi, oksijen iyonu oluşturma eğilimindedir. Oksijenin bu eğilimi 1A, 2A grubu elementleri ile 3A grubundaki alüminyum gibi iyonlaşma enerjisi düşük metallerle tepkimelerinde çok yüksektir. Bu durumda oksijenin üçüncü periyotta bulunan Na ile oluşturduğu Na 2 O, Mg ile oluşturduğu MgO ve Al ile oluşturduğu Al 2 O 3 iyonik bileşiklerdir. Bu bileşikler kristal yapılı olduklarından erime ve kaynama sıcaklıkları çok yüksektir. Periyodik cetvelde elementlerin iyonlaşma enerjileri soldan sağa doğru artarken oluşturdukları oksitlerin özellikleri de iyonikten, moleküllü yapılara doğru değişmektedir. Periyot boyunca soldan sağa doğru metalik karakter azalır ve oksit bileşikleri önce bazik daha sonra amfoter ve asidik karakter gösterir. Genellikle metal oksitleri bazik, ametal oksitleri asidiktir. Baş grup elementlerinin grup boyunca yukarıdan aşağıya doğru metalik özellikleri artarken metal oksitlerinin bazik karakterinin de aynı yönde arttığı söylenebilir. Şimdi üçüncü periyot elementlerinin oksit bileşiklerinin özelliklerini inceleyelim. 72

12 Üçüncü periyottaki 1A ve 2A grubu metallerinin oksitleri baziktir. Na 2 O suda çözündüğünde NaOH bazını oluşturur. Tepkime aşağıdaki gibidir. Na O + H O 2NaOH 2 ^kh 2 ^sh " ^sudah MgO ^kh ise suda neredeyse hiç çözünmez. Ancak asitlerle tepkimeye girdiğinde tuz ve su oluşturur. Mg O + 2HCl " MgCl + H O 2 ^kh ^sudah 2^sudah 2 ^sh Bilgi Kutusu Ametal oksitlerinin çoğu asit özellik gösterir. Ametal oksitlerinin suyla tepkimelerinde asitler, bazlarla tepkimelerinde tuz ve su oluşur. 3A grubundaki alüminyum atomunun oksiti de suda pek fazla çözünmez. Ancak hem asitlerle hem de bazlarla tepkimeye girer. Al O + 6HBr " 2AlBr + 3H O 2 3^kh ^sudah 3^sudah 2 ^sh Al O + 2KOH + 3HO " 2KAl^OHh 2 3^kh ^sudah 2 ^sh 4^sudah Dolayısıyla Al 2 O 3 amfoter oksittir. Üçüncü periyotta bulunan Si elementinin oksiti SiO 2, iyon içermeyip dev kristaller hâlindedir. 4A grubunda bulunan silisyumun oksit bileşiği SiO 2 suda çözünmez. Su ile tepkime vermez. Ancak çok derişik bazlarla tepkime verdiği için asit özelliğine sahiptir. SiO + 2NaOH " Na SiO + H O 2^kh ^sudah 2 3^sudah 2 ^sh Üçüncü periyotta bulunan P, S ve Cl atomlarının oksijenle oluşturduğu oksit bileşikleri sırasıyla P 4 O 10, SO 3 ve Cl 2 O 7 dir. Bu bileşiklerin erime ve kaynama sıcaklıkları düşüktür. Bu oksitler su ile aşağıda verilen tepkimeler sonucunda bazı asit çözeltilerini oluşturur. Bilgi Kutusu Oksitlerin asidik mi, bazik mi, nötr mü olduğu sahip olduğu oksijen ve ametal atomu sayısına bakılarak belirlenir. Eğer bir oksitte oksijen atomu sayısı, ametal atomu sayısından çoksa bu bileşik asit oksit (SO 3 ); oksitin taşıdığı oksijen atomu sayısı, ametal atomu sayısına eşit ya da daha az ise nötr oksittir (H 2 O, NO vb). Eğer bileşikte metal atomu varsa oksit baziktir (Na 2 O). P O + 6H O " 4H PO 4 10^kh 2 ^sh 3 4^sudah SO + H O " H SO 3^gh 2 ^sh 2 4^sudah CI O + H O " 2HClO 2 7^sh 2 ^sh 4^sudah Bazı ametal oksitleri ise nötrdür. CO, NO, N 2 O nötr oksitlerdir. Nötr oksitler suyla tepkime vermez, asidik ya da bazik özellikte çözelti oluşturmaz. Elementlerin hidroksit (OH - ) ile oluşturdukları bileşiklere hidroksit bileşikleri denir. OH - grubu içeren bir bileşiğin asit ya da 73

13 Atomların iyonlaşma enerjisi değerleri atom altı taneciklerinin keşfinde bahsettiğimiz gaz boşaltım tüpleri yardımı ile belirlenir. Bu işlemde gaz boşaltım tüpüne doldurulan gaz hâlindeki elementin iyonlaştırılması ile iyonlaşma enerjisi değerleri hesapbaz özellik göstereceğini, elementin elektronları kendine bağlama kuvveti belirler. Na ve Mg gibi metallerin elektron ilgileri azdır. Bu elementlerin hidroksit bileşiklerinde OH - iyonu oluşturarak bazik özellik göstermesi beklenir. NaOH suda çok çözünür ve çözeltisi baziktir. + - ^kh ^sudah ^sudah NaOH " Na + OH Al, Zn gibi amfoter metallerin hidroksitleri amfoter özellik gösterir. Periyodik çizelgede soldan sağa doğru gidildikçe iyonlaşma enerjisi artar. Hidroksit ile bağ yapan atomun çekirdeğinin çekim gücü artar. Bu nedenle O-H bağından elektronları çekerek bağı zayıflatır. Bu durumda bileşik, asit özelliği gösterir. Yani hidroksit ile bağ yapan atomun iyonlaşma enerjisi ne kadar büyükse oluşan bileşiğin asit özelliği o kadar fazla olur. Periyodik çizelgede aynı periyotta soldan sağa doğru elementlerin hidroksit bileşiklerinin bazik özelliği azalır, asit özelliği artar. Aynı grupta ise yukarıdan aşağıya doğru elementlerin hidroksit bileşiklerinin asit özelliği azalırken baz özelliği artar. Alıştırma Aşağıda verilen oksit ve hidroksit bileşiklerini asit, baz ve amfoter olarak sınıflandırınız. a. Li 2 O b. CO 2 c. Ca(OH) 2 ç. P 4 O 10 d. Al 2 O 3 e. KOH f. CaO g. SiO 2 c. Periyodik Özelliklerden Bazılarının Ölçülmesi Daha önce de açıkladığımız gibi iyonlaşma enerjisi, gaz hâlindeki bir atomdan bir elektron koparmak için gerekli olan enerjidir. İyonlaşma enerjisi atomların çizgi spektrumlarından yararlanılarak belirlenir. Alüminyuma ait bazı iyonlaşma tepkimeleri ve enerjileri aşağıda verilmiştir. A g + - l^ h " Al^ g h + e 1.İE = 580 kj/mol Al^gh " Al + e 2.İE = kj/mol Al^gh " Al^gh + e 3.İE = kj/mol Al^gh " Al^gh + e 4.İE = kj/mol 74

14 lanır. Koopmans (Kapmens) teoremine göre en yüksek enerjili molekül orbitalindeki elektronlar, iyonlaşma esnasında ilk olarak kopacak olan elektronlardır ve elektronun sonsuzdaki enerjisi sıfırdır. Molekülde iyonlaşmadan sonra orbital düzeyinde çok fazla bir geri düzenleme olmadığı da kabul edilirse iyonlaşma enerjisi, en yüksek enerjili orbitalin enerjisine eşittir. Elementlerin elektronegatiflikleri hesaplanırken bağ enerjileri kullanılır. Elektronegatiflik kovalent bir bağın iyonik olabilme ölçüsüdür. Bir moleküldeki iki atomun bağ elektronlarını ne ölçüde eşit olarak paylaşabileceklerini gösterir. Elektronegatifliğin bir atomun diğer atomdan elektron çekme yeteneği olduğu fikrini Linus Pauling (Linus Pauling), 1932 yılında ileri sürmüş ve geliştirdiği bir yöntem ile elementlerin elektronegatiflik değerlerini hesaplamıştır. Pauling e göre A-B kovalent bağının ayrışma enerjisi, aynı çekirdeğe sahip A-A ve B-B bağlarının ayrışma enerjilerinin ortalamasına eşittir. İlave enerji A ve B arasındaki elektrostatik çekimden kaynaklanır. Pauling den iki yıl sonra Mulliken (Malıgen), elektronegatifliğin elektron ilgisi ve iyonlaşma enerjisiyle ilgili olduğunu düşünmüş ve bir atomun elektronegatifliğini o atomun elektron ilgisi ve iyonlaşma enerjisi değerlerinin ortalaması olarak ifade etmiştir. Pauling, F (flor) atomunun elektronegatifliğini yaklaşık 4 kabul ederek diğer elementlerin elektronegatifliğini bu değerle kıyaslayarak belirledi. Pauling den ve Mulliken den sonra Allred-Rochow (Olred Roça) elektronegatifliğin atomun etkin çekirdek yükü ve yarıçapıyla orantılı olduğunu düşünerek hesaplama yaptı. Daha sonra Allen (Elın), spektroskopik ölçümlerle elementlerin elektronegatiflik değerlerini belirledi. ç. İyonlaşma Enerjilerinin Grup Numarası ile İlişkisi Baş gruplarda bulunan bir element için ardışık iyonlaşma enerjisi değerleri biliniyorsa elementin grup numarası belirlenebilir. Elemente ait ardışık iyonlaşma enerjileri arasında büyük bir artış olmuşsa bu artışa kadar olan iyonlaşma enerjisi sayısı elementin grup numarasını verir. Elemente ait değerlik elektronlarını koparmak için gereken enerjiler genellikle bir önceki iyonlaşma enerjisi değerinin 1,5-3 katıdır. Değerlik elektronlarının bulunduğu enerji düzeyinin bir alt enerji düzeyinden bir elektronu koparmak için gereken enerji, bir önceki iyonlaşma enerjisi değerinin en az 4 veya daha fazla katıdır. Bunun nedeni değerlik elektronlarını kaybeden elementin soy gaz elektron düzenine sahip olarak kararlı hâle geçmesidir. 75

15 Tablo 1.9 da verilen periyodik cetvelde bulunan ilk 20 elementin iyonlaşma enerjisi değerleri verilmiştir. İnceleyiniz. Tablo 1.9: Periyodik cetveldeki ilk 20 elementin kj/mol biriminde iyonlaşma enerjileri verilmiştir. Atom numarası Element sembolü 1. iyonlaşma enerjisi 2. iyonlaşma enerjisi 3. iyonlaşma enerjisi 4. iyonlaşma enerjisi 5. iyonlaşma enerjisi 6. iyonlaşma enerjisi 1 H He Li Be B C N O F Ne Na 495, Mg 738, Al 577, Si 786, P S 999, Cl Ar K 418, Ca 589,

16 19 K ve 20 Ca atomlarının elektron dizilimlerini yazarak iyonlaşma enerjisi değerlerini inceleyelim K: 1s 2s 2p 3s 3p 4s değerlik elektron sayısı : Ca: 1s 2s 2p 3s 3p 4s değerlik elektron sayısı : 2 Atom numarası Element sembolü 1.İE 2.İE 3.İE 4.İE 5.İE 6.İE 19 K 418, Ca 589, K ve Ca elementlerinin yukarıda verilen ilk 6 iyonlaşma enerjisi (İE) değerlerini inceleyelim. K atomunun 1 ve 2. iyonlaşma enerjileri arasındaki farkın diğer iyonlaşma enerjileri arasındaki farktan büyük olduğunu gözlemliyoruz. K un 2. iyonlaşma enerjisi yaklaşık olarak 1. iyonlaşma enerjisinin 7 katına eşittir. Bu durumda K elementi 1A grubunda olmalıdır. Ca elementinin ise 2 ve 3. iyonlaşma enerjileri arasındaki farkın diğer iyonlaşma enerjileri arasındaki farktan büyük olduğunu gözlemliyoruz. Ca un 3. iyonlaşma enerjisi yaklaşık olarak 2. iyonlaşma enerjisinin 4 katına eşittir. Bu durumda Ca elementi 2A grubunda olmalıdır. Etkinlik: Periyodik Özelliklerle İlgili Öğrendiklerimizi Kontrol Edelim Aşağıdaki ifadelerin doğru mu, yanlış mı olduğunu belirleyerek uygun kutucuğu işaretleyiniz. 1. Aynı gruptaki ametal atomlarında katman sayısı az olan atom daha kolay elektron alabilir. 2. Aynı grupta baş kuantum sayısı arttıkça atomların yarıçapları azalır. 3. Na 11 atomunun metalik aktifliği, Al 13 atomununkinden fazladır. 4. Nötr bir atomun çapı, anyonunun çapından büyük, katyonunun çapından küçüktür. 5. Cl 2 molekülünde iki Cl atomunun çekirdekleri arasındaki uzaklığın yarısı Cl atomunun yarıçapına eşittir. 6. Bir atom için bir sonraki iyonlaşma enerjisi değeri bir öncekinden büyüktür. 7. Periyodik çizelgede aynı periyotta sağdan sola doğru elementlerin hidroksit bileşiklerinin bazik özelliği azalır. 8. CO, NO, N 2 O ametal oksitleri nötrdür. D Y 77

PERİYODİK SİSTEM VE ELEKTRON DİZİLİMLERİ#6

PERİYODİK SİSTEM VE ELEKTRON DİZİLİMLERİ#6 PERİYODİK SİSTEM VE ELEKTRON DİZİLİMLERİ#6 Periyodik sistemde yatay sıralara Düşey sütunlara.. adı verilir. 1.periyotta element, 2 ve 3. periyotlarda..element, 4 ve 5.periyotlarda.element 6 ve 7. periyotlarda

Detaylı

Serüveni PERİYODİK ÖZELLİKLER DEĞİŞİMİ

Serüveni PERİYODİK ÖZELLİKLER DEĞİŞİMİ Serüveni PERİYODİK ÖZELLİKLER DEĞİŞİMİ PERİYODİK ÖZELLİKLERİN DEĞİŞİMİ ATOM YARIÇAPI Çekirdeğin merkezi ile en dış kabukta bulunan elektronlar arasındaki uzaklık olarak tanımlanır. Periyodik tabloda aynı

Detaylı

1. ÜNİTE: MODERN ATOM TEORİSİ

1. ÜNİTE: MODERN ATOM TEORİSİ . ÜNİTE: MODERN ATOM TEORİSİ.4. Elektron Dizilimi ve Periyodik Sisteme Yerleşim Atomun Kuantum Modeli oluşturulduktan sonra Bohr, yaptığı çalışmalarda periyodik cetvel ile kuantum teorisi arasında bir

Detaylı

1H: 1s 1 1.periyot 1A grubu. 5B: 1s 2 2s 2 2p 1 2.periyot 3A grubu. 8O: 1s 2 2s 2 2p 4 2.periyot 6A grubu. 10Ne: 1s 2 2s 2 2p 6

1H: 1s 1 1.periyot 1A grubu. 5B: 1s 2 2s 2 2p 1 2.periyot 3A grubu. 8O: 1s 2 2s 2 2p 4 2.periyot 6A grubu. 10Ne: 1s 2 2s 2 2p 6 PERİYODİK CETVEL Periyodik cetvel, benzer kimyasal özellik gösteren elementlerin alt alta gelecek şekilde artan atom numaralarına göre sıralandıkları çizelgelerdir. Periyodik cetveli oluşturan yatay satırlara

Detaylı

PERİYODİK ÖZELLİKLER 1.ATOMLARIN BÜYÜKLÜĞÜ VE ATOM YARIÇAPI: Kovalent yarıçap: Van der Waals yarıçapı: İyon yarıçapı:

PERİYODİK ÖZELLİKLER 1.ATOMLARIN BÜYÜKLÜĞÜ VE ATOM YARIÇAPI: Kovalent yarıçap: Van der Waals yarıçapı: İyon yarıçapı: PERİYODİK ÖZELLİKLER 1.ATOMLARIN BÜYÜKLÜĞÜ VE ATOM YARIÇAPI: Elementlerin fiziksel ( erime ve kaynama noktaları, yoğunluk, iletkenlik vb.) ve kimyasal özellikleri ( elektron alma ve verme ) atom yarıçaplarıyla

Detaylı

PERİYODİK SİSTEM. Kimya Ders Notu

PERİYODİK SİSTEM. Kimya Ders Notu PERİYODİK SİSTEM Kimya Ders Notu PERİYODİK SİSTEM Elementler atom numaralarının artışına göre arka arkaya sıralanırken benzer özellikte olanların alt alta getirilmesiyle oluşturulan tabloya (periyodik

Detaylı

1. ÜNİTE: MODERN ATOM TEORİSİ İyon Yükleri ve Yükseltgenme Basamakları

1. ÜNİTE: MODERN ATOM TEORİSİ İyon Yükleri ve Yükseltgenme Basamakları 1. ÜNİTE: MODERN ATOM TEORİSİ 1.7. İyon Yükleri ve Yükseltgenme Basamakları Yüksüz bir atomun yapısındaki pozitif (+) yüklü protonlarla negatif () yüklü elektronların sayıları birbirine eşittir. Yüksüz

Detaylı

PERİYODİK CETVEL

PERİYODİK CETVEL BÖLÜM4 W Periyodik cetvel, elementlerin atom numaraları esas alınarak düzenlenmiştir. Bu düzenlemede, kimyasal özellikleri benzer olan (değerlik elektron sayıları aynı) elementler aynı düşey sütunda yer

Detaylı

Yrd. Doç. Dr. H. Hasan YOLCU. hasanyolcu.wordpress.com

Yrd. Doç. Dr. H. Hasan YOLCU. hasanyolcu.wordpress.com Yrd. Doç. Dr. H. Hasan YOLCU hasanyolcu.wordpress.com En az iki atomun belli bir düzenlemeyle kimyasal bağ oluşturmak suretiyle bir araya gelmesidir. Aynı atomda olabilir farklı atomlarda olabilir. H 2,

Detaylı

İyonlar. İyon? Pozitif veya negatif yükü olan bir atoma yada atomlar grubuna iyon denir.

İyonlar. İyon? Pozitif veya negatif yükü olan bir atoma yada atomlar grubuna iyon denir. İyonlar İyon? Pozitif veya negatif yükü olan bir atoma yada atomlar grubuna iyon denir. 1 Atomlardan İyon Oluşumu ve İyon Bir atomdan iyon denilen yüklü bir parçacık oluşturulabilir. Bunun için, nötral

Detaylı

PERİYODİK CETVEL-ÖSS DE ÇIKMIŞ SORULAR

PERİYODİK CETVEL-ÖSS DE ÇIKMIŞ SORULAR PERİODİK CETVEL-ÖSS DE ÇIKMIŞ SORULAR 1. Bir elementin periyodik cetveldeki yeri aşağıdakilerden hangisi ile belirlenir? A) Atom ağırlığı B) Değerliği C) Atom numarası D) Kimyasal özellikleri E) Fiziksel

Detaylı

Periodic Table of the. Elements I A II A III B IV B V B VI B VII B VIII B I B II B III A IV A V A VI A VII A VIII A 1 1 2 1 H H He 1.008 1.008 4.

Periodic Table of the. Elements I A II A III B IV B V B VI B VII B VIII B I B II B III A IV A V A VI A VII A VIII A 1 1 2 1 H H He 1.008 1.008 4. PERİYODİK SİSTEM Periodic Table of the s d p Elements I A II A III B IV B V B VI B VII B VIII B I B II B III A IV A V A VI A VII A VIII A 1 1 2 1 H H He 1.008 1.008 4.0026 3 4 5 6 7 8 9 10 2 Li Be B C

Detaylı

PERİYODİK CETVEL. Yanıt : D. www.kimyahocam.com. 3 Li : 1s2 2s 1 2. periyot 1A grubu. 16 S : 1s2 2s 2 2p 6 3s 2 3p 4 3.

PERİYODİK CETVEL. Yanıt : D. www.kimyahocam.com. 3 Li : 1s2 2s 1 2. periyot 1A grubu. 16 S : 1s2 2s 2 2p 6 3s 2 3p 4 3. PERİODİK CETVEL Periyodik cetvel, elementlerin atom numaraları temel alınarak düzenlenmiş bir sistemdir. Periyodik cetvelde, nötr atomlarının elektron içeren temel enerji düzeyi sayısı aynı olan elementler

Detaylı

YKS KİMYA Atom ve Periyodik Sistem 6

YKS KİMYA Atom ve Periyodik Sistem 6 YKS KİMYA Atom ve Periyodik Sistem 6 Atom ve Periyodik Sistem 6 1 Soru 01 Aşağıdaki özelliklerden hangisi periyodik sistemin aynı periyodunda sağa doğru azalırken, aynı grupta aşağıya doğru artar? A) İyonlaşma

Detaylı

s, p, d Elementleri f Elementleri Asal Gazlar

s, p, d Elementleri f Elementleri Asal Gazlar s, p, d Elementleri Hidrojen 1A Grubu: Alkali metaller 2A Grubu: Toprak Alkali Metaller 3A Grubu: Toprak Metalleri 4A Grubu 5A Grubu 6A Grubu: Kalkojenler 7A Grubu: Halojenler B Grubu: Geçiş Metalleri

Detaylı

İyonlar. İyon? Pozitif veya negatif yükü olan bir atoma yada atomlar grubuna iyon denir.

İyonlar. İyon? Pozitif veya negatif yükü olan bir atoma yada atomlar grubuna iyon denir. İyonlar İyon? Pozitif veya negatif yükü olan bir atoma yada atomlar grubuna iyon denir. 1 Atomlardan İyon Oluşumu ve İyon Bir atomdan iyon denilen yüklü bir parçacık oluşturulabilir. Bunun için, nötral

Detaylı

ASİTLER- BAZLAR. Suyun kendi kendine iyonlaşmasına Suyun Otonizasyonu - Otoprotoliz adı verilir. Suda oluşan H + sadece protondur.

ASİTLER- BAZLAR. Suyun kendi kendine iyonlaşmasına Suyun Otonizasyonu - Otoprotoliz adı verilir. Suda oluşan H + sadece protondur. ASİTLER- BAZLAR SUYUN OTONİZASYONU: Suyun kendi kendine iyonlaşmasına Suyun Otonizasyonu - Otoprotoliz adı verilir. Suda oluşan H + sadece protondur. H 2 O (S) H + (suda) + OH - (Suda) H 2 O (S) + H +

Detaylı

Elementlerin büyük bir kısmı tabiatta saf hâlde bulunmaz. Çoğunlukla başka elementlerle bileşikler oluşturmuş şekilde bulunurlar.

Elementlerin büyük bir kısmı tabiatta saf hâlde bulunmaz. Çoğunlukla başka elementlerle bileşikler oluşturmuş şekilde bulunurlar. Elementlerin büyük bir kısmı tabiatta saf hâlde bulunmaz. Çoğunlukla başka elementlerle bileşikler oluşturmuş şekilde bulunurlar. Elementlerin bileşik oluşturma istekleri onların kararlı yapıya ulaşma

Detaylı

Nötr (yüksüz) bir için, çekirdekte kaç proton varsa çekirdeğin etrafındaki yörüngelerde de o kadar elektron dolaşır.

Nötr (yüksüz) bir için, çekirdekte kaç proton varsa çekirdeğin etrafındaki yörüngelerde de o kadar elektron dolaşır. ATOM ve YAPISI Elementin özelliğini taşıyan en küçük parçasına denir. Atom Numarası Bir elementin unda bulunan proton sayısıdır. Protonlar (+) yüklü olduklarından pozitif yük sayısı ya da çekirdek yükü

Detaylı

PERĐYODĐK ÇĐZELGE. Yrd.Doç.Dr. İbrahim İsmet ÖZTÜRK

PERĐYODĐK ÇĐZELGE. Yrd.Doç.Dr. İbrahim İsmet ÖZTÜRK PERĐYODĐK ÇĐZELGE Yrd.Doç.Dr. İbrahim İsmet ÖZTÜRK 8.1. PERĐYODĐK ÇĐZELGENĐN GELĐŞMESĐ 8.2. ELEMENTLERĐN PERĐYODĐK SINIFLANDIRILMASI Katyon ve Anyonların Elektron Dağılımları 8.3.FĐZĐKSEL ÖZELLĐKLERDEKĐ

Detaylı

I. FOTOELEKTRON SPEKTROSKOPĠSĠ (PES) PES orbital enerjilerini doğrudan tayin edebilir. (Fotoelektrik etkisine benzer!)

I. FOTOELEKTRON SPEKTROSKOPĠSĠ (PES) PES orbital enerjilerini doğrudan tayin edebilir. (Fotoelektrik etkisine benzer!) 5.111 Ders Özeti #9 Bugün için okuma: Bölüm 1.14 (3.Baskıda, 1.13) Elektronik Yapı ve Periyodik Çizelge, Bölüm 1.15, 1.16, 1.17, 1.18, ve 1.20 (3.Baskıda, 1.14, 1.15, 1.16, 1.17, ve 1.19) Atom Özelliklerinde

Detaylı

KİM-117 TEMEL KİMYA Prof. Dr. Zeliha HAYVALI Ankara Üniversitesi Kimya Bölümü

KİM-117 TEMEL KİMYA Prof. Dr. Zeliha HAYVALI Ankara Üniversitesi Kimya Bölümü KİM-117 TEMEL KİMYA Prof. Dr. Zeliha HAYVALI Ankara Üniversitesi Kimya Bölümü Bu slaytlarda anlatılanlar sadece özet olup ayrıntılı bilgiler ve örnek çözümleri derste verilecektir. BÖLÜM 4 PERİYODİK SİSTEM

Detaylı

Serüveni 3. ÜNİTE KİMYASAL TÜRLER ARASI ETKİLEŞİM GÜÇLÜ ETKİLEŞİM. o İYONİK BAĞ o KOVALENT BAĞ o METALİK BAĞ

Serüveni 3. ÜNİTE KİMYASAL TÜRLER ARASI ETKİLEŞİM GÜÇLÜ ETKİLEŞİM. o İYONİK BAĞ o KOVALENT BAĞ o METALİK BAĞ Serüveni 3. ÜNİTE KİMYASAL TÜRLER ARASI ETKİLEŞİM GÜÇLÜ ETKİLEŞİM o İYONİK BAĞ o KOVALENT BAĞ o METALİK BAĞ KİMYASAL TÜR 1. İYONİK BAĞ - - Ametal.- Kök Kök Kök (+) ve (-) yüklü iyonların çekim kuvvetidir..halde

Detaylı

kitabı olarak önerilen, Erdik ve Sarıkaya nın

kitabı olarak önerilen, Erdik ve Sarıkaya nın PERİYODİK CETVEL Aşağıda verilen özet bilginin ayrıntısını, ders kitabı olarak önerilen, Erdik ve Sarıkaya nın Temel Üniversitesi Kimyası" Kitabı ndan okuyunuz. Modern periyotlu dizge, elementleri artan

Detaylı

GENEL KİMYA. 4. Konu: Kimyasal türler, Kimyasal türler arasındaki etkileşimler, Kimyasal Bağlar

GENEL KİMYA. 4. Konu: Kimyasal türler, Kimyasal türler arasındaki etkileşimler, Kimyasal Bağlar GENEL KİMYA 4. Konu: Kimyasal türler, Kimyasal türler arasındaki etkileşimler, Kimyasal Bağlar Kimyasal Türler Doğada bulunan bütün maddeler tanecikli yapıdadır. Maddenin özelliğini gösteren küçük yapı

Detaylı

SCHRÖDİNGER: Elektronun yeri (yörüngesi ve orbitali) birer dalga fonksiyonu olan n, l, m l olarak ifade edilen kuantum sayıları ile belirlenir.

SCHRÖDİNGER: Elektronun yeri (yörüngesi ve orbitali) birer dalga fonksiyonu olan n, l, m l olarak ifade edilen kuantum sayıları ile belirlenir. . ATOMUN KUANTUM MODELİ SCHRÖDİNGER: Elektronun yeri (yörüngesi ve orbitali) birer dalga fonksiyonu olan n, l, m l olarak ifade edilen kuantum sayıları ile belirlenir. Orbital: Elektronların çekirdek etrafında

Detaylı

Element atomlarının atom ve kütle numaraları element sembolleri üzerinde gösterilebilir. Element atom numarası sembolün sol alt köşesine yazılır.

Element atomlarının atom ve kütle numaraları element sembolleri üzerinde gösterilebilir. Element atom numarası sembolün sol alt köşesine yazılır. Atom üç temel tanecikten oluşur. Bunlar proton, nötron ve elektrondur. Proton atomun çekirdeğinde bulunan pozitif yüklü taneciktir. Nötron atomun çekirdeğin bulunan yüksüz taneciktir. ise çekirdek etrafında

Detaylı

PERİYODİK SİSTEM. Bu gruplarda ortadaki elementin atom kütlesi diğer iki elementin atom kütlelerinin ortalamasına hemen hemen eşit olmaktadır.

PERİYODİK SİSTEM. Bu gruplarda ortadaki elementin atom kütlesi diğer iki elementin atom kütlelerinin ortalamasına hemen hemen eşit olmaktadır. PERİYODİK SİSTEMİN TARİHÇESİ DÖBEREİNER İN TRİADLAR KURALI PERİYODİK SİSTEM Elementlerin benzer kimyasal özelliklerine göre üçerli gruplar [(Ca, Sr, Ba), (Cl, Br, I), (S, Se, Te) gibi] halinde sınıflandırılmasıdır.

Detaylı

ATOM BİLGİSİ Atom Modelleri

ATOM BİLGİSİ Atom Modelleri 1. Atom Modelleri BÖLÜM2 Maddenin atom adı verilen bir takım taneciklerden oluştuğu fikri çok eskiye dayanmaktadır. Ancak, bilimsel bir (deneye dayalı) atom modeli ilk defa Dalton tarafından ileri sürülmüştür.

Detaylı

GÜLEN MUHARREM PAKOĞLU ORTAOKULU FEN BİLİMLERİ 8 SORU BANKASI

GÜLEN MUHARREM PAKOĞLU ORTAOKULU FEN BİLİMLERİ 8 SORU BANKASI 1- John Newlands: Bilinen elementleri artan atom ağırlıklarına göre sıralamıştır. Alexandre Beguyer de Chancourtois: İlk periyodik çizelgeyi oluşturmuştur. Elementler dışında bazı iyon ve bileşiklere de

Detaylı

BÖLÜM 2 ATOMİK YAPI İÇERİK. Atom yapısı. Bağ tipleri. Chapter 2-1

BÖLÜM 2 ATOMİK YAPI İÇERİK. Atom yapısı. Bağ tipleri. Chapter 2-1 BÖLÜM 2 ATOMİK YAPI İÇERİK Atom yapısı Bağ tipleri 1 Atomların Yapıları Atomlar başlıca üç temel atom altı parçacıktan oluşur; Protonlar (+ yüklü) Nötronlar (yüksüz) Elektronlar (-yüklü) Basit bir atom

Detaylı

PERİYODİK CETVEL Mendeleev Henry Moseley Glenn Seaborg

PERİYODİK CETVEL Mendeleev Henry Moseley Glenn Seaborg PERİYODİK CETVEL Periyodik cetvel elementleri sınıflandırmak için hazırlanmıştır. İlkperiyodik cetvel Mendeleev tarafından yapılmıştır. Mendeleev elementleri artan kütle numaralarına göre sıralamış ve

Detaylı

Hidroklorik asit ve sodyum hidroksitin reaksiyonundan yemek tuzu ve su meydana gelir. Bu kimyasal olayın denklemi

Hidroklorik asit ve sodyum hidroksitin reaksiyonundan yemek tuzu ve su meydana gelir. Bu kimyasal olayın denklemi KİMYASAL DENKLEMLER İki ya da daha fazla maddenin birbirleri ile etkileşerek kendi özelliklerini kaybedip yeni özelliklerde bir takım ürünler meydana getirmesine kimyasal olay, bunların formüllerle gösterilmesine

Detaylı

ATOMİK YAPI. Elektron Yükü=-1,60x10-19 C Proton Yükü=+1,60x10-19 C Nötron Yükü=0

ATOMİK YAPI. Elektron Yükü=-1,60x10-19 C Proton Yükü=+1,60x10-19 C Nötron Yükü=0 ATOMİK YAPI Elektron Yükü=-1,60x10-19 C Proton Yükü=+1,60x10-19 C Nötron Yükü=0 Elektron Kütlesi 9,11x10-31 kg Proton Kütlesi Nötron Kütlesi 1,67x10-27 kg Bir kimyasal elementin atom numarası (Z) çekirdeğindeki

Detaylı

Bileşikteki atomların cinsini ve oranını belirten formüldür. Kaba formül ile bileşiğin molekül ağırlığı hesaplanamaz.

Bileşikteki atomların cinsini ve oranını belirten formüldür. Kaba formül ile bileşiğin molekül ağırlığı hesaplanamaz. BİLEŞİKLER Birden fazla elementin belirli oranlarda kimyasal yollarla bir araya gelerek, kendi özelligini kaybedip oluşturdukları yeni saf maddeye bileşik denir. Bileşikteki atomların cins ve sayısını

Detaylı

Soygazların bileşik oluşturamamasının sebebi bütün orbitallerinin dolu olmasındandır.

Soygazların bileşik oluşturamamasının sebebi bütün orbitallerinin dolu olmasındandır. KİMYASAL BAĞLAR Kimyasal bağ, moleküllerde atomları birarada tutan kuvvettir. Bir bağın oluşabilmesi için atomlar tek başına bulundukları zamankinden daha kararlı (az enerjiye sahip) olmalıdırlar. Genelleme

Detaylı

Yrd. Doç. Dr. H. Hasan YOLCU. hasanyolcu.wordpress.com

Yrd. Doç. Dr. H. Hasan YOLCU. hasanyolcu.wordpress.com Yrd. Doç. Dr. H. Hasan YOLCU hasanyolcu.wordpress.com En az iki atomun belli bir düzenlemeyle kimyasal bağ oluşturmak suretiyle bir araya gelmesidir. Aynı atomda olabilir farklı atomlarda olabilir. H 2,

Detaylı

KİMYASAL BAĞLAR İYONİK BAĞ KOVALANT BAĞ POLAR KOVALENT BAĞ APOLAR KOVALENT BAĞ

KİMYASAL BAĞLAR İYONİK BAĞ KOVALANT BAĞ POLAR KOVALENT BAĞ APOLAR KOVALENT BAĞ KİMYASAL BAĞLAR İYONİK BAĞ KOVALANT BAĞ POLAR KOVALENT BAĞ APOLAR KOVALENT BAĞ Atomlar bağ yaparken, elektron dizilişlerini soy gazlara benzetmeye çalışırlar. Bir atomun yapabileceği bağ sayısı, sahip

Detaylı

KĠMYASAL ÖZELLĠKLER VE KĠMYASAL BAĞ

KĠMYASAL ÖZELLĠKLER VE KĠMYASAL BAĞ Elektronların Dizilimi ve Kimyasal Özellikler Atomların katmanlarında belirli sayılarda elektron bulunmaktadır. Ancak bir atom, tek katmanlıysa ve bu katmanda iki elektronu varsa kararlıdır. Atomun iki

Detaylı

TARIK ÖLMEZ FEN-atik Facebook Grubu

TARIK ÖLMEZ  FEN-atik Facebook Grubu 1) Periyodik sistemin tarihsel süreci ile ilgili araştırma yapan Suden bir bilim adamı hakkında Benzer özellik gösteren elementleri üçerli gruplar hâlinde göstermiştir. şeklinde bir bilgiye ulaşıyor. 3)

Detaylı

Burada a, b, c ve d katsayılar olup genelde birer tamsayıdır. Benzer şekilde 25 o C de hidrojen ve oksijen gazlarından suyun oluşumu; H 2 O (s)

Burada a, b, c ve d katsayılar olup genelde birer tamsayıdır. Benzer şekilde 25 o C de hidrojen ve oksijen gazlarından suyun oluşumu; H 2 O (s) 1 Kimyasal Tepkimeler Kimyasal olaylar elementlerin birbirleriyle etkileşip elektron alışverişi yapmaları sonucu oluşan olaylardır. Bu olaylar neticesinde bir bileşikteki atomların sayısı, dizilişi, bağ

Detaylı

KİMYASAL BAĞLAR Kimyasal bağlar, Moleküllerde atomları birarada tutan

KİMYASAL BAĞLAR Kimyasal bağlar, Moleküllerde atomları birarada tutan KİMYASAL BAĞLAR Kimyasal bağlar, Moleküllerde atomları birarada tutan kuvvettir. Atomlar birleştiği zaman elektron dağılımındaki değişmelerin bir sonucu olarak kimyasal bağlar meydana gelir. Atomun sembolünün

Detaylı

ÇÖZELTİLERDE DENGE (Asit-Baz)

ÇÖZELTİLERDE DENGE (Asit-Baz) ÇÖZELTİLERDE DENGE (AsitBaz) SUYUN OTOİYONİZASYONU Saf suyun elektrik akımını iletmediği bilinir, ancak çok hassas ölçü aletleriyle yapılan deneyler sonucunda suyun çok zayıf da olsa iletken olduğu tespit

Detaylı

PERİYODİK CETVEL VE ÖZELLİKLERİ

PERİYODİK CETVEL VE ÖZELLİKLERİ PERİYODİK CETVEL VE ÖZELLİKLERİ 1 PERİYODİK CETVEL VE ÖZELLİKLERİ Günümüze kadar yapılan araştırmalar 112 elementin bulunduğunu ortaya çıkartmıştır. Bunların 90 tanesi doğada mevcut olup diğerleri yapay

Detaylı

ATOMİK YAPI VE ATOMLAR ARASI BAĞLAR. Aytekin Hitit

ATOMİK YAPI VE ATOMLAR ARASI BAĞLAR. Aytekin Hitit ATOMİK YAPI VE ATOMLAR ARASI BAĞLAR Aytekin Hitit Malzemeler neden farklı özellikler gösterirler? Özellikler Fiziksel Kimyasal Bahsi geçen yapısal etkenlerden elektron düzeni değiştirilemez. Ancak diğer

Detaylı

Periyodik Tablo(sistem)

Periyodik Tablo(sistem) Periyodik Tablo(sistem) Geçmişten Günümüze Periyodik Tablo Bilim adamları elementlerin sayısı arttıkça bunları benzer özelliklerine göre sıralamaya çalışmışlardır.(bunu süpermarketlerdeki ürünlerin dizilişlerine

Detaylı

TOBB Ekonomi ve Teknoloji Üniversitesi. Genel Kimya 101. Yrd.Doç.Dr.Zeynep OBALI e-mail: zobali@etu.edu.tr Ofis: z-83/2

TOBB Ekonomi ve Teknoloji Üniversitesi. Genel Kimya 101. Yrd.Doç.Dr.Zeynep OBALI e-mail: zobali@etu.edu.tr Ofis: z-83/2 Genel Kimya 101 Yrd.Doç.Dr.Zeynep OBALI e-mail: zobali@etu.edu.tr Ofis: z-83/2 İyonik Bağ; İyonik bir bileşikteki pozitif ve negatif iyonlar arasındaki etkileşime iyonik bağ denir Na Na + + e - Cl + e

Detaylı

PERİYODİK SİSTEM PERİYODİK SİSTEMİN TARİHÇESİ 1.PERİYODİK SİSTEMİN TARİHÇESİ:

PERİYODİK SİSTEM PERİYODİK SİSTEMİN TARİHÇESİ 1.PERİYODİK SİSTEMİN TARİHÇESİ: PERİYODİK SİSTEM PERİYODİK SİSTEMİN TARİHÇESİ 1.PERİYODİK SİSTEMİN TARİHÇESİ: Elementlerin deneysel olarak keşfedilme süreci, 1649 yılında Hennig Brand in fosforu bulmasıyla başlamıştır. 1869 yılına kadar

Detaylı

Atomlar birleştiği zaman elektron dağılımındaki değişmelerin bir sonucu olarak kimyasal bağlar meydana gelir. Üç çeşit temel bağ vardır:

Atomlar birleştiği zaman elektron dağılımındaki değişmelerin bir sonucu olarak kimyasal bağlar meydana gelir. Üç çeşit temel bağ vardır: Atomlar birleştiği zaman elektron dağılımındaki değişmelerin bir sonucu olarak kimyasal bağlar meydana gelir. Üç çeşit temel bağ vardır: İyonik bağlar, elektronlar bir atomdan diğerine aktarıldığı zaman

Detaylı

KOVALENT BAĞLARDA POLARLIK. Bileşikler 5. Bölüm

KOVALENT BAĞLARDA POLARLIK. Bileşikler 5. Bölüm KOVALENT BAĞLARDA POLARLIK Bileşikler 5. Bölüm Ametallerin Bağ Elektronlarına Sahip Çıkma Ġsteği Aynı periyottaki elementlerin soldan sağa: Çekirdek yükü artar Son katmandaki elektronların çekirdeğe uzaklığı

Detaylı

ELEKTRONLARIN DİZİLİMİ, KİMYASAL ÖZELLİKLERİ VE

ELEKTRONLARIN DİZİLİMİ, KİMYASAL ÖZELLİKLERİ VE ELEKTRONLARIN DİZİLİMİ, KİMYASAL ÖZELLİKLERİ VE ELEMENTLER ELEMENTLER METALLER AMETALLER SOYGAZLAR Hiçbir kimyasal ayırma yöntemi ile kendinden daha basit maddelere ayrıştırılamayan saf maddelere element

Detaylı

MALZEME BİLGİSİ DERS 4 DR. FATİH AY.

MALZEME BİLGİSİ DERS 4 DR. FATİH AY. MALZEME BİLGİSİ DERS 4 DR. FATİH AY www.fatihay.net fatihay@fatihay.net GEÇEN HAFTA TEMEL KAVRAMLAR ATOMLARDA ELEKTRONLAR PERİYODİK TABLO BÖLÜM II ATOM YAPISI VE ATOMLARARASı BAĞLAR BAĞ KUVVETLERİ VE ENERJİLERİ

Detaylı

GENEL KİMYA. Yrd.Doç.Dr. Tuba YETİM

GENEL KİMYA. Yrd.Doç.Dr. Tuba YETİM GENEL KİMYA ATOMUN ELEKTRON YAPISI Bohr atom modelinde elektronun bulunduğu yer için yörünge tanımlaması kullanılırken, kuantum mekaniğinde bunun yerine orbital tanımlaması kullanılır. Orbital, elektronun

Detaylı

ÖĞRENME ALANI : MADDE VE DEĞĐŞĐM ÜNĐTE 3 : MADDENĐN YAPISI VE ÖZELLĐKLERĐ

ÖĞRENME ALANI : MADDE VE DEĞĐŞĐM ÜNĐTE 3 : MADDENĐN YAPISI VE ÖZELLĐKLERĐ ÖĞRENME ALANI : MADDE VE DEĞĐŞĐM ÜNĐTE 3 : MADDENĐN YAPISI VE ÖZELLĐKLERĐ C- BĐLEŞĐKLER VE BĐLEŞĐK FORMÜLLERĐ (4 SAAT) 1- Bileşikler 2- Đyonik Yapılı Bileşik Formüllerinin Yazılması 3- Đyonlar ve Değerlikleri

Detaylı

BÖLÜM 2 ATOMİK YAPI İÇERİK. Atom yapısı. Bağ tipleri. Chapter 2-1

BÖLÜM 2 ATOMİK YAPI İÇERİK. Atom yapısı. Bağ tipleri. Chapter 2-1 BÖLÜM 2 ATOMİK YAPI İÇERİK Atom yapısı Bağ tipleri 1 Atomların Yapıları Atomlar başlıca üç temel atom altı parçacıktan oluşur; Protonlar (+ yüklü) Nötronlar (yüksüz) Elektronlar (-yüklü) Basit bir atom

Detaylı

KĐMYA DERSĐ ÇALIŞMA YAPRAĞI KONU ANLATIMI PERĐYODĐK CETVEL PERİYODİK CETVEL

KĐMYA DERSĐ ÇALIŞMA YAPRAĞI KONU ANLATIMI PERĐYODĐK CETVEL PERİYODİK CETVEL KĐMYA DERSĐ ÇALIŞMA YAPRAĞI KONU ANLATIMI PERĐYODĐK CETVEL PERİYODİK CETVEL Periyodik Cetvel, elementleri gösteren ve özellikleriyle ilgili bilgi veren bir tablodur. Bu tabloda elementler belirli bir düz-

Detaylı

ATOM BİLGİSİ I ÖRNEK 1

ATOM BİLGİSİ I  ÖRNEK 1 ATOM BİLGİSİ I Elementlerin özelliklerini ta ıyan en küçük yapıta ı atomdur. Son çözümlemede, bütün maddelerin atomlar toplulu u oldu unu söyleyebiliriz. Elementler, aynı tür atomlardan, bile ik ve karı

Detaylı

ELEKTRONLARIN DĠZĠLĠMĠ

ELEKTRONLARIN DĠZĠLĠMĠ ELEKTRONLARIN DĠZĠLĠMĠ Eğer bu üç elementin birer elektronu daha olsaydı, her birinde yeni bir katman oluşacaktı. Çünkü her üçünün de en dıştaki katmanları tamamen dolu durumdadır. 1.Katmanda en çok 2

Detaylı

T.C. Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi

T.C. Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi T.C. Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi LİSANS YERLEŞTİRME SINAVI-2 KİMYA TESTİ 25 HAZİRAN 2016 CUMARTESİ Bu testlerin her hakkı saklıdır. Hangi amaçla olursa olsun, testlerin tamamının veya bir kısmının

Detaylı

Atomlar ve Moleküller

Atomlar ve Moleküller Atomlar ve Moleküller Madde, uzayda yer işgal eden ve kütlesi olan herşeydir. Element, kimyasal tepkimelerle başka bileşiklere parçalanamayan maddedir. -Doğada 92 tane element bulunmaktadır. Bileşik, belli

Detaylı

Bir atomdan diğer bir atoma elektron aktarılmasıyla

Bir atomdan diğer bir atoma elektron aktarılmasıyla kimyasal bağlar Kimyasal bağ, moleküllerde atomları bir arada tutan kuvvettir. Atomlar daha düşük enerjili duruma erişmek için bir araya gelirler. Bir bağın oluşabilmesi için atomlar tek başına bulundukları

Detaylı

5.111 Ders Özeti #12. Konular: I. Oktet kuralından sapmalar

5.111 Ders Özeti #12. Konular: I. Oktet kuralından sapmalar 5.111 Ders Özeti #12 Bugün için okuma: Bölüm 2.9 (3. Baskıda 2.10), Bölüm 2.10 (3. Baskıda 2.11), Bölüm 2.11 (3. Baskıda 2.12), Bölüm 2.3 (3. Baskıda 2.1), Bölüm 2.12 (3. Baskıda 2.13). Ders #13 için okuma:

Detaylı

ATOMLAR ARASI BAĞLAR Doç. Dr. Ramazan YILMAZ

ATOMLAR ARASI BAĞLAR Doç. Dr. Ramazan YILMAZ ATOMLAR ARASI BAĞLAR Doç. Dr. Ramazan YILMAZ Sakarya Üniversitesi, Teknoloji Fakültesi, Metalurji ve Malzeme Mühendisliği Bölümü Esentepe Kampüsü, 54187, SAKARYA Atomlar Arası Bağlar 1 İyonik Bağ 2 Kovalent

Detaylı

KİMYASAL TÜRLER ARASI ETKİLEŞİMLER

KİMYASAL TÜRLER ARASI ETKİLEŞİMLER KİMYASAL TÜRLER KİMYASAL TÜRLER ARASI ETKİLEŞİMLER Atom: Molekül: İyon: Bir elementin tüm kimyasal özelliklerini gösteren yapı taşıdır... : :.. He Ne H.... : Ar : N. Ȯ.. :.. Cl.. Kararlı atomlar (Soygazlar)

Detaylı

Periyodik Tablo. Elementleri artan atom numaralarına ve tekrar eden fiziksel kimyasal özelliklerine göre sınıflandırır.

Periyodik Tablo. Elementleri artan atom numaralarına ve tekrar eden fiziksel kimyasal özelliklerine göre sınıflandırır. Periyodik Tablo Elementleri artan atom numaralarına ve tekrar eden fiziksel kimyasal özelliklerine göre sınıflandırır. 1828 Berzelius elementleri sembolize etmek için harfleri kullandı. 1829 Döbereiner

Detaylı

enerji seviyeli bir orbital tamamen elektron giremez (Aufbau İlkesi).

enerji seviyeli bir orbital tamamen elektron giremez (Aufbau İlkesi). GENEL KİMYA Elementlerin Elektronik Yapıları Bir atomda elektronların düzenlenme şekline atomun elektronik yapısı denir. Elektronlar, orbitalleri üç kurala uyarak doldururlar. Bunlar: Elektronlar, orbitalleri

Detaylı

MADDENİN YAPISI VE ÖZELLİKLERİ ATOM

MADDENİN YAPISI VE ÖZELLİKLERİ ATOM MADDENİN YAPISI VE ÖZELLİKLERİ ATOM ATOMUN YAPISI Elementlerin tüm özelliğini gösteren en küçük parçasına atom denir. Atomu oluşturan parçacıklar farklı yüklere sa-hiptir. Atomda bulunan yükler; negatif

Detaylı

KİMYASAL BAĞLAR. Atomları Bir Arada Tutan Kuvvet

KİMYASAL BAĞLAR. Atomları Bir Arada Tutan Kuvvet KİMYASAL BAĞLAR Birleşiğin en küçük parçasın oluşturan ve en az iki atomun birleşmesinden meydana gelen kararlı yapı moleküldür. Moleküldeki atomları bir arada tutan kuvvet ise kimyasal bağlardır. Atomları

Detaylı

Örnek : 3- Bileşiklerin Özellikleri :

Örnek : 3- Bileşiklerin Özellikleri : Bileşikler : Günümüzde bilinen 117 element olmasına rağmen (92 tanesi doğada bulunur) bu elementler farklı sayıda ve şekilde birleşerek ve etkileşerek farklı kimyasal özelliklere sahip milyonlarca yani

Detaylı

Serüveni 2.ÜNİTE:ATOM VE PERİYODİK SİSTEM. Elementlerin periyodik sistemdeki yerlerine göre sınıflandırılması

Serüveni 2.ÜNİTE:ATOM VE PERİYODİK SİSTEM. Elementlerin periyodik sistemdeki yerlerine göre sınıflandırılması Serüveni 2.ÜNİTE:ATOM VE PERİYODİK SİSTEM Elementlerin periyodik sistemdeki yerlerine göre sınıflandırılması METALLER Metaller doğada..atomlu halde ya da bileşikleri halinde bulunur. Oda sıcaklığında..hariç

Detaylı

MOL KAVRAMI I. ÖRNEK 2

MOL KAVRAMI I.  ÖRNEK 2 MOL KAVRAMI I Maddelerin taneciklerden oluştuğunu biliyoruz. Bu taneciklere atom, molekül ya da iyon denir. Atom : Kimyasal yöntemlerle daha basit taneciklere ayrılmayan ve elementlerin yapıtaşı olan taneciklere

Detaylı

ARES PERİYODİK SİSTEM MADDENĠN YAPISI VE ÖZELLĠKLERĠ 1.PERĠYODĠK SĠSTEM 8.SINIF FEN BĠLĠMLERĠ. Geçmişten Günümüze Periyodik Sistem

ARES PERİYODİK SİSTEM MADDENĠN YAPISI VE ÖZELLĠKLERĠ 1.PERĠYODĠK SĠSTEM 8.SINIF FEN BĠLĠMLERĠ. Geçmişten Günümüze Periyodik Sistem ARES EĞĠTĠM MERKEZĠ *Metni yazın+ MADDENĠN YAPISI VE ÖZELLĠKLERĠ 1.PERĠYODĠK SĠSTEM 8.SINIF FEN BĠLĠMLERĠ PERİYODİK SİSTEM DİMİTRİ İVANOVİÇ MENDELEYEV (Dimitri İvanoviç Mendelyef) (1834-1907) Elementleri

Detaylı

ÖĞRENME ALANI : MADDE VE DEĞİŞİM ÜNİTE 4 : MADDENİN YAPISI VE ÖZELLİKLERİ

ÖĞRENME ALANI : MADDE VE DEĞİŞİM ÜNİTE 4 : MADDENİN YAPISI VE ÖZELLİKLERİ ÖĞRENME ALANI : MADDE VE DEĞİŞİM ÜNİTE 4 : MADDENİN YAPISI VE ÖZELLİKLERİ E BİLEŞİKLER VE FRMÜLLERİ (4 SAAT) 1 Bileşikler 2 Bileşiklerin luşması 3 Bileşiklerin Özellikleri 4 Bileşik Çeşitleri 5 Bileşik

Detaylı

MADDE NEDİR? Çevremize baktığımızda gördüğümüz her şey örneğin, dağlar, denizler, ağaçlar, bitkiler, hayvanlar ve hava birer maddedir.

MADDE NEDİR? Çevremize baktığımızda gördüğümüz her şey örneğin, dağlar, denizler, ağaçlar, bitkiler, hayvanlar ve hava birer maddedir. MADDE NEDİR? Çevremize baktığımızda gördüğümüz her şey örneğin, dağlar, denizler, ağaçlar, bitkiler, hayvanlar ve hava birer maddedir. Her maddenin bir kütlesi vardır ve bu tartılarak bulunur. Ayrıca her

Detaylı

Korozyon tanımını hatırlayalım

Korozyon tanımını hatırlayalım 8..20 Korozyonun kimyasal ve elektrokimyasal oluşum mekanizması Korozyon tanımını hatırlayalım Korozyon tepkimeleri, çoğu metallerin termodinamik kararsızlığı sonucu (Au, Pt, Ir ve Pd gibi soy metaller

Detaylı

ÇÖZELTILERDE DENGE. Asitler ve Bazlar

ÇÖZELTILERDE DENGE. Asitler ve Bazlar ÇÖZELTILERDE DENGE Asitler ve Bazlar Zayıf Asit ve Bazlar Değişik asitler için verilen ph değerlerinin farklılık gösterdiğini görürüz. Bir önceki konuda ph değerinin [H₃O + ] ile ilgili olduğunu gördük.

Detaylı

X +5 iyonunda; n = p + 1 eflitli i vard r. ATOM VE PER YOD K CETVEL ÖRNEK 15: ÖRNEK 16:

X +5 iyonunda; n = p + 1 eflitli i vard r. ATOM VE PER YOD K CETVEL ÖRNEK 15: ÖRNEK 16: A ÖRNEK 15: I. X +5 iyonunun proton say s, nötron say s ndan 1 eksiktir II. 14 Y 2 iyonunun elektron say s, X +5 iyonunun elektron say s ndan 6 fazlad r Buna göre X elementinin izotopunun atom ve kütle

Detaylı

İSRAFİL ARSLAN KİM ÖĞR. YGS ÇALIŞMA KİMYA SORULARI I

İSRAFİL ARSLAN KİM ÖĞR. YGS ÇALIŞMA KİMYA SORULARI I İSRAFİL ARSLAN KİM ÖĞR. YGS ÇALIŞMA KİMYA SORULARI I D) Elmas E) Oltu taşı 1. I. Civa II. Kil III. Kireç taşı Yukarıdaki maddelerden hangileri simyacılar tarafından kullanılmıştır? D) II ve III E) I, II

Detaylı

GENEL KİMYA. Yrd.Doç.Dr. Tuba YETİM

GENEL KİMYA. Yrd.Doç.Dr. Tuba YETİM GENEL KİMYA KİMYASAL BAĞLAR Lewis Kuramı Kimyasal bağlanmada esas rolü dış kabuk elektronları (değerlik) oynar. Bazı durumlarda elektronlar bir atomdan diğerine aktarılır. Böylece oluşan (+) ve (-) yüklü

Detaylı

ATOMUN YAPISI VE PERIYODIK CETVEL

ATOMUN YAPISI VE PERIYODIK CETVEL ATOMUN YAPISI VE PERIYODIK CETVEL DALTON ATOM TEORISI - Tüm maddeler atomlardan yapılmıştır. - Farklı maddelerin atomlarıda birbirlerinden farklıdır. - Bir bileşiği oluşturan atomların kütleleri arasında

Detaylı

TÜBĐTAK-BAYG. Orbitaller, içten dışa doğru, aşağıdaki gibi gruplandırılır: (1s)(2s,2p)(3s,3p)(3d)(4s,4p)(4d)(4f)(5s,5p)

TÜBĐTAK-BAYG. Orbitaller, içten dışa doğru, aşağıdaki gibi gruplandırılır: (1s)(2s,2p)(3s,3p)(3d)(4s,4p)(4d)(4f)(5s,5p) 1. Magnezyum metali N 2 gazı içinde ısıtıldığında, açık sarı renkli bir A bileşiği elde edilmektedir. A bileşiği hidroliz olunca (su ile tepkimeye girince), renksiz B gazı oluşmakta ve bu gazın sudaki

Detaylı

KİMYASAL TÜRLER ARASI ETKİLEŞİMLER

KİMYASAL TÜRLER ARASI ETKİLEŞİMLER KİMYASAL TÜRLER ARASI ETKİLEŞİMLER 1.Kimyasal Türler Atomlar, moleküller, iyonlar ve radikaller genel olarak kimyasal tür adıyla bilinir. ATOM: Bir elementin bütün özelliklerini taşıyan en küçük birimine

Detaylı

Elektronların Dağılımı ve Kimyasal Özellikleri

Elektronların Dağılımı ve Kimyasal Özellikleri Elektronların Dağılımı ve Kimyasal Özellikleri Helyum (2), neon (10), argon (18)in elektron dağılımları incelendiğinde Eğer bu üç elementin birer elektronu daha olsaydı, her birinde yeni bir katman oluşacaktı.

Detaylı

Aşağıda verilen özet bilginin ayrıntısını, ders kitabı. olarak önerilen, Erdik ve Sarıkaya nın Temel. Üniversitesi Kimyası" Kitabı ndan okuyunuz.

Aşağıda verilen özet bilginin ayrıntısını, ders kitabı. olarak önerilen, Erdik ve Sarıkaya nın Temel. Üniversitesi Kimyası Kitabı ndan okuyunuz. KİMYASAL BAĞLAR Aşağıda verilen özet bilginin ayrıntısını, ders kitabı olarak önerilen, Erdik ve Sarıkaya nın Temel Üniversitesi Kimyası" Kitabı ndan okuyunuz. KİMYASAL BAĞLAR İki atom veya atom grubu

Detaylı

Oksijen, flor ve neon elementlerinin kullanıldığı alanları araştırınız.

Oksijen, flor ve neon elementlerinin kullanıldığı alanları araştırınız. Oksijen, flor ve neon elementlerinin kullanıldığı alanları araştırınız. 3.2 KİMYASAL BAĞLAR Çevrenizdeki maddeleri inceleyiniz. Bu maddelerin neden bu kadar çeşitli olduğunu düşündünüz mü? Eğer bu çeşitlilik

Detaylı

Malzemelerin Atom Yapısı

Malzemelerin Atom Yapısı Malzemelerin Atom Yapısı Ders içeriği Atom modeli Atom ağırlığı Elektron düzeni Elementlerin periyodik sistemi Malzeme Bilimi Slaytları 2/42 Atom modeli Bütün maddeler kimyasal elementlerden oluşur. Elementler

Detaylı

ATOM NEDİR? -Atom elementin özelliğini taşıyan en küçük parçasına denir. Her canlı-cansız madde atomdan oluşmuştur.

ATOM NEDİR? -Atom elementin özelliğini taşıyan en küçük parçasına denir. Her canlı-cansız madde atomdan oluşmuştur. DERS: KİMYA KONU : ATOM YAPISI ATOM NEDİR? -Atom elementin özelliğini taşıyan en küçük parçasına denir. Her canlı-cansız madde atomdan oluşmuştur. Atom Modelleri Dalton Bütün maddeler atomlardan yapılmıştır.

Detaylı

Fen ve Teknoloji 8 KİMYASALBAĞLAR. Oksijen atomunun periyodik çizelgedeki yerini bulalım. Yük (değerlik e - sayısı) O 8 = 2) 6) Anahtar Kavramlar

Fen ve Teknoloji 8 KİMYASALBAĞLAR. Oksijen atomunun periyodik çizelgedeki yerini bulalım. Yük (değerlik e - sayısı) O 8 = 2) 6) Anahtar Kavramlar KİMYASALBAĞLAR Anahtar Kavramlar Kovalent Bağ İyonik Bağ KAZANIM 2.1 Metallerin elektron vermeye, ametallerin elektron almaya yatkın olduğunu fark eder. Oksijen atomunun periyodik çizelgedeki yerini bulalım.

Detaylı

KİM-118 TEMEL KİMYA Prof. Dr. Zeliha HAYVALI Ankara Üniversitesi Kimya Bölümü

KİM-118 TEMEL KİMYA Prof. Dr. Zeliha HAYVALI Ankara Üniversitesi Kimya Bölümü KİM-118 TEMEL KİMYA Prof. Dr. Zeliha HAYVALI Ankara Üniversitesi Kimya Bölümü Bu slaytlarda anlatılanlar sadece özet olup ayrıntılı bilgiler ve örnek çözümleri derste verilecektir. BÖLÜM 13 Asitler ve

Detaylı

Chemistry, The Central Science, 10th edition Theodore L. Brown; H. Eugene LeMay, Jr.; and Bruce E. Bursten. Kimyasal Bağlar.

Chemistry, The Central Science, 10th edition Theodore L. Brown; H. Eugene LeMay, Jr.; and Bruce E. Bursten. Kimyasal Bağlar. Chemistry, The Central Science, 10th edition Theodore L. Brown; H. Eugene LeMay, Jr.; and Bruce E. Bursten Kimyasal Bağlar Kimyasal Bağlar 3 temel tip bağ vardır: İyonik İyonlar arası elektrostatik etkileşim

Detaylı

Atom Yapısı & Atomlar Arası Bağlar

Atom Yapısı & Atomlar Arası Bağlar Atom Yapısı & Atomlar Arası Bağlar Bölüm İçeriği Atom Bağları Birincil Bağlar İkincil Bağlar İyonik Kovalent Metalik van der Waals ATOMLAR ARASI BAĞLAR Atomlar malzemeyi oluşturmak için bağ kurarlar. Kurulan

Detaylı

ELEKTROKİMYA II. www.kimyahocam.com

ELEKTROKİMYA II. www.kimyahocam.com ELEKTROKİMYA II ELEKTROKİMYASAL PİLLER Kendiliğinden gerçekleşen redoks tepkimelerinde elektron alışverişinden yararlanılarak, kimyasal bağ enerjisi elektrik enerjisine dönüştürülebilir. Kimyasal enerjiyi,

Detaylı

Özellikleri. Nötr atomlar ve iyonlar için elektron. konfigürasyonlarını nasıl yazacağımızı. Elementlerin, atom yarıçapındaki eğilimleri,

Özellikleri. Nötr atomlar ve iyonlar için elektron. konfigürasyonlarını nasıl yazacağımızı. Elementlerin, atom yarıçapındaki eğilimleri, 1 8 Elementlerin Periyodik Özellikleri Bölümden Öğreneceklerimiz: Nötr atomlar ve iyonlar için elektron konfigürasyonlarını nasıl yazacağımızı öğreneceğiz. Elementlerin, atom yarıçapındaki eğilimleri,

Detaylı

Kimya EğitimiE. Ders Sorumlusu Prof. Dr. Đnci MORGĐL

Kimya EğitimiE. Ders Sorumlusu Prof. Dr. Đnci MORGĐL Kimya EğitimiE Ders Sorumlusu Prof. Dr. Đnci MORGĐL Konu:Metallerin Reaksiyonları Süre: 4 ders saati Metallerin Su Đle Reaksiyonları Hedef : Metallerin su ile verdikleri reaksiyonları kavratabilmek. Davranışlar:

Detaylı

Yrd.Doç.Dr. Emre YALAMAÇ. Yrd.Doç.Dr. Emre YALAMAÇ İÇERİK

Yrd.Doç.Dr. Emre YALAMAÇ. Yrd.Doç.Dr. Emre YALAMAÇ İÇERİK İÇERİK Elementlere, Bileşiklere ve Karışımlara atomik boyutta bakış Dalton Atom Modeli Atom Fiziğinde Buluşlar - Elektronların Keşfi - Atom Çekirdeği Keşfi Günümüz Atom Modeli Kimyasal Elementler Periyodik

Detaylı

2+ 2- Mg SO 4. (NH 4 ) 2 SO 4 (amonyum sülfat) bileşiğini katyon ve anyonlara ayıralım.

2+ 2- Mg SO 4. (NH 4 ) 2 SO 4 (amonyum sülfat) bileşiğini katyon ve anyonlara ayıralım. KONU: Kimyasal Tepkimeler Dersin Adı Dersin Konusu İYONİK BİLEŞİKLERİN FORMÜLLERİNİN YAZILMASI İyonik bağlı bileşiklerin formüllerini yazmak için atomların yüklerini bilmek gerekir. Bunu da daha önceki

Detaylı

Atomlar birleştiği zaman elektron dağılımındaki değişmelerin bir sonucu olarak kimyasal bağlar meydana gelir. Üç çeşit temel bağ vardır.

Atomlar birleştiği zaman elektron dağılımındaki değişmelerin bir sonucu olarak kimyasal bağlar meydana gelir. Üç çeşit temel bağ vardır. Atomlar birleştiği zaman elektron dağılımındaki değişmelerin bir sonucu olarak kimyasal bağlar meydana gelir. Üç çeşit temel bağ vardır. 1-İyonik bağlar, elektronlar bir atomdan diğerine aktarıldığı zaman

Detaylı

BMM 205 Malzeme Biliminin Temelleri

BMM 205 Malzeme Biliminin Temelleri BMM 205 Malzeme Biliminin Temelleri Atom Yapısı ve Atomlar Arası Bağlar Dr. Ersin Emre Ören Biyomedikal Mühendisliği Bölümü Malzeme Bilimi ve Nanoteknoloji Mühendisliği Bölümü TOBB Ekonomi ve Teknoloji

Detaylı

Günümüzde bilinen 117 element olmasına rağmen (92 tanesi doğada bulunur) bu elementler farklı sayıda ve şekilde birleşerek ve etkileşerek farklı

Günümüzde bilinen 117 element olmasına rağmen (92 tanesi doğada bulunur) bu elementler farklı sayıda ve şekilde birleşerek ve etkileşerek farklı Günümüzde bilinen 117 element olmasına rağmen (92 tanesi doğada bulunur) bu elementler farklı sayıda ve şekilde birleşerek ve etkileşerek farklı kimyasal özelliklere sahip milyonlarca yani madde yani bileşik

Detaylı

ASĐTLER ve BAZLAR. Yrd.Doç.Dr. İbrahim İsmet ÖZTÜRK

ASĐTLER ve BAZLAR. Yrd.Doç.Dr. İbrahim İsmet ÖZTÜRK ASĐTLER ve BAZLAR Yrd.Doç.Dr. İbrahim İsmet ÖZTÜRK Asit-Baz Kimyası Asit-baz kavramı, farklı tanımlarla sürekli kapsamı genişletilen ender kavramlardan biridir. Đlk zamanlarda, tadı ekşi olan maddeler

Detaylı